Samenvatting. Figuur 1: Onderzoeksgebied in paars

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Samenvatting. Figuur 1: Onderzoeksgebied in paars"

Transcriptie

1 Samenvatting Geothermie duurzame energiebron De lat voor verduurzaming in de woningbouw, tuinbouw en industrie ligt hoog. Het blijkt uit onderzoek en praktijk dat geothermie een zeer kosteneffectieve manier is om de uitstoot van CO 2 vergaand te verminderen. Geothermie (of aardwarmte) is de warmte uit de aarde die met een productie- en injectieput wordt gewonnen. Het is een veilige en bedrijfszekere energiebron, die door lage en stabiele operationele kosten een aanlokkelijk perspectief biedt voor investeerders met een lange termijn visie en voor afnemers van warmte. De hoge investeringskosten vormen daarbij wel een drempel en vragen een zorgvuldige voorbereiding van projecten. De techniek is volwassen en bewezen en wordt al decennia lang op commerciële schaal succesvol toegepast in o.a. Frankrijk, Duitsland en Turkije. In Nederland is sinds enkele jaren een start gemaakt met geothermie in de tuinbouw en woningbouw. Ontwikkelingsgroep Geothermie Noord-Brabant De Ontwikkelingsgroep Geothermie Noord-Brabant heeft zich ten doel gesteld om de succesvolle totstandkoming van geothermie projecten in Noord-Brabant mogelijk te maken en daarmee de warmtevraag grootschalig te verduurzamen. De volgende partijen nemen deel aan Ontwikkelingsgroep Geothermie Noord-Brabant: Brabant Water Gemeente Helmond Gemeente Tilburg Gemeente Eindhoven Gemeente s Hertogenbosch Provincie Noord Brabant Energie Beheer Nederland (EBN) Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SRE) Heineken DAF In 2010 heeft Ontwikkelingsgroep Geothermie Noord-Brabant opdracht gegeven aan IF Technology voor het uitvoeren van een grootschalig geologische onderzoek om de potentie voor geothermie van de Roerdalslenk in Noord-Brabant nader te bepalen. Ook de Stichting Kenniscentrum Bodem (SKB) heeft in het kader van het programma Duurzame ontwikkeling ondergrond financieel aan het onderzoek bijgedragen. De resultaten worden in bijgaande rapportage gepresenteerd. Onderzoeksgebied Uit eerdere onderzoeken bleek dat de geothermische potentie van de ondergrond in de Provincie Noord-Brabant groot is en dat de temperatuur op de meeste plekken voldoende hoog is om bestaande woningen en sommige industriële processen te bedienen. De voorliggende studie richt zich op een bodemlaag die qua temperatuur en doorlatendheid het meest perspectief lijkt te bieden, de Trias zandsteenlagen. In Figuur 1 is het onderzoeksgebied weergegeven in blauw. Figuur 1: Onderzoeksgebied in paars

2 Geologische setting De Trias zandsteenlagen hebben zich meer dan 200 miljoen jaar geleden afgezet in dikke pakketten in een zich toen vormend bekken in Noord-Brabant. Het bekkengebied wordt gekenmerkt door twee breukzones in noordwest-zuidoostelijke richting, waarlangs bewegingen plaatsgevonden. Het bekken heeft zich tussen deze breukzones gevormd. De Trias zandlagen bevinden zich in de slenk op een diepte van 1,5 tot meer dan 3 km. Zie Figuur 2 voor een dwarsdoorsnede van de aardkorst in zuidwest-noordoostelijke richting. Figuur 2: doorsnede van slenk ten noordwesten van Eindhoven. Potentieel geothermie De geothermische potentie van deze Trias zandlagen hangt vooral af van: De temperatuur van het water in de zandlagen. De dikte van de zandlagen. De doorlatendheid van de zandlagen voor water. De dikte van de zandlagen en hun doorlatendheid bepalen met welk gemak het aanwezige water uit de zandsteenlaag onttrokken kan worden. De zandsteen moet voldoende dik zijn en een hoge doorlatendheid hebben. De doorlatendheid hangt samen met het type en de wijze van afzetting. Na afzetting raakt de zandlaag steeds verder bedekt met opvolgende afzettingen. Naarmate de zandlaag

3 dieper wordt begraven, worden de afzettingen samengedrukt en neemt de doorlatendheid af. Ook spelen zich daarbij soms chemische processen af die de doorlatendheid verder kunnen beïnvloeden. Beschikbare gegevens Bij het bepalen van de geothermische potentie is het van belang te beschikken over voldoende gegevens van voldoende kwaliteit. Er is voor deze studie gebruik gemaakt van: Geologische gegevens uit olie- en gasputten. Geofysische gegevens van seismische metingen. Daarnaast is gebruik gemaakt van studies van o.a. TNO over de structurele geologie en de geologische afzettingsgeschiedenis van het gesteente en de daaropvolgende begravingsgeschiedenis; waarbij geanalyseerd is welke chemische en fysische processen die zich hebben afgespeeld tijdens de begraving. In Figuur 3 zijn de locaties van de olie en gas putten en van de seismische metingen (lijnen) getoond die zijn gebruikt bij de analyse. Het Waalwijk gasveld bevindt zich in het noordwesten van het studiegebied; daar is een seismische meting uitgevoerd welke een driedimensionaal beeld geeft van de ondergrond (groen vlak). Deze meting is van goede kwaliteit en is daarom gebruikt voor deze studie. In de rest van het gebied is alleen tweedimensionale seismische gegevens aanwezig, van variabele kwaliteit. Figuur 3: Gebruikte olie&gas putten in blauw en seismische gegevens in paars (2D) en groen (3D) In totaal zijn er in Noord-Brabant 35 putten geboord voor de olie- en gaswinning (in Nederland zijn er ongeveer 3000 diepe putten op land geboord). De putten in Noord-Brabant liggen vooral in het noordwesten en noorden van het onderzoeksgebied. Op sommige plekken in het onderzoeksgebied zijn dus veel meer gegevens beschikbaar dan op andere. Op deze plekken is de geothermische potentie van de Trias zandsteen met meer zekerheid vast te stellen dan op plekken waar de gegevens beperkt zijn of van slechte kwaliteit.

4 Conclusies Uit het detailonderzoek blijkt dat de dikte van de zandsteenlagen voor het gehele onderzoeksgebied voldoende is. Met name in het centrale deel van het bekkengebied (Den Bosch-Boxtel-Eindhoven) zijn hele dikke zandsteenpakketten aanwezig van enkele honderden meters dik. Deze zandpakketten zijn niet aaneengesloten en bestaat uit verschillen lagen, die van elkaar worden gescheiden door minder doorlatende lagen. Aan de flanken neemt de dikte van de Trias zandsteenlagen over het algemeen af, totdat de Trias niet meer aanwezig is (Nijmegen-Venlo en Breda). De temperatuur van de zandlagen neemt toe met hun diepte. In Figuur 4 is de temperatuurtoename met diepte (geothermische gradiënt) voor Noord-Brabant weergegeven. De figuur laat zien dat in Noord-Brabant de temperatuur iedere kilometer toeneemt met ruim dertig graden. In het onderzoeksgebied varieert de temperatuur van C en is het hoogst in het midden van de slenk, waar het reservoir het diepst ligt. De temperatuur is voor het grootste deel van de slenk meer dan voldoende voor de toepassing van geothermie. Figuur 4: Geothermische gradiënt in Noord-Brabant De reservoireigenschappen van de Trias zandsteenlagen waren overwegend goed tijdens afzetting. Deze studie heeft echter aangetoond dat voor de diep begraven delen (> 2800 m) geldt dat de doorlatendheid sterk is verslechterd. In de rapportage wordt beschreven welke processen hieraan ten grondslag liggen en hoe ze de reservoirkwaliteit negatief hebben beïnvloed. Concluderend, er is vanuit de Trias zandsteenlagen met name potentie voor geothermie aanwezig aan de flanken van de slenk, zowel de zuidwest flank (Made - Tilburg) als de noordoost flank (Oss - Helmond). In het centrale deel van de slenk (Den Bosch Boxtel - Eindhoven) is in de onderzochte lagen onvoldoende potentie voor geothermie.

5 Aan de flanken van de slenk zijn ook breuksystemen aanwezig die de potentie voor geothermie in dit gebied naar verwachting verder zullen vergroten. De breuksystemen staan gearceerd in figuur 5. Figuur 5: potentieel geothermie Uitwerking locaties Voor een aantal locaties is de potentie van geothermie nader gekwantificeerd. Een overzicht van de uitkomsten is opgenomen in de rapportage. Van de voorkeurslocaties zoals aangegeven door de deelnemers hebben Made, Tilburg en Helmond een goed potentieel. Deze locaties bieden voldoende perspectief om vervolgstappen te zetten en één of meerdere geothermieprojecten te gaan ontwikkelen. Voor alle locaties geldt dat er beperkt gegevens voorhanden zijn. Hierdoor is de bandbreedte van de potentieelberekening nog relatief groot. Bij de vervolgstappen moet gekeken worden of deze bandbreedte verder kan worden verkleind. Vervolgstappen Naast het gebruik van reservoirgesteente bieden de natuurlijke breuksystemen aan de flanken van de slenk mogelijk ook potentie. Deze aanvullende potentie is niet onderzocht binnen deze fase. Ontwikkelingsgroep Geothermie Noord-Brabant werkt momenteel aan een onderzoeksvoorstel. Daarnaast zijn de volgende vervolgstappen voor Tilburg en Helmond in gang gezet: Nadere verkenning bovengrondse warmtevraag, al dan niet gekoppeld aan bestaande stadsverwarmingsnetten. Aanvragen opsporingsvergunning voor het toepassen van geothermie. Gesprekken met sleutelpartijen om te komen tot samenwerking. Opstellen business case. Opstellen communicatie strategie.

Samenvatting. Geothermische energie uit Trias aquifers in de ondergrond van Noord-Brabant

Samenvatting. Geothermische energie uit Trias aquifers in de ondergrond van Noord-Brabant 1 Samenvatting Geothermische energie uit Trias aquifers in de ondergrond van Noord-Brabant De gemeenten Breda, Tilburg en Helmond hebben in samenwerking met de Provincie Noord-Brabant, Brabant Water en

Nadere informatie

Geothermie als Energiebron

Geothermie als Energiebron Geothermie als Energiebron Even voorstellen: Paul Mast -- Geoloog Johan de Bie --Technical Sales manager ESPs Ynze Salverda -- BD Analist Er zijn verschillende vormen van duurzame energie. Daarvan is geothermie

Nadere informatie

Geothermie. Wat is Geothermie? 1. Hoe het werkt en hoe veilig het is. 2. Mogelijkheden in de regio Helmond. Flank van de Roerslenk zit onder Helmond

Geothermie. Wat is Geothermie? 1. Hoe het werkt en hoe veilig het is. 2. Mogelijkheden in de regio Helmond. Flank van de Roerslenk zit onder Helmond Geothermie Wat is Geothermie? 1. Hoe het werkt en hoe veilig het is 2. Mogelijkheden in de regio Helmond Flank van de Roerslenk zit onder Helmond Er is veel interesse voor energie met een konstante prijs:

Nadere informatie

Sessie Geothermie; Onze nieuwe bron van energie!

Sessie Geothermie; Onze nieuwe bron van energie! Kennisconferentie Duurzame Ontwikkeling van de Ondergrond Sessie ; Onze nieuwe bron van energie! 1 L. Kramers (TNO) Roelof Migchelsen (Provincie Overijssel) Agenda Wat houdt geothermie in? Even voorstellen:

Nadere informatie

Factsheet Diepe Geothermie

Factsheet Diepe Geothermie Energiesymposium, 16 oktober 2009, Den Haag s.hagedoorn@ecofys.com Factsheet Diepe Geothermie Algemene kenmerken diepe geothermie Geothermie (of aardwarmte) maakt gebruik van de temperatuurtoename met

Nadere informatie

Ultradiepe geothermie voor de industrie GEO XL. 12 september 2017 Egbert Klop

Ultradiepe geothermie voor de industrie GEO XL. 12 september 2017 Egbert Klop Ultradiepe geothermie voor de industrie GEO XL 12 september 2017 Egbert Klop Inhoud Het wat van ultradiepe geothermie Het waarom van ultradiepe geothermie voor de industrie Het hoe van het GEO XL-concept

Nadere informatie

Thermochronologie en inversie van de Roerdalslenk

Thermochronologie en inversie van de Roerdalslenk Samenvatting De temperatuur van de ondergrond speelt belangrijke rol in veel geologische processen. Temperatuur bepaalt de weerstand van de aardkorst bij deformatie en speelt een belangrijke rol bij de

Nadere informatie

Geothermie. traditioneel energiebedrijf?

Geothermie. traditioneel energiebedrijf? 31 maart 2010 T&A Survey Congres Geothermie Duurzame bron voor een traditioneel energiebedrijf? Hugo Buis Agenda Duurzame visie & ambities Waarom kiest Eneco voor Geothermie? Stand van zaken Markten Pro

Nadere informatie

Q&A (ultradiepe) geothermie in Utrecht

Q&A (ultradiepe) geothermie in Utrecht Q&A (ultradiepe) geothermie in Utrecht Algemeen Wat is (ultradiepe)geothermie? Bij geothermie (aardwarmte) wordt de warmte die in de aarde is omhoog gehaald en gebruikt. Door een boring onttrekken we die

Nadere informatie

De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie. Technologische kansen voor de Nederlandse industrie

De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie. Technologische kansen voor de Nederlandse industrie De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie Technologische kansen voor de Nederlandse industrie IF Technology: advies en ingenieursbureau duurzame bodemenergie (WKO en geothermie);

Nadere informatie

Informatiebladen aardwarmtewinning

Informatiebladen aardwarmtewinning Informatiebladen aardwarmtewinning Voorwoord, disclaimer 1. Beschrijving a. Algemeen b. Winning met aardwarmtedoubletten c. Warmtekrachtcentrales (EGS) 2. Potentieel in Nederland a. Vergunningen b. Geotechnische

Nadere informatie

Nieuwe Energie Aanboren. PvdA Aanvalsplan Aardwarmte 17 februari 2011

Nieuwe Energie Aanboren. PvdA Aanvalsplan Aardwarmte 17 februari 2011 Nieuwe Energie Aanboren PvdA Aanvalsplan Aardwarmte 17 februari 2011 Verduurzaming van onze energievoorziening hapert De zekerstelling van onze energievoorziening is één van de grootste uitdagingen voor

Nadere informatie

Diepe geothermie Nationaal Onderzoek Programma Geothermie (NOPG) Breed inzetbare goedkope duurzame energie. EGS in Europa en een case studie

Diepe geothermie Nationaal Onderzoek Programma Geothermie (NOPG) Breed inzetbare goedkope duurzame energie. EGS in Europa en een case studie Diepe geothermie Nationaal Onderzoek Programma Geothermie (NOPG) Breed inzetbare goedkope duurzame energie EGS in Europa en een case studie Het Soultz project is een uitgebreid onderzoeksproject Soultz-sous-Forêts

Nadere informatie

Geachte mevrouw Franke,

Geachte mevrouw Franke, Retouradres:, Aan de griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw & Innovatie T.a.v. mevrouw drs. M.C.T.M. Franke Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 2500EA Onderwerp Rondetafelgesprek inzake

Nadere informatie

Aardwarmte voor de tuinbouw in gemeente Lingewaard

Aardwarmte voor de tuinbouw in gemeente Lingewaard Aardwarmte voor de tuinbouw in gemeente Lingewaard Eerste uitwerking van een mogelijke aanpak (concept) Greenport Arnhem-Nijmegen 1. Inleiding Het gebruik en de productie van warmte en elektriciteit is

Nadere informatie

15/06/2012. 15/06/2012 Geothermie in Limburg: enkele geologische aspecten Matsen Broothaers WAT IS GEOTHERMIE? 15/06/2012 2 2012, VITO NV

15/06/2012. 15/06/2012 Geothermie in Limburg: enkele geologische aspecten Matsen Broothaers WAT IS GEOTHERMIE? 15/06/2012 2 2012, VITO NV 15/06/2012 Geothermie in Limburg: enkele geologische aspecten Matsen Broothaers WAT IS GEOTHERMIE? 15/06/2012 2 1 WAT IS GEOTHERMIE?» Warmte uit de kern van de Aarde» neemt toe met de diepte» Radioactief

Nadere informatie

Roestig land. De Wijstgronden

Roestig land. De Wijstgronden Roestig land De Wijstgronden Verslag van de lezing en excursie van Professor R. T. van Balen en Nico Ettema voor de Werkgroep Geologie en Landschap. Bedafse Bergen, Uden. 10.00-1600 uur. Een mooie herfstdag.

Nadere informatie

WKO-coach Drenthe Kansen gemeente Westerveld in beeld. Rutger Wierikx IF Technology 9 februari 2012

WKO-coach Drenthe Kansen gemeente Westerveld in beeld. Rutger Wierikx IF Technology 9 februari 2012 WKO-coach Drenthe Kansen gemeente Westerveld in beeld Rutger Wierikx IF Technology 9 februari 2012 Inhoud 1. Introductie 2. Inventarisatie a. Bodemgeschiktheid b. Bouwontwikkelingen c. Omgevingsbelangen

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-I

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-I Actieve aarde Opgave 7 De Zuidwalvulkaan Gebruik de bronnen 9 tot en met 11 van het bronnenboekje. 1p 25 Welke atlaskaart geeft het breukensysteem waarmee de ligging van de Zuidwalvulkaan is verbonden

Nadere informatie

Supplement op rapport regionale studie aardwarmtepotentie provincie Limburg

Supplement op rapport regionale studie aardwarmtepotentie provincie Limburg TNO-rapport TNO 2012 R11208 Supplement op rapport regionale studie aardwarmtepotentie provincie Limburg Princetonlaan 6 3584 CB Utrecht Postbus 80015 3508 TA Utrecht www.tno.nl T +31 88 866 42 56 F +31

Nadere informatie

De geomorfologie in het gebied wordt voor een belangrijk deel bepaald door de stuwwalvorming tijdens de Saale-ijstijd (afbeelding I.1).

De geomorfologie in het gebied wordt voor een belangrijk deel bepaald door de stuwwalvorming tijdens de Saale-ijstijd (afbeelding I.1). De geomorfologie in het gebied wordt voor een belangrijk deel bepaald door de stuwwalvorming tijdens de Saale-ijstijd (afbeelding I.1). Afbeelding I.1. Vorming stuwwal Nijmegen en stuwwal Reichswald Zandige

Nadere informatie

Gasvondst Slochteren-1 (1959) De Wereldreis van Nederland 550 miljoen jaar geleden - nu. Bron: SPB Atlas, 2011 Bron: Berendsen 2004 6!

Gasvondst Slochteren-1 (1959) De Wereldreis van Nederland 550 miljoen jaar geleden - nu. Bron: SPB Atlas, 2011 Bron: Berendsen 2004 6! Bevingen in Hoe zit dat nu? Gasvondst Slochteren-1 (1959) NL Gas Productie Slochteren Rien Herber Infoversum, 22 november Source: EBN 2010 Rotliegend Zandsteen Reservoir De Wereldreis van Nederland 550

Nadere informatie

19/06/2014 GEOHEAT APP: Toelichting bovengronds luik. Lucia Kleinegris (Grontmij) & Benny Roelse (Grontmij)

19/06/2014 GEOHEAT APP: Toelichting bovengronds luik. Lucia Kleinegris (Grontmij) & Benny Roelse (Grontmij) 19/06/2014 GEOHEAT APP: Toelichting bovengronds luik Lucia Kleinegris (Grontmij) & Benny Roelse (Grontmij) Kostenmodel geothermie» Kostenmodel voor 1ste beoordeling (Quickscan):» Omvang project: woningen/utiliteit/glastuinbouw»

Nadere informatie

Smart Energy Mix. Victor van Heekeren Platform Geothermie

Smart Energy Mix. Victor van Heekeren Platform Geothermie Smart Energy Mix Victor van Heekeren Platform Geothermie Inhoud 1. Hoe ziet het er uit (globale contouren) 2. Vragen 3. Profiel/introductie Platform Geothermie 4. Blockers & Drivers, het krachtenveld 5.

Nadere informatie

Potentieel geothermie gemeente Den Haag. Datum: 15 november Guus Willemsen, Rob Kleinlugtenbelt en Nick Buik Gecontroleerd door: Marc Koenders

Potentieel geothermie gemeente Den Haag. Datum: 15 november Guus Willemsen, Rob Kleinlugtenbelt en Nick Buik Gecontroleerd door: Marc Koenders Notitie Project: Potentieel geothermie gemeente Den Haag Onderwerp: Quickscan Datum: 15 november 2016 Referentie: 66279/MaK/20161115 Auteur: Guus Willemsen, Rob Kleinlugtenbelt en Nick Buik Gecontroleerd

Nadere informatie

Diepe geothermie Nationaal Onderzoek Programma Geothermie (NOPG) Waarom geothermie en waarom het NOPG?

Diepe geothermie Nationaal Onderzoek Programma Geothermie (NOPG) Waarom geothermie en waarom het NOPG? Diepe geothermie Nationaal Onderzoek Programma Geothermie (NOPG) Breed inzetbare goedkope duurzame energie Waarom geothermie en waarom het NOPG? In geothermie worden meerdere toepassingen onderscheiden

Nadere informatie

GEOTHERMIE IN VLAANDEREN. Dr. David Lagrou, Geoloog, VITO

GEOTHERMIE IN VLAANDEREN. Dr. David Lagrou, Geoloog, VITO GEOTHERMIE IN VLAANDEREN Dr. David Lagrou, Geoloog, VITO VITO, VISION ON TECHNOLOGY HOOFDKANTOOR: Boeretang 200, 2400 Mol, België Ook afdelingen in Geel, Berchem en binnenkort in Genk (ENERGYVILLE)» Een

Nadere informatie

GEOHEAT app Toelichting Activiteit 1 Geologische potentieel

GEOHEAT app Toelichting Activiteit 1 Geologische potentieel 17/06/2014 GEOHEAT app Toelichting Activiteit 1 Geologische potentieel D. Lagrou, S. Loveless, V. Harcouët Menou, B. Rombaut, B. Laenen (VITO) J.C. (H.) Doornenbal, M.P.D. Pluymaekers, J. ten Veen, L.

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres

Nadere informatie

Gasveld Harlingen Boven-Krijt Onderzoek naar bodemdaling. 20 november 2014

Gasveld Harlingen Boven-Krijt Onderzoek naar bodemdaling. 20 november 2014 Gasveld Harlingen Boven-Krijt Onderzoek naar bodemdaling 20 november 2014 Wat kunt u vanavond verwachten? De resultaten van het onderzoek naar bodemdaling gaswinning De achtergrond van de resultaten De

Nadere informatie

Stichting Platform Geothermie

Stichting Platform Geothermie Factsheet Diepe Geothermie Definitie en afbakening. Geothermie (of ook wel aardwarmte) is de energie in the vorm van warmte die in de bodem zit opgeslagen. 1. Dit factsheet gaat over diepe geothermie.

Nadere informatie

Het Geologisch 3D Model van Vlaanderen. Katrien De Nil

Het Geologisch 3D Model van Vlaanderen. Katrien De Nil Het Geologisch 3D Model van Vlaanderen Katrien De Nil Wat is het Geologisch 3D Model? Een geologische voorstelling van de Vlaamse ondergrond. Opeenstapeling van lagen, die we qua lithologie herkennen en

Nadere informatie

Wordt (diepe) geothermie de nieuwe energiebron voor datacenters? Strukton Worksphere Raymond van den Tempel

Wordt (diepe) geothermie de nieuwe energiebron voor datacenters? Strukton Worksphere Raymond van den Tempel Wordt (diepe) geothermie de nieuwe energiebron voor datacenters? Strukton Worksphere Raymond van den Tempel Deze lezing wordt u aangeboden door Introductie Strukton STRUKTON GROEP Strukton Rail Strukton

Nadere informatie

De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie. Technologische kansen voor de Nederlandse industrie

De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie. Technologische kansen voor de Nederlandse industrie De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie Technologische kansen voor de Nederlandse industrie Diepe geothermie heeft vele voordelen Characteristics Geothermal Geothermal

Nadere informatie

Vermilion Informatieavond aardgasproductie Langezwaag

Vermilion Informatieavond aardgasproductie Langezwaag Vermilion Informatieavond aardgasproductie Langezwaag Datum: 27 Januari 2015 Plaats: Café De Knyp, De Knipe Inleiding De informatieavond vond plaats in het café De Knyp te De Knipe. De avond werd geopend

Nadere informatie

Green Deal stimulering Geothermie Brabant Breed Versie 10, 10 oktober 2014

Green Deal stimulering Geothermie Brabant Breed Versie 10, 10 oktober 2014 Green Deal stimulering Geothermie Brabant Breed Versie 10, 10 oktober 2014 Partijen: 1. Gemeente Tilburg, ten deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door wethouder De Vries, daartoe gemachtigd door de burgemeester,

Nadere informatie

Technische haalbaarheid Geologische aspecten en risico s

Technische haalbaarheid Geologische aspecten en risico s Technische haalbaarheid Geologische aspecten en risico s Jan Tel 23 September 2013 Aardwarmte (Diepe Geothermie) Extractie van warmte / grondwater uit de diepe ondergrond Warmteproductie en/of electriciteitsproduktie

Nadere informatie

Toepassing van wet- en regelgeving voor de diepe ondergrond

Toepassing van wet- en regelgeving voor de diepe ondergrond Toepassing van wet- en regelgeving voor de diepe ondergrond Pieter Jongerius De Mijnbouwwet 2 1 De Mijnbouwwet Invloedssfeer Wat is de diepe ondergrond? 100 m 500 m ~ 5 km 3 De Mijnbouwwet Vergunningen

Nadere informatie

Vermilion Energy Netherlands BV. Plaatselijk belang Skoatterwâld 9 februari 2017

Vermilion Energy Netherlands BV. Plaatselijk belang Skoatterwâld 9 februari 2017 Vermilion Energy Netherlands BV Plaatselijk belang Skoatterwâld 9 februari 2017 1 Vermilion Energy Inc. Vermilion Energy Netherlands BV is een volledige dochteronderneming van het Canadese bedrijf Vermilion

Nadere informatie

Van water naar warmtelevering

Van water naar warmtelevering Van water naar warmtelevering Helderheid en organisatie 26 mei 2011 Eric van Griensven Inhoud Brabant Water in Vogelvlucht KWO en geothermie Joys and struggles Optimalisaties Waterleidingbedrijven Nederland*

Nadere informatie

Samenvatting Rapportage. Geothermie voor Den Haag

Samenvatting Rapportage. Geothermie voor Den Haag Samenvatting Rapportage Geothermie voor Den Haag Januari 2005 Inhoudsopgave Colofon 2 1.1 Geothermie. 3 1.2 Haalbaarheidstudie, varianten en analyse. 3 1.3 Conclusies. 6 1.4 Aanbevelingen. 7 Colofon De

Nadere informatie

Geothemie. Nieuwe kansen voor het warmtenet

Geothemie. Nieuwe kansen voor het warmtenet Geothemie Nieuwe kansen voor het warmtenet 06 54268181 1 Accelerate energy innovation Drs. Ronald den Boogert Ronald@inimpact.nl By the implementation of innovative technologies and a close cooperation

Nadere informatie

Duurzame warmte voor de glastuinbouw

Duurzame warmte voor de glastuinbouw Duurzame warmte voor de glastuinbouw De ondernemers aan zet!!.. op zoek naar het gemeenschappelijk eigenbelang Warmte uit geothermie en biomassa Geothermie op 4km diepte Trias Westland BV Biomassa warmte

Nadere informatie

NAM UGS Norg. Presentatie 9 september UGS NORG BRON VAN ONZE ENERGIE

NAM UGS Norg. Presentatie 9 september UGS NORG BRON VAN ONZE ENERGIE Presentatie 9 september UGS NORG 1 Mei 2015 Agenda 1. Schade aan panden in Steenbergen e.o. 2. Opslagplan Norg - reservoirdruk 3. Vragen 2 Mei 2015 Schade aan panden in Steenbergen 1/2 NAM onderzoekt de

Nadere informatie

Baas in eigen Bodem? Green Spread, september 2010

Baas in eigen Bodem? Green Spread, september 2010 Baas in eigen Bodem? Green Spread, september 2010 Aardwarmte in Nederland Aardwarmte (geothermie) is de warmte die in de aardkorst zit gevangen. In de bovenste meters van de aardkorst heeft de temperatuur

Nadere informatie

Datum 13 juli 2015 Betreft Beantwoording vragen en commissieverzoek over productiewaterinjectie

Datum 13 juli 2015 Betreft Beantwoording vragen en commissieverzoek over productiewaterinjectie > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Geothermie Terschelling

Geothermie Terschelling Geothermie Terschelling Opdrachtgever Gemeente Ameland Postbus 22 9160 AA Hollum Contactpersoon: Sicco Boorsma Adviseur Energie en Geologie IF Technology bv Velperweg 37 Postbus 605 6800 AP Arnhem T 026

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Geothermie glastuinbouwgebied Harmelerwaard

Geothermie glastuinbouwgebied Harmelerwaard Geothermie glastuinbouwgebied Harmelerwaard Haalbaarheidsstudie Opdrachtgever Provincie Utrecht Postbus 80300 3508 TH UTRECHT T 030-25 82 980 F 030-25 82 243 E stef.roell@provincie-utrecht.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

2014 GreenPort NHN, All rights reserved. Hier wordt geïnvesteerd in uw toekomst. Dit project is mede

2014 GreenPort NHN, All rights reserved. Hier wordt geïnvesteerd in uw toekomst. Dit project is mede . 2014 GreenPort NHN, All rights reserved GEOTHERMAL OUTLOOK 2015-2017 Ronald den Boogert AGENDA Waarom nu geothermie? Stand van zaken geothermie in Nederland in 2015 2020 Voorbeelden toekomstige innovaties

Nadere informatie

Geologie voor geothermische warmtewinning. Masterclass Houten 7 mei 2014 Richard Rijkers

Geologie voor geothermische warmtewinning. Masterclass Houten 7 mei 2014 Richard Rijkers Geologie voor geothermische warmtewinning Masterclass Houten 7 mei 2014 Richard Rijkers Agenda Hoe krijg ik goede geologische informatie voor een betrouwbaar geothermisch reservoirmodel? Met welke risico

Nadere informatie

Rapport. wonen limburg. BP Aan de Kreppel (fase 2) te Heythuysen. Vooronderzoek conform NEN 5725

Rapport. wonen limburg. BP Aan de Kreppel (fase 2) te Heythuysen. Vooronderzoek conform NEN 5725 Rapport wonen limburg BP Aan de Kreppel (fase 2) te Heythuysen Vooronderzoek conform NEN 5725 Wonen limburg Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Vooronderzoek conform NEN 5725... 2 2.1 Locatiebeschrijving...

Nadere informatie

Geothermie en Glastuinbouw Partners voor een duurzame toekomst? Nico van Ruiten Amsterdam, 31 maart

Geothermie en Glastuinbouw Partners voor een duurzame toekomst? Nico van Ruiten Amsterdam, 31 maart Programma Kas als Energiebron Geothermie en Glastuinbouw Partners voor een duurzame toekomst? Nico van Ruiten Amsterdam, 31 maart Inhoud Kenmerken glastuinbouw Introductie Programma Kas als Energiebron

Nadere informatie

Economische haalbaarheid van intermediaire en diepe geothermie voor het verduurzamen van de warmtevraag bij bouw en renovatieprojecten.

Economische haalbaarheid van intermediaire en diepe geothermie voor het verduurzamen van de warmtevraag bij bouw en renovatieprojecten. Economische haalbaarheid van intermediaire en diepe geothermie voor het verduurzamen van de warmtevraag bij bouw en renovatieprojecten. GEOHEAT APP foto Wijnen Square Crops, NL Projectpartners: VITO /

Nadere informatie

Temperaturen in de Nederlandse ondergrond

Temperaturen in de Nederlandse ondergrond Temperaturen in de Nederlandse ondergrond April-2004, Introductie In de jaren 2002-2003 is er in samenwerking met de N.V. Tilburgsche Waterleiding-Maatschappij (TWM) door Victor Bense een serie temperatuurmetingen

Nadere informatie

1- ZOUTKOEPELS ALS ONDERZOEKSOBJECT

1- ZOUTKOEPELS ALS ONDERZOEKSOBJECT 1- ZOUTKOEPELS ALS ONDERZOEKSOBJECT In Nederland komen volgens verschillende onderzoeken nu nog zeven zoutkoepels in aanmerking voor de berging van radioactief afval: Ternaard in Friesland, Pieterburen

Nadere informatie

Kansen voor diepe geothermie bij industriële processen

Kansen voor diepe geothermie bij industriële processen Kansen voor diepe geothermie bij industriële processen In opdracht van het ministerie van Economische Zaken In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Kansen voor diepe geothermie bij industriële

Nadere informatie

Alleen Ga Je Sneller, Samen Kom je verder. Duurzame. warmte GREENHOUSE GEO POWER. www.greenhousegeopower.nl

Alleen Ga Je Sneller, Samen Kom je verder. Duurzame. warmte GREENHOUSE GEO POWER. www.greenhousegeopower.nl Alleen Ga Je Sneller, Samen Kom je verder Duurzame warmte GREENHOUSE GEO POWER www.greenhousegeopower.nl INLEIDING Inleiding Komkommers telen met aardwarmte Komkommers telen met warmte die diep in de aarde

Nadere informatie

Infiltratieonderzoek autobedrijf Van den Brink Rosendaalsestraat 437-441

Infiltratieonderzoek autobedrijf Van den Brink Rosendaalsestraat 437-441 Notitie Contactpersoon Wietske Terpstra Datum 25 oktober 2011 Kenmerk N001-4817394TER-mfv-V01-NL Infiltratieonderzoek autobedrijf Van den Brink Rosendaalsestraat 437-441 1 Inleiding Autobedrijf Van den

Nadere informatie

Notitie bijvangst koolwaterstoffen bij aardwarmte

Notitie bijvangst koolwaterstoffen bij aardwarmte Notitie bijvangst koolwaterstoffen bij aardwarmte Aanleiding In bijna alle van de tot op heden in Nederland geboorde aardwarmteputten is naast warm water ook opgelost gas en in een enkel geval olie aangetroffen.

Nadere informatie

B en W Adviesnota ADVIES. Toestemming onderzoek geothermie

B en W Adviesnota ADVIES. Toestemming onderzoek geothermie Onderwerp Toestemming onderzoek geothermie Zaaknummer Teammanager Margon van den Hoek B & W datum 11 september 2017 Afdeling/Team Stad Dorpen en Wijken/Groen en Vastgoed Naam steller Roger Hoeymakers Portefeuillehouder

Nadere informatie

C-165 Green Deal Trias onderzoeksboring Westland

C-165 Green Deal Trias onderzoeksboring Westland C-165 Green Deal Trias onderzoeksboring Westland Partijen 1. De Minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp, de Staatssecretaris van Economische Zaken, mevrouw S. Dijksma en de Staatssecretaris

Nadere informatie

Meer (dan) warmte onder Delft

Meer (dan) warmte onder Delft MV KIVI Caspar lezing 2012: Meer (dan) warmte onder Delft Chris den Boer Stichting Delft Aardwarmte Project 25 April, 2012 DAP 3-O s bijvangst Injectiviteit Introductie stichting DAP Opgericht door Mijnbouw

Nadere informatie

Inleiding. Bijlage 1. Factsheets Inhoudsopgave

Inleiding. Bijlage 1. Factsheets Inhoudsopgave Bijlage 1. Factsheets Inhoudsopgave Inleiding... 0 1. WKO: Gesloten systemen... 2 2. WKO: Open systemen... 4 3. Hoge temperatuuropslag (HTO)... 8 4. Geothermie: warmtewinning en elektriciteitsproductie...

Nadere informatie

Eigendom bijvangst koolwaterstoffen bij aardwarmte

Eigendom bijvangst koolwaterstoffen bij aardwarmte (Deze notitie is de integrale versie van de Notitie bijvangst Ministerie EZ van april 2014 en ook onder andere op de site van Platform Geothermie te vinden.) Aanleiding In bijna alle van de tot op heden

Nadere informatie

Open en gesloten WKO systemen. Open systemen

Open en gesloten WKO systemen. Open systemen Open en gesloten WKO systemen Open systemen Een kenmerk van open systemen is dat er grondwater onttrokken en geïnfiltreerd wordt. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen doubletsystemen, monobronsystemen

Nadere informatie

OPLEGNOTITIE OVER GEVOLGEN VAN HET ONTWERPBESLUIT VAN HET KABINET OP AARDBEVINGEN

OPLEGNOTITIE OVER GEVOLGEN VAN HET ONTWERPBESLUIT VAN HET KABINET OP AARDBEVINGEN OPLEGNOTITIE OVER GEVOLGEN VAN HET ONTWERPBESLUIT VAN HET KABINET OP AARDBEVINGEN AANLEIDING Op vrijdag 17 januari 214 heeft NAM op vijf productielocaties rond de productie zoveel mogelijk teruggebracht.

Nadere informatie

Programma. Governance dilemma s van de diepe ondergrond. Parallelsessie Kennisconferentie Duurzame Ontwikkeling Ondergrond.

Programma. Governance dilemma s van de diepe ondergrond. Parallelsessie Kennisconferentie Duurzame Ontwikkeling Ondergrond. Governance dilemma s van de diepe ondergrond Parallelsessie Kennisconferentie Duurzame Ontwikkeling Ondergrond, Assen Hanneke Puts (TNO) Frency Huisman (UP Bodemconvenant) Programma 15.15 16:10 uur Parallelsessies

Nadere informatie

Samenvatting. Het grote voordeel van deze technieken is dat ze uitgevoerd kunnen worden zonder verdere - 1 -

Samenvatting. Het grote voordeel van deze technieken is dat ze uitgevoerd kunnen worden zonder verdere - 1 - KIBO-case In situ bio-coagulatie & precipitatie (In situ Bio-Cop ): Innovatieve technologie ontwikkeling voor beheersen van de permeabiliteit van de ondergrond Samenvatting Deze KIBO business case richt

Nadere informatie

Hierbij doe ik u toekomen het Jaarverslag 2010, Delfstoffen en aardwarmte in Nederland en het Jaarverslag 2010 van Energie Beheer Nederland B.V.

Hierbij doe ik u toekomen het Jaarverslag 2010, Delfstoffen en aardwarmte in Nederland en het Jaarverslag 2010 van Energie Beheer Nederland B.V. > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal voor Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den

Nadere informatie

1. Aardwarmte VERGUNNINGEN per 1 mei 2015. OPSPORINGSVERGUNNINGEN, Nederlands Territoir

1. Aardwarmte VERGUNNINGEN per 1 mei 2015. OPSPORINGSVERGUNNINGEN, Nederlands Territoir 1. Aardwarmte VERGUNNINGEN per 1 mei 2015 Wijzigingen met betrekking tot vergunningen voor opsporing en winning van aardwarmte gedurende 2015 staan in onderstaande tabellen vermeld. Tevens staan hierin

Nadere informatie

Grondwatereffectberekening Paleis het Loo. 1. Inleiding. 2. Vraag. Datum: 16 september 2016 Goswin van Staveren

Grondwatereffectberekening Paleis het Loo. 1. Inleiding. 2. Vraag. Datum: 16 september 2016 Goswin van Staveren Grondwatereffectberekening Paleis het Loo Project: Grondwatereffectberekening Paleis het Loo Datum: 16 september 2016 Auteur: Goswin van Staveren 1. Inleiding Voor de ondergrondse uitbreiding van het museum

Nadere informatie

Technische potentieelstudie diepe ondergrond Noord-Nederland

Technische potentieelstudie diepe ondergrond Noord-Nederland Technische potentieelstudie diepe ondergrond Noord-Nederland Definitief eindrapport Opdrachtgever SNN Werkgroep Beleidsvisie diepe ondergrond p/a Provincie Drenthe Postbus 122 9400 AC ASSEN T 0592-36 55

Nadere informatie

WELLERWAARD. Workshop Wellerwaard 05-12-2011. 5 markten: Woningbouw MKB/Industrie Overheid Landbouw Tuinbouw

WELLERWAARD. Workshop Wellerwaard 05-12-2011. 5 markten: Woningbouw MKB/Industrie Overheid Landbouw Tuinbouw WELLERWAARD Workshop Wellerwaard 05-12-2011 GEOTHERMIE: ADRI KUYPER ISSO, 23-09-2013 Ekwadraat in het kort 3 vestigingen: Leeuwarden Groningen Arnhem Pijlers: - 28 specialisten - Groene parels - Regisseursrol

Nadere informatie

Basisinformatie aardgaswinning uit schalie in Nederland

Basisinformatie aardgaswinning uit schalie in Nederland Basisinformatie aardgaswinning uit schalie in Nederland H1. Aardgas in Nederland Een Nederlandse energiebron Aardgas is de belangrijkste energiebron van Nederland. Het voorziet in bijna de helft van onze

Nadere informatie

De samenwerkende bedrijven van Green Well Westland gaan naar verwachting per jaar 7.000.000 m3 aardgas en 13.000.000 kilo aan CO2 besparen.

De samenwerkende bedrijven van Green Well Westland gaan naar verwachting per jaar 7.000.000 m3 aardgas en 13.000.000 kilo aan CO2 besparen. Fig. 73 6. Wat is het verschil tussen beide verdeelstukken? 7. Teken een verdeelstuk na. 8. Zet pijlen in de buizen in de richting van de warme waterstroom. 9. Wat is de functie van mengklep? 10. Wanneer

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken Directie Energiemarkt T.a.v. de heer P. Jongerius Postbus EC DEN HAAG 2500EC. Geachte heer Jongerius,

Ministerie van Economische Zaken Directie Energiemarkt T.a.v. de heer P. Jongerius Postbus EC DEN HAAG 2500EC. Geachte heer Jongerius, Retouradres: Postbus 80015, 3508 TA Utrecht Ministerie van Economische Zaken Directie Energiemarkt T.a.v. de heer P. Jongerius Postbus 20101 2500 EC DEN HAAG 2500EC Princetonlaan 6 3584 CB Utrecht Postbus

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe Warmte Koude Opslag Wat is WKO? Diep onder Drenthe Klimaatbestendig Drenthe Klimaatveranderingen van vele eeuwen zijn nog steeds zichtbaar in het Drentse landschap. Voorbeelden hiervan zijn de Hondsrug

Nadere informatie

Diepe geothermie 2050

Diepe geothermie 2050 Diepe geothermie 2050 Een visie voor 20% duurzame energie voor Nederland Opdrachtgever Agentschap NL Swentiboldstraat 21 Postbus 17 6130 AA Sittard T 046-420 2277 F 046-451 0389 E l.dijkshoorn@agentschapnl.nl

Nadere informatie

Onderstaand worden de verschillende functies welke betrokken zijn bij de projectfasen nader gedetailleerd.

Onderstaand worden de verschillende functies welke betrokken zijn bij de projectfasen nader gedetailleerd. Project fasering Het project is in een 4-tal fasen opgedeeld: 1. Aanvraag: In deze fase wordt de aanvraag voor de opsporingvergunning aangevraagd. Dit is de fase waarin het project nu verkeert en deze

Nadere informatie

Om onze patiënten een duurzame zorg te garanderen.

Om onze patiënten een duurzame zorg te garanderen. Om onze patiënten een duurzame zorg te garanderen. Janssen Janssen België maakt deel uit van Janssen Pharmaceutical Companies of Johnson & Johnson (J&J). Kernactiviteiten zijn het creëren, ontwikkelen

Nadere informatie

Olie, gas en aardwarmte in Nederland Aanvragen voor vergunningen voor opsporing en winning

Olie, gas en aardwarmte in Nederland Aanvragen voor vergunningen voor opsporing en winning Olie, gas en aardwarmte in Nederland Aanvragen voor vergunningen voor opsporing en winning Voor het opsporen en winnen van delfstoffen of aardwarmte is een daartoe strekkende vergunning nodig van de Minister

Nadere informatie

Van Schoonebeek tot schaliegas. Jan Dirk Jansen Leidse Winterlezing Naturalis, 13 december 2015

Van Schoonebeek tot schaliegas. Jan Dirk Jansen Leidse Winterlezing Naturalis, 13 december 2015 Van Schoonebeek tot schaliegas Jan Dirk Jansen Leidse Winterlezing Naturalis, 13 december 2015 Aardbevingen in Groningen Van Schoonebeek tot schaliegas Jan Dirk Jansen Leidse Winterlezing Naturalis, 13

Nadere informatie

Bourtange zoutpijler Bourtange Legenda

Bourtange zoutpijler Bourtange Legenda Bourtange zoutpijler Bourtange Legenda Zoutpijlers mogelijk geschikt voor cavernes >300m hoog Mogelijk geschikt voor aanleg lage cavernes 0 15 30 60 km Voorwoord Dit informatieblad geeft een technische-geologisch

Nadere informatie

Achtergrondartikel grondwatermeetnetten

Achtergrondartikel grondwatermeetnetten Achtergrondartikel grondwatermeetnetten Wat is grondwater Grondwater is water dat zich in de ondergrond bevindt in de ruimte tussen vaste deeltjes, zoals zandkorrels. Indien deze poriën geheel met water

Nadere informatie

Ondiepe Geothermie. Index

Ondiepe Geothermie. Index Ondiepe Geothermie Kansen voor Ondiepe Geothermie voor de glastuinbouw Index Ondiepe Geothermie 1. Klankbordgroep welkom 2. Doelstellingen en conclusies 3. 4. 5. Systeemintegratie & potentieel - Behoeftegedreven

Nadere informatie

Innovation Across Borders Forum VBO-FEB Preparation Form Innovation Cases

Innovation Across Borders Forum VBO-FEB Preparation Form Innovation Cases Innovation Across Borders Forum VBO-FEB Preparation Form Innovation Cases WHO Welke onderneming(en) werd(en) hierbij betrokken? (grootte, bedrijfssector, )? Met welke partner(s) (clusters, O&O-centrum,

Nadere informatie

Rapportage SodM over Geothermie en beantwoording vragen ex art. 41 RvO over gevolgen publicatie, staat van de sector Geothermie

Rapportage SodM over Geothermie en beantwoording vragen ex art. 41 RvO over gevolgen publicatie, staat van de sector Geothermie Rapportage SodM over Geothermie en beantwoording vragen ex art. 41 RvO over gevolgen publicatie, staat van de sector Geothermie Eric van Huissteden De leden van de raad van de gemeente Groningen te GRONINGEN

Nadere informatie

Muriel van der Kuip (TNO) Linda Maring (Deltares) Mike Duijn (TNO) Leslie Kramers (TNO) Stichting Kennisontwikkeling Kennisoverdracht Bodem (SKB)

Muriel van der Kuip (TNO) Linda Maring (Deltares) Mike Duijn (TNO) Leslie Kramers (TNO) Stichting Kennisontwikkeling Kennisoverdracht Bodem (SKB) TNO-rapport TNO-034-DTM-2009-05075 Beleidsanalyse voor de Potentieelstudie Diepe Ondergrond Noord Nederland Confrontatie met het Provinciaal Omgevingsbeleid & Consequenties voor de Ondiepe Ondergrond Bodem

Nadere informatie

Haags Warmtebedrijf Tussenrapportage 12 maart 2014

Haags Warmtebedrijf Tussenrapportage 12 maart 2014 Haags Warmtebedrijf Tussenrapportage 12 maart 2014 Waar staan we? Plan van aanpak 12 november 2013 vastgesteld Vooronderzoeken in volle gang: Vooronderzoek gesprekken Eneco en E.on Technische visie toekomstig

Nadere informatie

Handleiding geomechanische tool voor breukreactivatie en fracken bij aardwarmtewinning

Handleiding geomechanische tool voor breukreactivatie en fracken bij aardwarmtewinning CONFIDENTIEEL TNO-rapport TNO 2014 R11062 Eindrapport Handleiding geomechanische tool voor breukreactivatie en fracken bij aardwarmtewinning Energie Princetonlaan 6 3584 CB Utrecht Postbus 80015 3508 TA

Nadere informatie

Janssen Pharmaceutica. Handelsmissie min. Muyters, min. Turtelboom

Janssen Pharmaceutica. Handelsmissie min. Muyters, min. Turtelboom Janssen Pharmaceutica Handelsmissie min. Muyters, min. Turtelboom 04 mei 2015 1 Janssen Pharmaceutica Janssen in België maakt deel uit van Janssen Pharmaceutical Companies of Johnson & Johnson (J&J) Kernactiviteiten

Nadere informatie

Bodemenergie in de gemeente Arnhem

Bodemenergie in de gemeente Arnhem Bodemenergie in de gemeente Arnhem Congres ILB 14 februari 2012 Marc van der Burght Beleidsadviseur Energie en Bodem Open systeem Gesloten systeem 1 Arnhem wil bodemenergie als bron van duurzame energie

Nadere informatie

Regionale studie aardwarmtepotentie provincie Limburg

Regionale studie aardwarmtepotentie provincie Limburg TNO-rapport Regionale studie aardwarmtepotentie provincie Limburg Princetonlaan 6 3584 CB Utrecht Postbus 80015 3508 TA Utrecht www.tno.nl T +31 88 866 42 56 F +31 88 866 44 75 infodesk@tno.nl Datum 18

Nadere informatie

Hooghalen zoutpijler Hooghalen Legenda

Hooghalen zoutpijler Hooghalen Legenda Hooghalen zoutpijler Hooghalen Legenda Zoutpijlers mogelijk geschikt voor cavernes >300m hoog Mogelijk geschikt voor aanleg lage cavernes 0 15 30 60 km Voorwoord Dit informatieblad geeft een technische-geologisch

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken

Ministerie van Economische Zaken Staatstoezicht op de Mijnen Ministerie van Economische Zaken > Retouradres Postbus 24037 2490 AA Den Haag Ministerie vr che Zaken Staatstoezicht op de Mijnen Bezoekadres Henri Faasdrae 312 2492 JP Den

Nadere informatie

BSD/2016.217 DOORSTART AARDWARMTE DEN HAAG HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS,

BSD/2016.217 DOORSTART AARDWARMTE DEN HAAG HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS, BSD/2016.217 DOORSTART AARDWARMTE DEN HAAG HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS, Overwegende dat: - in het collegeakkoord Haagse Kracht de doelstelling Klimaatneutraal Den Haag 2040 is herbevestigd;

Nadere informatie

Archeologie en cultuurhistorie Strijpsche Kampen

Archeologie en cultuurhistorie Strijpsche Kampen Archeologie en cultuurhistorie Strijpsche Kampen Bijlage 3 bij Nota van Uitgangspunten Strijpsche Kampen Definitief Gemeente Oirschot Grontmij Nederland bv Eindhoven, 11 mei 2007 Verantwoording Titel :

Nadere informatie

Schaliegas in Europa. Ideeën over de haalbaarheid van deze onconventionele energiebron

Schaliegas in Europa. Ideeën over de haalbaarheid van deze onconventionele energiebron Schaliegas in Europa Ideeën over de haalbaarheid van deze onconventionele energiebron Agenda Introductie schaliegas Wat is het eigenlijk & hoe wordt het gewonnen Wat zijn de risico s De Schaliegas Revolutie

Nadere informatie