MAATSCHAPPELIJK WERK: EEN MULTIMETHODISCHE BENADERING

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MAATSCHAPPELIJK WERK: EEN MULTIMETHODISCHE BENADERING"

Transcriptie

1 MAATSCHAPPELIJK WERK: EEN MULTIMETHODISCHE BENADERING Als we de geschiedenis van het maatschappelijk werk in Vlaanderen de laatste vijftig jaar bekijken, dan is de opleiding gegroeid en geëvolueerd van nog geen methodekennis met vooral filosofie en wetenschappen als psychologie, sociologie, economie, en toeleveringsvakken als statistiek, demografie en sociologisch onderzoek naar geschiedenis en terreinkennis van het Maatschappelijk Dienstbetoon en stages vanaf het eerste jaar en het derde bijna uitsluitend stagejaar met een serieus eindwerk als afsluiting dat moest verdedigd worden voor de centrale examenjury bij het Ministerie van Justitie. Halverwege de jaren vijftig deed de eerste methode nl. social casework haar intrede in de basisopleidingen. Vanaf de jaren zestig deden ook sociaal groepswerk, sociaal opbouwwerk en maatschappelijk onderzoek hun intrede. Inschakeling van methoden, die een centrale plaats kregen in de Sociale Hogescholen, betekenden een doorbraak van het professioneel maatschappelijk werk. Deze evolutie is er gekomen in de jaren zestig en heeft zich verder ontwikkeld in de jaren zeventig, tachtig en negentig. Studenten in hun opleiding dienden een optiekeuze te maken, namelijk optie maatschappelijk werk, sociaal cultureel werk, personeelswerk, syndicaal werk en later ook sociaal beleid of sociaal adviseur. Binnen deze opties en binnen de optie Maatschappelijk Werk, dienden de studenten te kiezen voor èn een terrein èn een basismethode met kansen voor een tweede en zelfs een derde methode. Binnen de optie maatschappelijk werk kozen ze dan voor individueel en gezinsgericht maatschappelijk werk, of algemeen maatschappelijk werk of school maatschappelijk werk of medisch maatschappelijk werk en gezondheidszorg, of justitieel maatschappelijk werk. Binnen deze opties was verdere differentiatie mogelijk omdat ook die differentiatie op het werkveld aanwezig was en opleidingen geacht werden bevruchtend te werken naar het werkveld en, aan de slag te gaan en vice versa, nl. aan en van elkaar leren. (Verdere differentiatie binnen de opleidingen maatschappelijk werk werd later verder doorgevoerd naar specifieke doelgroepen). Daarnaast diende gekozen worden voor een basismethode en een bijkomende methode. Een basismethode was dan hulpverlenend handelen, sociaal groepswerk of sociaal opbouwwerk. Alle studenten, ongeacht hun optie, kregen een opleiding in rapportage, registratie en sociaal onderzoek; methodevakken die ze nodig hebben tijdens hun stage en later in hun beroep. Van de stichters en de bezielers van de opleidingen kregen Maatschappelijk Assistenten zeer sterk het belang mee van het bewustzijn van de noodzaak van sociale actie en van het opkomen voor sociale rechtvaardigheid. Gedurende jaren hebben oud-studenten dit belang meegegeven en gedeeld met studenten en collega s. Vandaag wordt opnieuw nagedacht over het beroep Maatschappelijk Assistent en de opleiding daartoe. Wie of wat moet een Maatschappelijk Assistent zijn, kunnen en hoe moet de opleiding daartoe er uit zien? Vooraf 1

2 Dit artikel kon ik maar schrijven als ik ook beknopt kon zeggen hoe het maatschappelijk werk de laatste 50 jaren een degelijk professioneel en toch ook een steeds zoekend gezicht, heeft gekregen. Ik, en velen met mij, kunnen zich niet van de indruk ontdoen dat het maatschappelijk werk nood heeft aan herbronning, aan diepgang en afstemming op diegenen en datgene waarvoor het er altijd geweest is en best hoort te blijven, of misschien zelfs opnieuw moet worden. Dit artikel is de neerslag van 50 jaar beroepservaring als maatschappelijk assistente gesteund door de basisopleiding Maatschappelijk Werk, door permanente studie en vorming en voortdurende toetsing van theorie en praktijk. Zowel eigen praktijk als ervaring opgedaan in gesprekken met cliënten, supervisie van studenten en cursisten in opleiding als intervisie met maatschappelijk werkers op het werkveld heeft mij veel geleerd. Elk van hen, maar heel in het bijzonder Kris Raemdonck, ben ik heel dankbaar. Wat is maatschappelijk werk? Maatschappelijk werk is professioneel werk, een beroep dat bedreven wordt vanuit de persoon en met inzet van de persoon. Aangezien het over professioneel werk gaat, is de vorming en de ontwikkeling van de beroepspersoonlijkheid van de maatschappelijke assistent van kapitaal belang. Op professionele wijze gebruikt hij, zo geïntegreerd en zo paraat mogelijk zijn kennis en kunde (zijn toegepast wetenschappelijke kennis, zijn kennis van wetgeving en organisatiekunde van sector en doelgroepen, zeer zeker zijn methodiekenkennis en kunde. Hij zet zijn verstandelijke en emotionele mogelijkheden, zijn creativiteit, zijn intuïtie, zijn gezond verstand, zijn zin voor fijne humor. Van een beroepspersoon verwacht men terecht een persoonlijkheid die kwaliteiten, capaciteiten en attitudes verinnerlijkt (heeft) op zo n wijze en in zo n mate dat hij de medemens, op een respectvolle, vaardige wijze, tegemoet treedt vanuit het diepe besef van gelijkwaardigheid hoe groot de ongelijkheid ook mag zijn. De ongelijkheid bevindt zich op alle levensdomeinen in elke samenleving. Ongelijkheid is inherent aan elke samenleving. Jammer genoeg wordt ongelijkheid ook vaak onevenwaardigheid. Daarom is bouwen aan emancipatie en bevrijding zeker met wat men zo vaak achtergestelden noemt zo n belangrijke, boeiende maar ook moeilijke opdracht, een uitdaging. Aan het niet omgaan met hen als gelijkwaardigen, bezondigen zich vaak en zeker te veel verantwoordelijken op alle niveaus, binnen welk kader, binnen welke functie ook, binnen elke taak en elke rol. Ook hulpverleners in de psychosociale, materiële zorg overschrijden jammer genoeg wel eens de grens van de gelijkwaardigheid zonder er zich bewust van te zijn. Eigen aan het maatschappelijk werk is dat het gericht is op personen, gezinnen, groepen, kleine gemeenschappen die geconfronteerd worden met spanningen en/of conflicten in hun sociaal functioneren. Maatschappelijk werk is tegelijk generalistisch en holistisch en zo wenselijk ook specialistisch. Tegelijk is het multimethodisch. 2

3 1.1 Generalistisch Generalistisch omdat de maatschappelijke werker geacht wordt een generalist te zijn, met andere woorden, een helikoptervisie heeft waardoor hij het geheel en binnen het geheel de grote lijnen en de onderliggende verbanden ziet. Hij wordt geacht deze te blijven zien en te blijven bewaken opdat de betrokkenen zouden kunnen ontvangen en verwerven waar zij recht op hebben. 1.2 Holistisch Tegelijk is het holistisch omdat hij kijkt naar en zorg heeft voor de totaliteit van de mens in deze situatie en dit in het besef dat die totaliteit anders en meer is dan de som van alle delen. Met alle delen worden hier ook bedoeld alle personen die bij deze personen in deze situatie betrokken zijn. Vandaar dat maatschappelijk werkers bekwaam mogen worden geacht een integrale zorgcultuur voor de persoon, de personen, het gezin, de groep, de gemeenschap op gang te brengen, te begeleiden en mogelijks af te ronden, maar in elk geval deze te bewaken en te behoeden. 1.3 Specialistisch Het maatschappelijk werk kan ook specialistisch zijn ten behoeve van personen, gezinnen, groepen met een specifieke problematiek, al dan niet verblijvend in hun eigen milieu of binnen een dienst/voorziening die specifiek gericht is op hen. Ik denk aan ziekenhuismaatschappelijk werk, maatschappelijk werk binnen een bejaardenvoorziening, een voorziening voor personen met een beperking, een revalidatiecentrum, het gevangeniswezen, de jeugdbescherming, enz. 1.4 Multimethodisch Van maatschappelijk werkers mag verwacht worden dat zij, wanneer ze met deze groepen werken, een redelijke bagage hebben met betrekking tot deze personen in deze specifieke situaties en dat zij over de daaruit voortvloeiende specifieke kennis, attitudes en vaardigheden met betrekking tot de regelgeving, tot de dienst- en hulpverlening, beschikken. Ook binnen deze specifieke settings hoort de maatschappelijke werker generalistisch en holistisch te werk te gaan. Hiermee bedoel ik dat de maatschappelijke werker betrokken aandacht en zorg heeft voor en zorg geeft aan de specifieke persoon met zijn specifieke problematieken in deze situatie. Een persoon is niet opdeelbaar. Ook hier blijft hij een integraal mens die zo goed als kan en haalbaar, met respect voor zijn uniciteit geïntegreerd hoort te zijn of hoort te worden in deze situatie. Zeer zeker als het gaat over blijvende of zeer langdurige verblijfsituaties. Het bewaken van en het behoeden voor een fragmentarische en al te partiële aanpak is hier wel heel belangrijk. Dit alles vereist van maatschappelijk werkers een meerfrontenbekwaamheid, zowel op vlak van kennis van als op vak van omgaan met personen, groepen, gemeenschappen die problemen hebben binnen hun sociaal functioneren. Hun kennis betreft dan kennis van de personen in kwestie: over 3

4 wie gaat het? Kennis en inzicht in zijn problemen: wat is zijn vraag? Wat is zijn nood? Wat en hoe is zijn situatie hier en nu? Wat en hoe was zijn situatie voordien? Wat verwacht hij van de toekomst? Hoe ziet hij die en wat heeft hij daarvoor nodig? Wat verwacht hij van mij? Van deze organisatie? Van de maatschappelijke werker mag dan verwacht worden dat hij of zij met deze gegevenheid respectvol, doelgericht, efficiënt en zo duurzaam mogelijk kan omgaan. Met andere woorden, een proces kan op gang brengen op methodische wijze die het meest aansluit bij de persoon en de situatie van de betrokkene. Een probleem is wel dat maatschappelijk werkers moeten functioneren binnen steeds groter wordende territoria die tegelijk ook multifunctioneler worden en zij krijgen daartoe onvoldoende mogelijkheden om multimethodisch te kunnen en te leren werken. Zeker de opleidingen hebben hier een fundamentele opdracht. 1.5.Maatschappelijk werk is cliëntgericht Maatschappelijk werk is professioneel werk. Dit vereist professionele bagage en mensbetrokkenheid. Methodiekenkennis en methodiekenkunde zijn daarbij noodzakelijk. Deze staan echter niet op zichzelf. In methoden gaat het over het hoe, maar tegelijkertijd over wie en over wat. Deze componenten dienen wel onderscheiden te worden, maar horen onlosmakelijk met elkaar verbonden te blijven. In maatschappelijk werk gaat het om het bouwen aan verbindingen: verbinding van de persoon met zichzelf, met zijn omgeving, met veel anderen en voor velen ook met Iets dat of Iemand die hen overstijgt. Verbondenheid is verschillend van gebondenheid. Maatschappelijke werkers dienen er over te waken mensen niet te binden noch aan een instelling, noch aan hen als beroepsbeoefenaars. Maatschappelijk werk kan maar bedreven worden vanuit een professionele relatie. Een professionele relatie is sowieso een asymmetrische relatie : een hulpvrager, een cliënt wendt zich tot een hulpverlener. Zonder deze relatie is van professionele hulpverlening geen sprake. Ze is nooit doel op zich maar wel noodzakelijk middel om aan professionele hulpverlening te kunnen doen. De maatschappelijke werker moet goed voor ogen houden dat hij vertrekt vanuit een professionele ongelijkheid maar tegelijk en evenzeer vanuit een gelijkwaardigheid waarbinnen men de hulpvrager benadert als volwaardig mens die recht heeft geheim te blijven tot op de hoogte die hij zelf bepaalt. Daarom is het belangrijk dat de maatschappelijk werker bespreekt, in een voor de cliënt toegankelijke taal, wat het doel is van deze relatie, wat de mogelijkheden en de consequenties zijn. Op die basis kan een hulpverleningsproces op gang gebracht worden. Maatschappelijk werker en hulpvrager bouwen een relatie op vanuit respect. Dat houdt ook in: erkenning van het recht op de bescherming van de intimiteit en de privacy van de cliënt. Maar ook: het behoeden van de eigen privacy, de eigen intimiteit. Geen vriendschappelijke relatie, wel een betrokken geëngageerde (warm)menselijke relatie., wederzijds respectvol. 4

5 Een correct besef van spreekplicht en zwijgplicht, van spreekrecht en zwijgrecht zijn zeer belangrijk. Maatschappelijke werkers horen nabij te kunnen zijn, maar niet te dicht, distantie te houden, maar niet te groot. In een hulpverleningsrelatie is er ondanks de ongelijkheid, een wederzijdse afhankelijkheid. Een maatschappelijk werker kan niets doen zonder de medewerking die de cliënt van binnenuit moet wensen en willen. Een vertrouwensrelatie noch hulpverlening kunnen afgedwongen worden en gelukkig maar! De cliënt is op zijn beurt afhankelijk van de maatschappelijke werker die, hoewel hij gemachtigd is tot hulpverlening, ten volle dient te beseffen wat zijn mogelijkheden en zijn grenzen zijn, zowel vanuit deze organisatie waarbinnen hij werkzaam is als vanuit zijn beroepspersoonlijkheid: ook hier geldt schoenmaker blijf bij uw leest. DRAAGKRACHT - DRAAGLAST In elke hulpverleningsrelatie gaat de maatschappelijke werker na: wat is draaglast, draagkracht, wat is het draagvlak van deze persoon, personen, het gezin, de groep, deze gemeenschap. Maar ook: wat is de eigen draagkracht. Bij draaglast en draagkracht van de cliënt gaat het over de materiële, fysische, psychosociale en ook existentiële belasting van deze persoon, gezin, groep, gemeenschap in hun gegeven situatie. En wat is de belastbaarheid? Respectvol draagkracht en draaglast in kaart brengen en open en toegankelijk bespreken met de cliënt en/of zijn omgeving. Bij deze bespreking is het belangrijk de draagkracht van de betrokkene(n) goed en zorgzaam in te schatten en er tactvol maar eerlijk mee om te gaan; nogmaals: omgaan met mensen in waarheid is zo belangrijk. Een kerntaak van de maatschappelijke werker hierbij is de kwaliteit en de effectiviteit van relaties en intenties te herstellen, te verbeteren, te stabiliseren. Het gaat dus over een breed domein van breukvlakken waardoor het sociale functioneren van mensen belemmerd, verstoord, verhinderd wordt en waar alleen door een goed gehanteerde professionele relatie veranderingen kunnen worden gebracht. Zonder relatie is psychosociale hulpverlening, onder welke vorm dan ook, niet mogelijk. Maatschappelijk werkers hoeven niet alles te kennen noch te kunnen. Zij hebben uiteraard mogelijkheden, de enen meer dan de anderen. Elke maatschappelijk werker heeft zijn beperkingen en heeft daar ook recht op. Dit recht mag echter niet zijn ten koste van diegenen en datgene waarvoor men is aangeworven. Daarbij blijft het belangrijkst: bekwaam en geëngageerd vertegenwoordiger zijn van zijn beroep assistent(e) mogen zijn van mensen. 1.6 Maatschappelijk werk is professioneel Om dit pakket van taken aan te kunnen heeft de maatschappelijke werker een uitgebreide en degelijke kennis nodig van toegepaste sociale filosofie, van de basiswetenschappen als psychologie, pathologie, sociologie en antropologie, van economie, vooral sociale economie, 5

6 en het complexe brede terrein van het recht. Allemaal is het essentieel noodzakelijke basiskennis waarop de maatschappelijke werker moet kunnen terugvallen en waarbinnen ook de maatschappelijk werk theorieën en methoden hun basis vinden. Het hele maatschappelijk werk optreden dient onderbouwd door en doorweven te zijn van een ethisch kader. Maatschappelijk werk kan namelijk niet waardenvrij worden bedreven. Dit alles is noodzakelijke beroepsbagage. Maar dit maakt iemand nog niet tot een maatschappelijk werker. Om dat te worden en te zijn, heeft hij verstandelijk en emotioneel inzicht nodig, intuïtie, empathisch vermogen, respect, gezond verstand, creativiteit, innovatief denken en handelen, verantwoordelijkheidszin, gezonde beschikbaarheid, een dosis gezonde humor Het meest specifieke van de maatschappelijk werk-bekwaamheid is zijn geïntegreerde en een steeds meer en grondige kennis en kunde zeker methodenkennis, attitudes, vaardigheden, kortom handelingsbekwaamheid. Aangezien maatschappelijke werkers zoals uit het voorgaande blijkt, over meerfrontenbekwaamheid moeten beschikken, vereist het maatschappelijk werk evenzeer een multimethodische kennis en kunde. Ik zou durven zeggen: Het is ook een ambachtelijke kunst om op die manier in dit boeiende, onuitputtelijke werkveld te mogen staan. Het blijft een boeiende, uitdagende opdracht om samen met cliënten de weg te gaan waardoor zij als mens en medemens tot hun recht kunnen komen, met hun mogelijkheden en op hun wijze bij te mogen dragen aan een volwaardige participatie in de samenleving. Om dit recht op participatie mogelijk te maken, dienen maatschappelijk werkers een degelijk verslag te kunnen maken en degelijk sociaal onderzoek te kunnen verrichten en voor te leggen aan degene die met betrekking tot het toekennen van bepaalde rechten, beslissende bevoegdheden hebben. Daarom is het belangrijk dat maatschappelijk werkers zich altijd realiseren Voor wie is dit rapport bestemd? Met welk doel maak ik het? En wat is het effect op de betrokkenen? Van maatschappelijk werkers mag verwacht worden dat zij de openheid hebben om naar de betrokken cliënten toe correcte en (zo mogelijk) volledige informatie te geven over de inhoud van het rapport en ook over de mogelijke consequenties. Omgaan met mensen in waarheid is zo iets fundamenteel en echt vertrouwenwekkend, vertrouwen dat zo wezenlijk is in hulpverlening. De cliënt en/of zijn naaste omgeving is/zijn namelijk de eerst en de meest betrokkenen. Een degelijk rapport kan kansen openen en aldus een antwoord zijn op de behoeften en de volwaardige verwachting van de cliënt: ik ben iemand, ik kan iets en ik wil er graag bij horen op mijn geheel eigen wijze. In die zin kan men ook van het maatschappelijk werk terecht zeggen én verwachten dat het bouwers zijn aan sociale rechtvaardigheid. Misschien is het nog beter te zeggen: aan een meer verdelende sociale rechtvaardigheid. Daarom kan ook terecht verwacht worden dat de rol en de taak van de maatschappelijk werker niet stopt bij hulpverlening. Hij heeft evenzeer een opdracht op vlak van signalering 6

7 van leemten en tekorten in onze samenleving waardoor personen, groepen, gemeenschappen niet tot hun recht kunnen komen en ook niet krijgen waar ze recht op hebben. Betrokkenen samen brengen, informerend, sensibiliserend, motiverend met hen samen werken om samen hen hun situatie te overstijgen. Daarbij dienen hulpverleners wel voor ogen te houden dat inspraak zonder inzicht leidt tot uitspraak zonder uitzicht. Geloof in hun mogelijkheden en hun krachten, respect voor hun grenzen bevordert participatie. Emancipatie, bevrijding kunnen ook zij, met hulp weliswaar, verwerven. Werken en bouwen aan rechten houdt tegelijk en evenzeer ook in: bouwen en werken aan plichten. Het ontbreekt vaak aan duidelijk en correct informatie- en registratiemateriaal, met respect voor de privacy. Uit deze opdrachten op vlak van sociale rechtvaardigheid vloeit ook voort dat maatschappelijk werkers medewerkers kunnen zijn en misschien zelfs moeten zijn op vlak van belangenbehartiging en pleitbezorging voor en met hen wiens belangen nu (nog) niet behartigd worden. Misschien moeten wij, met sommige maatschappelijk werkers, nog een stap verder durven gaan, namelijk ook echte pleiters zijn vanuit betrokkenheid en verantwoordelijkheidsbesef en op basis van degelijk registratiemateriaal opdat er meer verdelende sociale rechtvaardigheid zou kunnen gerealiseerd worden. Vanuit hun positie worden ze namelijk beroepshalve vaak en snel geconfronteerd met verdoken en ongekende sociale onrechtvaardigheid. Deze opdracht opnemen is niet aan iedereen binnen het maatschappelijk werk besteed. Het is een moeilijke en heel waarschijnlijk ook ondankbare opdracht omdat wie dit durft en doet, niet wordt gehoord of misschien zelfs monddicht wordt gemaakt. Omdat opkomen voor deze mensen en groepen niet past in de heersende maatschappij en machtsverhoudingen. Ook maatschappelijk werkers worden verleid of/en laten zich wellicht te vaak verleiden om in de eerste, de belangrijkste en soms ook wel in de enige plaats, vertegenwoordiger en belangenbehartiger te zijn van de organisatie, de dienst of het sociale systeem waarbinnen zij tewerkgesteld zijn en niet betrokken, geëngageerde vertegenwoordigers van hun beroep zijn. In dat beroep staat de persoon in nood centraal en zijn maatschappelijk werkers of ze horen dat te zijn, pleitbezorgers en belangenbehartigers van hen die het om welke reden dan ook, op eigen kracht of met hulp en steun van de omgeving, niet kunnen. Naast deze meest belangrijke opdracht, namelijk er zijn voor de cliënt, die als integraal wezen centraal gesteld wordt, is er de organisatie waarbinnen maatschappelijk werkers gemachtigd worden hun professioneel handelen inhoud en gestalte te geven ten behoeve van hen waarvoor zij aangesteld zijn, dit binnen de mogelijkheden en de doelstellingen van deze organisatie. Binnen deze organisatie dient de maatschappelijke werker zijn functie, zijn rol, zijn takenpakket inhoud en gestalte te geven. Maatschappelijk Werkers moeten er zich voor hoeden niet grensoverschrijdend te werken en er over te waken zich te richten op datgene wat tot hun beroep, hun functie, hun opdracht en de doelstelling van de organisatie valt. Doelgericht en efficiënt kunnen verwijzen zijn daarbij zeer belangrijk. 7

8 De basiskennis, basisattituden en vaardigheden heeft hij verworven of wordt hij geacht verworven te hebben binnen de opleiding Maatschappelijk Assistent en daar verder te blijven aan bouwen: maatschappelijk assistent(e) wordt men steeds meer. Daarbinnen is er zowel tijd en ruimte voor theoretische opleiding en vorming als voor praktijkgerichte opleiding en vorming die vooral verworven wordt tijdens stages. Binnen de basisopleiding maatschappelijk werk wordt redelijkerwijze verwacht dat aan kennis en kunde systematisch, gericht en doelbewust wordt gebouwd en dat gewerkt wordt aan de bagage waarover het in dit artikel gaat, wat basiskennis is en dus niet af. Deze bagage dient verder te worden verdiept en verbreed eens de maatschappelijke werker in het werkveld staat. Daarbij is het van wezenlijk belang, zowel voor de basisopleiding als binnen de opleidings- en vormingsinstituten nadien, dat zij maatschappelijk assistenten (van, voor en met mensen) zijn en horen te blijven, en geen pseudo-therapeuten of therapeutisch werk horen te doen om volwaardige beroepskrachten te zijn op het terrein van het sociaal functioneren van mensen, groepen, gemeenschappen. Nogmaals, zowel vroeger als nu blijft waar: schoenmaker, blijf bij uw leest. Die leest is rijk genoeg om er boeiend op en mee te werken! Binnen de opleiding Maatschappelijk Werk is een breed en degelijk aanbod van methodisch, eigenlijk van multimethodisch handelen een noodzaak om, op professionele en toch mensbetrokken en mens-nabije wijze te kunnen inspelen op, aan de slag te gaan met de steeds wisselende en evoluerende behoeften en de noden van mensen in hun sociaal functioneren. Daarnaast en tegelijk is er de snelle evolutie van onze samenleving, van de wetenschappen, de technieken, de methoden en het groeiend aanbod waarbinnen keuzes moeten worden gemaakt. De vraag is groot, de middelen steeds meer beperkt. Accenten leggen en keuzes kunnen en durven maken -zeker voor de zwaksten, de meest kwetsbaren in onze samenleving- is dus noodzakelijk. Daarin kunnen maatschappelijk werkers een rol spelen en horen zij die ook te spelen als belangenbehartigers en pleitbezorgers van deze groepen. Maatschappelijk Assistenten dienen dus meerfrontenbekwaam te zijn/te worden. De duur van de opleiding is namelijk maar drie jaar en daarbinnen dienen keuzes gemaakt te worden en accenten te worden gelegd. Niet alles kan en ook niet alles hoeft of moet. Belangrijk is dat datgene wat als methodieken wordt aangeboden datgene is wat maatschappelijk werkers nodig hebben om met en voor mensen doelgericht en met effectiviteit dat te kunnen realiseren, wat mensen die deze hulp nodig hebben, verwachten. Eigenlijk is dit doen het realiseren en het valoriseren van het beroep. Maatschappelijk werk is een denk, praat, communicatief doe - beroep. Jammer genoeg verdwijnt de laatste jaren steeds meer de inhoudelijke diepgang, de veelzijdige rijkdom van de toegepaste wetenschappelijke kennis, de noodzakelijke bagage van professionele methodische kennis en kunde en dit laat zich voelen op het werkveld. Maatschappelijk Assistent is een beschermde titel in dit land, maar maatschappelijk werk is geen beschermd beroep. De diffuusheid, de oeverloosheid (maatschappelijk werk zal 8

9 altijd, omwille van diegenen en datgene waarop het zich richt, diffuus en oeverloos zijn), de complexe regelgeving, het gebrek aan een sterke beroepsvereniging een te zwak niveau en vaak een te zwakke beroepsfierheid van MA, hebben er in belangrijke mate mee toe geleid dat het maatschappelijk werk steeds toegankelijker is geworden voor een steeds grotere waaier van niet-maatschappelijk assistenten en dus tot een verscheidenheid van beroepsbeoefenaars. De maatschappelijke werk-eigenheid werd daardoor alleen maar onduidelijker, meer diffuus en chaotischer, wat jammer genoeg ook op de kwaliteit en het professionele niveau afstraalt. Het is de hoogste tijd om de eigenheid van dit beroep weer duidelijk en scherp te stellen. Opleidingen en werkers dienen zich de vraag te stellen en zich te verdiepen in de vraag: wat is de eigen identiteit van het maatschappelijk werk; waardoor, in wat en hoe onderscheidt het zich van andere beroepen en heeft en geeft het van daaruit een meerwaarde aan het bouwen, het herstellen, het verbeteren van het welzijn, het zich welbevinden van mensen. Het maatschappelijk werk heeft dringend behoefte aan de opbouw van een degelijke gereedschapskist van en voor de maatschappelijke werker zodat een cliëntgericht degelijk multimethodisch maatschappelijk werk-optreden kan gerealiseerd worden. Het lijkt er namelijk steeds meer op dat de cliënt minder en minder centraal staat en dat het vooral gaat over de hulpverlenende organisatie. In plaats van een zorgcultuur ten behoeve van de cliënt, van de hulpzoekende lijkt een zorgcultuur van en voor de zorgorganisatie steeds belangrijker te worden. Ook daartegen en daarvoor dienen maatschappelijk werkers zich te verzetten, maar dan wel op basis van een degelijke en sterke bagage en gedragen en gesteund door moedige, sterke, bezielde en bezielende, flexibele beroepspersoonlijkheden die zich bewust zijn van hun eigen maatschappelijk werk identiteit, maar zich ook bewust zijn van de noodzaak van en bereidheid tot samenwerking. Erkenning van de rijkdom van verscheidenheid en samenwerking komt ten goede van de mensen met wie, voor wat en voor wie en wat we er willen en mogen zijn. Het is maar vanuit het besef dat men iets te bieden heeft en dat men gedreven, bewogen, geëngageerd en toch bescheiden is als beroepskracht. Wij moeten terug naar onze eigen beroepsziel. Misschien is het nodig in plaats van altijd mee stroomafwaarts te varen, stroomopwaarts te durven varen om terug bij de bron te komen waarvoor het Maatschappelijk Werk ooit werd opgericht, namelijk op een geëigende wijze maatschappelijk isolement van mensen samen met hen doorbreken, hun sociaal functioneren te helpen verstevigen, te helpen herstellen of misschien zelfs voor het eerst op gang te brengen. Het gaat hier over helpen, niet over zelf doen, de betrokkene staat centraal, hij/zij is/zijn de hoofdrolspelers, wij mogen en kunnen hun assistenten zijn. Daarom is het misschien nodig en wenselijk om van bij de bron een nieuwe stroming te durven op gang brengen waarin de specificiteit van het Maatschappelijk Werk, de 9

10 professionaliteit van de maatschappelijk werker, bescheiden maar overtuigd en zeer terecht opnieuw inhoud en glans geven. Els Van Saene, februari Gewezen docente en supervisor van de Sociaal Hogeschool van de Poststraat 10

Programma s en volgtijdelijkheid Sociaal-Agogisch Werk. Academiejaar 2007-2008. Bijlage 1

Programma s en volgtijdelijkheid Sociaal-Agogisch Werk. Academiejaar 2007-2008. Bijlage 1 Programma s en volgtijdelijkheid Sociaal-Agogisch Werk Academiejaar 2007-2008 Bijlage 1 IOUD Bachelor in het Sociaal Werk Studieprogramma s (modeltrajecten) 1 ste jaar bachelor in het Sociaal Werk 2 de

Nadere informatie

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK Bij het begin van de jaren 70 zoeken enkele ouders een dagcentrum voor hun volwassen gehandicapt kind. Voordien was het bijna evident

Nadere informatie

Wat willen we in Pegode VZW bereiken?

Wat willen we in Pegode VZW bereiken? Niel, 15 november 2012 Wat willen we in Pegode VZW bereiken? Doelstelling Pegode VZW zoals vermeld in de statuten: De vereniging heeft als doel, met uitsluiting van elk winstoogmerk, de maatschappelijke

Nadere informatie

Onze visie op cliënten, medewerkers en organisatie vertrekt vanuit 6 waarden: Cliëntgestuurd, Integer, Inclusief, Open, Participatief, Professioneel.

Onze visie op cliënten, medewerkers en organisatie vertrekt vanuit 6 waarden: Cliëntgestuurd, Integer, Inclusief, Open, Participatief, Professioneel. missie en VISIE Het GielsBos wil een veilige en geborgen thuis bieden aan volwassenen en kinderen met een beperking. We bieden deze mensen en hun leefomgeving een brede ondersteuning vanuit ervaring en

Nadere informatie

De meerwaarde van het contextueel denkkader binnen de ouderenzorg

De meerwaarde van het contextueel denkkader binnen de ouderenzorg De meerwaarde van het contextueel denkkader binnen de ouderenzorg Claire Meire 2014 Een sterveling draagt zijn ouders op zijn schouders. Of niet op zijn schouders. In zijn binnenste. Zijn leven lang moet

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Functieprofiel. Wat is het?

Functieprofiel. Wat is het? Functieprofiel Wat is het? Een functieprofiel is een omschrijving van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van een functie binnen een organisatie. Het zorgt ervoor dat discussies worden vermeden

Nadere informatie

Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Petri Embregts

Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Petri Embregts Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking Petri Embregts Inhoud Waarom een kans in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking? Inzetbaarheid en effectiviteit

Nadere informatie

Keuzedeel mbo. Wijkgericht werken. behorend bij één of meerdere kwalificaties mbo

Keuzedeel mbo. Wijkgericht werken. behorend bij één of meerdere kwalificaties mbo Keuzedeel mbo Wijkgericht werken behorend bij één of meerdere kwalificaties mbo Op dit moment is een wijziging van de WEB in voorbereiding waarmee de positie van keuzedelen in de kwalificatiestructuur

Nadere informatie

Medewerker Ontmoetingshuis De Moazoart vzw

Medewerker Ontmoetingshuis De Moazoart vzw Medewerker Ontmoetingshuis De Moazoart vzw Vacature Maart 2015 De Moazoart biedt een onderkomen aan organisaties die werken met maatschappelijk kwetsbare groepen en creeërt ruimte voor ontmoeting, vorming,

Nadere informatie

Bind-Kracht: Een wervend kader voor een lokaal armoedebeleid

Bind-Kracht: Een wervend kader voor een lokaal armoedebeleid Bind-Kracht: Een wervend kader voor een lokaal armoedebeleid Kristel Driessens Katinka Vercammen Conferentie Meedoen is mogelijk Gemeente Lelystad 7/11/2013 Definitie van armoede (Vranken Jaarboek Armoede

Nadere informatie

POST-HBO OPLEIDING. Forensische psychiatrie. mensenkennis

POST-HBO OPLEIDING. Forensische psychiatrie. mensenkennis POST-HBO OPLEIDING Forensische psychiatrie mensenkennis Post-hbo opleiding forensische psychiatrie Initiatief De post-hbo opleiding is een initiatief van de: Dr. Henri van der Hoeven Stichting (Forum Educatief),

Nadere informatie

Beroepscode Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking

Beroepscode Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking Beroepscode Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking 1 VOORWOORD Met trots presenteert de Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking (BCMB) de

Nadere informatie

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Geachte heer Commissaris Andor, Geachte mensen van De Link, mensen van de Europese partnerorganisaties,

Nadere informatie

maatschappelijk werker groeps- en vormingswerk

maatschappelijk werker groeps- en vormingswerk functienaam salarisschaal maatschappelijk werker groeps- en vormingswerk B1 B3 PLAATS IN DE ORGANISATIE rapporteert aan hoofd sociale dienst DOEL VAN DE FUNCTIE voor mensen in kansarmoede een omgeving

Nadere informatie

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z Samen doen Zorgvisie Zorg- en dienstverlening van A tot Z Wat en hoe? 3 W Samen met de cliënt bepalen we wát we gaan doen en hóe we het gaan doen. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen op diverse

Nadere informatie

Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie

Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie Bind-Kracht in de basisopleiding Kenmerken verbindende en versterkende hulpverleningsrelatie Lieve Geerts Kristien Van den Bogaert Wim De Clerck 8 november 2012 De relatie als krachtbron in de hulpverlening

Nadere informatie

Het huis met de zeven kamers

Het huis met de zeven kamers Het huis met de zeven kamers Hans van Ewijk Hans.vanewijk@uvh.nl www.hansvanewijk.nl Zeven ramen van sociaal werk Domein Theorieën Ethiek Disciplines Beleid en organisatie Methodes Professionalisering

Nadere informatie

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één De scholen van Catent - afzonderlijk en gezamenlijk - zijn als een

Nadere informatie

Communicatieve vaardigheden Ac 1

Communicatieve vaardigheden Ac 1 Communicatieve vaardigheden Ac 1 HIK Hoger Instituut der Kempen Afdeling Graduaat Maatschappelijk Werk Academiejaar 2008-2009 Els Boven en Lize Vandereycken Module: A Sociaal werk Ac1 Communicatieve vaardigheden

Nadere informatie

Integrale Visie op Zorg

Integrale Visie op Zorg Basisschool De Luchtballon Freinetschool Holven Lebonstraat 45, 2440 Geel Velodroomstraat 33, 2440 Geel Directeur: Gert Van Herle Directeur: Gert Van Herle Tel: 014/586046 Tel: 014/588758 Fax: 014/583507

Nadere informatie

Informatie & Beroepsgeheim

Informatie & Beroepsgeheim Informatie & Beroepsgeheim Duffel 1 december 2009 Axel Liégeois, Waarden in dialoog, hoofdstuk 7, p. 147-181. Inleiding Afbakening onderwerp Alle gegevens over zorgvrager in zijn of haar leefwereld Mondeling

Nadere informatie

TEAMNASCHOLING ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING WERKEN MET CLIËNTEN EN HUN RELATIONELE CONTEXT

TEAMNASCHOLING ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING WERKEN MET CLIËNTEN EN HUN RELATIONELE CONTEXT TEAMNASCHOLING ERVARINGSGERICHTE PSYCHOSOCIALE HULPVERLENING WERKEN MET CLIËNTEN EN HUN RELATIONELE CONTEXT HOE ZIET UW PRAKTIJK ERUIT? Veel cliënten zien hun probleem als een individueel probleem en komen

Nadere informatie

Logopedie en Kindermishandeling. Toelichting op de Meldcode en het Stappenplan

Logopedie en Kindermishandeling. Toelichting op de Meldcode en het Stappenplan Logopedie en Kindermishandeling Toelichting op de Meldcode en het Stappenplan Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie (NVLF) Juni 2009 Inleiding Omgaan met (vermoedens van) kindermishandeling

Nadere informatie

Inclusie van mensen met een verstandelijke beperking: Reële mogelijkheden zelfbepaling en participatie. Petri Embregts

Inclusie van mensen met een verstandelijke beperking: Reële mogelijkheden zelfbepaling en participatie. Petri Embregts Inclusie van mensen met een verstandelijke beperking: Reële mogelijkheden zelfbepaling en participatie Petri Embregts Participatie Geplande ratificatie VN verdrag voor rechten van mensen met beperking

Nadere informatie

Kader voor opleiding, begeleiding en evaluatie van de leraar in opleiding (LIO) ENW SoE 2008/06

Kader voor opleiding, begeleiding en evaluatie van de leraar in opleiding (LIO) ENW SoE 2008/06 Kader voor opleiding, begeleiding en evaluatie van de leraar in opleiding (LIO) ENW SoE 2008/06 1 Samenstelling van het projectteam van het project Totstandkoming van de leidraad : situering van het LIO-traject

Nadere informatie

De meervoudig gekwetste mens. Uitdagingen voor een passende verantwoordelijkheidsopname

De meervoudig gekwetste mens. Uitdagingen voor een passende verantwoordelijkheidsopname De meervoudig gekwetste mens Uitdagingen voor een passende verantwoordelijkheidsopname Armoede, uitsluiting, kwetsing Feiten Life-events Precaire levensomstan digheden Relationele breuken Structuren Uitsluitingsmechanismen

Nadere informatie

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Inez Sales Juni 2011 INHOUDSOPGAVE Leiderschap... 3 1. Leiderschap en management... 4 2. Leiderschapstijl ten behoeve van de klant... 5 3. Leiderschapstijl

Nadere informatie

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Stichting VraagWijzer Nederland Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Per 1 januari 2015 hebben de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wmo 2015 hun intrede gedaan. De invoering van deze

Nadere informatie

Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek

Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek Kennis van de Overheid Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek Zorg voor Zorgen dat! Leren gekanteld werken Het werk van de professional in de frontlinie van zorg en welzijn verandert ingrijpend. Niet

Nadere informatie

TOELICHTING HANDVEST SUCCESVOL VRIJWILLIGEN

TOELICHTING HANDVEST SUCCESVOL VRIJWILLIGEN TOELICHTING HANDVEST SUCCESVOL VRIJWILLIGEN Het Handvest succesvol vrijwilligen is opgevat als een handig en visueel aantrekkelijke tool. Het moet organisaties toelaten zich te profileren als vrijwilligersorganisatie(-dienst

Nadere informatie

Het sociaal regelsysteem: externe sturing door discipline. Het systeem van communicatieve zelfsturing: zelfsturing in communicatie

Het sociaal regelsysteem: externe sturing door discipline. Het systeem van communicatieve zelfsturing: zelfsturing in communicatie De logica van lef, discipline en communicatie Theoretisch kader voor organisatieontwikkeling Tonnie van der Zouwen, maart 2007 De gelaagdheid in onze werkelijkheid Theorieën zijn conceptuele verhalen met

Nadere informatie

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk:

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk: De bedrijfsmaatschappelijk werker helpt bij het tot stand laten komen van gezondere arbeidsverhoudingen en meer welzijn binnen het bedrijf of de instelling. Op die manier ontstaat bij werknemers een grotere

Nadere informatie

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Inleiding De tekst die voor jou ligt, verduidelijkt onze visie bij het organiseren van vrijwilligerswerk in het buitenland. We sturen je niet zo maar naar het

Nadere informatie

SEMINAR ONAFHANKELIJKHEID. De opbrengst van de brainstorm

SEMINAR ONAFHANKELIJKHEID. De opbrengst van de brainstorm SEMINAR ONAFHANKELIJKHEID De opbrengst van de brainstorm Hieronder al deze woorden op een rij acceptatie zelfontplooiing actieve support basiskennis begeleidingsmethodes t.a.v. regie eigen leven bejegening

Nadere informatie

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK OPDRACHTSVERKLARING SINT- LODEWIJK cliënt-organisatie-medew MISSIE SINT-LODEWIJK - biedt aangepast onderwijs

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

Identiteitsdocument Sprank

Identiteitsdocument Sprank Identiteitsdocument Sprank Christenen in hart en zorg Vanuit Gods liefde, zorgen wij voor elkaar. GOD Dit doen we samen met je familie en vrienden. Jij mag rekenen op een veilig thuis. Vragen over jouw

Nadere informatie

Methodisch werken binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding

Methodisch werken binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding Methodisch werken binnen Lang Verblijf woonzorg en dagbesteding 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Gentle Teaching 4 Middelen 5 Voor wie is Gentle Teaching? 5 3. Competentievergrotend werken 6 Middelen

Nadere informatie

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK?

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK? WAT MAAKT UNIEK? WAAROM De vrijeschool heeft een geheel eigen kijk op onderwijs, die gebaseerd is op het mensbeeld uit de antroposofie. Daarbinnen heeft iedere vrijeschool in Nederland een grote mate van

Nadere informatie

llochtone meiden en vrouwen in-zicht

llochtone meiden en vrouwen in-zicht 2010 PROJECTEN Nieuwsbrief INHOUD Allochtone meiden & vrouwen in-zicht (Vervolg project) Kinderen aan zet (Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen van het hebben van een moeder die seksueel misbruikt

Nadere informatie

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken Ervaringen uit het veld Overzicht programma Wie ben ik: - Philip Stein - masterstudent sociologie - afgerond A&O-psycholoog Programma: - half uur presentatie,

Nadere informatie

Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224

Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224 Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224 Version 1/2013 Uitdagingen in de gezondheidszorg Als professionele zorgaanbieder

Nadere informatie

ONS EIGEN OPVOEDINGSPROJECT

ONS EIGEN OPVOEDINGSPROJECT ONS EIGEN OPVOEDINGSPROJECT 1 INHOUDSOPGAVE Pedagogisch project Opdracht 1 Werken aan de schooleigen christelijke identiteit 3 Opdracht 2 Werken aan een degelijk en samenhangend onderwijsinhoudelijk aanbod.

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat orthopedagogie Gesuperviseerde praktijk

ECTS-fiche. Graduaat orthopedagogie Gesuperviseerde praktijk ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat orthopedagogie Module Gesuperviseerde praktijk Code M2 Lestijden 60 Studiepunten nvt Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot aanvragen

Nadere informatie

Welkom. Pedagogische verwaarlozing anno 2013. Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl

Welkom. Pedagogische verwaarlozing anno 2013. Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl Welkom Pedagogische verwaarlozing anno 2013 Bron: Haren de Krant d.d. 22 april 2010 1 2 Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl Vraagstelling n.a.v. twitterbericht d.d. 12-06-2013 van Chris Klomp

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3 Code Ad3 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale 120 studiebelasting (in uren)

Nadere informatie

De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk

De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk Op de HBOV van de Hogeschool Leiden wordt sinds het studiejaar 2013-2014 gewerkt met CBP s, Competentie Beoordelingen in de Praktijk. Gedachte hierachter is, dat

Nadere informatie

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer mensenkennis Post-hbo opleiding bemoeizorg Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer Bemoeizorg Hulpverleners in de bemoeizorg hebben te

Nadere informatie

Opleiding. Orthopedagogie. Code + officiële benaming van de module. M5-M6, L5-L6 Gesuperviseerde praktijk Methodische begeleiding

Opleiding. Orthopedagogie. Code + officiële benaming van de module. M5-M6, L5-L6 Gesuperviseerde praktijk Methodische begeleiding Opleiding Orthopedagogie Code + officiële benaming van de module M5-M6, L5-L6 Gesuperviseerde praktijk Methodische begeleiding Academiejaar 2015-2016 Semester: 1 Studieomvang 15 studiepunten Totale studietijd

Nadere informatie

Beroepsgeheim in de drughulpverlening

Beroepsgeheim in de drughulpverlening Beroepsgeheim in de drughulpverlening KU Leuven Broeders van Liefde Studiedag De8 Antwerps Integratiecentrum Antwerpen, 15 januari 2013 Inleiding Specifieke invalshoek Vanuit West-Europese en Vlaamse cultuur

Nadere informatie

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Het doel van deze beschrijving is om enerzijds houvast te geven voor het borgen van de unieke expertise van de cliëntondersteuner voor

Nadere informatie

In verbinding zelf keuzes maken. Petri Embregts

In verbinding zelf keuzes maken. Petri Embregts In verbinding zelf keuzes maken Petri Embregts Cliënten eigen keuzes laten maken, ze regie geven over hun eigen leven, dat is wat we nastreven Dhr Hans Bouter Leidsch Dagblad Eigen regie, zelf keuzes maken

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

24 APRIL 2013. - Ministerieel besluit. tot vaststelling van de criteria voor erkenning. waarbij de beoefenaars van de verpleegkunde

24 APRIL 2013. - Ministerieel besluit. tot vaststelling van de criteria voor erkenning. waarbij de beoefenaars van de verpleegkunde 24 APRIL 2013. - Ministerieel besluit tot vaststelling van de criteria voor erkenning waarbij de beoefenaars van de verpleegkunde gemachtigd worden de bijzondere beroepstitel te dragen van verpleegkundige

Nadere informatie

ECTS-fiche. Opleiding. Geïntegreerde competentieverwerving 2. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Opleiding. Geïntegreerde competentieverwerving 2. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot GMW Geïntegreerde competentieverwerving 2 AD2 40 n.v.t. 220 JA aanvragen

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

Transitie jeugdzorg. Ab Czech. programmamanager gemeente Eindhoven. januari 2013

Transitie jeugdzorg. Ab Czech. programmamanager gemeente Eindhoven. januari 2013 Transitie jeugdzorg Ab Czech programmamanager gemeente Eindhoven januari 2013 1. Samenhangende maatregelen Decentralisatie jeugdzorg Decentralisatie participatie Decentralisatie AWBZ begeleiding Passend

Nadere informatie

LEERGANG: CONTACT- EN MENSGERICHTE ZORG

LEERGANG: CONTACT- EN MENSGERICHTE ZORG Betekenisvolle aandacht voor de beleving van de bewoner en diens omgeving Belangrijk in de zorg voor kwetsbare- afhankelijke mensen is het creëren van een passend woonklimaat, waar de bewoner zich veilig

Nadere informatie

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK?

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK? WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK? WAAROM DE VRIJESCHOOL De vrijeschool heeft een geheel eigen kijk op onderwijs, die gebaseerd is op het mensbeeld uit de antroposofie. Daarbinnen heeft iedere vrijeschool

Nadere informatie

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Bijlage 7: Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Visie opleidingen Pedagogiek Hogeschool van Amsterdam Wij dragen als gemeenschap en daarom ieder van ons als individu, gezamenlijk

Nadere informatie

1 2 1 Bemoeizorg is als begrip (en zorgvorm) komen overwaaien uit Nederland, wordt gehanteerd in de context van zorgwekkende zorgmijders. Dit zijn: mensen met ernstige psychische en/of psychosociale problemen

Nadere informatie

Minor NLP: Opleiding Technician en Practitioner

Minor NLP: Opleiding Technician en Practitioner Minor NLP: Opleiding Technician en Practitioner Faculteit Economie en Management Minor NLP: Opleiding Technician en Practitioner NLP NLP staat voor Neuro Linguïstisch Programmeren (Bandler en Grinder,

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Word vrijwilliger Word vrijwilliger op de Palliatieve Eenheid op de Palliatieve Eenheid

Word vrijwilliger Word vrijwilliger op de Palliatieve Eenheid op de Palliatieve Eenheid Word vrijwilliger Word vrijwilliger op de Palliatieve Eenheid op de Palliatieve Eenheid INFORMATIE VOOR VRIJWILLIGERS INHOUDSTAFEL Vrijwilligers, een onmisbare schakel 3 1. Wat is palliatieve zorg? 4 2.

Nadere informatie

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs (1) Het Stedelijk Onderwijs is de dynamische ontmoetingsplaats van alle leernetwerken ingericht door de Stad Antwerpen. (2) Het Stedelijk Onderwijs voldoet

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Module

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

Reglement Cliëntenpanel. Stichting Samenwerkende Zorgboeren Zuid

Reglement Cliëntenpanel. Stichting Samenwerkende Zorgboeren Zuid Reglement Cliëntenpanel Stichting Samenwerkende Zorgboeren Zuid Reglement cliëntenpanel (centrale cliëntenraad) De Stichting Samenwerkende Zorgboeren hecht veel waarde aan de inbreng van haar cliënten

Nadere informatie

Actieve Patiëntenparticipatie. Jan Delvaux Gent

Actieve Patiëntenparticipatie. Jan Delvaux Gent Actieve Patiëntenparticipatie Jan Delvaux Gent Participatie start vanuit een stevige basis Poco Loco WED OXOt UilenSpiegel Art. 107 PsyGent Wisselwerkingen Aanloophuis Poco Loco Voor mensen met een psychosociale

Nadere informatie

Minor Licht Verstandelijk Beperkt

Minor Licht Verstandelijk Beperkt Minor Licht Verstandelijk Beperkt Academie voor Sociale Studies Inleiding De minor Licht Verstandelijk Beperkt biedt een inspirerend en intensief half jaar deskundigheidsbevordering op het gebied van werken

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

Transactionele Analyse. Begrijpen en beïnvloeden. Nederlandse Vereniging voor Transactionele Analyse

Transactionele Analyse. Begrijpen en beïnvloeden. Nederlandse Vereniging voor Transactionele Analyse Nederlandse Vereniging voor Transactionele Analyse Transactionele Analyse Begrijpen en beïnvloeden De Transactionele Analyse biedt een praktische, heldere theorie die door iedereen te begrijpen is. Het

Nadere informatie

Er wordt dan systematische aandacht gegeven aan de machtsverhoudingen en de wenselijke gelijkwaardigheid van niet gelijkaardige betrokkenen.

Er wordt dan systematische aandacht gegeven aan de machtsverhoudingen en de wenselijke gelijkwaardigheid van niet gelijkaardige betrokkenen. 1 Trainingsbenadering volgens het model T&O Situering Deze trainingsbenadering is gebaseerd op meer dan drie decennia ervaring met bemiddeling. Bij deze training leren de deelnemers hun tussenkomsten als

Nadere informatie

Sterk in verbondenheid

Sterk in verbondenheid Similes verenigt de families met een psychisch ziek gezinslid Similes verenigt gezinnen met een psychisch ziek familielid Sterk in verbondenheid presentatie Jef Geldof 17 januari 2012 ouders, broers en

Nadere informatie

Kerntaken. Referentiekader. Opmerking

Kerntaken. Referentiekader. Opmerking DBSO-opleidingskaarten 17 juni 2008 Verzorgende Kerntaken De verzorgende zorgt voor mensen die tijdelijk of permanent hulp nodig hebben met betrekking tot alle activiteiten in het dagelijks leven. Hij/zij

Nadere informatie

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Visie De pedagogische kwaliteiten van medewerkers bepalen voor een zeer groot deel de kwaliteit van de kinderopvang, passend bij

Nadere informatie

FP11A. Forensische psychiatrie POST-HBO OPLEIDING. mensenkennis

FP11A. Forensische psychiatrie POST-HBO OPLEIDING. mensenkennis FP11A POST-HBO OPLEIDING Forensische psychiatrie mensenkennis Post-hbo opleiding forensische psychiatrie Initiatief De post-hbo opleiding is een initiatief van de: Dr. Henri van der Hoeven Stichting (Forum

Nadere informatie

Master in de seksuologie

Master in de seksuologie Master in de seksuologie Faculteit Geneeskunde Kiezen voor de opleiding seksuologie De seksuologie is een erg jonge wetenschap amper iets meer dan een eeuw oud, waarvan de ontwikkeling lang heeft geleden

Nadere informatie

Ethische code intern begeleider Landelijke Beroepsgroep voor intern begeleiders April 2009

Ethische code intern begeleider Landelijke Beroepsgroep voor intern begeleiders April 2009 Ethische code intern begeleider Landelijke Beroepsgroep voor intern begeleiders April 2009 1 Inleiding Ieder mens heeft zich aan een reeks van wetten en regels te houden. Zo bestaan er Wereldwijde Wetten,

Nadere informatie

Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem

Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem 2012 Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem Arnhems Platform Chronisch zieken en Gehandicapten September 2011 Aanleiding

Nadere informatie

Specificaties. Pedagogisch medewerker 4 jeugdzorg. Creëer een veilig seksueel klimaat. Werksituatie:

Specificaties. Pedagogisch medewerker 4 jeugdzorg. Creëer een veilig seksueel klimaat. Werksituatie: Specificaties Pedagogisch medewerker 4 jeugdzorg Titel: Soort: Werksituatie: Eindproduct: Creëer een veilig seksueel klimaat Cursus PWJ Voorlichtingsprogramma voor een specifieke doelgroep Niveau: 4 KD:

Nadere informatie

Doel. Inleiding. De mantelzorger als samenwerkingspartner MANTELZORGBELEID VIERSTROOM

Doel. Inleiding. De mantelzorger als samenwerkingspartner MANTELZORGBELEID VIERSTROOM MANTELZORGBELEID VIERSTROOM Doel Het doel van deze tekst is een kader beschrijven waarbinnen doelstellingen en randvoorwaarden zijn vastgelegd die de samenwerking met mantelzorgers en ondersteuning van

Nadere informatie

CULTUURRAAD NEDERLANDSE CULTUURGEMEENSCHAP

CULTUURRAAD NEDERLANDSE CULTUURGEMEENSCHAP ARCHIEF VLAAMSE RAAD TERUGBEZORGEN CULTUURRAAD VOOR DE NEDERLANDSE CULTUURGEMEENSCHAP ZITTING 1971-1972 27 APRIL 1972 VOORSTEL VAN DECREET betreffende de steunverlening voor cursussen maatschappelijk dienstbetoon

Nadere informatie

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Driekwart van de Nederlanders brengt de laatste fase van zijn leven door in een verpleeg- of verzorgingshuis, of met ondersteuning van thuiszorg. Verantwoorde zorg

Nadere informatie

een geëngageerde en gemotiveerde begeleider (m/v) voor ons begeleidingstehuis t Vlierke.

een geëngageerde en gemotiveerde begeleider (m/v) voor ons begeleidingstehuis t Vlierke. In de Bijzondere Jeugdzorg van Ter Loke zijn we op zoek naar een geëngageerde en gemotiveerde begeleider (m/v) voor ons begeleidingstehuis t Vlierke. t Vlierke is een begeleidingstehuis in Turnhout voor

Nadere informatie

DE KRACHT VAN VERBINDENDE COMMUNICATIE

DE KRACHT VAN VERBINDENDE COMMUNICATIE DE KRACHT VAN VERBINDENDE COMMUNICATIE De ander ontmoeten zonder oordeel. Dat is de kern van Verbindende Communicatie. COMMUNICEREN MET MEERWAARDE Communicatie vervult een sleutelrol in het dagelijkse

Nadere informatie

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN BEGELEID (KAMER) WONEN OPVOEDINGS- ONDERSTEUNING HULP OP MAAT LOGEERHUIS Meander Nijmegen stgmeander.nl Zorg voor jeugdigen Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen Samen groot

Nadere informatie

Impressie bijeenkomst 9 maart 2015 met vertegenwoordigers uit de regionale samenwerkingsverbanden

Impressie bijeenkomst 9 maart 2015 met vertegenwoordigers uit de regionale samenwerkingsverbanden Impressie bijeenkomst 9 maart 2015 met vertegenwoordigers uit de regionale samenwerkingsverbanden Thema van de bijeenkomst We leven in een spannende periode: de economie kantelt, de participatiesamenleving

Nadere informatie

Inhoudsopgave Pedagogisch project

Inhoudsopgave Pedagogisch project Inhoudsopgave ogisch project 1.1.1. Visie... 2 A. Pijlers... 2 B. Algemene doelen en waarden die de school wil realiseren... 2 C. Ligging... 3 1.1.2. Levensbeschouwing... 3 A. Karakter van de school...

Nadere informatie

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg.

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Vzw Ondersteuningsstructuur Bijzondere Jeugdzorg info@osbj.be - www.osbj.be Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Deel 2: aandachtspunten voor organisaties Naar aanleiding van het

Nadere informatie

Toelichting reflectievoorwaarden voor jeugdzorgwerkers

Toelichting reflectievoorwaarden voor jeugdzorgwerkers Toelichting reflectievoorwaarden voor jeugdzorgwerkers Wat is reflectie? Professionele en effectieve jeugdzorg vraagt om professionals die in staat zijn om algemeen werkzame factoren zoals bevorderen motivatie,

Nadere informatie

Workshop: Familiegericht werken. SOFA-model

Workshop: Familiegericht werken. SOFA-model Workshop: Familiegericht werken SOFA-model In de zorg staat de zorgvrager centraal, maar ook de familie is betrokken partij als iemand wordt opgenomen in het WZC. Om de zorg goed te laten verlopen, is

Nadere informatie

HIC, specialisatie kinderen

HIC, specialisatie kinderen HIC, specialisatie kinderen Module Docent contact uren Zelfstudie Psychologie en psychopathologie 11 44 uur Ontwikkelingspsychologie 11 22 uur Inleiding in de Chakrapsychologie 11 36 uur Jungiaanse psychologie,

Nadere informatie

Zorg voor de Digitalisering van de Zorg

Zorg voor de Digitalisering van de Zorg Zorg voor de Digitalisering van de Zorg We verkennen de problemen en mogelijkheden van digitalisering in onze maatschappij en welke invloed dit heeft op mensen met een verstandelijke beperking. Ook proberen

Nadere informatie

Ontwerp van een draaiboek voor het onthaal, de begeleiding en de salesiaanse vorming van nieuwe personeelsleden ter plaatse.

Ontwerp van een draaiboek voor het onthaal, de begeleiding en de salesiaanse vorming van nieuwe personeelsleden ter plaatse. Ontwerp van een draaiboek voor het onthaal, de begeleiding en de salesiaanse vorming van nieuwe personeelsleden ter plaatse Tweede jaar samen DON BOSCO zijn plaats geven 1. Voorafgaande opmerkingen Het

Nadere informatie

STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde

STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde Hoger Beroepsonderwijs Modulaire opleiding Gids BO HB 003 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 17 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015)

OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015) OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015) Woonzorgcentrum Leiehome is een woonplaats met ruime verzorgingsmogelijkheden voor ouderen. Wij verlenen een deskundige en actuele zorg op maat.

Nadere informatie