Het aardige van EASE is dat het systeem op basis van goed beschikbare fysischchemische gegevens tot een schatting van de luchtconcentratie komt.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het aardige van EASE is dat het systeem op basis van goed beschikbare fysischchemische gegevens tot een schatting van de luchtconcentratie komt."

Transcriptie

1 EASE wordt nog beter Een voorbeeld van een schatting met EASE is opgenomen in het kader. In de beschreven situatie worden grote vliegtuigen ontvet met een dichloormethaanhoudende ontvetter (70 vol%). Bij het gebruikspatroon vraagt EASE bij het onderdeel gassen en vloeistoffen allereerst of er aerosolvorming optreedt. Vervolgens moet de gebruiker de dampspanning van de stof en gegevens over het gebruikspatroon invoeren. Daarbij is bijvoorbeeld van belang of toepassing van de stof al dan niet in een gesloten systeem plaatsvindt of dat die ingesloten in een matrix wordt gebruikt. Bij dispersie in water bijvoorbeeld zal een stof immers moeilijker of met vertraging vrijkomen. Is dit beide niet het geval, dan moet de gebruiker aangeven of er sprake is van niet-verspreidend of wijd-verspreidend gebruik van de stof. In het eerste geval is, grofweg, alleen sprake van blootstelling van direct betrokken werknemers. Bij wijd-verspreidend gebruik gaat het om een grotere groep mensen; hiervan is sprake in het voorbeeld (zie kader), waarbij dichloormethaan wordt verspoten in de productiehal van vliegtuigen. Na het invoeren van gegevens over de stof en de toepassingswijze ervan, moet de gebruiker aan de hand van door EASE gestelde vragen het arbeidshygienisch beheersregiem bepalen. Het expertsysteem informeert of het proces volledig is afgeschermd van de medewerkers of dat er sprake is van een situatie waarbij de werknemer er met zijn neus bovenop staat. Het programma spreekt van direct handling, al dan niet in aanwezigheid van gerichte plaatselijke afzuiging of ruimteventilatie. In 2003 is EASE in opdracht van het Britse HSE geevalueerd door het Institute of Occupational Medicine (Edinburgh). Hieruit is gebleken dat het expertsysteem de luchtconcentratie op de werkvloer goed inschat of overschat. Onderschattingen komen niet of zeer incidenteel voor. De onderzoekers concludeerden ook dat de gebruikers van EASE zeer kritisch staan tegenover de schattingen van de huidbesmetting. Omdat dit onderdeel van EASE is gebaseerd op een beperkte set van huidblootstellingsmetingen, achten zij de schattingen hiervan minder betrouwbaar. In het evaluatierapport worden aanbevelingen gedaan om EASE verder te verfijnen en te verbeteren, met als doel om de nauwkeurigheid van de schattingen te vergroten. Dat EASE de neiging heeft tot overschatting van de luchtconcentratie is in lijn met bevindingen van cursisten van de workshops over dit expertsysteem, die IndusTox sinds 1998 jaarlijks organiseert. Hierbij worden meetgegevens van cursisten naast de schattingen van EASE gelegd. Uit inmiddels meer dan honderd vergelijkingen van meetresultaten met EASE-schattingen blijkt dat de luchtconcentraties op werkplekken zelden tot nooit door het expertsysteem worden onderschat. Overschatting komt daarentegen met een zekere regelmaat wel voor (zie tabel 1). Gemiddeld was de EASEschatting drie maal hoger dan de meetwaarde. Het is daarom goed dat EASE kritisch tegen het licht is gehouden en dat HSE de nauwkeurigheid van de schattingen wil verbeteren.

2 Vergeleken zijn het geometrische gemiddelde van de ondergrens en bovengrens van de EASE-schatting met het geometrische gemiddelde van de laagste en hoogste gemeten waarde. Het aardige van EASE is dat het systeem op basis van goed beschikbare fysischchemische gegevens tot een schatting van de luchtconcentratie komt. Daardoor is het makkelijk te gebruiken in de alledaagse praktijk. De ervaring leert dat gebruikers afhaken als expertsystemen te gedetailleerde vragen stellen. De HSE heeft hierin een goed evenwicht gevonden: een redelijke schatting op basis van eenvoudige parameters. In het onderdeel gassen/dampen en vloeistoffen wil EASE bijvoorbeeld de dampspanning van een vloeistof weten. Aan de hand hiervan wordt de stof ingedeeld in een vluchtigheidscategorie. Deze dampspanning is eenvoudig op te zoeken in het Chemiekaartenboek of in veiligheidsinformatiebladen. Is er geen dampspanning beschikbaar of staat een bepaalde stof hierin niet vermeld, dan zit er in EASE een module waarmee de vluchtigheid op basis van chemische eigenschappen zoals de chemische structuur, het aantal C-atomen en het kookpunt kan worden bepaald. Ook schat EASE de vluchtigheid bij een afwijkende procestemperatuur. Het schatten van de dampspanning bij een afwijkende procestemperatuur is in feite het enige onderdeel waarbij EASE aan het rekenen slaat. Het expertsysteem is gebaseerd op HSE s National Exposure Database die een omvangrijke hoeveelheid stof- en procesgegevens, beheersingsmaatregelen en gemeten concentraties op de werkplek bevat. Deze kennis is gedurende vele jaren door de Het expertsysteem is overigens niet ontwikkeld vervanging van werkatmosfeermetingen, maar toepassing ervan maakt het wel mogelijk om inzet van kostbare metingen te optimaliseren. Ook kunnen met EASE de arbo-aspecten van diverse producten onderling worden vergeleken. Stel een bedrijf een nieuwe ontvetter wil gaan gebruiken. Het uitproberen en bemeten van de verschillende alternatieven kost veel tijd en geld, terwijl een schatting met EASE voldoende informatie biedt een gedegen keuze te kunnen maken. Daarnaast is het expertsysteem ook te gebruiken om terug in de tijd te beoordelen of een werkplek wel of niet voldeed aan de MAC-waarde. Bij claims van medewerkers, bijvoorbeeld over gezondheidsklachten veroorzaakt door bepaalde (vroegere) werkzaamheden, kan het systeem enige duidelijkheid geven over de mate van blootstelling. HSE verworven door het uitvoeren van metingen op de meest uiteenlopende werkplekken. Het bijzondere van EASE is dat het daarmee een zogenaamd knowledge based model is en geen rekenkundig model. De schatting vindt plaats op basis van analogieen met werkplekken die wel bemeten zijn. Het expertsysteem is zodoende te vergelijken met het raadplegen van een te allen tijde beschikbare collega-arbeidshygienist die beschikt over een zeer uitgebreide meetervaring.

3 TABEL 1. VERGELIJKING VAN EASE-SCHATTINGEN MET GEMETEN WAARDEN EASE is te gebruiken bij het opstellen van een risicoinventarisatie en -evaluatie (RI&E) van toxische stoffen. Arbofunctionarissen kunnen hiermee op een systematische en transparante wijze veilige werkplekken onderscheiden van die met een te hoge blootstelling aan chemische stoffen. Wel moet de gebruiker zich goed realiseren dat EASE de neiging heeft tot overschatten. In geval van twijfel kunnen aanvullende metingen uitsluitsel geven. Het expertsysteem is overigens niet ontwikkeld ter vervanging van werkatmosfeermetingen, maar toepassing ervan maakt het wel mogelijk om de inzet van kostbare metingen te optimaliseren. Ook kunnen met EASE de arbo-aspecten van diverse producten onderling worden vergeleken. Stel dat een bedrijf een nieuwe ontvetter wil gaan gebruiken. Het uitproberen en bemeten van de verschillende alternatieven kost veel tijd en geld, terwijl een schatting met EASE voldoende informatie biedt om een gedegen keuze te kunnen maken. Daarnaast is het expertsysteem ook te gebruiken om terug in de tijd te beoordelen of een werkplek wel of niet voldeed aan de MAC-waarde. Bij claims van medewerkers, bijvoorbeeld over gezondheidsklachten veroorzaakt door bepaalde (vroegere) werkzaamheden, kan het systeem enige duidelijkheid geven over de mate van blootstelling. Aan de hand van door de gebruiker ingevoerde gegevens zoekt het systeem binnen 150 verschillende keuzecombinaties naar de bijbehorende schatting. Het hieruit komende getal, of beter de schattingsrange, is nog niet het eindoordeel. EASE schat namelijk de concentratie gedurende de werkhandeling met een zuivere stof. In de praktijk is er veelal sprake van een mengsel. Dit gegeven moet in de schatting worden verdisconteerd. Volgens een Technical Guidance Document van de Europese Unie (1995) moet de met EASE geschatte concentratie hiervoor proportioneel worden gecorrigeerd. Bedraagt het gehalte van de te schatten component, zoals in het voorbeeld met dichloormethaan, zeventig procent, dan is de concentratie van de component 0,7 maal de met EASE geschatte concentratie (zie kader). Als de geschatte concentratie vervolgens moet

4 worden vergeleken met de acht-uurs MAC-waarde, dan moet deze worden omgerekend naar het acht-uurs tijdgewogen gemiddelde. In het voorbeeld van het ontvetten van vliegtuigen is de betreffende werknemer gedurende de werkdag vier uur daadwerkelijk aan het ontvetten; de rest van de tijd besteedt hij aan voorbereidingen en andere werkhandelingen. De acht-uurs gemiddelde concentratie is in zo n geval twee maal lager (4/8) dan de met EASE geschatte concentratie tijdens het ontvetten. BEPERKINGEN EASE heeft ook zijn beperkingen. Het is bijvoorbeeld niet mogelijk om met dit systeem een schatting te maken van stoffen die vrijkomen bij verbrandingsprocessen. EASE is daarom niet geschikt voor het bepalen van de uitstoot van bijvoorbeeld dieselmotoren. De reden hiervoor is dat het systeem bij het genereren van schattingen alleen uitgaat van de zuivere stof. Bij verbranding vormen zich stoffen tijdens een proces en daar kan EASE, omdat de determinanten onbekend zijn, niets over zeggen. Ook in werksituaties waarbij met zeer kleine hoeveelheden (milliliters) chemicalien wordt gewerkt, zoals bijvoorbeeld in veel onderzoekslaboratoria, is EASE minder geschikt. Daar zal toepassing van het systeem leiden tot grove overschattingen. Dit geldt ook voor situaties waarbij sprake is van zeer kort durende werkhandelingen (enkele minuten). De schattingen van de huidbesmetting zijn minder betrouwbaar, omdat dit onderdeel van EASE is gebaseerd op een beperkte set van huidblootstellingsmetingen. Het programma stamt uit het begin van de jaren negentig en in die tijd waren nog weinig huidbesmettingsmetingen beschikbaar. Nu de belangstelling voor huidblootstelling, evenals het aantal metingen, toeneemt, zal deze lacune op termijn wel worden aangevuld. De ervaring leert dat training nodig is om EASE met vertrouwen te kunnen toepassen. Bovendien is arbeidshygienische scholing of ervaring gewenst, bijvoorbeeld om vast te kunnen stellen of er sprake is van effectieve plaatselijke afzuiging of van aggregatie (grofweg gezegd: het samenklonteren van stof- of vezeldeeltjes, waardoor de inhalatie wordt beperkt). Maar is die kennis in het bedrijf of bij de arbodienst aanwezig, dan is EASE een praktisch instrument om snel een inschatting te kunnen maken van de blootstelling aan gevaarlijke stoffen op de werkplek.

5 Meer informatie over trainingen in het gebruik van EASE: Evaluation and Further Development of the EASE Model 2.0, prepared by the Institute of Occupational Medicine in Edinburgh, HSE research report 136, United Kingdom, VOORBEELD Schatting van concentratie dichloormethaan in werkatmosfeer bij ontvetten van vliegtuigen, met EASE for Windows version 2.0 The name is dichloormethaan The temperature of the process is 22 The physical-state is liquid Aerosol-formed is true The exposure-type is gas/vapour/liquid aerosol The status-vp-value is Measured at a different temperature The measurement-temperature is 25 The vp-value-diff of the substance is 57 (kpa) => The vp-value* of the substance is 51 (kpa) The volatility of the substance is High The use-pattern is Wide dispersive use The pattern-of-control is Direct handling The direct-handling is Dilution ventilation present => The predicted gas/vapour/liquid aerosol exposure to dichloormethaan is ppm * vp-value = vapour pressure value ofwel dampspanning Opmerking: De geschatte concentratie ( ppm) is de concentratie gedurende de werkhandeling uitgaande van honderd procent dichloormethaan. Aanvullend rekenwerk (zie tekst): De werkhandeling duurde vier uur en er werd gebruikgemaakt van een ontvetter met zeventig vol% dichloormethaan. Correctie voor samenstelling (70 vol%): ppm Acht-uurs tijdgewogen gemiddelde concentratie (4/8): ppm SAMENVATTING

6 Het Britse Health and Safety Executive (HSE) ontwikkelde zo n tien jaar geleden het expertsysteem EASE om luchtconcentraties chemische stoffen in werksituaties te kunnen schatten. Het systeem bevat informatie over een grote hoeveelheid werkplekken en de daar gemeten concentraties. Op basis daarvan is met EASE een snelle schatting mogelijk van de luchtconcentratie chemische stoffen in onbekende werksituaties. Daarmee kunnen kostbare metingen worden voorkomen. Uit een evaluatie blijkt nu dat EASE die luchtconcentratie inderdaad goed inschat of zelfs overschat. Onderschatting vindt nauwelijks plaats. Wel blijkt EASE moeite te hebben met het schatten van huidbesmettingen. Volgens de onderzoekers zijn deze schattingen niet betrouwbaar. De onderzoekers doen dan ook aanbevelingen om EASE verder te verfijnen en te verbeteren.

Met een goede implementatie van het 4-stappenplan kan REACH u niet verrassen

Met een goede implementatie van het 4-stappenplan kan REACH u niet verrassen Risicobeoordeling van gevaarlijke stoffen op het werk Met een goede implementatie van het 4-stappenplan kan REACH u niet verrassen NVvA Symposium Scheveningen, 13 april 2016 Stan de Poot Onderwerpen Beoordeling

Nadere informatie

Doe-het-zelf monitoring van beroepsblootstelling Daan Huizer en Frans Jongeneelen IndusTox Consult, Nijmegen

Doe-het-zelf monitoring van beroepsblootstelling Daan Huizer en Frans Jongeneelen IndusTox Consult, Nijmegen Alcohol in ademlucht Doe-het-zelf monitoring van beroepsblootstelling Daan Huizer en Frans Jongeneelen IndusTox Consult, Nijmegen In het nieuws De Gelderlander 9 april 2008 2 Mogelijkheden voor de AH Klassieke

Nadere informatie

Stoffenmanager, een tool voor Risico Identificatie en Evaluatie (RIE) en blootstellingscenario's

Stoffenmanager, een tool voor Risico Identificatie en Evaluatie (RIE) en blootstellingscenario's Stoffenmanager, een tool voor Risico Identificatie en Evaluatie (RIE) en blootstellingscenario's esds van mengsels van stoffen. Verplichtingen van de downstream gebruiker 8 mei 2015 Steven Verpaele, MSc

Nadere informatie

Grip op vluchtige. verbindingen. Voor wie is dit informatieblad bedoeld? Afbakening. Vluchtige verbindingen. Informatieblad voor professionals

Grip op vluchtige. verbindingen. Voor wie is dit informatieblad bedoeld? Afbakening. Vluchtige verbindingen. Informatieblad voor professionals Grip op vluchtige Informatieblad voor professionals verbindingen Om de risico s van bodemverontreiniging met vluchtige stoffen te beoordelen, kan het nodig zijn om binnenluchtmetingen uit te voeren en

Nadere informatie

Adviesnamiddag Added Value Plantin 14 maart 2007

Adviesnamiddag Added Value Plantin 14 maart 2007 Veilig en gezond werken met chemicaliën Adviesnamiddag Added Value Plantin 14 maart 2007 Prof. Dr. Ir. Filip Verplaetsen Inhoud Brand vs. explosie Brand en explosiekarakteristieken Demo s Veilig en gezond

Nadere informatie

Voorlichting & Training. Gevaarlijke Stoffen

Voorlichting & Training. Gevaarlijke Stoffen Voorlichting & Training Gevaarlijke Stoffen Inleiding Introductie Leerdoelen Definities Blootstellingstandaard Besmetting & gezondheidseffecten Identificaties en etiketten Persoonlijke beschermingsmiddelen

Nadere informatie

FNV Bondgenoten. Checklist Beleid chemische stoffen, zwangerschap en voortplanting in bedrijven

FNV Bondgenoten. Checklist Beleid chemische stoffen, zwangerschap en voortplanting in bedrijven FNV Bondgenoten Checklist Beleid chemische stoffen, zwangerschap en voortplanting in bedrijven Gevaarssymbolen op grond van de Europese regelgeving R-zinnen voor de voortplanting giftige stoffen R 46 R

Nadere informatie

Onzekerheid en variabiliteit bij het beoordelen van chemische blootstelling op de werkplek

Onzekerheid en variabiliteit bij het beoordelen van chemische blootstelling op de werkplek Onzekerheid en variabiliteit bij het beoordelen van chemische blootstelling op de werkplek Uncertainty and variability in chemical exposure assessment for the workplace 25e NVvA Symposium, april 2016 Daan

Nadere informatie

Moet ik nu damp, aërosol of tegelijk. meten? Jack Smit Arbeidshygiënist. Subcommissie MAC-waarden, werkgroep Meetmethoden

Moet ik nu damp, aërosol of tegelijk. meten? Jack Smit Arbeidshygiënist. Subcommissie MAC-waarden, werkgroep Meetmethoden Moet ik nu damp, aërosol of tegelijk damp en aërosol a meten? Jack Smit Arbeidshygiënist Subcommissie MAC-waarden, werkgroep Meetmethoden SER Subcommissie MAC-waarden Werkgroep Meetmethoden Sinds 25 mei

Nadere informatie

Productieprocessen. Informatie over gevaarlijke stoffen (1)

Productieprocessen. Informatie over gevaarlijke stoffen (1) Informatie over gevaarlijke stoffen (1) De gevaarlijke stoffen waarmee je werkt, mogen geen geheimen voor je hebben. Het is erg belangrijk dat je weet wat een stof kan doen met je gezondheid of met de

Nadere informatie

Maak uw werkplek babyproof!

Maak uw werkplek babyproof! FNV Bondgenoten Maak uw werkplek babyproof! Zo kan het ook! Goede voorbeelden uit enkele bedrijven Voortplantingsgiftige stoffen de poort uit! Het goede voorbeeld Producent van schokbrekers Bij het produceren

Nadere informatie

Veilig verladen vloeibare chemicaliën

Veilig verladen vloeibare chemicaliën beslismodel Veilig verladen vloeibare chemicaliën Ruud van de Laar, BGZ wegvervoer Michel van Wijk, BECO Frans Jongeneelen, IndusTox Consult 1 Achtergrond Inspectie van AI in 2005 onvoldoende zicht op

Nadere informatie

Praktijkervaringen en Best Practice aanpak voor de 4 stappen van I-SZW en REACH

Praktijkervaringen en Best Practice aanpak voor de 4 stappen van I-SZW en REACH Registratie en risicobeoordeling van gevaarlijke stoffen: Bedrijven moeten het echt zelf doen! Praktijkervaringen en Best Practice aanpak voor de 4 stappen van I-SZW en REACH NVvK symposium 31 maart 2015

Nadere informatie

Branchespecifieke Stoffenmanager verf- en drukinktindustrie als onderdeel van de Arbocatalogus

Branchespecifieke Stoffenmanager verf- en drukinktindustrie als onderdeel van de Arbocatalogus Branchespecifieke Stoffenmanager verf- en drukinktindustrie als onderdeel van de Arbocatalogus Koen Verbist - arbeidshygiënist Expertise Centrum Toxische Stoffen Arbo Unie 25 maart 2010 www.stoffenmanagerverfendrukinktindustrie.nl

Nadere informatie

Validatie onderzoek. 22 december 2009. ir. R.T.H. van de Laar arbeidshygiënist S.A.H.

Validatie onderzoek. 22 december 2009. ir. R.T.H. van de Laar arbeidshygiënist S.A.H. Validatie onderzoek Blootstellingsmetingen bij het vullen van IBC s Ter validering van het model Veilig verladen van vloeistoffen in het tanktransport 22 december 2009 ir. R.T.H. van de Laar arbeidshygiënist

Nadere informatie

TGG 8 uur mg/m 3 (ppm) Zuurstof*** 19 21%

TGG 8 uur mg/m 3 (ppm) Zuurstof*** 19 21% Tipkaart 7 Grenswaarden In deze tabel zijn de grenswaarden 1 opgenomen van gevaarlijke gassen die je in zeecontainers kunt aantreffen. Een deel van deze gassen heeft een wettelijke grenswaarde. Voor stoffen

Nadere informatie

Onderzoek naar blootstelling aan endotoxinen in de agrarische sectoren van teelt, be- en verwerking en handel

Onderzoek naar blootstelling aan endotoxinen in de agrarische sectoren van teelt, be- en verwerking en handel Onderzoek naar blootstelling aan endotoxinen in de agrarische sectoren van teelt, be- en verwerking en handel drs. Suzanne Spaan ir. Inge Wouters dr. ir. Dick Heederik Institute for Risk Assessment Sciences

Nadere informatie

Zelf aan de slag met de REACH exposure assessment tool ECETOC-Tra v3.1. NVVK Symposium, 01 april 2015, Papendal

Zelf aan de slag met de REACH exposure assessment tool ECETOC-Tra v3.1. NVVK Symposium, 01 april 2015, Papendal Zelf aan de slag met de REACH exposure assessment tool ECETOC-Tra v3.1 NVVK Symposium, 01 april 2015, Papendal Joost van Rooij Stan de Poot Over ons Caesar Consult is een gespecialiseerd adviesbureau op

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen op het werk 4-Stappenplan I-SZW en REACH: Wat moet u nog doen?

Gevaarlijke stoffen op het werk 4-Stappenplan I-SZW en REACH: Wat moet u nog doen? Gevaarlijke stoffen op het werk 4-Stappenplan I-SZW en REACH: Wat moet u nog doen? Landelijke Stoffendag 2016 Ede, 13 december 2016 dr. Joost van Rooij arbeidshygiënist/toxicoloog drs. Stan de Poot arbeidshygiënist

Nadere informatie

Veiligheidsinformatie van producten conform REACH Hoe maak je een extended Safety Data Sheet voor een product

Veiligheidsinformatie van producten conform REACH Hoe maak je een extended Safety Data Sheet voor een product Veiligheidsinformatie van producten conform REACH Hoe maak je een extended Safety Data Sheet voor een product Henk Thuis www.caesar-consult.nl NVvA Symposium 13-14 april 2011 2 Onderwerp esds Stof 1 esds

Nadere informatie

VHCP RI&E module gevaarlijke stoffen

VHCP RI&E module gevaarlijke stoffen VHCP RI&E module gevaarlijke stoffen VHCP 12 maart 2007 Definitief rapport 9p9443 A COMPANY OF HASKONING NEDERLAND B.V. MILIEU Barbarossastraat 35 Postbus 151 6500 AD Nijmegen +31 (0)24 328 42 84 Telefoon

Nadere informatie

Endotoxinen. Het ontwikkelen van een meetprotocol voor endotoxinen. RIsk assessment in the Work Environment (RIWE)

Endotoxinen. Het ontwikkelen van een meetprotocol voor endotoxinen. RIsk assessment in the Work Environment (RIWE) Het ontwikkelen van een meetprotocol voor endotoxinen Endotoxinen Ingrid Links, Jody Schinkel, Erik Tielemans, Evelyn Tjoe Nij, Inge Wouters en Dick Heederik RIsk assessment in the Work Environment (RIWE)

Nadere informatie

Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak. Zo werk je prettiger!

Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak. Zo werk je prettiger! Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak Zo werk je prettiger! Vooraf Schoonmakers werken dagelijks met allerlei schoonmaak- en onderhoudsmiddelen. Hierin zitten stoffen die schadelijk kunnen zijn

Nadere informatie

1. TITEL GES 17: PRODUCTIE VAN HARDSOLDEERLEGERINGEN

1. TITEL GES 17: PRODUCTIE VAN HARDSOLDEERLEGERINGEN 1. TITEL GES 17: PRODUCTIE VAN HARDSOLDEERLEGERINGEN Levenscyclus Korte benaming Formulering DU van nikkelmetaal Systematische benaming op basis van gebruiksomschrijving SU: SU14: Productie van basismetalen

Nadere informatie

Wat is ARIE? Hoe werkt de webapplicatie ARIE aanwijzing? Ga naar www.rivm.nl/arie, u krijgt dan het volgende scherm:

Wat is ARIE? Hoe werkt de webapplicatie ARIE aanwijzing? Ga naar www.rivm.nl/arie, u krijgt dan het volgende scherm: Wat is ARIE? Bedrijven die vallen onder de ARIE-regeling hebben veel gevaarlijke stoffen in huis, maar de effecten van een ongeval met een gevaarlijke stof blijven binnen de poort. Dit betekent dat vooral

Nadere informatie

Exposure Control Efficacy Library (ECEL)

Exposure Control Efficacy Library (ECEL) ary (ECEL) Development and Evaluation 2 Wat is ECEL? MS Access database - brede scala van RMMs - kwantitatieve effectiviteitswaarden - inhalatoire blootstelling aan stoffen Oorspronkelijk ontwikkeld voor

Nadere informatie

Humane blootstelling aan vluchtige. IVAM UvA B.V. Universiteit van Amsterdam

Humane blootstelling aan vluchtige. IVAM UvA B.V. Universiteit van Amsterdam Humane blootstelling aan vluchtige componenten uit een consumentenproduct Ralf Cornelissen IVAM UvA B.V. Universiteit van Amsterdam Indeling presentatie Achtergrond Doel van het onderzoek Selectie van

Nadere informatie

Praktijkverhaal. Gebruikersevaluatie van de Lasrook Assistent. Samenvatting. Materiaal en methode. Introductie

Praktijkverhaal. Gebruikersevaluatie van de Lasrook Assistent. Samenvatting. Materiaal en methode. Introductie Praktijkverhaal Gebruikersevaluatie van de Lasrook Assistent Eef Voogd 1, Daan Huizer 1, 2, Koen Verbist 3, Hans Kromhout 1 Samenvatting Sinds de introductie van de Lasrook Assistent in 2007 kent dit instrument

Nadere informatie

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid.

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid. Algemene gegevens CAS nr: 7803-51-2 EU-etikettering: R-zinnen: 12, 17, 26, 34, 50 S-zinnen: (1/2), 28, 36/37, 45, 61, 63 licht ontvlambaar zeer giftig milieugevaarlijk CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

Basisinspectiemodule

Basisinspectiemodule Basisinspectiemodule Blootstelling aan dieselmotoremissies (DME) Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de techniek en is geschreven voor intern gebruik bij de Inspectie

Nadere informatie

Voorwoord: status model RI&E SW

Voorwoord: status model RI&E SW Voorwoord: status model RI&E SW De Model RI&E voor de SW-branche kan gebruikt worden als basis voor een RI&E in uw SW-organisatie. De model RI&E is nadrukkelijk geen goedgekeurde branche RI&E en de inhoud

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Achtergrond en adviesaanvraag De normering van de beroepsmatige blootstelling aan gevaarlijke stoffen geldt op dit moment alleen voor blootstelling via de ademhaling.

Nadere informatie

Bedrijfsinterne richtlijn. Fenneke Linker. Arbeidshygiëne & Toxicologie

Bedrijfsinterne richtlijn. Fenneke Linker. Arbeidshygiëne & Toxicologie 0 Bedrijfsinterne richtlijn Risk Assessment Working with Nanomaterials Fenneke Linker Arbeidshygiëne & Toxicologie ARBOdienst DSM Kennis mbt veilig werken met nanomaterialen 1 Gezondheidsraad rapport (2006)

Nadere informatie

Resultaten RisicotoolboxBodem.nl

Resultaten RisicotoolboxBodem.nl Resultaten RisicotoolboxBodem.nl Risico's behorende bij chemische bodemkwaliteit en functie V. RTB: V. rapport: 1.1.0.0 1.13 Algemeen Naam berekening: Modus: Monstergroep: Bodemgebruiksfunctie: Bijzonderheden:

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling

Samenvatting. Vraagstelling Samenvatting Vraagstelling Op verzoek van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid leidt de Commissie Gezondheid en beroepsmatige blootstelling aan stoffen (GBBS) van de Gezondheidsraad gezondheidskundige

Nadere informatie

Parallelle meting van CO/CO 2. in de omgeving. testo 315-3: Meten van de omgevingslucht volgens de Europese norm EN 50543.

Parallelle meting van CO/CO 2. in de omgeving. testo 315-3: Meten van de omgevingslucht volgens de Europese norm EN 50543. Parallelle meting van CO/CO 2 in de omgeving testo 315-3: Meten van de omgevingslucht volgens de Europese norm EN 50543. testo 315-3 Waar kan de testo 315-3 gebruikt worden? Bij omgevingsmetingen, wanneer

Nadere informatie

Toelichting RI&E Formats Bioscopen

Toelichting RI&E Formats Bioscopen Toelichting RI&E Formats Bioscopen Achtergrond Iedere werkgever in Nederland moet een Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) opstellen. De grondslag hiervoor ligt in de Arbowet (artikel 5.1 t/m 5.6).

Nadere informatie

Wat als safe use instructions niet safe zijn?

Wat als safe use instructions niet safe zijn? Wat als safe use instructions niet safe zijn? NVvA Symposium, april 2014 Daan Huizer Caesar Consult Nijmegen @ Caesar_Consult Over ons Caesar Consult is een gespecialiseerd adviesbureau op het gebied van

Nadere informatie

Risicoschatting emissie PFOA voor omwonenden

Risicoschatting emissie PFOA voor omwonenden Risicoschatting emissie PFOA voor omwonenden Inhoud 1. Aanleiding 2. Risicoschatting 3. Resultaten 4. Conclusie Gezondheidsrisico 5. Aanbevelingen PFOA emissies Dordrecht 5 april 2016 1. Aanleiding voor

Nadere informatie

Hoe ziet een CMR stof eruit en wat doe ik ermee? Edwin Ferdinandus en Marjan Demmer

Hoe ziet een CMR stof eruit en wat doe ik ermee? Edwin Ferdinandus en Marjan Demmer Hoe ziet een CMR stof eruit en wat doe ik ermee? Edwin Ferdinandus en Marjan Demmer Toxic Toxic: webbased dienst die zorgt voor borging en compliance. Consultancy: Pas metingen, Dusttrack, Legionella Planning,

Nadere informatie

Werken met de SCi-547 en SCi-548. Jody Schinkel, Suzanne Spaan, Ko den Boeft, Jan Tempelman

Werken met de SCi-547 en SCi-548. Jody Schinkel, Suzanne Spaan, Ko den Boeft, Jan Tempelman Werken met de SCi-547 en SCi-548 Jody Schinkel, Suzanne Spaan, Ko den Boeft, Jan Tempelman Inhoud presentatie 1. Doel van de protocollen 2. Inhoud protocollen Hoe meten / analyseren? Waarom registreren?

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING PRODUCTBENAMING: PRODUCTNUMMER : 4311320 HI-DI FORMAMIDE LEVERANCIER: APPLIED BIOSYSTEMS 7 KINGSLAND GRANGE,

Nadere informatie

Leukemie door het gebruik van PX-10?

Leukemie door het gebruik van PX-10? Auteurs: Kuilenburg, I.E. van Schram-Bijkerk, D. Publiekssamenvatting van het rapport: Schram-Bijkerk, D.; Tongeren, M. van; Vermeulen, R.C.H. (ed.). Exposure to toxic substances and potential health effects

Nadere informatie

giftig doelorgaan - toxisch acuut toxisch

giftig doelorgaan - toxisch acuut toxisch Algemene gegevens CAS nr: 50-00-0 EU-etikettering: R-zinnen: 23/24/25-34-40-43 S-zinnen: (1/2)-26-36/37/39-45-51 giftig CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR H: 351-331-311-301-314-335-317 acuut toxisch doelorgaan

Nadere informatie

GP 8. Beslisschema veilige werkwijze

GP 8. Beslisschema veilige werkwijze GP 8 Beslisschema Veilige werkwijzen met gevaarlijke stoffenvoor universitaire organisaties Als geen wettelijke grenswaarden van stoffen zijn vastgesteld kan met behulp van het beslisschema grenswaarden

Nadere informatie

Webinar hoofdregistrant CSA/CSR (I) Deel 1 Inleiding chemische veiligheidsbeoordeling (CSA) 9 maart 2010. Wim De Coen, ECHA. http://echa.europa.

Webinar hoofdregistrant CSA/CSR (I) Deel 1 Inleiding chemische veiligheidsbeoordeling (CSA) 9 maart 2010. Wim De Coen, ECHA. http://echa.europa. Webinar hoofdregistrant CSA/CSR (I) Deel 1 Inleiding chemische veiligheidsbeoordeling (CSA) 9 maart 2010 Wim De Coen, ECHA Overzicht Wettelijke vereisten: wanneer is een chemische veiligheidsbeoordeling

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD 1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING Productnaam: 20X SSPE Buffer Uitrustingsnaam: SOLiD(TM) FRAGMENT SEQUENCING BUFFER KIT Distributeur: Applied

Nadere informatie

Register Gevaarlijke stoffen

Register Gevaarlijke stoffen Register Gevaarlijke stoffen Het instrument Register Gevaarlijke Stoffen (RGS) is een register waarmee eenvoudig de registratie van gevaarlijke stoffen opgezet en beheerd kan worden. Voordelen U kunt snel

Nadere informatie

GEVAARLIJKE STOFFEN IN HET LABORATORIUM

GEVAARLIJKE STOFFEN IN HET LABORATORIUM GEVAARLIJKE STOFFEN IN HET LABORATORIUM Of er gezondheidrisico s optreden bij het werken met gevaarlijke stoffen hangt af van de schadelijkheid van een stof en de blootstelling. Om het risico te verkleinen

Nadere informatie

Aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid mr. dr. L.F. Asscher Postbus LV DEN HAAG. Grenswaarde voor 1,3-Butadieen

Aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid mr. dr. L.F. Asscher Postbus LV DEN HAAG. Grenswaarde voor 1,3-Butadieen Aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid mr. dr. L.F. Asscher Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG BETREFT Grenswaarde voor 1,3-Butadieen DEN HAAG 30 september 2014 E-MAIL b.hendrikx@ser.nl ONS KENMERK

Nadere informatie

b. P ROTOCOL VEILIG WERKEN MET STOFF EN IN DE TRANSPORTREINIGING

b. P ROTOCOL VEILIG WERKEN MET STOFF EN IN DE TRANSPORTREINIGING Bijlage 15: Protocollen veilig werken met stoffen b. P ROTOCOL VEILIG WERKEN MET STOFF EN IN DE TRANSPORTREINIGING 1. INLEIDING 1.1 ALGEMEEN Reinigingsproducten kunnen stoffen bevatten die schadelijk kunnen

Nadere informatie

VEILIG WERKEN MET LASERBRONNEN

VEILIG WERKEN MET LASERBRONNEN VEILIG WERKEN MET LASERBRONNEN VEILIG WERKEN MET LASERBRONNEN In april 2010 is de Europese Richtlijn Kunstmatige optische straling, als verdere uitwerking van de ARBO-richtlijn, in werking getreden. Dit

Nadere informatie

Gedragsverandering door de inzet van Pimex voorbeelden en ervaringen

Gedragsverandering door de inzet van Pimex voorbeelden en ervaringen Gedragsverandering door de inzet van Pimex voorbeelden en ervaringen Auteur Drs.ing. J.G. Willems, drs. P. Beurskens, ing. G. Beijer Adres : Expertise centrum toxische stoffen, Arbo Unie Postbus 95, 5830

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling

Samenvatting. Vraagstelling Samenvatting Vraagstelling Op verzoek van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid leidt de Commissie WGD van de Gezondheidsraad gezondheidskundige advieswaarden af voor stoffen in de lucht waaraan

Nadere informatie

Risicoanalyse chemische agentia. Vergelijking van de risicoanalysetools voor chemische agentia

Risicoanalyse chemische agentia. Vergelijking van de risicoanalysetools voor chemische agentia Risicoanalyse chemische agentia Vergelijking van de risicoanalysetools voor chemische agentia Lucie Huyghebaert lucie.huyghebaert@provikmo.com 0472 22 12 43 057 47 47 52 Inhoud Hoe ga je van start? Simulatie

Nadere informatie

Voorwoord: status model RI&E SW

Voorwoord: status model RI&E SW Voorwoord: status model RI&E SW De Model RI&E voor de SW-branche kan gebruikt worden als basis voor een RI&E in uw SW-organisatie. De model RI&E is nadrukkelijk geen goedgekeurde branche RI&E en de inhoud

Nadere informatie

Resultaat Initieel onderzoek Luchtkwaliteit KunstKring Ruurlo

Resultaat Initieel onderzoek Luchtkwaliteit KunstKring Ruurlo Resultaat Initieel onderzoek Luchtkwaliteit KunstKring Ruurlo Steenwijk, 8 maart 2016 Inleiding Aanleiding van het onderzoek Naar aanleiding van vragen en zorgen van een aantal deelnemers en vrijwilligers

Nadere informatie

Self Assessment in de Schoenherstelsector. Het zelf meten van blootstelling aan oplosmiddelen. Notitie

Self Assessment in de Schoenherstelsector. Het zelf meten van blootstelling aan oplosmiddelen. Notitie Notitie Aan De Schoenherstelbranche Auteurs Selma Hertsenberg Marc Lurvink Dick Brouwer Maikel van Niftrik Erik Tielemans Onderwerp Rapportage onderzoek naar "Self Assessment" en blootstelling aan oplosmiddelen

Nadere informatie

Veiligheidsinformatiebladen Van hazard naar risk

Veiligheidsinformatiebladen Van hazard naar risk Veiligheidsinformatiebladen Van hazard naar risk Dr. Ir. Evelyn Tjoe Nij, RAH Beleidsadviseur arbeidshygiëne en toxicologie Arbouw, Harderwijk Inhoud 1. REACH, Arbo en CLP 2. Veiligheidsinformatiebladen

Nadere informatie

Opleiding Gasmeetdeskundige gevaarlijke gassen in zeecontainers

Opleiding Gasmeetdeskundige gevaarlijke gassen in zeecontainers Opleiding Gasmeetdeskundige gevaarlijke gassen in zeecontainers De opleiding Gasmeetdeskundige gevaarlijke gassen in zeecontainers heeft tot doel de cursist op te leiden tot het zelfstandig kunnen uitvoeren

Nadere informatie

Opstellen van gevaarlijke stoffenregister BMD Advies Centraal Nederland B.V.

Opstellen van gevaarlijke stoffenregister BMD Advies Centraal Nederland B.V. Opstellen van gevaarlijke stoffenregister BMD Advies Centraal Nederland B.V. Stationsstraat 26 Postbus 91, 6662 BC ELST Tel.: 088 0318 875 info@cn.bmdadvies.nl www.bmdadviescentraal Inleiding In deze hand-out

Nadere informatie

Wat weet je als je nano meet?

Wat weet je als je nano meet? Wat weet je als je nano meet? Ervaringen uit twee projecten Ralf Cornelissen IVAM UvA B.V. Universiteit van Amsterdam Contactgroep Gezondheid en Chemie 23 november 2010, Aristo Utrecht Inhoud presentatie

Nadere informatie

Een eenvoudig instrument om blootstelling aan lasrook in praktijksituaties te voorspellen en te beheersen

Een eenvoudig instrument om blootstelling aan lasrook in praktijksituaties te voorspellen en te beheersen Een eenvoudig instrument om blootstelling aan lasrook in praktijksituaties te voorspellen en te beheersen Daan Huizer Hans Kromhout Remko Houba Dook Noy IRAS Universiteit Utrecht / IndusTox Consult IRAS

Nadere informatie

Bureau Gezondheid, Milieu & Veiligheid

Bureau Gezondheid, Milieu & Veiligheid Provincie Noord-Brabant Aan mw. P. de Paauw Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Kenmerk: UIT-12013758 Datum: 28 oktober 2012 Behandeld door: I.H.M. Links E-mail: i.links@ggd-bureaugmv.nl Onderwerp:

Nadere informatie

EU-GHS: Workshop 1: Consequenties voor eigen bedrijfsvoering. Presentator: Maurits van Kolck

EU-GHS: Workshop 1: Consequenties voor eigen bedrijfsvoering. Presentator: Maurits van Kolck EU-GHS: Workshop 1: Consequenties voor eigen bedrijfsvoering Presentator: Maurits van Kolck Inhoud De keten in beeld, REACH en CLP CLP en het VIB CLP en etikettering CLP en herindeling Oefening 1: een

Nadere informatie

TGG 8 uur mg/m 3 (ppm) 14 (20) 3,25 (1) 1 (0,9) 0,7 (0,1) 7 (1,5) 0,15 (0,1) 0,14 (0,1)

TGG 8 uur mg/m 3 (ppm) 14 (20) 3,25 (1) 1 (0,9) 0,7 (0,1) 7 (1,5) 0,15 (0,1) 0,14 (0,1) Tipkaart 7 Grenswaarden Onderstaande tabel geeft een overzicht van grenswaarden van veel voorkomende gevaarlijke gassen in zeecontainers. Een deel van deze gassen kent een wettelijke grenswaarde. Voor

Nadere informatie

NVvA symposium, 22 maart 2007. Ton Spee. Arbouw, Amsterdam

NVvA symposium, 22 maart 2007. Ton Spee. Arbouw, Amsterdam NVvA symposium, 22 maart 2007 Ton Spee Arbouw, Amsterdam 1 Achtergrond Blootstelling via de luchtwegen: blootstellingsroutes Begrippen Voorbeelden Werking in de praktijk Huidblootstelling Stoffenmanager

Nadere informatie

licht ontvlambaar licht ontvlambaar

licht ontvlambaar licht ontvlambaar Tipkaart 22.5 1,2-dichloorethaan (C2H4Cl2) Algemene gegevens CAS nr: 107-06-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-11-22-36/37/38 S-zinnen: : 53-45 licht ontvlambaar zeer giftig CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

Hoe komen de annual air quality kaarten tot stand?

Hoe komen de annual air quality kaarten tot stand? Hoe komen de annual air quality kaarten tot stand? De annual air quality kaarten tonen het resultaat van een koppeling van twee gegevensbronnen: de interpolatie van luchtkwaliteitsmetingen (RIO-interpolatiemodel)

Nadere informatie

Metaalbewerker / bankwerker

Metaalbewerker / bankwerker Metaalbewerker / bankwerker Er werken circa 800 tot 1000 metaalbewerkers in de bouw. Ze werken bij grote GWW- en B&U-bedrijven. Onder de verzamelnaam metaalbewerker / bankwerker vallen naast de metaalbewerker

Nadere informatie

Praktijk voorbeeld arbo

Praktijk voorbeeld arbo Praktijk voorbeeld arbo Presentatie over het gebruik van botcement op de OK als praktijkvoorbeeld arbo binnen ziekenhuizen, 12 juni 2014 Bijeenkomst van de Contactgroep Gezondheid en Chemie (CGC) en de

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof AA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Agro en Directie en Biodiversiteit Bezoekadres Bezuidenhoutseweg

Nadere informatie

FNV Bondgenoten Metaalindustrie. Maak uw werkplek babyproof!

FNV Bondgenoten Metaalindustrie. Maak uw werkplek babyproof! FNV Bondgenoten Metaalindustrie Maak uw werkplek babyproof! Werken met chemische stoffen kan, zoals dat netjes heet, schadelijk zijn voor de voortplanting. Bedoeld wordt dat het verwekken van kinderen

Nadere informatie

Basiskennis en Basisvaardigheden II (245)

Basiskennis en Basisvaardigheden II (245) ASISKENNIS EN ASISVAARDIGHEDEN II 245 asiskennis en asisvaardigheden II (245) SCHEIKUNDE 245.01 De kandidaat kan de belangrijkste scheikundige en natuurkundige verschijnselen onderscheiden. 245.02 De kan

Nadere informatie

Conferentie Milieu & Veiligheid 2016. Risico inschatting voor de blootstelling aan gevaarlijke stoffen

Conferentie Milieu & Veiligheid 2016. Risico inschatting voor de blootstelling aan gevaarlijke stoffen Conferentie Milieu & Veiligheid 2016 Risico inschatting voor de blootstelling aan gevaarlijke stoffen C.E. (Charlie) Morales Adviseur gevaarlijke stoffen Vz werkgroep NFU databank GS UMC Vz werkgroep Arbocatalogus

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling

Samenvatting. Vraagstelling Samenvatting Vraagstelling Op verzoek van de minister van Sociale zaken en Werkgelegenheid schat de Commissie Gezondheid en Beroepsmatige Blootstelling aan Stoffen (GBBS) van de Gezondheidsraad het extra

Nadere informatie

HSE guidelines januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS

HSE guidelines januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS H HSE guidelines januari 2012 BENZEEN HSE LIFE THE INTERNATIONAL OIL&GAS INDUSTRY STANDARD FOR PROFESSIONALS Werk veilig of werk niet Bij werkzaamheden aan installaties en systemen zijn strikte procedures

Nadere informatie

GECONTROLEERDE BLOOTSTELLING? TOON HET AAN! 13 april 2016

GECONTROLEERDE BLOOTSTELLING? TOON HET AAN! 13 april 2016 GECONTROLEERDE BLOOTSTELLING? TOON HET AAN! 13 april 2016 Agenda REACH - Zorgstoffen Eisen aan het blootstellingscenario Onderbouwing met meetgegevens Conclusies Zorgstoffen onder REACH SVHC: substance

Nadere informatie

Evidence-based richtlijn lasrook

Evidence-based richtlijn lasrook NVvA symposium 2013 Evidence-based richtlijn lasrook 18 april 2013 Remko Houba, arbeidshygiënist Andere betrokkenen & beroepsverenigingen bij de opstelling van de richtlijn: Dick Heederik, David Bruinvels,

Nadere informatie

MILIEU- & PREVENTIEFLITS

MILIEU- & PREVENTIEFLITS DOC-125-versie01 31/05/2012 MILIEU- & PREVENTIEFLITS EVALUATIE, COMMUNICATIE EN DOCUMENTATIE NA ONTVANGST esds In deze milieu en preventieflits wordt toegelicht hoe u kan beoordelen of de beschrijvingen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Sinds enkele decennia is de acute zorg voor brandwondenpatiënten verbeterd, hetgeen heeft geresulteerd in een reductie van de mortaliteit na verbranding, met name van patiënten

Nadere informatie

Werkplek instructiekaarten (WIK) maken vanuit veiligheidsinformatiebladen (VIB):

Werkplek instructiekaarten (WIK) maken vanuit veiligheidsinformatiebladen (VIB): Werkplek instructiekaarten (WIK) maken vanuit veiligheidsinformatiebladen (VIB): Het VIB en WIK vergeleken: De basis voor een WIK is het veiligheidsinformatieblad. Dit is een document dat opgebouwd is

Nadere informatie

Veilig gebruik van UV-uithardende inkten Een case study bij Océ-Technologies B.V. Jannie Jansema

Veilig gebruik van UV-uithardende inkten Een case study bij Océ-Technologies B.V. Jannie Jansema Veilig gebruik van UV-uithardende inkten Een case study bij Océ-Technologies B.V. Jannie Jansema Situatieschets Océ-Technologies B.V. in Venlo Verschuiving in marktsegment Verschillende gebruikers, andere

Nadere informatie

Tip-It Siliconenpakking Zwart

Tip-It Siliconenpakking Zwart 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING Productnaam : Artikelnummer : - Firma naam : Tippoint Trading BV Straat : Hogebrinkerweg 27 Postcode : 3871 KM Plaats : Hoevelaken Tel.

Nadere informatie

Blootstelling Gevaarlijke stoffen. Tips voor implementatie

Blootstelling Gevaarlijke stoffen. Tips voor implementatie Blootstelling Gevaarlijke stoffen Tips voor implementatie René Bekman (RAH / RHVK) 31 maart 2015 NVVK congres Veiligheid? Zoek het ff zelf uit! Veel geluk! Citaat: Grote chemische bedrijven, zoals Fuji

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling

Samenvatting. Vraagstelling Samenvatting Vraagstelling Op verzoek van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid leidt de Commissie WGD van de Gezondheidsraad gezondheidskundige advieswaarden af voor stoffen in de lucht waaraan

Nadere informatie

Wat is de gewenste situatie? Werken met pilleermaterialen levert geen gezondheidsklachten op.

Wat is de gewenste situatie? Werken met pilleermaterialen levert geen gezondheidsklachten op. PILLEREN Gezondheidsrisico s kunnen ontstaan door blootstelling aan stoffen die gebruikt worden bij het pilleren van zaden. Het coaten van zaden is beschreven onder Gewasbeschermingsmiddelen coaten. Wat

Nadere informatie

7. Commentaar van de commissie

7. Commentaar van de commissie 7. Commentaar van de commissie Hiernavolgend geeft de commissie haar commentaar op de beide beleidsvoornemens van de staatssecretaris van SZW. In paragraaf 7.1 wordt het voornemen tot invoering van een

Nadere informatie

Samenvatting en advieswaarde

Samenvatting en advieswaarde Samenvatting en advieswaarde Vraagstelling Op verzoek van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid leidt de Commissie WGD van de Gezondheidsraad gezondheidskundige advieswaarden af voor stoffen

Nadere informatie

MEMO. Onderwerp/Subject: Analyse rapport RIVM Luchtkwaliteit 2012

MEMO. Onderwerp/Subject: Analyse rapport RIVM Luchtkwaliteit 2012 MEMO Aan/To: Van/From: Datum/Date: RAI Vereniging Chris van Dijk 18 september Onderwerp/Subject: Analyse rapport RIVM Luchtkwaliteit 2012 Ieder jaar publiceert het RIVM een jaaroverzicht van de meetresultaten

Nadere informatie

(Voor de EER relevante tekst)

(Voor de EER relevante tekst) L 144/27 VERORDENING (EU) 2016/863 VAN DE COMMISSIE van 31 mei 2016 tot wijziging van de bijlagen VII en VIII bij Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad inzake de registratie

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35907 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Yang Liu Title: Quantifying the toxicity of mixtures of metals and metal-based

Nadere informatie

stof de te meten concentratie elementair

stof de te meten concentratie elementair Verstoort de aanwezigheid van organisch stof de te meten concentratie elementair koolstof als maat voor DME? Ir. Saskia Gorissen van de Rijt Arbeidshygiënist RAH Referent: Dr.ir. F. Jongeneelen Situatie

Nadere informatie

Bijlage(n) Uw brief van Uw kenmerk Documentnummer Landgraaf, oktober 201 6

Bijlage(n) Uw brief van Uw kenmerk Documentnummer Landgraaf, oktober 201 6 ï-«f Aan het Bestuur van: VV Schaesberg SVN UOW'OZ Beheerstichting Park ter Waerden Beheerstichting Park Strijthagen Landgraaf, 7 oktober 201 6 llllll 111:11:111 Onderwerp Kunstgrasvelden. Verzonden op

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesvragen

Samenvatting. Adviesvragen Samenvatting Adviesvragen Gevaarlijke stoffen die tijdens een calamiteit vrijkomen in de lucht kunnen de gezondheid van mensen in het omringende gebied bedreigen. Zulke gassen of dampen kunnen ontsnappen

Nadere informatie

Hoe kunnen REACH & ARBO beter samenwerken tot praktische werkplekinstructies die aansluiten bij de behoeften op de werkplek? Bijdrage NVvA Symposium 14-4-2016 www.jongeriusconsult.com AGENDA Introductie

Nadere informatie

Zelfinspectie Gevaarlijke Stoffen Veelgestelde vragen

Zelfinspectie Gevaarlijke Stoffen Veelgestelde vragen Zelfinspectie Gevaarlijke Stoffen Veelgestelde vragen Gezond en veilig werken met gevaarlijke stoffen In Nederland werkt één op de drie bedrijven met gevaarlijke stoffen. Daarbij worden werknemers voor

Nadere informatie

SSVV Opleidingengids TOETSMATRIJS THEORIE-EXAMEN: GASMETEN. Algemeen (basisbegrippen)

SSVV Opleidingengids TOETSMATRIJS THEORIE-EXAMEN: GASMETEN. Algemeen (basisbegrippen) Toetsduur: 60 minuten Cesuur Theorie-examen: 9 punten of meer is een voldoende Cesuur Chemiekaart: 2 punten of meer is een voldoende TOETSMATRIJS THEORIE-EXAMEN: GASMETEN Onderwerpen: Algemeen (basisbegrippen)

Nadere informatie

3M Gebruiksduur Software

3M Gebruiksduur Software 3M Gebruiksduur Software Inleiding tot Selecteer en Gebruiksduur Software 3M gebruiksduur software is ontworpen om u te assisteren bij het inschatten van de gebruiksduur van 3M gas/dampmaskers en -filters.

Nadere informatie

13. RI&E EN HET PLAN VAN AANPAK

13. RI&E EN HET PLAN VAN AANPAK 13. RI&E EN HET PLAN VAN AANPAK Om een goed arbobeleid te voeren, moet je inzicht hebben in de risico s binnen de organisatie. Pas als dat beeld compleet is, kunnen de maatregelen en oplossingen worden

Nadere informatie