Branche update - Fruitteelt

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Branche update - Fruitteelt"

Transcriptie

1 Branche update - Fruitteelt Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 () augustus 215 Hardfruitteelt branche heeft nog voldoende kansen om laaghangend fruit te plukken De hardfruitteelt branche in Nederland kenmerkt zich door schommelingen in opbrengsten ingegeven door wisselende weers- en marktomstandigheden. Traditionele rassen kenmerken zich meer en meer als bulkproduct, waardoor een slechte oogst elders in de wereld kan zorgen voor een verbeterd rendement. Om onder deze afhankelijkheid uit te komen zijn er volop kansen voor telers van appels en peren om zichzelf te onderscheiden en daarmee marktkansen te verzilveren. Één van de pijlers waarop hardfruittelers zich richten betreft de teelt van peren. Vanwege het gunstige specifieke klimaat heeft met name Nederland een teelttechnisch voordeel met de teelt van peren. Mede door dit voordeel is het areaal peren sinds 211 groter dan het appelareaal. Het perenareaal is vanaf 24 met ruim 32% toegenomen. Ruim 7% van de totale pereninplant betreft het ras Conference. Schaalvergroting zet door De fruitteelt branche is een belangrijk onderdeel van de agrarische sector in Nederland. Het aantal bedrijven neemt over de afgelopen tien jaar met gemiddeld 3% per jaar af. Het totale areaal blijft daarentegen redelijk stabiel, hetgeen duidt op toenemende schaalvergroting en daarmee gepaard gaande professionalisering in de sector. Meer peren, minder appels Ondanks het feit dat de areaalontwikkeling van de fruitteelt branche als geheel een stabiel beeld vertoont zijn er onderling wel degelijk verschillen te zien. In de periode na 24 is het areaal appelbomen gedaald met ruim 23% in totaal. Deze daling wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een afname van de inplant van traditionele appelrassen als Elstar en Jonagold. De kostprijs ligt vaak te hoog in vergelijking met concurrentie vanuit overige (Europese) landen, waardoor telers op zoek gaan naar alternatieven voor een verbeterd rendement. Figuur 1: Areaalontwikkeling fruit (x hectare) Bron: CBS, *214 = raming * Gemiddelde productie Met het nieuwe fruitseizoen weer voor de deur wordt er volop gekeken naar de oogstramingen voor appels en peren in Europa. Immers de productie bepaalt voor een groot gedeelte de prijs voor komend seizoen. Voor zowel appels als peren geldt dat de Europese productie lager uitvalt dan vorig jaar. Voor appels wordt een productie verwacht van bijna 12 miljoen ton. Een daling van 5% ten opzichte van de oogst van vorig jaar, maar nog altijd 6% boven het vijfjaars gemiddelde. Voor peren wordt eveneens een daling in de productie verwacht in vergelijking met vorig jaar. De verwachting is dat er in Europa dit jaar 4% minder peren worden geteeld. De totale productie komt uit op 2,3 miljoen ton, hetgeen 1% boven het gemiddelde van de afgelopen vijf jaar ligt.

2 Figuur 2: Europese fruitproductie (x 1. ton) Bron: World Apple and Pear Association (WAPA) * 215 = raming * Lagere productie dus een hogere prijs? Afgelopen jaar was qua prijszetting rampzalig voor Nederlandse telers. Met name de Russische voedselboycot heeft in combinatie met de hoge productie gezorgd voor forse prijsdruk in het afgelopen seizoen. Hierdoor hadden vooral telers die direct vanaf de pluk hun product verkopen het zwaar. In 213 was Rusland nog goed voor een afname van ongeveer 2% van het Nederlandse hardfruit. In 214 is dit aandeel gedaald tot circa 15% en doordat de boycot door Rusland is verlengd zal de exportstroom naar Rusland dit jaar verder opdrogen. Mede door de wegval van Rusland als exportmarkt zal, ondanks het feit dat er dit jaar minder hardfruit op de Europese markt wordt verwacht, de prijs niet sterk verbeteren. Het gat dat is ontstaan wordt niet zomaar gevuld door nieuwe markten. Opmerkelijk hierbij is de toegenomen vraag vanuit Polen. Weliswaar heeft jarenlange lobby en ondernemerskracht gezorgd voor een toetreding tot de Chinese en Braziliaanse markt, maar voordat hier ruime hoeveelheden naartoe zullen gaan, zullen we nog wat meer geduld moeten hebben. Ook stellen zij hoge eisen aan de kwaliteit Rendement onder druk Mede doordat er overcapaciteit in het Europese hardfruit was over het afgelopen seizoen is het rendement van de fruitteler fors onder druk komen te staan. Volgens het Landbouw Economisch Instituut (LEI) lagen de gemiddelde opbrengsten in de sector afgelopen jaar ruim 19% lager dan het jaar ervoor. Het gerealiseerde bedrijfsinkomen kwam hierdoor zelfs voor het eerst negatief uit. Het inkomen uit bedrijf fluctueert jaarlijks door schommelingen in oogsten en opbrengstprijzen. Er treden op bedrijfsniveau grote verschillen op door onder andere weersomstandigheden en vakmanschap. Figuur 3: Ontwikkeling bedrijfsinkomen fruitteelt Bron: LEI Inkomen (EUR) uit bedrijf (l.as) Rentabiliteit % (r.as) Wat te doen om het rendement te verbeteren? De markt voor fruit is de afgelopen jaren aan forse veranderingen onderhevig geweest. Globalisering van de markt heeft ervoor gezorgd dat telers van appels en peren andere keuzes zijn gaan maken met een toenemende schaalvergroting tot gevolg. Strategische keuzes, waaronder de keuze voor rassen en afzetmarkt worden in toenemende mate belangrijker voor de lange-termijn bestendigheid van de Nederlandse fruitteler. Keuze voor het ras Een keuze voor welk(e) ras(sen) een teler gaat telen is de basis voor continuïteit in de bedrijfsvoering. Een raskeuze maakt een teler voor minimaal vijftien jaar. Belangrijk hierbij is dat er een weloverwogen afweging wordt gemaakt, geleid door de verwachte marktvraag passend bij de visie van de ondernemer(s). Clubrassen Een clubras is een nieuw ras dat wordt geteeld volgens een zogeheten clubsysteem. Dit betekent dat een beperkt aantal organisaties de clubrassen op de markt brengt en verhandelt volgens een afgestemde marketingpolitiek en -strategie. Met name in de appelteelt zien we een sterke toename van de inplant van clubrassen. Inmiddels beslaan clubrassen circa 15% van het totale areaal aan appels. De groei van het areaal wordt beperkt gehouden en stapsgewijs doorgevoerd, in overeenstemming met de consumptietoename. Bij peren zien we

3 Elstar Jonagold Golden Delicious Boskoop Junami Kanzi Wellant Conference Sweet Sensation x EUR per 1 kg geleidelijk aan ook meer introducties van nieuwe rassen ontstaan. Echter, mede door de goede uitgangspositie van Conference-peren is de omvang van het areaal clubrassen hier met circa 5% beperkter dan bij appels. Bij telers winnen clubrassen aan populariteit, door gemiddeld hogere opbrengstprijzen dan bij traditionele rassen. Mede doordat bij clubrassen alleen de eerste kwaliteit onder clubrasnaam wordt afgezet. Per bedrijf zie je grote verschillen tussen de verhouding in productie van eerste en mindere kwaliteit. Clubrassen vragen om een andere teeltaanpak, bewaring en behandeling dan traditionele rassen. Niet elke teler is hierop ingesteld. Onze verwachting is dat de populariteitstoename van clubrassen bij telers en consumenten de komende jaren zal doorzetten. Dit wordt mede ingegeven door de trend van kortere ketens die zich ook in de fruitteelt voordoet. Belangrijk voor het succes van clubrassen blijft de promotie en de geleidelijke uitbreiding van het areaal op basis van marketverwachtingen en de toegevoegde waarde van het afzetkanaal. De opbrengstprijzen zullen wel op de langere termijn wat dalen als gevolg van areaaluitbreiding en productieverbetering. Mede hierdoor blijven productontwikkeling en innovatie nodig. Aan de andere kant zijn hogere opbrengstprijzen nodig om de hogere marketingkosten goed te maken. Figuur 4: Gemiddelde opbrengstprijzen fruit periode 29/21 t/m 213/214 Bron: Commissie prijsprognose appel en peer Clubras Traditioneel ras Traditionele rassen Naast de investering in clubrassen wordt er ook nog door veel telers de keuze gemaakt voor aanplant van traditionele rassen. Met name bij peren wordt vaak gekozen voor het traditionele ras Conference, wat door zijn specifieke kenmerken een gewild product is op met name de Nederlandse en Belgische markt. Ook in het voor fruit belangrijkste exportland Duitsland wint deze peer aan populariteit en met China als nieuwe markt zijn er goede perspectieven voor de Conference peer. Bij appels is de teelt van traditionele rassen lastiger rendabel te maken. Toenemende concurrentie vanuit overige Europese landen zorgt voor druk op de prijs van het op zichzelf weinig onderscheidende product. De investering in traditionele rassen vergt dan ook een duidelijke strategische visie op met name de afzet van het product. Indien een teler in staat is zijn eigen afzet te creëren met het traditionele appelras kan daardoor een bestendig rendement worden behaald. Indien er niet of onvoldoende is nagedacht over de afzetmarkt en de bediening daarvan zullen telers overgeleverd zijn aan de schommelingen van de markt meestal ingegeven door weersinvloeden. Grotere telers die bewust de keuze maken voor traditionele rassen doen dit vaak om een vrije handelspositie te behouden. Zij willen zelf het moment waarop en de partij aan wie verkocht wordt kunnen bepalen. Mede hierdoor is veel geïnvesteerd in bewaar- en sorteerfaciliteiten. Daarnaast wordt continu aandacht besteed aan de kwalitatieve verbetering van fruit, zoals bijvoorbeeld smaak en hardheid. Teelttechnische maatregelen, moment van oogsten, post-oogst behandeling en bewaring dragen hier allen aan bij. en voor het afzetkanaal De keuze voor het ras gaat hand in hand met de keuze voor de manier van afzetten. Welke markt wil de teler bedienen, hoe gaat hij dit doen en wat komt daar bij kijken?

4 Afzetorganisaties Voor de teler van het clubras is de keuzevrijheid voor de afzetmarkt er niet. Eenmaal gekozen voor het clubras, verplicht de teler zich om zijn product af te zetten via deze club. Dit kan een veiling of bijvoorbeeld een telersvereniging zijn die leveringsafspraken heeft met de veiling of een handelshuis. Mede hierdoor is de rol van de veiling getransformeerd van fysieke marktplaats waar kopers en verkopers bij elkaar worden gebracht tot handelspartner. Voor het bij de afzetorganisatie geleverde fruit (traditioneel of clubras) worden kopers gezocht. De verschillende afzetorganisaties proberen zich te onderscheiden door strategische keuzes zoals centrale of decentrale opslag en sortering van fruit, eigen clubrassen met eigen afzetkanalen, nieuwe markten voor bestaande producten. Om hun klanten te blijven binden zullen veilingen moeten blijven investeren in nieuwe product/markt combinaties, duurzaamheid en kwaliteit, waardoor zij de hoogste prijs voor hun leden kunnen realiseren. Eigen afzet Naast de telers die aan de veilinghuizen leveren is er ook nog een grote groep die hun eigen afzet regelen. Een gedeelte doet dit door gebruik te maken van commissionairs. Het fruit wordt dan via een tussenpersoon verkocht en deze tussenpersoon krijgt hier een bepaalde provisie over. Meestal verkoopt een teler die op deze manier zijn product afzet, zijn producten jaar op jaar aan dezelfde commissionair. Veilingen en commissiehandel zijn relatief gemakkelijke modellen. De teler levert zijn fruit en krijgt daarvoor een prijs. Door toenemende onvrede over het rendement en met name de ondoorzichtigheid van hoe de prijs tot stand komt, heeft een groep ondernemers in 212 een online marktplaats voor fruit opgericht. Doel van deze marktplaats is het creëren van transparantie in de markt. Akkoord gaan met een geboden prijs is alleen mogelijk als je inzicht hebt in de markt- en prijsontwikkeling. Dat er behoefte was aan meer transparantie blijkt uit de groeicijfers. In 3 jaar tijd is de hoeveelheid online verhandeld fruit gegroeid van niets naar een marktaandeel van ongeveer 1%. De verwachting is dat de rek in Nederland op korte termijn wel uit de groei is, maar voor de langere termijn zijn er zeker nog groeikansen. Door de eenvoud waarmee dit platform in andere landen kan worden geïntroduceerd, is de verwachting dat ook internationaal nog een flinke groei zal plaatsvinden. Dit vergroot ook weer het marktpotentieel voor Nederlandse telers die op hetzelfde platform aanbieden. Fruit verwaarden Vrije telers zoeken steeds weer naar nieuwe mogelijkheden om hun product beter te kunnen verwaarden. Met name in het segment van de traditionele appelrassen is de internationale concurrentie moordend en kan alleen met een scherpe kostprijs geld verdiend worden. Om uit de grillen van de kostprijsmarkt weg te blijven zoeken ondernemers naar andere alternatieven voor de afzet van hun product. Dit wordt bijvoorbeeld gedaan door het fruit niet als bulkproduct te verkopen, maar waarde toe te voegen door het te schillen, snijden, persen tot sap, verwerking tot cider, etc. Hierdoor worden nieuwe afzetmarkten aangeboord welke een bijdrage leveren aan het rendement. Dit gaat niet zomaar. Naast ondernemerschap zijn hiervoor ook investeringen en schaalgrootte nodig. Veel telers die deze investeringen niet kunnen doen zoeken naar alternatieven door bijvoorbeeld een landwinkel te beginnen, of afspraken te maken met lokale ondernemers over de afzet van hun fruit. Duurzaamheid in de sector Voedselveiligheid, -verspilling, gebruik van chemische middelen, lokaliseerbaarheid, allemaal begrippen die steeds belangrijker worden in de voedingsmiddelenbranche en daarmee ook de fruitteelt raken. Door in te spelen op deze thema s verbetert de individuele teler zijn positie in de keten. Grote afnemers, zoals retailers, hebben allemaal een duurzaamheids-paragraaf in hun jaarverslag opgenomen waarin zij aangeven deze thema s erg belangrijk te vinden. Voor de sector is het een kans en noodzaak om het spreekwoordelijk laaghangende fruit te oogsten als hier slim op ingespeeld wordt.

5 Economisch Bureau Nederland Contactgegevens ABN AMRO Economisch Bureau Nederland: Aandachtsgebied Telefoonnummer: adres: Jacques van de Wal (hoofd) Algemeen Eric Huliselan Zakelijke Dienstverlening Casper Burgering Industrie (w.o. industriële materialen) Nadia Menkveld Transport & Logistiek Frank Rijkers Agrarisch, Food, Agrarische grondstoffen Sonny Duijn (per 1 september) Retail, TMT Hans van Cleef Olie & Gas Madeline Buijs Bouw, Real Estate Nico Klene Macro-economie Philip Bokeloh Woningmarkt, Macro-economie Theo de Kort Informatieanalist, Autoretail Volg ons ook op Disclaimer This document has been prepared by ABN AMRO. It is solely intended to provide financial and general information on the agricultural market. The information in this document is strictly proprietary and is being supplied to you solely for your information. It may not (in whole or in part) be reproduced, distributed or passed to a third party or used for any other purposes than stated above. This document is informative in nature and does not constitute an offer of securities to the public, nor a solicitation to make such an offer. No reliance may be placed for any purposes whatsoever on the information, opinions, forecasts and assumptions contained in the document or on its completeness, accuracy or fairness. No representation or warranty, express or implied, is given by or on behalf of ABN AMRO, or any of its directors, officers, agents, affiliates, group companies, or employees as to the accuracy or completeness of the information contained in this document and no liability is accepted for any loss, arising, directly or indirectly, from any use of such information. The views and opinions expressed herein may be subject to change at any given time and ABN AMRO is under no obligation to update the information contained in this document after the date thereof. Before investing in any product of ABN AMRO Bank N.V., you should obtain information on various financial and other risks and any possible restrictions that you and your investments activities may encounter under applicable laws and regulations. If, after reading this document, you consider investing in a product, you are advised to discuss such an investment with your relationship manager or personal advisor and check whether the relevant product considering the risks involved- is appropriate within your investment activities. The value of your investments may fluctuate. Past performance is no guarantee for future returns. ABN AMRO reserves the right to make amendments to this material. ABN AMRO, 215

Bouw - regionale update

Bouw - regionale update Bouw - regionale update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 19 februari 2016 Op korte termijn positieve vooruitzichten bouw Flevoland De productie van gebouwen blijft op dit moment

Nadere informatie

Bouw - regionale update

Bouw - regionale update Bouw - regionale update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 19 februari 2016 Goed vooruitzicht bouw Limburg ondanks krimpgebieden De economie van Limburg groeide harder dan de economie

Nadere informatie

bouwsector als geheel; er worden geen uitspraken gedaan over de financiële situatie van individuele bouwbedrijven.

bouwsector als geheel; er worden geen uitspraken gedaan over de financiële situatie van individuele bouwbedrijven. Bouw - sector focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 juni 2015 Hoge kosten struikelblok voor bouwbedrijven Ontwikkeling bedrijfsresultaat Ondanks dat de bouwproductie op dit

Nadere informatie

Bouw - regionale update

Bouw - regionale update Bouw - regionale update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 19 februari 2016 Bouw Gelderland leunt op koopwoningen De productie van gebouwen in Gelderland bleef in de eerste 10

Nadere informatie

Bouw - regionale update

Bouw - regionale update Bouw - regionale update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 19 februari 2016 In Friesland trekt woningbouw de kar Terwijl de economie en woningmarkt in Friesland minder snel herstellen

Nadere informatie

steeg met 5,4% j-o-j. In de overige leeftijdsgroepen was een daling te zien. Vooral meer uitzendkrachten % groei j-o-j eerste halfjaar 2016

steeg met 5,4% j-o-j. In de overige leeftijdsgroepen was een daling te zien. Vooral meer uitzendkrachten % groei j-o-j eerste halfjaar 2016 ZZP - focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 28 oktober 2016 Zzp er geen oplossing voor vergrijzing Het aantal zzp ers is in het eerste halfjaar van 2016 opnieuw toegenomen.

Nadere informatie

Stand van Food. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Sector Advisory Nadia Menkveld Februari 2017

Stand van Food. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Sector Advisory Nadia Menkveld Februari 2017 Stand van Food Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Sector Advisory Nadia Menkveld Februari 217 Stand van Food: Gunstig klimaat foodsector Productie food gestegen 3 Omzet groothandel groente en

Nadere informatie

Woningbouw - sector focus

Woningbouw - sector focus Woningbouw - sector focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 8 december 2014 Herstel woningbouw ligt in het verschiet In deze sector focus wordt stilgestaan bij het herstel van

Nadere informatie

Thema: faillissementen in de Retail

Thema: faillissementen in de Retail Thema: faillissementen in de Retail Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 (0) 65 1186389 +31 (0) 20 3436535 11 oktober 2016 Faillissementen in Retail op laagste niveau sinds 2008 Het aantal faillissementen

Nadere informatie

Bouw - sector prognose

Bouw - sector prognose Bouw - sector prognose Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 23 januari 2015 Nieuwbouw groeimotor voor bouw in 2015 In 2014 is het herstel van de bouwsector ingezet. Wij verwachten

Nadere informatie

Branche update - Advocatenkantoren

Branche update - Advocatenkantoren Branche update - Advocatenkantoren Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 () 2 6437684 September 216 Omzetgroei advocatuur houdt aan. De groei van het aantal advocaten vlakt af, maar de omzetgroei

Nadere informatie

Prognoses Economie & Sectoren

Prognoses Economie & Sectoren Prognoses Economie & Sectoren augustus 2015 Sectoren groeien gestaag verder.. en 7 andere feiten die je moet weten over sectoren en de Nederlandse economie De laatste tijd heeft het positieve nieuws over

Nadere informatie

last van prijsdruk. Schoonmaak- en beveiligingsbedrijven hebben niet alleen te Omzet overige diensten groei p. kw, joj, in %

last van prijsdruk. Schoonmaak- en beveiligingsbedrijven hebben niet alleen te Omzet overige diensten groei p. kw, joj, in % Zakelijke dienstverlening - prognoses Economisch Bureau Nederland Eric Huliselan +31 2 628 21 38 26 september 214 Nieuwe bedrijfsmodellen bieden onvoldoende compensatie aan structurele marktdruk De opleving

Nadere informatie

Deurwaarders en incassobureaus: lage groei en grote uitdagingen

Deurwaarders en incassobureaus: lage groei en grote uitdagingen Branche update Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 (0) 20 634 36 87 Juli 2016 Deurwaarders en incassobureaus: lage groei en grote uitdagingen Verschillende factoren beperken de groeimogelijkheden

Nadere informatie

Agrifood - Update. Forse groei voor biologisch, maar ook achterblijvende productie

Agrifood - Update. Forse groei voor biologisch, maar ook achterblijvende productie X EUR miljoen Agrifood - Update Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers 2 628 64 37 Sector econoom Agrarisch, Food en Agrarische Grondstoffen Juni 216 Forse groei voor biologisch, maar ook achterblijvende

Nadere informatie

De halfgeleiders hebben in de eerste helft van dit jaar een stijging laten zien van 10% j-o-j. Dit is dus goed nieuws voor de luchtvrachtsector.

De halfgeleiders hebben in de eerste helft van dit jaar een stijging laten zien van 10% j-o-j. Dit is dus goed nieuws voor de luchtvrachtsector. Luchtvracht - Update Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Oktober 2014 Het tij zit mee, maar structurele trends werken tegen De wereldhandel neemt toe en ook de verzending van halfgeleiders laat

Nadere informatie

ZZP - focus. Opmars zzp ers zet door ondanks nieuwe regelgeving

ZZP - focus. Opmars zzp ers zet door ondanks nieuwe regelgeving ZZP - focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 28 juni 2016 Opmars zzp ers zet door ondanks nieuwe regelgeving Ondanks dat het merendeel van de Nederlandse beroepsbevolking nog

Nadere informatie

blijven, omdat daar geen vergunning voor hoeft te worden aangevraagd. Vergunningen renovatie minder volatiel Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau

blijven, omdat daar geen vergunning voor hoeft te worden aangevraagd. Vergunningen renovatie minder volatiel Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau Bouw - sector focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 9 september 2015 Woningrenovatie heeft de toekomst De renovatie van woningen is belangrijk voor de woningbouw. Renovatie

Nadere informatie

Agrarisch branche update

Agrarisch branche update Agrarisch branche update Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 05 november 2014 Keuzes maken in de Phalaenopsisteelt De markt voor Phalaenopsis is een relatief jonge markt. Toch is

Nadere informatie

Branche update - Glasgroenten

Branche update - Glasgroenten Branche update - Glasgroenten Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 20 november 2014 Russische boycot dwingt tot strategische herijking De export van groenten is van groot belang voor

Nadere informatie

Installatie - branche update

Installatie - branche update Installatie - branche update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 22 januari 2014 Effect huidige btw-verlaging op installatiesector nihil De installatiebranche heeft net als de rest

Nadere informatie

Autoretail - sector update

Autoretail - sector update Autoretail - sector update Economisch Bureau Nederland Theo de Kort +31 20 628 0489 1 februari 2016 Positief sentiment, maar structureel nog veel te doen De autoretail was in 2015 de laatste sector die

Nadere informatie

Ontwikkeling productie per kwartaal. kw1 kw2 kw3 kw Bron: CBS (2010=100)

Ontwikkeling productie per kwartaal. kw1 kw2 kw3 kw Bron: CBS (2010=100) Bouw - Sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 2 383 82 1 25 september 213 Grote onderlinge verschillen tekenen bouwsector Nu Prinsjesdag achter de rug is en de beoogde invulling van

Nadere informatie

Sectorupdate voeding- & drankenindustrie

Sectorupdate voeding- & drankenindustrie saldo pos./neg. antwoorden (%) Sectorupdate voeding- & drankenindustrie Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 () 2 628 64 37 november 215 Gezonde voedingsbodem voor de toekomst van de levensmiddelenindustrie

Nadere informatie

Sector Update: Uitzendbranche

Sector Update: Uitzendbranche Sector Update: Uitzendbranche Economisch Bureau Nederland Eric Huliselan 9 september 2013 Uitzendmarkt geen graadmeter voor economisch herstel Resultaten uitzendbranche dalen al zes kwartalen op rij Zeer

Nadere informatie

Schriftelijke vragen van de PvdA Statenfractie Noord-Brabant

Schriftelijke vragen van de PvdA Statenfractie Noord-Brabant Schriftelijke vragen van de PvdA Statenfractie Noord-Brabant Betreft: Bouwen voor Leegstand Netersel, 1 maart 2016 Geacht college, Leegstand is in Brabant een grote maatschappelijke opgave. In "Beweging

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2015

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2015 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2015 Stand van Transport overwegend positief Wereldexport: 4% (dec) PMI Nederland: 53,9 (feb) PMI

Nadere informatie

Leisure Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 (0) Juli 2016

Leisure Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 (0) Juli 2016 Leisure Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 (0) 20 343 7684 Juli Minder Britse toeristen door Brexit Het aantal bezoekers dat vanuit het Verenigd Koninkrijk naar Nederland komt, neemt af door

Nadere informatie

Branche update - Glasgroenten

Branche update - Glasgroenten Branche update - Glasgroenten Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 20 november 2014 Russische boycot dwingt tot strategische herijking De export van groenten is van groot belang voor

Nadere informatie

Bouw - sector prognose

Bouw - sector prognose Bouw - sector prognose Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 10 maart 2016 Eenzijdig herstel in de bouwsector De bouwsector herstelde in 2015 sterk. Ook in 2016 en 2017 is groei van

Nadere informatie

Prognoses Economie & Sectoren

Prognoses Economie & Sectoren Prognoses Economie & Sectoren 28 januari 2015 Economisch Bureau Nederland Jacques van de Wal +31 20 6280499 Bedrijfsleven gaat spannend jaar tegemoet Groei in alle sectoren, maar structurele veranderingen

Nadere informatie

Bouw - sector update. Randstad bepaalt ontwikkelingen Nederlandse bouwsector

Bouw - sector update. Randstad bepaalt ontwikkelingen Nederlandse bouwsector Bouw - sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 september 2014 Randstad bepaalt ontwikkelingen Nederlandse bouwsector De Randstad is het grootste en belangrijkste landsdeel

Nadere informatie

Agrarisch/Food sector update

Agrarisch/Food sector update Agrarisch/Food sector update Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 02 september 2014 In de ban van de Russische boycot Op woensdag 6 augustus kondigde de Russische premier Dmitri Medvedev

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening - prognoses

Zakelijke dienstverlening - prognoses Groei per kw in %, joj 2= Zakelijke dienstverlening - prognoses Economisch Bureau Nederland Eric Huliselan +31 2 628 21 38 September 215 Eric Huliselan +31 2 628 21 38 Niet alle branches zijn de klap van

Nadere informatie

Thema update - Leegstand in de winkelstraat

Thema update - Leegstand in de winkelstraat Thema update - Leegstand in de winkelstraat 17 juni 2016 Ingreep noodzakelijk in veranderend winkellandschap Het bezoek van de winkelstraat daalde sinds 2004 met meer dan 20%. Er waren in 2015 op een koopzaterdag

Nadere informatie

als voorlopende indicatoren aanwijzingen geven of en wanneer herstel in de verschillende branches van de bouw te verwachten is.

als voorlopende indicatoren aanwijzingen geven of en wanneer herstel in de verschillende branches van de bouw te verwachten is. Bouw - Sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 2 383 82 1 13 juni 213 Bodem bouw wordt niet voor 214 bereikt Na een slecht 212 en eerste kwartaal van 213 is de vraag die de bouwsector

Nadere informatie

Ontwikkeling woning- en utiliteitsbouw Oost Nederland eerste halfjaar 2014. Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau

Ontwikkeling woning- en utiliteitsbouw Oost Nederland eerste halfjaar 2014. Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau Bouw - sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 september 2014 Renovatie heeft de toekomst in Oost Nederland De ontwikkelingen in de oostelijke provincies lopen uiteen.

Nadere informatie

informatietechnologie een nog belangrijker onderdeel binnen de bedrijfsprocessen wordt.

informatietechnologie een nog belangrijker onderdeel binnen de bedrijfsprocessen wordt. Groei j.o.j. in % Branche update - TMT Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 () 2 3436535 25 november 215 Meer stimulering voor omscholing nodig Figuur 1: IT-bedrijven en de economie Bron: CBS 6

Nadere informatie

Bouw - sector update. Bouwbedrijven in Noord Nederland moeten meer inspelen op bevolkingskrimp en vergrijzing

Bouw - sector update. Bouwbedrijven in Noord Nederland moeten meer inspelen op bevolkingskrimp en vergrijzing Bouw - sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 september 2014 Bouwbedrijven in Noord Nederland moeten meer inspelen op bevolkingskrimp en vergrijzing De woning- en

Nadere informatie

Bouw - focus op sociale woningbouw

Bouw - focus op sociale woningbouw Bouw - focus op sociale woningbouw Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 2 november 2015 Sociale woningbouw in een spagaat De sociale huursector is in verhouding tot andere Europese

Nadere informatie

Bouw - branche update

Bouw - branche update Bouw - branche update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 2 augustus 2016 Stuivertje wisselen in de infrastructuur De gww blijft achter bij de ontwikkelingen in de bouwsector. De

Nadere informatie

Bouw - sector prognose

Bouw - sector prognose Bouw - sector prognose Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 6 februari 2014 2015 jaar van herstel voor de bouwsector De lichte economische groei en aantrekkende bedrijfsinvesteringen

Nadere informatie

Branche update - Drukkerijen

Branche update - Drukkerijen Branche update - Drukkerijen Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 (0) 6 51186389 22 september 2016 Export door drukkerijen neemt flink toe Eén zwaluw maakt geen zomer. Toch is de omzetgroei van

Nadere informatie

Bouw - branche update

Bouw - branche update Bouw - branche update Sector Advisory Madeline Buijs +31 6 10 97 17 86 24 januari 2017 Nieuwbouw woningen in lagere versnelling Na records in 2015, zette de stijgende lijn op de woningmarkt in 2016 door.

Nadere informatie

Zomer in zakelijke dienstverlening

Zomer in zakelijke dienstverlening Stand van de Zakelijke Dienstverlening Zomer in zakelijke dienstverlening Kasper Buiting Senior Sectoreconoom augustus 17 Inhoudsopgave sheet 1 Macro-economie: Eurozone en NL Groei versterkt 3 3 Voorlopende

Nadere informatie

Retail - sectorupdate

Retail - sectorupdate Retail - sectorupdate Economisch Bureau Sector & Commodity Research Mathijs Deguelle +31 23 442179 18 februari 213 Herstel balans huishoudens doet volumes retail dalen Besteedbaar inkomen Nederlandse huishoudens

Nadere informatie

Economisch Bureau - Sector Advisory 1 augustus Update faillissementen - Minder ontsporingen: economie loopt als een trein

Economisch Bureau - Sector Advisory 1 augustus Update faillissementen - Minder ontsporingen: economie loopt als een trein Economisch Bureau - Sector Advisory augustus Update faillissementen - Minder ontsporingen: economie loopt als een trein Update faillissementen Inhoudsopgave Minder ontsporingen: economie loopt als een

Nadere informatie

Bouw - sector update. Bouwsector Noord-Brabant heeft beste vooruitzichten in Zuid Nederland

Bouw - sector update. Bouwsector Noord-Brabant heeft beste vooruitzichten in Zuid Nederland Bouw - sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 september 2014 Bouwsector Noord-Brabant heeft beste vooruitzichten in Zuid Nederland De bouw in Zuid Nederland daalde

Nadere informatie

Sector Update - Industrie

Sector Update - Industrie Sector Update - Industrie Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 2 383 26 93 26 november 213 Bedrijvigheid in de blijft gunstig Na een lange periode van krimp lijken de meeste indicatoren voor

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 2015

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 2015 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 215 Inhoudsopgave Economie Consumptie zorgt voor economische groei VS en eurozone 3 Afkoeling China

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening - prognoses

Zakelijke dienstverlening - prognoses groei per kw, in %, joj Zakelijke dienstverlening - prognoses Economisch Bureau Nederland Eric Huliselan +31 20 628 21 38 10 maart 2015 Eric Huliselan +31 20 628 21 38 Economisch herstel geen garantie

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld December 2015

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld December 2015 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld December 215 Inhoudsopgave 217 in beeld 3 Consument trekt economische groei Nederland 5 Overslag haven Hamburg

Nadere informatie

Stabiele Sector Advisory grondstofprijzen op korte termijn, maar opwaartse trend blijft intact in 2017

Stabiele Sector Advisory grondstofprijzen op korte termijn, maar opwaartse trend blijft intact in 2017 Stabiele Sector Advisory grondstofprijzen op korte termijn, maar opwaartse trend blijft intact in ABN AMRO Economisch Bureau ABN AMRO Sector Advisory maart Maandupdate prijsvooruitzichten grondstoffen

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Februari 2016

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Februari 2016 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Februari 216 Stand van Transport: Risico s toegenomen Macro-economie: prognoses naar beneden bijgesteld

Nadere informatie

Autoretail - sector update

Autoretail - sector update Autoretail - sector update Economisch Bureau Nederland Theo de Kort +31 20 628 0489 Bescheiden groei in 2014 De sterk gestegen omzet in het laatste kwartaal van 2013, de verwachte hogere economische groei,

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Augustus 2015

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Augustus 2015 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Augustus Prijs Index BBP Groei China (% j.o.j.) jan-05 aug-05 mrt-06 okt-06-07 dec-07 jul-08 feb-09 sep-09

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 20 383 26 93 21 mei 2014 Groei industriële productie houdt aan in 2014 De industrie is dit jaar goed uit de startblokken gekomen,

Nadere informatie

Branche update - Beveiliging

Branche update - Beveiliging Branche update - Beveiliging Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 () 2 6437684 Juni 217 Beveiligingsbranche op slot? De beveiligingsbranche heeft te maken met een beperkte omzetgroei. Ook in

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2016

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2016 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 216 Stand van Transport: Een aantal vragen beantwoord Groei in Nederland boven gemiddelde eurozone

Nadere informatie

Agrarisch/Food sector update

Agrarisch/Food sector update Agrarisch/Food sector update Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 07 augustus 2014 Russische importbeperkingen zorgen voor hoofdpijn Nadat er eind vorige week bekend werd gemaakt

Nadere informatie

Agrifood - sector prognoses

Agrifood - sector prognoses Agrifood - sector prognoses Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers 26 februari 2015 Bestendige groei voor het agrifood-complex Volumemutaties naar (sub)sector Het zogenoemde agrifood-complex, bestaande

Nadere informatie

Food - Sector prognoses

Food - Sector prognoses Food - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers 020 628 64 37 Sector econoom Agrarisch, Food en Agrarische Grondstoffen 05 februari 2016 Hongerige foodsector vindt het groeipad weer In

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 20 383 26 93 12 februari 2015 Sentiment industriële ondernemers is goed De industrie (exclusief food) heeft 2014 positief afgesloten,

Nadere informatie

Bouw - sectorprognose

Bouw - sectorprognose Bouw - sectorprognose Sector Advisory Madeline Buijs +31 6 10 97 17 86 30 maart 2017 De bouwsector komt in evenwicht De bouwsector zal naar verwachting verder groeien in 2017 en 2018. De groei zal wel

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 2016

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 2016 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 216 Stand van Transport: Gunstig ondernemerssentiment Derde kwartaalcijfers overstijgen

Nadere informatie

Binnenvaart - sector update

Binnenvaart - sector update Binnenvaart - sector update Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld +31 20 628 6441 20 mei 2016 Is er toekomst voor droge bulk? Waar de tankvaart vorig jaar nog flink groeide, namen de droge bulk volumes

Nadere informatie

Focus op consumptie. Balansherstel consument drukt consumptie

Focus op consumptie. Balansherstel consument drukt consumptie Focus op consumptie Economisch Bureau Nederland Mathijs Deguelle Nico Klene 24 januari 214 Balansherstel consument drukt consumptie Consumptie in derde kwartaal 213 teruggevallen naar niveau midden 24

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juni 2016

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juni 2016 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juni 216 Stand van Transport: Vooral wegtransport presteert Brexit grootste risico voor EU 3 Onrust

Nadere informatie

Industriële Metalen Monitor

Industriële Metalen Monitor Industriële Metalen Monitor Prijzen industriële metalen nemen toe Economisch Bureau Casper Burgering casper.burgering@nl.abnamro.com januari 2014 Huidige standen regionale industriële PMI s bieden goed

Nadere informatie

Agrarisch - Sector prognoses

Agrarisch - Sector prognoses Agrarisch - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers 2 628 64 37 Sector econoom Agrarisch, Food en Agrarische Grondstoffen 3 december 215 Hogere prijzen voor agrarische producten in 216

Nadere informatie

Industriële Metalen Monitor

Industriële Metalen Monitor VS Eurozone Eurozone China VS China Industriële Metalen Monitor Hogere prijzen voor basismetalen volgend jaar Economisch Bureau Casper Burgering casper.burgering@nl.abnamro.com Terwijl overcapaciteit de

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Januari 2016

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Januari 2016 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Januari 216 Stand van Transport: Groeipad zet voort Herstel zet door in VS en eurozone 3 Opkomende markten

Nadere informatie

Branche update - Telecom

Branche update - Telecom Branche update - Telecom Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 () 2 3436535 29 december 215 Dreiging telecomovernames gunstig voor consument Het blijft voor Europese telecombedrijven voorlopig lastig

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering 020 383 26 93 Senior sector econoom Industrie & Industriële Metalen 23 december 2015 Industriële productie houdt groei vast in

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Sector Advisory Madeline Buijs Februari 2017

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Sector Advisory Madeline Buijs Februari 2017 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Sector Advisory Madeline Buijs Februari 2017 Stand van Transport: Divers beeld Stevige groei Nederlandse economie vierde kwartaal 3 Gunstige

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 20 383 26 93 3 oktober 2014 Groei industriële productie houdt stand De industrie maakte na een goede start in het eerste kwartaal

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juli 2016

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juli 2016 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juli 216 Stand van Transport: Gevolgen Brexit voor transport beperkt Brexit geeft druk op economische

Nadere informatie

PERSCONFERENTIE WOONKREDIETEN 2016

PERSCONFERENTIE WOONKREDIETEN 2016 PERSCONFERENTIE WOONKREDIETEN 2016 SÉBASTIEN DEGAND GREET VAN CRIEKINGEN 2/02/2017 @BNPPFBelgie #BNPPFimmo AGENDA 1. VASTGOEDSECTOR IN BELGIË 2. BELANGRIJKSTE TENDENSEN 2016 A. Algemene tendensen: blijven

Nadere informatie

Bouwbedrijven blijven positief over de toekomst

Bouwbedrijven blijven positief over de toekomst Stand van de Bouw de bouwsector in economisch perspectief Madeline Buijs Sector Econoom Bouw mei 7 Bouwbedrijven blijven positief over de toekomst Stand van de Bouw Bouwbedrijven blijven positief over

Nadere informatie

Marktbeeld appels en peren

Marktbeeld appels en peren Afzet appels en peren door Russische boycot in de verdrukking Productie De appelproductie in de EU bedroeg in 215 ruim 12 miljard kilo. Dit was de op één na grootste EUoogst ooit. Bijna een derde van de

Nadere informatie

Retail - Sectorprognoses

Retail - Sectorprognoses Retail - Sectorprognoses Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 (0) 6 51186389 +31 (0) 20 3436535 22 januari 2016 Verkopen retailers omhoog, maar druk op winstmarge 2016 wordt een hoopgevend én uitdagend

Nadere informatie

Landbouw richting 2020

Landbouw richting 2020 A Landbouw richting 2020 Bert-Jan Aling Rabobank Nederland Sectormanager Food & Agri Financieringsvolume 1996-2009 30,0 28,1 30,1 28,0 26,0 23,4 25,8 24,0 22 22,2 22,0 19,7 20,5 20,0 18,2 19 18,0 17,1

Nadere informatie

Seminar 360 on Renewable Energy

Seminar 360 on Renewable Energy Seminar 360 on Renewable Energy Financieren van duurzame energie initiatieven ING Lease (Nederland) B.V. Roderik Wuite - Corporate Asset Specialist - Agenda I 1. Introductie 2. Financiering van duurzame

Nadere informatie

Transport & Logistiek - sectorprognose

Transport & Logistiek - sectorprognose Transport & Logistiek - sectorprognose Sector Advisory Madeline Buijs +31 6 10 97 17 86 13 april 2017 Transportsector op de goede weg De omzet van bedrijven in de transportsector daalde in 2016 licht met

Nadere informatie

Sector Update TMT. TMT-sector toch weer onder de nullijn

Sector Update TMT. TMT-sector toch weer onder de nullijn Sector Update TMT 29 oktober 2013 TMT-sector toch weer onder de nullijn Omzet IT-diensten daalt door krimpende bedrijfsinvesteringen Mediabranches zien omzet dalen door recessie en marktveranderingen Telecom

Nadere informatie

Transport & Logistiek - sectorprognose

Transport & Logistiek - sectorprognose Transport & Logistiek - sectorprognose Sector Advisory Madeline Buijs +31 6 10 97 17 86 13 april 2017 Transportsector op de goede weg De omzet van bedrijven in de transportsector daalde in 2016 licht met

Nadere informatie

Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven

Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven Financieren van duurzame energie initiatieven ING Auke de Boer- manager ING Groenbank N.V. Agenda I 1. Introductie 2. Financiering duurzame energie initiatieven

Nadere informatie

Energie en klimaatverandering als beleggingsthema: the real deals

Energie en klimaatverandering als beleggingsthema: the real deals Energie en klimaatverandering als beleggingsthema: the real deals Jacco Minnaar - Triodos Investment Management 8 juni 2017 Instituut voor Pensioeneducatie 0 Triodos in een oogopslag Triodos Bank Onafhankelijke

Nadere informatie

https://insights.abnamro.nl/branche/voedingstuinbouw/ Laatste update:: 19 mei 2016

https://insights.abnamro.nl/branche/voedingstuinbouw/ Laatste update:: 19 mei 2016 Page 1 of 6 Laatste update:: 19 mei 2016 Page 2 of 6 Voedingstuinbouw De voedingstuinbouw kenmerkt zich door een grote diversiteit aan teeltactiviteiten. De belangrijkste teelten hierbij zijn: glasgroenten

Nadere informatie

Hoe verenigen vastgoedbeleggers duurzame en financiële rendementen? Het investeerders perspectief (indirect)

Hoe verenigen vastgoedbeleggers duurzame en financiële rendementen? Het investeerders perspectief (indirect) Hoe verenigen vastgoedbeleggers duurzame en financiële rendementen? Het investeerders perspectief (indirect) VBA Seminar Hoe verenigen vastgoedbeleggers duurzame en financiële rendementen? Matthijs Storm

Nadere informatie

Nieuwsbrief Hard Fruit nummer 5, 2010 Zoetermeer, 2 november 2010

Nieuwsbrief Hard Fruit nummer 5, 2010 Zoetermeer, 2 november 2010 Nieuwsbrief Hard Fruit nummer 5, 2010 Zoetermeer, 2 november 2010 1. OOGSTRAMING EUROPA Tabel 1 Bruto oogstraming appelen in Europa, x 1.000.000 kg Bron: WAPA 2006 2007 2008 2009 2010 +/- % België 358

Nadere informatie

Agrarisch - sectorprognose

Agrarisch - sectorprognose Agrarisch - sectorprognose Sector Advisory Nadia Menkveld +31 6 13 54 51 47 11 april 2017 Volumegroei voor agrarische sector De komende tijd krijgt de agrarische sector aan de ene kant te maken met een

Nadere informatie

Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen

Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen Froombosch Frans N. Stokman frans.stokman@grunnegerpower.nl 28 mei 2013 Hoe realiseren wij duurzaamheid? Decentrale duurzame

Nadere informatie

Positieve uitgangspunten voor de transportsector

Positieve uitgangspunten voor de transportsector Stand van Transport de transportsector in economisch perspectief Positieve uitgangspunten voor de transportsector Madeline Buijs Sector Econoom Transport & Logistiek Mei 17 Stand van Transport Positieve

Nadere informatie

Triodos Investment Management Els Ankum-Griffioen

Triodos Investment Management Els Ankum-Griffioen Triodos Investment Management Els Ankum-Griffioen 0 1 Impact verandering bewerkstelligen 2 Triodos IM Duurzaam is meer dan groen Duurzaam financieren en beleggen is het geld van onze klanten zorgvuldig

Nadere informatie

Toekomstgericht investeren in hardfruit

Toekomstgericht investeren in hardfruit Toekomstgericht investeren in hardfruit AGRARISCH Met clubrassen kun je vraaggestuurd produceren Fruit koelen is een vak Hagelnetten alleen boven aanplant van clubrassen 2 1. Ontwikkelingen in hardfruit

Nadere informatie

Studiebijeenkomst marktgericht fruittelen

Studiebijeenkomst marktgericht fruittelen Studiebijeenkomst marktgericht fruittelen introductie Guido van Veldhoven Getrouwd 4 kinderen Fruitteler in de vennootschap met ouders Hardfruitteler appels peren Hoofdrassen elstar conference Geen heden

Nadere informatie

Prognoses - Transport & Logistiek

Prognoses - Transport & Logistiek Prognoses - Transport & Logistiek Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld +31 20 62 86 441 12-2- 2016 Volumes Nederlandse transportsector stijgen In 2016 groeien de volumes bij de verschillende sectoren,

Nadere informatie

Food - sectorprognose

Food - sectorprognose Food - sectorprognose Sector Advisory Nadia Menkveld +31 6 13 54 51 47 4 april 2017 Uitdagende markt voor Food ondernemers Hogere consumentenbestedingen en een toegenomen export zorgden ervoor dat de Foodsector

Nadere informatie

Contractrisico s van zorgvastgoed Syntrus Achmea Real Estate & Finance

Contractrisico s van zorgvastgoed Syntrus Achmea Real Estate & Finance Amsterdam, De Makroon Contractrisico s van zorgvastgoed Syntrus Achmea Real Estate & Finance November 2016 Daan Tettero genda Introductie Syntrus Achmea Real Estate & Finance 7, 5,2 1,4 Zorgvastgoed voor

Nadere informatie