Jongeren houden (van) werk!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jongeren houden (van) werk!"

Transcriptie

1 Jongeren houden (van) werk! Duurzame arbeidsparticipatie na het praktijkonderwijs Het vinden e n behouden van een baan is voor niemand makkelijk in tijden van crisis. Ook jongeren van het praktijkonderwijs hebben moeite met het behouden van hun baan. Het is natuurlijk nuttig om te weten waarom dit niet lukt, maar het is vele malen interessanter om te weten waarom het we l lukt! Wat zorgt voor het succes? Op deze vraag wordt antwoord gegeven in dit artikel. Hierbij wordt er gekeken naar de driehoek leerling, bedrijf en onderwijs. Alle drie spelen zij een grote rol en dragen bij aan het succes. INHOUDSOPGAVE Aanleiding & aanpak.2 Persoonskenmerken.3 Kenmerken arbeidsplek..5 Kenmerken op school..7 Adviezen...7 Inhoud In dit artikel worden de resultaten van mijn onderzoek gepresenteerd. De resultaten zijn tot stand gekomen door een literatuur en veldonderzoek. Tijdens het literatuuronderzoek werd al snel duidelijk dat dit een uniek onderzoek is. Er zijn verder geen vergelijkbare onderzoeken gevonden. Het onderzoek is dan ook verkennend van aard. Dit onderzoek leidt tot nieuwe inzichten. Het veldonderzoek bestond uit het afnemen van interviews en een vragenlijst. Er zijn zeven oud leerlingen praktijkonderwijs geïnterviewd. Deze leerlingen zijn minimaal 2 jaar (nadat de nazorg gestopt is) nog actief op de arbeidsmarkt. Verder zijn er vijf leidinggevenden van deze oud-leerlingen geïnterviewd en is er een vragenlijst uitgezet op de school van herkomst. De vragenlijst is vijf keer ingevuld. Dit artikel zal worden onderverdeeld in vier hoofdstukken: een hoofdstuk over de persoonskenmerken, kenmerken op de arbeidsplek en kenmerken op school. Er wordt afgesloten met een hoofdstuk over mijn adviezen. MEER INFORMA- TIE? Neem contact op met: 1

2 1. Aanleiding & Aanpak Aanleiding voor het onderzoek waren geluiden uit de praktijk: veel leerlingen van het praktijkonderwijs hebben moeite met het behouden van hun baan. Het onderzoek richtte zich niet op waarom het misgaat en leerlingen deze baan verliezen, maar juist op waarom het goed gaat. Het is een onderzoek naar de succesverhalen, de oud-leerlingen die we l langere tijd actief zijn op de arbeidsmarkt. Wat zorgt ervoor dat deze leerlingen blijven werken? Op deze vraag wordt met het onderzoek antwoord gegeven. De eerste tien weken van het onderzoek waren gewijd aan de literatuur. Al snel kwam naar voren dat drie partijen een grote rol spelen bij de onderzoeksvraag Welke kenmerken spelen een rol bij de duurzame arbeidsparticipatie na het praktijkonderwijs, namelijk: de leerling, de arbeidsplek en de school. Het onderzoek is dan ook gericht op deze drie groepen. In het literatuuronderzoek is een grote hoeveelheid aan kenmerken gevonden die mogelijk een rol spelen bij duurzame arbeidsparticipatie. Ondanks de grote hoeveelheid kenmerken komt steeds naar voren dat de wensen en behoeftes van de jongere centraal staan. De jongere moet het uiteindelijk doen, zij houden (van) werk. Dit artikel is geschreven naar aanleiding van mijn scriptie voor de opleiding Toegepaste Psychologie. Het onderzoek naar duurzame arbeidsparticipatie na het praktijkonderwijs is gedaan in opdracht van KPC Groep. Ik ben begeleid door Suzanne Beek, expert op het gebied van arbeidstoeleiding. N.B. Namen in dit artikel zijn veranderd om zo de privacy van de respondenten te waarborgen. LEIDINGGEVENDE NIELS: Dat is ook weer een kwestie van uitdagen, prikkelen, een hoog verwachtingspatroon. Hij kan mee. En ja IQ kun je trainen, op een cito zal hij misschien minder scoren maar als je hier naar de dagelijkse praktijk kijkt en hoe dat hij met dat begrip allemaal omgaat, daar is niks mis mee. Al zou je op een algemene intelligentietest minder scoren, dat betekent niet dat hij niet kan accelereren op andere gebieden. Het klinkt leuk, IQ, maar het zegt mij niks. En dat willen, ja dat compenseert veel. Willen vergroot het kunnen, ja zo is het. Ook al is je intelligentie wat zwakker, hij komt er uiteindelijk wel maar misschien doet hij er iets langer over. 2

3 Leeftijd: 33 MARIEKE Branche: Detailhandel Opleidingen: PrO, niveau 1 detailhandel. Ja, ik moet zeggen, dit is toch wel mijn plekje. Ik word wel gewaardeerd als persoon ook al werk ik daar via een sociale werkvoorziening. Het leuk blijven vinden. Ook motivatie, ik wil dingetjes. Maar ook, als iemand zegt: goed gedaan! ga je ook beter je best doen. Ook wel een stukje waardering. Ik was wel heel gemotiveerd overgekomen, daarom hebben ze mij ook een kans gegeven. Hoe meer jij dingetjes voor jezelf doet en gewoon jezelf blijven in een bedrijf in plaats van dat jij niet jezelf bent. Als jij niet jezelf bent dan kun je ook je werk niet doen denk ik. 2. PERSOONSKENMERKEN Wanneer er wordt gekeken naar persoonskenmerken die in verband staan met duurzame arbeidsparticipatie na het praktijkonderwijs lijken zelfmanagement, motivatie en goede beroepsvaardigheden van belang te zijn. Deze drie kenmerken worden verder toegelicht zelfmanagement Bij zelfmanagement, valt op dat de oud-leerlingen doelen stellen en nastreven. Dit is voornamelijk gericht op de korte termijn. Het denken gericht op lange(re) termijn wordt door veel van de oud-leerlingen lastiger gevonden. Dit zou eventueel verband kunnen houden met het reflectievermogen, wat kan worden geïllustreerd met het volgende uitspraak: Ik heb nou mooi mijn eigen werk en daar ben ik voor de volle 100% mee bezig. Ik heb een vast contract en ik zie wel wat de toekomst mij brengt. Verder is het opvallend dat de oud-leerlingen hele bewuste keuzes maken en goed door hebben wat keuzes hen opleveren en kosten. Wanneer leerlingen tegenslagen ervaren op het gebied van loopbaan kunnen ze hier goed mee omgaan. Wel worden ze hierbij vaak ondersteund door bijvoorbeeld het bedrijf of een sociale werkvoorziening. Ik wil laten zien: ik kan dat wel! 2.2 Motivatie De oud-leerlingen bezitten motivatie en gedrevenheid. Door bedrijven wordt de inzet ook als belangrijk gewaardeerd. Enkele leidinggevenden geven echter wel aan dat sommige oud-leerlingen wel aansporing nodig hebben. Opvallend is dat deze aansporing nodig blijkt bij oud-leerlingen met Wajong of een WSW indicatie. Deze leerlingen, die af en toe aansporing nodig hebben, zijn volgens hun leidinggevenden ook gevoelig voor veranderingen in hun omgeving. Verder geven oud-leerlingen aan ondersteuning te krijgen van hun omgeving, zowel in de vorm van sociale steun van vrienden en familie als in de vorm van erkenning van collega s. Dit wordt beaamd door de leidinggevenden, zij geven wel aan dat dit zowel positief als negatief kan uitpakken. Daarnaast is de financie le kant van het verhaal belangrijk. Oudleerlingen zeggen het heel fijn te vinden een vast contract te hebben en de mogelijkheid te hebben om duurdere aankopen te doen. Ja dat vind ik wel fijn. Het geeft toch wel het gevoel van dat ze je mogen, dat ze het je gunnen. Je krijgt niet zomaar een vast contract, dat betekent wel dat jij ergens binnen past. Voor leidinggevenden is het vooral van belang dat oud-leerlingen hun indicatie, bijvoorbeeld voor een Wajong-uitkering, houden wanneer ze deze hebben. De financie le tegemoetkoming die met de indicatie samenhangt, zorgt ervoor dat het rendabel blijft om leerlingen met een beperking in dienst te hebben. Tenslotte geven oud-leerlingen aan meer zelfvertrouwen te hebben gekregen; dit wordt ook ondersteund door uitspraken van de leidinggevenden. De leerlingen zouden hier nog meer in mogen groeien volgens de leidinggevenden; dit mag nog verder ontwikkeld worden. 3

4 RON Leeftijd: 24 Werkzaam als: concie rge Opleidingen: PrO, BHV cursus Bron: Rotterdam, Beroepsvaardigheden Het is belangrijk dat de oud-leerlingen beschikken over een goede werkhouding. De oud-leerlingen geven aan geen problemen te ervaren met het naleven van regels. De regels zijn duidelijk en worden nageleefd. Wat betreft de sociale vaardigheden geven de oud-leerlingen aan communicatie belangrijk te vinden, zowel binnen het bedrijf als in het werken met klanten. Ja je brengt wel eens iets aan tafel of zo dan krijgen ze ook een indruk van wie er in de keuken staat. Opvallend is dat, hoewel de leidinggevende benoemen dat de oudleerlingen wel meer zelfvertrouwen mogen hebben, leidinggevende het erg belangrijk vinden dat medewerkers niet arrogant zijn: een open en respectvolle houding is erg belangrijk. Zowel de leidinggevenden als de oud-leerlingen zeggen dat het vragen om hulp geen probleem is. Leidinggevenden staan hiervoor open en de oud-leerling voelt zich niet bezwaard om om hulp te vragen. 2.4 Samenvattend Tenslotte zijn er ook andere resultaten naar voren gekomen. Een resultaat is de ontwikkeling die de oud-leerlingen hebben doorgemaakt. Hierbij wordt door de oudleerlingen niet alleen het zelfvertrouwen bedoeld maar de ontwikkeling op meerdere vlakken. Een voorbeeld hiervan is het behalen van diploma s. Leidinggevenden geven aan het belangrijk te vinden dat de werknemers blijven groeien. Een ander resultaat dat opvalt is het enthousiasme met betrekking tot het werk bij deze oud-leerlingen. Er is sprake van een klik tussen het bedrijf en de oudleerling. Veel oud-leerlingen zijn trots op de baan die ze hebben en denken dus positief over hun werkzaamheden. Samengevat kan de vraag Welke persoonskenmerken spelen een rol bij duurzame arbeidsparticipatie na het praktijkonderwijs? worden beantwoord met de volgende persoonskenmerken: motivatie, doelgericht zijn, doorzettingsvermogen, flexibiliteit, zelfkennis, (het ontwikkelen van) zelfvertrouwen, sociale steun, erkenning, financie n, doelen nastreven ondanks tegenslag, bewuste keuzes kunnen maken, naleven van regels, sociale vaardigheden, goede samenwerking, hulp vragen wanneer nodig, zichtbare ontwikkeling en een klik tussen bedrijf en oud-leerling. Mijn werkzaamheden zijn nou ja schoolonderhoud zeg maar. Als er iets kapot is dan repareer ik dat weer. Boodschappen.. Ik heb net project gestart, dat is een tuinproject. Dat heb ik zelf geregeld samen met iemand anders. Voor de spar was dat, spar was de hoofdsponsor. Dat liep eerst wat verkeerd, toen heb ik dat zelf opgepakt en geregeld, zodat alles voor elkaar kwam. Daar zijn we nu mee gestart, met het tuinproject. Daar ga ik dan zelf achterheen en dat regel ik dan zelf. Daar ben ik zelf verantwoordelijk voor. Verder doe ik ook papier enzo. Dat gaat dan met planning en als de planning niet goed is dan, nou dan komt dat bij mij terecht en dan corrigeer ik dat weer. Dat zijn mijn werkzaamheden ook. Alles rondom de school en in de school, het is heel breed eigenlijk. 4 4

5 3. BEDRIJFSKENMERKEN LEIDINGGEVENDE BOB We hebben nog een jongen rondlopen, dat is Bob. Die doet vooral veel werk alleen. Waarom begin je nou langzaam te praten? Ja Bob is ook gewoon langzaam, hij is wat minder gedreven dat krijgt hij ook van huis uit mee een beetje. Moeder is ook van doe maar voorzichtig, doe maar rustig, blijf maar een dag thuis want Bob is moe. Bob is Wajong en gaat ook wel eens naar mensen toe waar hij zijn werk doet. Af en toe hebben ze een mannetje nodig en dan vragen ze wie heb je? Dan zeg ik ja die, die en die en dan zeg ik Bob heb ik ook nog. En dan zeggen ze o dat is goed, dat is dezelfde als de vorige keer. Daar heb ik ook een aparte afspraak voor. Je betaalt er minder voor maar hij doet ook minder. De klant moet dat ook willen. Sommige klanten willen dat, sommige zeggen ook die wil ik niet hier hebben. Sommige klanten die een beetje sociaal denken, een beetje normaal zijn die denken ook je moet alle mensen aan het werk houden. Wanneer er wordt gekeken naar kenmerken op de arbeidsplek die in verband staan met duurzame arbeidsparticipatie na het praktijkonderwijs lijken transitieperiode, verwachtingen van het bedrijf en ondersteuningsbehoefte van belang te zijn. Een toelichting op deze drie kenmerken wordt hierna gegeven Transitieperiode Bij transitieperiode geven de leidinggevenden een wisselend beeld wat betreft de specifieke kennis met betrekking tot de oud-leerling voor aanvang van de werkzaamheden. In de vragenlijst voor scholen wordt aangegeven dat de werkgever bekend is met leerlingen PrO. Het zou kunnen dat de werkgever bekend is met het algemene beeld van leerlingen PrO, maar geen specifieke kennis heeft van de individuele leerlingen. De oudleerlingen maken geen gebruik van ondersteuning in de vorm van een jobcoach. Wel hebben sommigen een Wajong of WSW-indicatie. Twee bedrijven geven aan dat de school nog een grote rol speelt, ook wanneer de nazorg officieel gestopt is. De introductie binnen het bedrijf is veelal verlopen met ondersteuning van bijvoorbeeld school of sociale werkvoorziening. 3.2 Verwachtingen van het bedrijf De leidinggevenden verwachten van de oud-leerlingen dat zij zich in enige mate flexibel kunnen opstellen en inzet tonen en ook moeten zij om kunnen gaan met kritiek. Hierbij geldt wel dat de mate van deze verwachtingen tussen leidinggevende en oud-leerlingen verschillend zijn. Verder blijken de werkzaamheden en bijbehorende verwachtingen per bedrijf verschillend te zijn. Een goede match tussen bedrijf en leerling is hier van essentieel belang. 3.3 Ondersteuningsbehoeften In de ondersteuningsbehoeften van de oud-leerling wordt voorzien. Voor de oudleerlingen is het duidelijk wie hen begeleidt; vaak spelen andere collega s ook een rol in de ondersteuning. De werksfeer wordt door de leerlingen als prettig ervaren. Wel geven een aantal oud-leerlingen aan niet met alle collega s goed te kunnen samenwerken. Sommige leidinggevenden geven eveneens aan dat niet alle medewerkers met leerlingen met een beperking willen werken. De oud-leerlingen geven aan de werkdruk aan te kunnen; leidinggevenden geven wel een wisselend beeld over de intensiteit van de werkdruk. Hieruit kan worden geconcludeerd dat de werkdruk passend is voor de leerling en zijn capaciteiten. Ook voor de structuur in werkzaamheden geldt dat deze is aangepast op de oud-leerling. Allemaal ervaren ze enige structuur maar de mate waarin is verschillend. Alle leidinggevenden geven aan dat ze rekening houden met de beperkingen van de oud-leerling. Ook hier is de mate waarin dit nodig is per bedrijf en per oud-leerling verschillend. 5 5

6 3.4 Duidelijkheid & betrokkenheid Tenslotte komt er naar voren dat de leidinggevende erg duidelijk is richting alle werknemers wat betreft de kernwaarden binnen het bedrijf. Dit betekent dat er transparantie op de werkvloer is. Werknemers worden op de hoogte gebracht van problemen maar ook aangesproken wanneer ze niet voldoen aan de verwachtingen van het bedrijf. Verder komt de betrokkenheid van de oud-leerlingen naar voren, ze hebben hart voor het bedrijf. Dit is een wisselwerking: leidinggevenden laten eveneens merken erg betrokken te zijn bij de oud-leerlingen. Meerdere leidinggevenden geven aan een sociaal gevoel ten opzichte van leerlingen met een beperking te hebben. Wederom komt het belang van een klik naar voren. LEIDINGGEVENDE WESSEL Wessel is inmiddels helemaal in zijn element. Die heeft inmiddels ook zijn rijbewijs gehaald. Maar ja in het begin toen moesten we ook zeggen Wessel er moet gewoon gewerkt worden, je kunt niet op tijd naar heb voetballen toe. Je moet hier blijven tot het eind van de dag. En als je Wessel een keer flink op zijn flikker gaf dan was het huilen met enige regelmaat. Maar toen heb ik ook gezegd Wessel wat wil je nou? Wil je een grote kerel zijn of blijf je achter? Het is makkelijk om te zeggen: jij presteert hier niet goed, je moet eerst kijken hoe dat dat komt. Waarom? 3.5 Samengevat Samengevat kan de vraag Welke kenmerken op de arbeidsplek spelen een rol bij duurzame arbeidsparticipatie na de schoolopleiding op het PrO? worden beantwoord met een overkoepelend begrip: maatwerk. Er komt naar voren dat de werkzaamheden en de verwachtingen ten opzichte van de oud-leerling zijn aangepast aan de capaciteiten van de leerling. In de transitieperiode is enige ondersteuning wel van belang voor de oudleerlingen. Ook wordt door een aantal leidinggevende aangegeven dat school een rol blijft spelen, ook als de nazorg stopt. Niet alleen is er een klik tussen de werkzaamheden en de oud-leerling, er is ook een klik tussen de leidinggevende en de oud-leerling. Daarnaast is het belangrijk dat er transparantie op de werkvloer is: alle werknemers weten wat de kernwaarden en verwachtingen van het bedrijf zijn. Hier wordt ook naar gehandeld. Want dat is wat al die jongens hebben, ze worden door iedereen vrij veel beschermd. En dat merk je heel erg, je moet gewoon niet zeuren. Kom op! Moeder heeft hem anderhalf jaar gebracht en gehaald. Maar goed inmiddels heeft hij zijn draai goed gevonden en ze sturen hem regelmatig ergens naar toe, dan gaat hij met bus en automaten die kant op en dan meldt hij zich daar netjes dus dat is ook wel een goede ontwikkeling. Dat werk past wel bij hem. Hij moet ook uren meerijden in de vrachtwagen en dan moet je niet iemand hebben die niks zegt. Het is echt een alleman vriend, mijn zoon en dochter waren geboren en hij komt met cadeautjes aan.. niemand doet dat maar hij wel. En bij klanten is dat ook leuk. 6 6

7 STAGECOO RDINATOR: Wij werken veel vanuit het IOP. Op basis van wat de leerling zelf heeft opgesteld en wil zoeken wij een stage. Het moet wel passen, ze moeten het zelf gaan doen. Als leerlingen zelf de stage niet zien zitten dan gaat het niet werken. Ze moeten het zelf leuk vinden. Het is ook negatief voor de bedrijven als er een leerling binnenkomt en ze vragen waarom wil je hier stagelopen en ze zeggen ja dat moet van school. Dat komt niet goed over. 4. KENMERKEN VAN SCHOLEN Tot slot zijn er bij de vraag: Welke kenmerken in het onderwijs spelen een rol bij spelen een rol bij duurzame arbeidsparticipatie na de schoolopleiding op het PrO? ook resultaten naar voren gekomen. In dit geval bleken: zelfbeeld, maatwerk en een goede voorbereiding en nazorg belangrijke kenmerken te zijn. Bij zelfbeeld geven scholen aan veel aandacht te hebben gegeven aan loopbaan en beroepsorie ntatie. Hier is ook rekening mee gehouden door de mentor. Opvallend is dat de stelling dat de leerling vanaf het begin al een goed beeld had bij de baan die bij hem paste zeer verschillend wordt ingevuld. Mentoren geven aan geprobeerd te hebben een werkplek te vinden die past bij de leerling, er is dus getracht een goede match te maken tussen bedrijf en leerling. De leerlingen hebben verschillende stages gelopen en zijn geconfronteerd met de realiteit aangaande de arbeidsmarkt. Ook hebben de mentoren aandacht gegeven aan de haalbaarheid van de doelen van de leerling. Bedrijven geven aan dat de werkgevers gemiddeld genomen een realistisch beeld hadden van de oud-leerling. De mentoren hebben de oud-leerling niet gepamperd. 5. ADVIES VERVOLGONDERZOEK Het lijkt mij wenselijk om het onderzoek op grotere schaal uit te voeren. In een dergelijk vervolgonderzoek zou ook het VSO kunnen worden meegenomen. Van leerlingen op het VSO (met uitstroomprofiel arbeid) wordt het onderwijs immers ook gericht op het voorbereiden op arbeid en niet op het behalen van een MBO diploma. Wanneer het onderzoek op grotere schaal wordt uitgevoerd kunnen de vragen en resultaten beter empirisch beantwoord en ondersteund worden. Zoals uit de algemene resultaten van mijn onderzoek blijkt maken sommige oudleerlingen een behoorlijke groei door. Ze starten op praktijkonderwijs en groeien vervolgens door tot niveau drie op het MBO. Dit roept bij mij verschillende vragen op: Waarom zijn zij begonnen op het PrO? Wanneer is deze groei begonnen? Heeft het dit maken met leeftijd, reflectie, zelfvertrouwen? Heeft dit te maken met onderschatte verwachtingen zoals in het literatuuronderzoek werd aangegeven? Enzovoorts. Om deze vragen te beantwoorden, lijkt een vervolgonderzoek aan te raden. Daarnaast blijkt uit zowel de literatuur als uit het veldonderzoek dat de ouders/ vrienden van oud-leerlingen een rol spelen in duurzame arbeidsparticipatie; dit is echter niet uitgebreid onderzocht. Ook komt uit het veldonderzoek naar voren dat sommige leerlingen erg gevoelig zijn voor prikkels uit hun omgeving. Hoe kan school hier het beste mee omgaan? Hoe kunnen bedrijven hier het beste mee omgaan? Wellicht is een vervolgonderzoek hierop raadzaam. 7

8 Wim: Ik heb mijn eigen bus, een Volkswagen. Via het werk heb ik een aanhangrijbewijs gehaald. Er komen ook wel eens collega s spullen uit de bus lenen. Ik heb allerlei spullen in de bus liggen. Dan komen ze vragen he mag ik de motorzaag lenen. En dan zeg ik ja maar wanneer krijg ik hem dan terug? En dan zeggen ze dat weet ik niet. O dus dan kan ik achter mijn spullen aan gaan jagen? Dan zeg ik zorg je zelf dat je alles in orde hebt? 6. ADVIEZEN 6.1 Advies 1 In het onderzoek komt naar voren dat de oud-leerlingen allemaal over een aantal kenmerken beschikken die belangrijk worden geacht voor duurzame arbeidsparticipatie. Voorbeelden hiervan zijn flexibiliteit en structuur in werkzaamheden. De mate waarin de oudleerlingen over deze kenmerken beschikken is echter zeer verschillend. Het is per werkplek immers ook verschillend in hoeverre de leerlingen in staat moeten zijn om zich flexibel op te stellen. Er moest dus sprake zijn van een match, de leerling en zijn (on)mogelijkheden moesten passen bij het bedrijf. Dat er sprake moet zijn van een klik kwam bij alle drie de onderzoeksgroepen naar voren. Mijn advies is om kennis te hebben van de leerlingen, maar ook om goede contacten te hebben met bedrijven in de omgeving. Op deze manier wordt het makkelijker om leerlingen te plaatsen bij een bedrijf dat bij ze past. Motivatie is belangrijk blijkt uit mijn onderzoek. De leerlingen moeten gedreven zijn om te werken. Het is voor scholen dus belangrijk om te weten waar de passie van de leerlingen ligt. Kennis over de leerling kom onder andere tot stand door (loopbaan) gesprekken, een leerlingvolgsysteem en een portfolio in te zetten. Mijn advies is dan ook om dit te stimuleren. Daarnaast is het belangrijk om goede relaties te hebben met bedrijven in de omgeving. Wanneer er korte lijntjes zijn met de bedrijven is het makkelijker om de leerling te plaatsen op een plek die bij hem/haar past. Een goede match kan op deze manier gerealiseerd worden. Daarbij wordt aangeraden om ook de nazorg per leerling af te stemmen aangezien de ondersteuningsbehoefte verschillend is. Als ik een doel heb dan ga ik er ook voor. Maar je moet wel verder denken en niet als een paard met kleppen op eropaf gaan, nee je moet ook nadenken over wat je ervoor moet laten en of je het wel kunt. Bijkomende voordeel bij een goede relatie met bedrijven is dat er op lange termijn waarschijnlijk meerdere leerlingen van het praktijkonderwijs geplaatst kunnen worden. Ook hebben de bedrijven dan een goed beeld van de leerling en weten ze wat ze kunnen verwachten. Verder zou er een hechtere samenwerking kunnen plaatsvinden: bedrijven bellen op naar de school voor praktijkonderwijs wanneer ze arbeidskrachten tekort komen, andersom kan het praktijkonderwijs ook sneller leerlingen plaatsen voor stage. Daarnaast is er beter zicht op oud-leerlingen die een arbeidscontract hebben bij deze bedrijven. Het is makkelijker om contact met deze oud-leerlingen te behouden en scholen zouden op de hoogte worden gesteld wanneer het niet goed gaat met een oud-leerling. Goede samenwerking met meerdere bedrijven is dus belangrijk. Dit zou kunnen worden gerealiseerd door een communicatietraining aan de stagecoo rdinatoren. Door middel van deze training zouden er meer bedrijven in contact komen met scholen voor praktijkonderwijs. Verder zou er een intensiever contact komen waarbij er meer kennis is over de bedrijven en zijn medewerkers. Op deze manier wordt het makkelijker om een goede match tussen bedrijf en leerling te maken. In deze training worden de volgende aandachtspunten besproken: Regelmatig contact met bedrijven. Dit betekent dat er niet alleen contact wordt gezocht wanneer er een nieuwe leerling moet worden geplaatst maar ook e e n keer in het halfjaar bijvoorbeeld een kop koffie komen drinken om contact te behouden. Het is dus belangrijk dat er in relaties met bedrijven wordt geïnvesteerd. Het doel is dan ook betrokkenheid vanuit de leerling, het bedrijf en school. 8

9 Het voeren van beoordelings- en evaluatiegesprekken met bedrijven aan het einde van een stage- of werkperiode. Hierbij is er aandacht voor wat er goed ging en minder goed ging tijdens deze periode. Deze reflectie heeft dus niet alleen betrekking op de leerling maar ook op het bedrijf in zijn algemeen. Bijvoorbeeld: het bedrijf geeft aan dat de stage goed ging maar dat de leerling zich vaker flexibel moest opstellen. Vraag naar welke mate van flexibiliteit nodig is om te kunnen functioneren binnen het bedrijf. Wanneer het helder is wat bedrijven vragen van leerlingen kan hier op de school al op ingespeeld worden. Het belang van netwerken wordt benadrukt in deze training. Er wordt aangegeven dat contacten met bedrijven warm moeten blijven. Ook kan er eventueel gebruik worden gemaakt van netwerken van de leerlingen zelf om in contact te komen met potentiele bedrijven. 6.2 Advies 2 Uit mijn onderzoek blijkt dat bedrijven veel waarde hechten aan de uitstraling van hun bedrijf. Leidinggevenden vinden de representativiteit van hun werknemers belangrijk, hiermee wordt onder andere de persoonlijke hygie ne, het taalgebruik en sociale vaardigheden van de medewerkers bedoeld. Werknemers moeten verzorgd overkomen en dus met een verzorgd uiterlijk op het werk aankomen. Verder zijn enige sociale vaardigheden eveneens van belang. Wanneer iemand bijvoorbeeld het bedrijf bezoekt is het prettig wanneer werknemers deze persoon groeten, daarbij is ook het taalgebruik is belangrijk. Mijn advies aan scholen is om persoonlijke hygie ne als standaard waarde binnen de school te zien. Dit betekent dat er van leerlingen verwacht wordt dat ze ook op school een verzorgde indruk wekken. Wanneer leerlingen van school uit al gewend zijn om verzorgd hun dag te beginnen is het minder moeilijk om dit ook op de arbeidsplek toe te passen. Deze doelstelling wordt onder andere gerealiseerd door dit in het beleid van de school te integreren. Wanneer leerlingen niet schoon op school aankomen wordt dit bespreekbaar gemaakt en worden er eventueel acties ondernomen. Leerlingen weten op deze manier wat er van ze verwacht wordt. Verder is het raadzaam om een voorlichting aan ouders te geven met betrekking tot beleid. De thuissituatie van de leerling kan immers invloed hebben op de persoonlijke hygie ne van de leerling. Wanneer het voor ouders duidelijk is dat de school duidelijke verwachtingen heeft met betrekking tot hygie ne en dit bespreekbaar maakt, kan dit leiden tot meer ondersteuning van de leerling door de ouders. Daarnaast is het belangrijk dat leerlingen dit accepteren en het belang ervan inzien. Het verdient aanbeveling om in het onderwijs aandacht te besteden aan dit aspect van het uitoefenen van een beroep voor de leerling. Er wordt besproken wat een bedrijf belangrijk zou vinden wat betreft de uitstraling van de leerlingen. De volgende aandachtspunten worden behandeld: Hygie ne. Waarom is dit belangrijk? Hoe heeft hygie ne invloed op het werk. Werk gerelateerde kleding, bijvoorbeeld: Welke kleding is geschikt wanneer je met eten werkt? Welke kleding is geschikt in de bouw? Welke invloed heeft het dragen van trainingspakken of laag uitgesneden kleding op het werk? Hoe belangrijk zijn sociale vaardigheden op het werk? Denk hierbij aan klanten groeten, de telefoon opnemen, overleggen met collega s. Welke invloed heeft (straat)taal op het werk? Een voorbeeld van een aanpak waarin de algemene beroepsvaardigheden nadrukkelijk onder de aandacht worden gebracht, zijn de cursussen van Scholing Voor Arbeid (SVA) van KPC Groep. In de opzet voor deze cursussen worden ook andere onderwerpen meegenomen die volgens mijn onderzoek van belang zijn. Voorbeelden hiervan zijn: zelfvertrouwen, flexibiliteit, reflecteren het vragen om hulp. 9

10 6.3 Advies 3 Uit het onderzoek blijkt dat zowel scholen als bedrijven de leerlingen aanspreken op hun gedrag/houding en uitspreken wat hun verwachtingen daarover zijn. Ze gaan de confrontatie met leerlingen aan. Hiermee wordt ook bedoeld dat scholen de leerlingen bewust maken van de mogelijkheden en obstakels op de arbeidsmarkt. Verder zetten ze ambities om in haalbare doelen. Bijvoorbeeld: het is niet haalbaar om piloot te worden maar je zou wel kunnen schoonmaken in het vliegtuig. Het blijft natuurlijk wel belangrijk om iets te doen met de motivatie van de leerling. Zoals eerder genoemd komt uit mijn onderzoek naar voren dat motivatie een belangrijke succesfactor is. Voor bedrijven is confrontatie ook belangrijk. Bedrijven zullen de leerlingen moeten confronteren met hun verwachtingen. Leerlingen moeten zich er immers van bewust zijn wanneer ze niet goed functioneren op het werk en wat er dan precies van ze verwacht wordt. Daarnaast geven verschillende leidinggevenden aan dat ze er bewust voor kiezen om met leerlingen met een beperking te werken. Vaak vinden andere werknemers dit wel moeilijk. In dat geval moet de leidinggevende aan kunnen geven dat hij/zij vindt dat ook jongeren met een beperking een kans moeten krijgen binnen het bedrijf. Deze visie moet dan bij alle werknemers in het bedrijf bekend zijn en geaccepteerd worden, op deze manier kan er transparantie op de werkvloer gecree erd worden. Mijn advies is dan ook om leidinggevenden of leraren die moeite hebben met confronteren een assertiviteitstraining te laten volgen. In deze training wordt aangeleerd hoe men moeilijke situaties aangaat zonder dat dit op een agressieve manier gebeurd. Deze training richt zich op: Duidelijk formuleren van verwachtingen ten opzichte van de leerling. Leerling bewust maken van wat er van hem verwacht wordt. Laten weten wanneer de leerling niet voldoet aan het verwachtingspatroon (en hierover in gesprek gaan). Leidinggevende/leraar leren hoe ze effectief moeilijke situaties kunnen aangaan. Het artikel is begonnen met de vraag: Waarom lukt het sommige leerlingen van praktijkonderwijs hun baan te houden en sommige niet? Wat zorgt voor het succes? Hoofdzakelijk komt naar voren dat de leerling gemotiveerd moet zijn: de leerling moet vooral willen werken binnen het bedrijf. Ook speelt een goede match ( klik ) een grote rol. De werkplek stemt de werkzaamheden en verwachtingen af op de leerling, maar de leerling moet evengoed passen binnen het bedrijf. Wederzijdse betrokkenheid is van belang. De mentoren hebben moeite gedaan om deze match voor de oud-leerling te bereiken. Bronnenlijst Rotterdam. (2013). lmc praktijkonderwijs talingstraat. Opgehaald op 5 juni 2013, van: drcwww.uvt.nl/its/voorlichting/ handleidingen/bibliotheek/apa.pdf 10

Het functioneringsgesprek

Het functioneringsgesprek Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Werknemer Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Inhoudsopgave Inleiding... 5 Wat is een functioneringsgesprek?... 7 Waarom is een functioneringsgesprek

Nadere informatie

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Contractcatering

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Contractcatering Samenvatting rapportage Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid Contractcatering In samenwerking met: Rijnland Advies 1 Inleiding Even terugkijken.. De komende jaren verandert de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Jezelf presenteren De medewerker moet zichzelf goed presenteren. Bijvoorbeeld door er schoon en verzorgd uit te zien. Zo laat hij/zij een goede indruk

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Watersportindustrie / HISWA

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Watersportindustrie / HISWA Samenvatting rapportage Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid Watersportindustrie / HISWA In samenwerking met: Rijnland Advies 1 Inleiding Even terugkijken.. De komende jaren verandert de

Nadere informatie

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: APQ rapportage Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 16.06.2015 / APQ rapportage 2 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in jouw inzetbaarheid. We bespreken hoe

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Inzetbaarheidsscan 2 Ben jij duurzaam inzetbaar? Blijf van waarde in de wereld van werk Iedereen wil graag gezond, productief en met plezier

Nadere informatie

Selectie-instrument HARRIE

Selectie-instrument HARRIE Selectie-instrument HARRIE 1 Inleiding Voor u ligt het selectie-instrument HARRIE ; een vragenlijst die u als collega van een medewerker met autisme kan invullen om voor uzelf inzichtelijk te maken of

Nadere informatie

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft)

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) Inleiding Veel mensen ervaren moeilijkheden om werk te vinden te behouden, of van baan / functie te veranderen. Beperkingen, bijvoorbeeld

Nadere informatie

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Recreatie

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Recreatie Samenvatting rapportage Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid Recreatie In samenwerking met: Rijnland Advies 1 Inleiding Even terugkijken.. De komende jaren verandert de arbeidsmarkt door

Nadere informatie

Rapport Intake Loopbaantraject

Rapport Intake Loopbaantraject Rapport Intake Loopbaantraject Naam Adviseur Jan Voorbeeld Adviseur van Organisatie Datum 20/02/2015 Inleiding In het kader van een loopbaantraject hebt u een tweetal vragenlijsten ingevuld die u inzicht

Nadere informatie

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Themabundel Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Assistent medewerker Dit project is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds Voorwoord Deze themabundel is bedoeld

Nadere informatie

Stagefolder 2014-2015 Laurentius Praktijkschool

Stagefolder 2014-2015 Laurentius Praktijkschool 1 Stageorganisatie Laurentius Praktijkschool De stages zijn een belangrijk onderdeel van het schoolprogramma in VO 3, 4 /5 groep. De school heeft al vele jaren contacten met stagebedrijven en instellingen

Nadere informatie

Informatieavond klas 4

Informatieavond klas 4 Informatieavond klas 4 Het Kwadrant Werken naar werk Samen op weg bereikt ieder zijn doel Programma Uitstroomprofielen Certificeervakken De elf gouden regels Arbeidscompetenties (ABC) Doorstromen naar

Nadere informatie

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 12: Het vinden van werk Praktijkkern c: Kiezen en solliciteren naar passende stageplek Thema Praktijkkern 12. Het vinden

Nadere informatie

Ik ben. Eerlijk. Geduldig. Creatief. Gestructureerd. Communicatief. Geïnteresseerd. Geeft aandacht WWW.IKBENHARRIE.NL

Ik ben. Eerlijk. Geduldig. Creatief. Gestructureerd. Communicatief. Geïnteresseerd. Geeft aandacht WWW.IKBENHARRIE.NL Ik ben Geïnteresseerd Creatief WWW.IKBENHARRIE.NL Communicatief Geeft aandacht Eerlijk Gestructureerd Geduldig Harrie is ontwikkeld door CNV Jongeren en Vilans, met dank aan de support van UWV en Instituut

Nadere informatie

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Introductie Met de REQUEST methode wordt getracht de participatie van het individu in hun eigen mobiliteit te vergroten. Hiervoor moet het individu voldoende

Nadere informatie

De loopbaanchecklist

De loopbaanchecklist De loopbaanchecklist Met deze checklist ga je voor je zelf na hoe het gesteld is met de manier waarop je jouw loopbaan stuurt. Bij het beantwoorden van de vragen gaat het niet direct om andere banen, je

Nadere informatie

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN WAAROM DIT BOEKJE? 1. Denk jij, na het lezen van deze bladzijde dat dit boekje nuttig voor jou kan zijn? a. Ja,.. b. Nee, want c. Dat weet ik nog niet, omdat 2. Wat hoop jij na

Nadere informatie

Persoonlijk rapport van: Marieke Adesso 29 Mei 2006 1

Persoonlijk rapport van: Marieke Adesso 29 Mei 2006 1 Talenten Aanzien en Erkenning 3 Besluitvaardigheid 8 Confrontatie en Agitatie 4 Doelgerichtheid 4 Talenten Hulpvaardigheid 5 Ontzag 3 Orde en Netheid 4 Pragmatisme 6 Stressbestendigheid 7 Verantwoording

Nadere informatie

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld.

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Zelfbeeld Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Een kind dat over het algemeen positief over zichzelf denkt, heeft meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Werk voor jongeren. De winst van maatwerk: Je kunt er niet vroeg genoeg bij zijn

Werk voor jongeren. De winst van maatwerk: Je kunt er niet vroeg genoeg bij zijn Werk voor jongeren Meer aandacht voor participatie Sommige werkgevers zijn sowieso geïnteresseerd in een jongere met een vlekje. Maar vaak gaat het er toch vooral om dat ze hun werk goed doen. Debby Kamstra,

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar TRAININGSCENTRUM Schakel naar een passend vervolgtraject Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar Wat is een Trainingscentrum? Bij de Trainingscentra van Lijn5

Nadere informatie

Toelichting bij de MZO screening voor ouders

Toelichting bij de MZO screening voor ouders Toelichting bij de MZO screening voor ouders 1 Copyright 2014 Bureau Perspectief Amsterdam Zie voor meer informatie www.motivatiezelfonderzoek.nl 2 De schalen van de MZO screening De MZO screening is gericht

Nadere informatie

een onderzoek naar arbeidssatisfactie in Nederland

een onderzoek naar arbeidssatisfactie in Nederland een onderzoek naar arbeidssatisfactie in Nederland 1 februari 2009 Ausems en Kerkvliet, arbeidsmedisch adviseurs Hof van Twente www.aenk.nl Onderzoeksrapport JobMeter 2009 Inleiding Ausems en Kerkvliet,

Nadere informatie

Praktijkonderwijs in de regio Rotterdam

Praktijkonderwijs in de regio Rotterdam Praktijkonderwijs in de regio Rotterdam Praktijkonderwijs in de regio Rotterdam Kinderen en jongeren moeten tegenwoordig steeds méér en steeds beter presteren, een zo hoog mogelijke opleiding volgen, diploma

Nadere informatie

Werken en leren bij The Colour Kitchen

Werken en leren bij The Colour Kitchen Werken en leren bij The Colour Kitchen The Colour Kitchen The Colour Kitchen is een professioneel en commercieel horeca concept met een groot maatschappelijk hart. Wij willen samen met onze gasten én onze

Nadere informatie

Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP)

Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP) Hoofdstuk 18 Extra informatie Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP) Het Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP) is bedoeld om een medewerker persoonlijk in de gelegenheid te stellen in eigen woorden te vertellen

Nadere informatie

Reflectievragen met betrekking tot jouw rol en functie:

Reflectievragen met betrekking tot jouw rol en functie: Reflectievragen met betrekking tot jouw rol en functie: In hoeverre ben je tevreden met je baan? In hoeverre sluit jouw functie en rol aan bij jouw opleidingen en kwalificaties? Wat heb je de afgelopen

Nadere informatie

Werk, inkomen. sociale zekerheid. www.departicipatieformule.nl, 2011 1

Werk, inkomen. sociale zekerheid. www.departicipatieformule.nl, 2011 1 Werk, inkomen & sociale zekerheid www.departicipatieformule.nl, 2011 1 Inhoudsopgave Wet Wajong (sinds 2010)... 3 Wet Werk en Bijstand (WWB)... 5 Wet investeren in jongeren (Wij)... 6 Wet Sociale Werkvoorziening

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Stageverslag klas 9 Parcival College 2013 Inhoudsopgave Stages Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Tijdens je stage Doel van de stage Stageprogramma Voorbereiding en afsluiting Waar moet je op letten

Nadere informatie

Casus. Stelling. Vragen. Vragen

Casus. Stelling. Vragen. Vragen Casus Drie kinderen ruziën over een speeltje. Ze trekken en duwen. Een van de betrokken meisjes delft zoals altijd het onderspit. Zij mag niet meespelen van de anderen. 2. Wat zijn redenen om de kinderen

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

Informatieboekje Stage VSO

Informatieboekje Stage VSO Informatieboekje Stage VSO 1 Voorwoord Dit is een informatieboekje voor de ouder(s) en de verzorger(s), die zich samen met hun zoon of dochter oriënteren op de stage. Veelal heeft u met de stagecoördinator

Nadere informatie

DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER

DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER UTRECHT MIDDEN DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER Doel van de Participatiewet De Participatiewet vervangt de bijstandswet, de Wet sociale werkvoorziening en een deel van de Wajong. Het doel van de

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Tinnitus en arbeid. Een onderzoek naar de invloed van stressoren op tinnitus en de mogelijkheid tot werken

Tinnitus en arbeid. Een onderzoek naar de invloed van stressoren op tinnitus en de mogelijkheid tot werken Rijksuniversiteit Groningen Wetenschapswinkel Geneeskunde en Volksgezondheid Universitair Medisch Centrum Groningen Tinnitus en arbeid Een onderzoek naar de invloed van stressoren op tinnitus en de mogelijkheid

Nadere informatie

BPV-praktijkboek. Arbeidsmarktgekwalificeerd assistent

BPV-praktijkboek. Arbeidsmarktgekwalificeerd assistent BPV-praktijkboek Arbeidsmarktgekwalificeerd assistent Crebocode 90440, dossier 2013-2014 Bedrijfsnaam :. Naam Student : Cohort :.. Wat is een BPV werkboek Dit BPV werkboek maakt onderdeel uit van de Opleiding

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Online onderzoek Uw werknemers

Online onderzoek Uw werknemers Toelichting Online onderzoek In dit bestand vindt u een inspirerende voorbeeldvragenlijst voor een werknemertevredenheid onderzoek! De vragenlijst is bedoeld als hulpmiddel bij het opstellen van uw eigen

Nadere informatie

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Jongerenraad Wageningen Adviesnr. : 1 Datum : 29-05-2013 Colofon De Jongerenraad, een adviesorgaan van de gemeente Wageningen, is geïnstalleerd in

Nadere informatie

Suc6 Cursussen voor mensen. Suc6 Cursusboek 2014/2015

Suc6 Cursussen voor mensen. Suc6 Cursusboek 2014/2015 Cursussen voor mensen Suc6 Cursusboek 2014/2015 Inleiding Leren is leuk. Als je iets leert, weet je meer of kun je meer! In dit boekje staan alle cursussen die je bij Suc6 kunt leren. Je kunt samen met

Nadere informatie

Informatieavond klas 4

Informatieavond klas 4 Informatieavond klas 4 Praktijkonderwijs Werken naar werk Samen op weg bereikt ieder zijn doel Programma Uitstroomprofielen + vakkenpakket Doorstromen naar arbeid Doorstromen naar entreeonderwijs Algemene

Nadere informatie

ORIËNTATIE OP DE NEDERLANDSE ARBEIDSMARKT

ORIËNTATIE OP DE NEDERLANDSE ARBEIDSMARKT WOORDENLIJST ORIËNTATIE OP DE NEDERLANDSE ARBEIDSMARKT Arbeidsmarkt De arbeidsmarkt is de markt van werk. Op de arbeidsmarkt wordt werk aangeboden en op de arbeidsmarkt zoeken mensen naar een baan. Bijvoorbeeld:

Nadere informatie

Informatieboekje Stage VSO

Informatieboekje Stage VSO Informatieboekje Stage VSO Voorwoord Dit is een informatieboekje voor de ouder(s) en verzorger(s), die zich samen met hun zoon of dochter oriënteren op de stage. Veelal heeft u met de stagecoördinator

Nadere informatie

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Leercentrum Nijmegen Oberon, november 2012 1 Inleiding Playing for Success heeft, naast het verhogen van de taal- en rekenprestaties van de

Nadere informatie

Outplacement: voor de werknemer

Outplacement: voor de werknemer Outplacement: voor de werknemer Ontslag: een keerpunt voor werkgever en werknemer De aanleiding tot outplacement is een toekomstig ontslag. Dat kan zijn door een reorganisatie of omdat werknemer en werkgever,

Nadere informatie

Bijlage 4 - Verslag Normen en waarden

Bijlage 4 - Verslag Normen en waarden Bijlage 4 - Verslag Normen en waarden Assertiviteit Begrip Behulpzaamheid Betrouwbaarheid Creativiteit Dankbaarheid Dienstbaarheid Doelgerichtheid Eenheid Eerlijkheid Eerzaamheid Enthousiasme Flexibiliteit

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Elke dag leren door te doen

Elke dag leren door te doen Elke dag leren door te doen Praktijkonderwijs elke dag een uitdaging Elk kind heeft talent en voor elk kind zijn er uitdagingen. Dat is het uitgangspunt van Praktijkonderwijs op het Elde College. Binnen

Nadere informatie

Checklist Ervaringsgerichte vragen per competentie

Checklist Ervaringsgerichte vragen per competentie Checklist Ervaringsgerichte vragen per competentie In een selectiegesprek moet de kandidaat laten zien dat hij over bepaalde eigenschappen, competenties en vaardigheden beschikt. Omdat 'gedrag in het verleden'

Nadere informatie

Financiële problemen op de werkvloer

Financiële problemen op de werkvloer Financiële problemen op de werkvloer Gemeente Zoetermeer Nibud, 2012 Auteurs Daisy van der Burg Tamara Madern Inhoud 1 INLEIDING... 2 2 ONTWIKKELING FINANCIËLE PROBLEMEN... 3 3 OORZAKEN, SIGNALEN EN GEVOLGEN...

Nadere informatie

Harrie m/v. Harrie. Harrie. Harrie. Kortom: Harrie!

Harrie m/v. Harrie. Harrie. Harrie. Kortom: Harrie! Harrie m/v Harrie Werken met Wajongeren is goed mogelijk! Maar de beperking van een Wajonger brengt met zich mee dat er extra ondersteuning en begeleiding op de werkplek nodig is. Een directe collega kan

Nadere informatie

Begeleiders over begeleid werken

Begeleiders over begeleid werken Begeleiders over begeleid werken Enquête over begeleid werken, gehouden onder medewerkers wonen en dagbesteding van Cello en Reinaerde. Onderzoek in het kader van het project Wie werkt telt mee van Cello

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Inhoud. Wat is begeleid werk?

Inhoud. Wat is begeleid werk? Begeleid werk Inhoud Wat is begeleid werk? 1 Welke werkvaardigheden heb je nodig voor begeleid werk? 2 Op weg naar begeleid werk 3 Wat mag je van de jobcoach verwachten? 4 Wat mag je verwachten op de werkplek?

Nadere informatie

Rapport Duurzame Inzetbaarheid

Rapport Duurzame Inzetbaarheid Rapport Duurzame Inzetbaarheid Naam Adviseur Piet Pieterse Reinier van der Hel Datum 31-08-2015 Inleiding Duurzame inzetbaarheid is talenten optimaal benutten, gezond en met plezier werken, nu en in de

Nadere informatie

IMK Intermediair B.V.BU Begeleiding

IMK Intermediair B.V.BU Begeleiding RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

Mijn visie; mijn manier van handelen en

Mijn visie; mijn manier van handelen en Mijn visie; mijn manier van handelen en ideeën over hoe kinderen ontwikkelen, leren en zouden moeten leren op school. Mariska Gerritsen, Docent beeldende vorming Fontys Tilburg Onderwijs Mijn visie op

Nadere informatie

Huishoudelijke hulp in de beleving van PGGM&CO-leden

Huishoudelijke hulp in de beleving van PGGM&CO-leden Huishoudelijke hulp in de beleving van PGGM&CO-leden Inleiding In april 2016 vroegen we leden van PGGM&CO naar hun ervaringen met huishoudelijke hulp. En hoe zij de toekomst van de huishoudelijke hulp

Nadere informatie

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT Naam stagiair(e):... Stageplaats (+ adres):...... Tussentijdse evaluatie Eindevaluatie Stageperiode:... Datum:.. /.. / 20.. Stagementor:...

Nadere informatie

VERLIES NAAR WINST. bij rouw op het werk. inleiding door Trudy van Gils tgv 75 jarig jubileum uitvaartvereniging Joure op 8 oktober 2010

VERLIES NAAR WINST. bij rouw op het werk. inleiding door Trudy van Gils tgv 75 jarig jubileum uitvaartvereniging Joure op 8 oktober 2010 VAN WELKOM VAN VERLIES NAAR WINST bij rouw op het werk inleiding door Trudy van Gils tgv 75 jarig jubileum uitvaartvereniging Joure op 8 oktober 2010 Enkele overwegingen Wie een kind baart, kan vier maanden

Nadere informatie

Solution focused tuning (SFT) instrument

Solution focused tuning (SFT) instrument Scoring mijn executieve functies Naam: Datum: Omcirkel het gekozen cijfer achter elk item. Tel de cijfers van de drie items van elke executieve functie bij elkaar en zet het aantal punten in het lichtblauwe

Nadere informatie

Onderwijsconcept op de Herman Broerenschool te Delft. (met behulp van de methode Kids Skills) Eigen Initiatief Model (Begeleid ontdekkend leren)

Onderwijsconcept op de Herman Broerenschool te Delft. (met behulp van de methode Kids Skills) Eigen Initiatief Model (Begeleid ontdekkend leren) Onderwijsconcept op de Herman Broerenschool te Delft SO (4 tot 13 jaar) VSO (13 tot 20 jaar) Oplossingsgericht werken (met behulp van de methode Kids Skills) Eigen Initiatief Model (Begeleid ontdekkend

Nadere informatie

Tumult in het VSO. Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal

Tumult in het VSO. Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal Tumult in het VSO Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal In het VSO (voortgezet speciaal onderwijs) worden twee soorten kerndoelen onderscheiden. Leergebiedspecifieke

Nadere informatie

OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER SPECIFIEKE DOELGROEPEN OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER GEHANDICAPTENZORG

OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER SPECIFIEKE DOELGROEPEN OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER GEHANDICAPTENZORG OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER SPECIFIEKE DOELGROEPEN OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER GEHANDICAPTENZORG BPV WERKBOEK, LEERJAAR 1 BOL SCHOOLJAAR 2015-2016 Summacollege Cluster Welzijn, Cultuur & Onderwijs

Nadere informatie

EEN LEVEN LANG LEREN

EEN LEVEN LANG LEREN EEN LEVEN LANG LEREN Martin van der Dong, 48 allround operator mengvoeder Agrifirm, Meppel Waarom ben je een EVC-traject gaan volgen? Wat was je motivatie? Mijn werkgever Agrifirm besloot om voor alle

Nadere informatie

LEIDING GEVEN AAN JONGE MEDEWERKERS

LEIDING GEVEN AAN JONGE MEDEWERKERS HOW TO: LEIDING GEVEN AAN JONGE MEDEWERKERS Een handleiding vol met tips om te communiceren en leiding te geven aan jonge medewerkers voor een optimaal bedrijfsresulltaat. L1NDA 1 Introductie In de horeca

Nadere informatie

WEDERZIJDS WAARDEREN

WEDERZIJDS WAARDEREN WEDERZIJDS WAARDEREN Een kwestie van uiten! 2012. Een e-paper over het belang van wederzijds waarderen als HR aandachtspunt in de veranderende wereld van werk. Met inzichten en tips om waarderen bespreekbaar

Nadere informatie

Stagestructuur Altra College West

Stagestructuur Altra College West Stagestructuur Altra College West 2012-2013 Mei 2013 Inleiding Voor u ligt de stagestructuur zoals deze is beschreven voor het Altra College West. Wij hebben diverse groepen al op deze manier laten draaien

Nadere informatie

Doel van deze presentatie is

Doel van deze presentatie is Doel van deze presentatie is Oplossingsgericht? Sjoemelen? Evaluatie van de praktische oefening. Verbetersuggesties qua oplossingsgerichtheid (niet met betrekking tot de inhoud van de gebruikte materialen)

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Op zoek naar een leuke baan? WSD-Groep helpt je op weg!

Op zoek naar een leuke baan? WSD-Groep helpt je op weg! Op zoek naar een leuke baan? WSD-Groep helpt je op weg! leuk en zinvol werk passend bij wat jij kunt gezelligheid met collega s je eigen salaris verdienen Jo Arts, assistent-kok: Van thuis zitten word

Nadere informatie

Waarom stage? Regels stage Interview 1+2 Stage eindverslag 1+2

Waarom stage? Regels stage Interview 1+2 Stage eindverslag 1+2 Waarom stage? Regels stage Interview 1+2 Stage eindverslag 1+2 Naam Klas Mentor Waar loop jij stage? Naam 1 e stagebedrijf Adres Telefoon Stagebegeleider Startdatum stage Einddatum stage Aantal stagedagen

Nadere informatie

Outplacement: voor de werknemer

Outplacement: voor de werknemer Outplacement: voor de werknemer Ontslag: een keerpunt voor werkgever en werknemer De aanleiding tot outplacement is een ontslag. Dat kan zijn door een reorganisatie of omdat werknemer en werkgever, om

Nadere informatie

Congres Werknemer in opleiding 2011. Workshop Nazorg in het praktijkonderwijs

Congres Werknemer in opleiding 2011. Workshop Nazorg in het praktijkonderwijs Congres Werknemer in opleiding 2011 Workshop Nazorg in het praktijkonderwijs Even voorstellen Dennis Heijnens (Platform Praktijkonderwijs) Ed Veenema (mentor/stagedocent en nazorgmedewerker Praktijkschool

Nadere informatie

Financiële opvoeding. September 2007

Financiële opvoeding. September 2007 Financiële opvoeding September 2007 Inhoud INHOUD... 1 1 INLEIDING... 2 1.1 AANLEIDING... 2 1.2 METHODE VAN ONDERZOEK... 2 1.3 ACHTERGRONDVARIABELEN... 3 LEESWIJZER... 4 2 ZAKGELD EN KLEEDGELD... 5 2.1

Nadere informatie

Wat wil de werkgever? Praktijkleren. CSG Prins Maurits. Middelharnis

Wat wil de werkgever? Praktijkleren. CSG Prins Maurits. Middelharnis Wat wil de werkgever? Praktijkleren CSG Prins Maurits Middelharnis Wat wil de werkgever? Het antwoord op deze vraag hebben wij een aantal jaren geleden voor onszelf geformuleerd. Laat de lessen bij de

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

U kunt uw sollicitatie en CV tot uiterlijk tot 3juni a.s. mailen aan Bestuur@procollege.nl

U kunt uw sollicitatie en CV tot uiterlijk tot 3juni a.s. mailen aan Bestuur@procollege.nl 1 Voor het Kernteam Werk (KTW) van de Stichting Pro College regio Nijmegen zijn we per 1-9- 2015 op zoek naar trajectcoaches/recruiters. In totaal gaat het om 2,8 fte waarvan 0,7 fte ter vervanging van

Nadere informatie

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin)

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Lay-out Bob Snel (trainer ATC Amstelduin) Document Versie maart 2007 Meer informatie E-mail:

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Bij. research. Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne.

Bij. research. Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne. Bij research Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne. Opdracht 1 Stagelogboek De eerste dag heb ik bij Ron Steijvers stage gelopen en die is project leider ontwikkelaar, vooral

Nadere informatie

Employee Support en Menea

Employee Support en Menea Employee Support en Menea Sinds de aankondiging in april heb je de adviseurs van Employee Support bij Philip Morris kunnen zien om jou en je collega's te ondersteunen en bij te staan. Gelukkig hebben veel

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift gaat over de invloed van inductieprogramma s op het welbevinden en de professionele ontwikkeling van beginnende docenten, en welke specifieke kenmerken van inductieprogramma s daarvoor

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Nationaal Medewerkerstevredenheidsonderzoek

Nationaal Medewerkerstevredenheidsonderzoek Nationaal Medewerkerstevredenheidsonderzoek uitgevoerd door Maart 2009 Nationaal Medewerkerstevredenheidsonderzoek uitgevoerd door: Almere Staete Radioweg 6a 1324 KW ALMERE Tel. (036) 5300402 E-mail: info@trendview.nl

Nadere informatie

kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7

kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7 kempelscan P1-fase Kempelscan P1-fase 1/7 Interpersoonlijke competentie Kern 1.2 Inter-persoonlijk competent Communiceren in de groep De student heeft zicht op het eigen communicatief gedrag in de klas

Nadere informatie

Peiling Flexibel werken in de techniek 2015

Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Inleiding Voor goede bedrijfsresultaten is het voor bedrijven van belang om te kunnen beschikken over voldoende goede,

Nadere informatie

CP15. functioneringsgesprek

CP15. functioneringsgesprek CP5 functioneringsgesprek In Nederland voert de leidinggevende een of meer keren per jaar een functioneringsgesprek met de werknemer over het werk. Dit gesprek gaat over wat wel en niet goed gaat in het

Nadere informatie

Vragenlijst Depressie

Vragenlijst Depressie Vragenlijst Depressie Deze vragenlijst bestaat uit een aantal uitspraken die in groepen bij elkaar staan (A t/m U). Lees iedere groep aandachtig door. Kies dan bij elke groep die uitspraak die het best

Nadere informatie