Beleggingsthema s 2015

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleggingsthema s 2015"

Transcriptie

1 Beleggingsthema s 2015 Beleggingsthema s juli

2 Inleiding In de hedendaagse financiële wereld worden buitenproportionele maatregelen genomen om de economie te steunen en te behoeden voor een dreigende economische chaos. Natuurlijk draait de Amerikaanse economie naar behoren met een laatste Bruto Binnenlands Product cijfer dat kwartaal op kwartaal met 5% steeg, maar we zien ook dat de onconventionele en naar onze mening buitenproportionele maatregelen op zijn eind lopen en de groei van de economie weer op eigen benen moet staan. Lage rentes en dalende valuta s hebben bijgedragen aan het herstel, maar wat gaat het worden als rentes gaan stijgen, valutadalingen leiden tot valuta-oorlogen en dalende grondstofprijzen bijdragen aan deflatie. Het jaar 2015 is nieuw maar the song remains the same. Als we terugkijken dan waren aandelen de best presterende beleggingscategorie in Een groot deel van de performance voor beleggers uit eurolanden was te danken aan de dalende euro ten opzichte van diverse andere valuta s, waaronder de Amerikaanse dollar. Al was de rente reeds laag, in 2014 bleek dat de rente nog veel lager kon. Mede gedreven door de (hoop op) overmatige liquiditeiten vanuit de centrale banken zagen we de 10-jaars rente in bijvoorbeeld Nederland, Duitsland maar ook in Frankrijk onder de 1% zakken. De laatste maanden van 2014 zien we grote volatiliteit in de grondstoffenmarkt en per saldo een daling van grondstofprijzen in het algemeen en olie in het bijzonder. De wereldwijde economische groei voor 2015 wordt geraamd op 3,5% door het IMF. Wel zullen er grote verschillen zijn in economische groei tussen landen en regio s, zoals op de wereldkaart hiernaast te zien is. Zo zien we de Verenigde Staten verder groeien met ruim 3%, terwijl Europa en Japan moeite blijven hebben met het aanzwengelen van de economische groei met monetaire politiek. Daar komt de verwachte groei niet verder dan 1,4% en 0,9% op Bron: The Economist jaarbasis. Ook binnen Azië en Opkomende Markten zijn de verschillen groot. Waar China, zei het in een lager tempo dan voorheen, naar verwachting blijft groeien met 7% op jaarbasis, zien we in Zuid Amerika en Oost Europa een veel lager groeitempo. De officiële schattingen voor Oost Europa gaan nog uit van een bescheiden groei van 1%, maar in middels is wel duidelijk dat Rusland in 2015 met een stevige krimp van de economie rekening moet houden als gevolg van economische sancties en de gedaalde olieprijs. Daarmee lijkt groei een moeilijk te halen doelstelling voor de regio. In India moeten de effecten van het nieuwe beleid van minister-president Modi nog zichtbaar worden, maar men gaat daar uit van een hoge groei. De Aziatische regio buiten Japan kent ook een hooggespannen verwachtingspatroon. We zien in die regio dat landen als Singapore, Taiwan en Zuid-Korea met een overschot of beperkt tekort op de begroting vooralsnog hun financiële huishouding op orde hebben. Beleggingsthema s juli

3 Inleiding Economische groei staat uiteraard niet gelijk aan de bewegingen die we zien op de financiële markten. Vanuit bedrijfseconomisch oogpunt naar 2015 kijkend, hebben we vooral oog voor de winstmarges die al jarenlang op een historisch hoog niveau staan. De rek om eventuele lagere omzetten te compenseren met lagere kosten, en dus hogere winstmarges, is er naar onze mening wel uit. Lagere grondstofprijzen betekenen voor veel bedrijven lagere kosten, waardoor de marges toch wat kunnen verbeteren. De snel lager wordende werkloosheid in de Verenigde Staten zal er echter naar onze verwachting in 2015 voor zorgen dat lonen verder zullen stijgen en de margedruk bij bedrijven per saldo zal toenemen. De hoge ingeprijsde winstgroei op de wereldwijde aandelenbeurzen kan dan voor negatieve verrassingen zorgen. We zien dan ook weinig ruimte voor verdere stijging van de wereldwijde aandelenbeurzen. We houden vast aan onze waarde -strategie en beleggen in groei -aandelen waar het nog opportuun is. Ook de put-optie onder de aandelenportefeuille waardoor we beschermd zijn tegen de eerste schokken van een scherpe daling van de aandelenmarkt blijven we aanhouden. We kijken daarbij goed naar de omvang en looptijd van de bescherming, zodat de positie afgestemd is op de risicoreductie die wij voor ogen hebben. Voor de obligatiemarkten is de mogelijkheid van een verdere daling van de rente beperkt, alhoewel we niet uitsluiten dat QE (Quantitative Easening) van de ECB kan leiden tot verdere rentedaling. Voor bijvoorbeeld Nederland, Finland en Duitsland is er nog enige ruimte voor verdere verlaging van de rente, veel rendement zal dat op jaarbasis echter niet opleveren. Zoals in de grafiek te zien is, is er al eerder een periode geweest in de VS waar de rente zeer laag was. Een terugkeer naar het gemiddelde ligt daar wat ons betreft het meest voor de hand. Voor wat betreft economische groei en inflatie verwachten wij dat de rente in de Verenigde Staten dan ook zal oplopen in QE heeft daar vooralsnog zijn werk gedaan, werkloosheid is gedaald en de FED moet waken voor het niet te laat zijn met renteverhogingen. Vanwege de samenhang tussen de rente in de Verenigde Staten en Duitsland verwachten we dat de rentes ook in Europa iets op zullen lopen. QE in Europa zal hier niet veel aanveranderen in onze optiek. Beleggingsthema s juli

4 Inleiding De prijzen van grondstoffen gemeten in US dollars, en dan met name olie, zijn flink in waarde gedaald. De vraag is of de verklaring van de daling gevonden kan worden in een overschot aan de aanbodzijde of in een kleiner wordende vraag als gevolg van een dalende economische groei. Dat laatste ligt wat ons betreft meer voor de hand, al zien we het aanbod sinds de winning van schaliegas wel steeds verder oplopen. De grafiek (Bron: International Energy Agency) geeft de vraag/aanbod-disbalans op dit moment prima weer wat ons betreft. De goudprijs gemeten in US dollars is per saldo niet veranderd in Het Zwitsers referendum begin december 2014 hield de gemoederen even bezig, maar de impact op de goudprijs was uiteindelijk minimaal. Toch zien we dat steeds meer landen hun goudreserves terughalen uit het buitenland en binnen de eigen landgrenzen aanhouden. Als safe haven wellicht geen gekke gedachte. In de portefeuillepositionering blijven we aandelen beschermen met een optiepositie. In obligaties positioneren we ons defensief en houden we een lager dan strategische weging aan ten faveure van cash en alternatieve beleggingen. De centrale thema s die in onze optiek de financiële markten zullen dicteren zijn de tegenvallende economische groei in 2015, het gevecht van de centrale banken tegen deflatie, valutaperikelen en politiek gesteggel. De thema s zullen we achtereenvolgens bespreken. Beleggingsthema s juli

5 Tegenvallende economische groei 2015 Ruime monetaire politiek (grafiek rechtsboven) drijft sinds enkele jaren de rendementen van aandelen- en obligatiemarkten. Toch zien we dat de groei in de reële economie achterblijft, op Amerika en Groot-Brittannië na. De dalende valuta s in Japan en Europa zorgen ervoor dat de exportpositie van dit land en deze regio verbetert. In Amerika zien we dat de beoogde effecten van de monetaire verruiming zijn vruchten heeft afgeworpen. Het monetair stimuleren is voor een groot deel afgebouwd en de economie moet weer op zijn eigen benen staan. Bedrijfswinsten laten keer op keer nieuwe records zien. De vraag is wanneer de bedrijfswinsten vertaald zullen worden naar hogere lonen, waardoor consumenten meer te besteden hebben. In herinnering roepen we het feit dat de Amerikaans economie voor een groot deel afhankelijk is van consumentenbestedingen. Hogere lonen betekenen aan de andere kant ook druk op de winsten van de bedrijven. Het grote verschil tussen winsten en lonen als percentage van het Bruto Binnenlands Product is weergegeven in de grafiek rechtsonder. In Europa zien we echter de schreeuw om Quantitative Easening door de markt niet vertaald worden naar daadwerkelijk acties. ECB president Draghi heeft aangegeven de huidige ECB maatregelen in Q1 opnieuw tegen het licht te houden, maar zijn roep om meer economische hervormingen klinkt onverminderd voort. Dit is dan ook precies het dilemma waar Europa voor staat. QE drijft assetprijzen maar tot dusver niet de economie. Economische groei wordt bepaald door bedrijven die investeren, importeren en exporteren van goederen en consumenten die besteden. Een hoge werkloosheid draagt niet bij aan een oplopend bestedingspatroon bij consumenten. Sterker nog, inkomen wordt gebruikt om verder te ontschulden. Ook bedrijven hebben een lage investeringsdrift en potten hun geld liever op als buffer voor slechtere tijden dan dat ze investeren. Voor wat betreft economische groei zien we dan ook weinig tot geen verbetering optreden in Europa. Een lagere euro draagt bij aan een verbetering van de exportpositie. De groei in de eurozone wordt voor 40% bepaald door export waarvan het overgrote deel naar niet-eurolanden geëxporteerd wordt. Waar economische groei in Amerika gedreven moet worden door hogere lonen is het in Europa veel meer de export die groei zal drijven tot het moment dat de werkloosheid structureel lager zal liggen en de consument weer meer kan besteden. Beleggingsthema s juli

6 Tegenvallende economische groei 2015 In Japan is de economische situatie niet verbeterd sinds de aankondiging van Abenomics. Door een vroegtijdige belastingverhoging in april 2014 is de groei omgeslagen in krimp. De belastingverhoging was noodzakelijk om de begrotingstekorten te financieren. Maar er worden ook staatsobligaties uitgegeven die enkel opgekocht worden door de Bank of Japan. Per saldo vinden wij dus dat Japan zich monetair aan het financieren is. De structurele tekorten kunnen niet meer opgevangen worden door belastinginkomsten. De demografische ontwikkelingen in Japan dragen daar natuurlijk aan bij zoals in de grafiek te zien is. Monetair financieren blijft goed gaan totdat de rentelasten dusdanig op de totale overheidsuitgave drukken dat betaling niet meer plaats kan vinden. De oplossing voor het Japanse probleem moet in onze optiek gezocht worden in het verhogen van arbeidsproductiviteit en de verhoging van de participatiegraad van vrouwen. Hierdoor kunnen hogere lonen gerechtvaardigd worden en zijn er meer inwoners die een hoger besteedbaar inkomen hebben. Ter kwantificering, de consumentenbestedingen maken 60% uit van het BBP in Japan. Voor 2015 zien we deze transformatie echter nog niet plaatsvinden. China blijft, alhoewel lager dan voorheen, bovengemiddeld groeien. De drijvende kracht achter de groei zijn de afgelopen jaren exporten, maar ook een explosie in kredieten geweest. Vooral over de kredietverlening maken we ons zorgen, daar dit een voorbode kan zijn voor mogelijke bubbelvorming, met name in de vastgoedsector. Een verlaging van de rente in november ondersteunt deze gedachtevorming echter niet. De centrale bank in China ziet de excessieve kredietverlening (zie grafiek rechtsonder) blijkbaar niet als een probleem. Meer door consumptie gedreven groei zonder excessieve kredietverlening zal voor 2015 het doel in China moeten zijn. Dit betekent wel een lager groeipercentage voor China de komende jaren dan dat nu wordt verwacht. In India is het pad naar economische groei na de verkiezingen begin dit jaar ingezet, met name door de aangekondigde overheidsinvesteringen. Vooralsnog is het in India wachten op de effecten die deze investeringen met zich meebrengen. Brazilië en Rusland kampen ieder met hun eigen problemen, waarbij we verwachten dat in beide landen de economische groei beperkt zal zijn en wellicht zelfs tot een recessie leiden. In Rusland zullen de Westerse sancties en lage olieprijs blijven wegen op de economische groei. In Brazilië verlopen de noodzakelijke hervormingen en investeringen niet volgens plan, waardoor dit land in snel tempo achterop lijkt te geraken. Beleggingsthema s juli

7 Tegenvallende economische groei 2015 De laatste landengroep die we bespreken is de Alliantie van Zuid-Oost Aziatische landen, de zogenaamde ASEAN. Deze alliantie bestaat onder andere uit Vietnam, Thailand, Singapore en Maleisië. Landen in deze regio hebben per saldo overschotten op de lopende rekening of op de overheidsbegroting. Overschotten betekenen dat de afhankelijkheid van financiering van overheidsschuld in deze landen beperkt is. Wat er kan gebeuren als er landen teveel afhankelijk zijn van externe financiering zien we bijvoorbeeld nu in Venezuela. Door de dalende olieprijs verslechtert de handelsbalans zienderogen. Venezuela heeft structureel een overschot op de lopende rekening die in versneld tempo omslaat naar een tekort. De markten prijzen dan ook een mogelijk failliet van Venezuela in en verwachten dat het land niet meer aan zijn betalingsverplichting kan voldoen. Groei in de landen van de ASEAN blijft de komende jaren echter wel afhankelijk van de groei in buurlanden China en Japan, en uiteraard van de groei in het Westen. Beleggingsthema s juli

8 Centrale banken vechten tegen deflatie Centrale banken hebben de afgelopen jaren de financiële markten gedicteerd. Renteniveaus zijn gedaald naar historische laagtepunten, terwijl de aandelenmarkten in de Verenigde Staten hun historisch hoogtepunt bereikten. De aandelenmarkten over de hele wereld werden in het kielzog van de Verenigde Staten ook naar hogere niveaus geleid. Hogere koersen gingen gepaard met hogere waarderingen, waarbij we ons niet aan de indruk kunnen onttrekken dat het inkopen van eigen aandelen door veel ondernemingen een bijdrage geleverd heeft aan de koersstijgingen. De vraag is welke rol centrale banken blijven spelen op de financiële markten in In de Verenigde Staten is QE sinds oktober 2014 beëindigd, Japan heeft echter de monetaire geldkraan recent verder opengedraaid. Dit terwijl de markten ervan uitgaan dat ook QE in Europa een kwestie van tijd is. QE heeft ontegenzeggelijk een positieve impact gehad op het economische herstel in de Verenigde Staten. Het zogenaamde wealth effect, waarbij een waardestijging van bezittingen moet resulteren in stijgende consumentenbestedingen en lagere werkloosheid heeft zijn werk gedaan. Hoe anders is dit in Japan, waar het positieve effect van QE gedeeltelijk teniet werd gedaan door de belastingverhoging in april De Japanse overheid kampt al jaren met het probleem dat de uitgaven niet gedekt worden door de belastinginkomsten, vandaar de continue (monetaire) financiering van de tekorten door het uitgeven van staatsleningen. Als deze leningen direct bij geld creërende instellingen terecht komen, is er sprake van monetair financieren. Dit blijft goed gaan tot aan het punt dat oplopende rentes ervoor zorgen dat de lasten niet meer te dragen zijn. Beleggingsthema s juli

9 Centrale banken vechten tegen deflatie Zie hier gelijk het probleem waar Amerika nog mee te maken krijgt en één van de redenen waarom Europa zo terughoudend is met QE. Wij verwachten niet dat QE in Japan en Europa veel verschil gaat maken in het economisch herstel. Meer structurele hervormingen zijn daar in onze optiek voor nodig. Hogere assetprijzen zullen in Europa en Japan veel minder tot een wealth effect leiden. Ondanks de aangekondigde aankopen van Asset Backed Securities en Covered Bonds (beiden zijn obligaties of obligatiestructuren met onderpand) door de ECB, zien we in de praktijk echter weinig gebeuren. De grafiek laat zien dat eerdere verruiming middels eerdere uitleenprogramma s voor een groot deel is terugbetaald. Een verdere verruiming van de balans van de ECB is aangekondigd, maar tot daden is het nog nauwelijks gekomen. In de Verenigde Staten zal de FED naar verwachting in 2015 de rente verhogen om inflatoire effecten van QE te beperken. Gevaar hierbij is dat te vroeg de rente verhogen kan leiden tot een hernieuwde dip in economische groei. Te laat verhogen kan betekenen dat de inflatie hard oploopt met alle gevolgen van dien. Ondanks de historische koppeling tussen de Amerikaanse rente en de Duitse rente, zien we de Duitse rente wel stijgen, maar in mindere mate dan de rentestijging in de Verenigde Staten. De lage inflatie en beperkte economische groei zorgen ervoor dat een grote rentestijging in Europa niet wenselijk is en dus bestreden zal worden door de ECB. Bron: Bloomberg Beleggingsthema s juli

10 Centrale banken vechten tegen deflatie De dalende grondstoffenprijzen hebben ervoor gezorgd dat de inflatieverwachtingen in de wereld nog verder gedaald zijn. Gecombineerd met de lage groeiverwachting voor Europa verwachten wij een verder dalende inflatie en zo mogelijk zien we zelfs een deflatiescenario opdoemen in Europa. Maar goedkopere grondstoffen werken als een soort belastingverlaging, want consumenten hebben per saldo meer te besteden aan andere zaken dan aan hun energiebehoefte. Zowel de dalende grondstofprijzen als de dalende euro kunnen op korte termijn een impuls geven aan de economische groei in Europa. De ECB is ondertussen driftig op zoek naar oplossingen om de inflatie in Europa, die ver onder de doelstelling van 2% ligt, te verhogen. Inflatie zorgt er immers voor dat de schuldenlast in de toekomst dragelijker wordt. De economische groei in Europa en Japan blijft naar onze mening echter te laag om een hogere inflatie te realiseren. Onconventionele maatregelen zoals we reeds gezien hebben in de Verenigde Staten en Japan zijn dan het laatste redmiddel. Maar zoals in eerdere publicaties reeds geschreven is, is monetaire verruiming geen structurele oplossing voor een balanscrisis. Een worst case -scenario schetsend, zou het zomaar kunnen zijn dat de balanscrisis niet op te lossen is. Althans niet zonder het reduceren van schulden. Met andere woorden, schulden worden niet of slechts gedeeltelijk terugbetaald. Dit zogenaamde afstempelen van schulden is naar onze mening een reële optie voor bijvoorbeeld Griekenland. Het mag duidelijk zijn dat een dergelijk besluit tot veel onrust op financiële markten zal leiden. Beleggingsthema s juli

11 Valutaperikelen Ook de koers en stabiliteit van munteenheden zijn een belangrijk punt voor Valuta s zijn een goed instrument om economische groei mee te stimuleren en via importen een vorm van inflatie of deflatie te bewerkstelligen. Het neveneffect van QE is een zwakkere munt. De extra hoeveelheid geld zorgt er immers voor dat de waarde van de munt daalt. Deze daling is natuurlijk prima voor de exportpositie van een land, producten worden goedkoper voor houders van een andere valuta. Doordat Japan sinds het aantreden van Abe ook het QE wapen heeft opgepakt, is de Yen flink in waarde gedaald. Daar is de exportpositie flink door verbeterd, uiteraard weer ten opzichte van andere landen. Naast Japan zijn er nog meer voorbeelden te noemen van landen die hun munt verzwakken of landen die maatregelen nemen om hun munt niet verder te laten aansterken. Europa is daar zeker een voorbeeld van. De meeste valuta s zijn overigens in waarde gedaald ten opzichte van de Amerikaanse dollar in Het geldt in sterke mate voor de valuta s van Opkomende Markten, zoals te zien is in de grafiek hiernaast. Veel wijst erop dat landen bezig zijn met het beschermen van de eigen exportpositie om deze bron van groei niet te verliezen. We verwachten dat deze trend zich doorzet in Bron: Bloomberg Beleggingsthema s juli

12 Valutaperikelen Naast het goedkoper zijn van exportproducten is de andere kant van de medaille dat importeren relatief duurder wordt. Er wordt met andere woorden inflatie geïmporteerd. Nu is het importeren van inflatie niet direct een gevaar. De inflatie staat in Europa op dit moment op een laag niveau, dus er is ruimte om de inflatie, in beperkte mate, te laten oplopen. Voor 2015 ligt de focus wat ons betreft echter op het beschermen van de exportpositie van landen. De exportpositie is de enige variabele welke middels valutamaatregelen direct gestuurd kan worden. Als consumenten en bedrijven het af laten weten en de overheid geen middelen heeft om verder te stimuleren, dan is het stimuleren van de export de enige wijze om economische groei te bewerkstelligen. Denkt u zich echter eens in dat meerdere landen deze strategie volgen. Een valutawedloop zou dan het gevolg kunnen zijn, met alle politieke gevolgen van dien. Amerika laat het nu toe dat de exportpositie verzwakt door de duurdere dollar. Maar hoe zit dat als de euro verder verzwakt en mogelijk straks net zoveel waard is als een dollar? Na een forse stijging ten opzichte van de euro van 1,67 naar 1,13 in een periode van 2007 tot 2011, hield Zwitserland lang de positie van haar Frank gekoppeld aan de euro op een niveau van 1,20. De reden van deze koppeling? Beschermen van de exportpositie van Zwitserse multinationals. Op 15 januari kondigt de Zwitserse Centrale Bank aan dat de koppeling met de euro losgelaten wordt. Het blijven bijdrukken van Zwitserse Franken om grote aankopen in euro s te doen, was niet langer vol te houden. Beleggingsthema s juli

13 Politiek gesteggel Politiek is er in 2014 natuurlijk veel gebeurd. We hoeven Rusland maar in memorie te roepen en iedereen herinnert zich de situatie in de Krim en de gevolgen die dat nog steeds heeft voor de politieke verhoudingen. In Europa is het relatief rustig geweest. Het Schotse referendum was vooral voor de Britten een memorabel moment. De dreiging van IS hield in 2014 de gemoederen flink bezig, evenals de EBOLA-uitbraak in afgelopen maanden. En laten we de spanningen rondom Syrië en Irak niet vergeten, evenals de recente studentenprotesten in Hong Kong. Maar wat kunnen we verder nog verwachten in 2015? Bovengenoemde onrusten op mondiaal niveau kunnen we niet achterlaten in 2014 en wij verwachten dan ook dat zij 2015 zullen blijven dicteren. Hoewel het relatief rustig was in Europa en iedereen zich focust op de aanstaande QE van de ECB, zijn er geen broodnodige economische hervormingen doorgevoerd in bijvoorbeeld Italië en Frankrijk. Als we naar de agenda voor 2015 kijken, dan staat er nogal wat op stapel. Gaan we het nieuwe jaar in met ongetwijfeld de nasleep van de verkiezingen die op dit moment gaande zijn in Griekenland, ook zien we in de loop van het jaar het nodige stemgeweld losbarsten. Zo kiest Frankrijk eind maart nieuwe besturen in de departementen en heeft Nederland op 18 maart statenverkiezingen. In het laatste kwartaal van 2015 zijn er bovendien parlementsverkiezingen in Spanje en Portugal. De grote vraag is of de verkiezingsuitslagen ook meer macht voor de populistische partijen op zullen leveren, of dat de bestaande coalities hun macht blijven behouden. In het verlengde hiervan is het interessant om te volgen in hoeverre het regionale onafhankelijkheidsstreven in Europa actueel blijft. Een zekerheid is dat coalitievorming in de toekomst voor veel landen steeds lastiger zal worden. Beleggingsthema s juli

14 Politiek gesteggel Ook de dalende olieprijs kan voor 2015 het nodige teweeg brengen op politiek gebied. Een aantal landen zijn zeer kwetsbaar voor een nog verdere daling van de olieprijs. Venezuela kampt al met hoge inflatie, voedseltekorten en dalende reserves. De obligatiemarkten prijzen al een failliet in van Venezuela. Nigeria blijft problemen houden met de extremistische beweging Boko Haram. Driekwart van de overheidsinkomsten is afkomstig uit olieopbrengsten, waar Boko Haram handig op inspeelt door juist die industrie aan te vallen. Rusland heeft uiteraard, na de opgeworpen economische sancties vanuit het Westen, ook te lijden onder de waardedaling van de olieprijs. Zoals de grafiek laat zien, bestaat 68% van de Russische export uit olie of producten die daarvan afgeleid zijn. Putin zal naar alle waarschijnlijkheid een confronterende politiek blijven volgen richting het Westen en meer aansluiting zoeken bij Azië en dan met name bij China. Het in mei 2014 getekende 30-jarige oliecontract tussen Rusland en China is hier wat ons betreft een voorbode van. Beleggingsthema s juli

15 Vertaling naar financiële markten Als we de waarderingen van aandelen bekijken, hebben we in 2014 oplopende koers/winst-verhoudingen gezien in vrijwel alle markten. Dit betekent dat de koersen harder zijn opgelopen dan de winstgroei. We zagen in 2014 tevens vaak gebeuren dat koersen eerst opliepen en dat de bevestiging achteraf kwam door de winstcijfers die veelal beter waren dan verwacht. De winstgroei in 2015 zal voor de meeste markten beperkt zijn. Als we kijken naar de S&P500, dan is de verwachting een bescheiden winstgroei van 4%. Voor de Eurostoxx50 wordt een iets hogere groei van 6% verwacht, vergelijkbaar met de winstgroei in China. Bovengemiddelde groei verwachten we volgend jaar in Indonesië, India en Turkije. De volgende stap op het pad naar duurzaam herstel in Amerika is de transformatie van hogere winsten voor bedrijven naar hogere lonen voor de werkende bevolking. Hogere lonen houden in principe een daling in van de nettomarge voor bedrijven, waardoor de winstgevendheid in 2015 voor Amerikaanse bedrijven onder druk kan komen. In andere delen van de wereld zal dit fenomeen echter niet zo n vaart lopen, omdat de werkloosheid enkel in Amerika gedaald is naar het niveau waarbij lonen zouden kunnen stijgen. Veel ruimte voor hogere waardering van aandelen zien we echter niet. Winstgroei zal beperkt zijn door beperkte economische groei. Een hogere waardering op basis van hogere koers/winst-verhoudingen is ook niet gerechtvaardigd wat ons betreft. Beleggingsthema s juli

16 Vertaling naar financiële markten Door de immense inmenging van overheden op obligatiemarkten zijn de rentes wereldwijd naar nieuwe dieptepunten gezakt. Kenden we tot begin van 2014 enkel in Japan een 10-jaars rente die onder de 1% lag, tegenwoordig zijn het meerdere landen die een renteniveau kennen van onder de 1%. In reële termen is er, behoudens een aantal oplevingen, een dalende trend waarneembaar in de 10-jaars reële rente in de wereld. Een negatieve reële rente hebben we de afgelopen jaren een korte periode in Amerika gezien. Een negatieve reële rente betekent dat het renteniveau lager ligt dan het inflatie niveau op dat moment. Met andere woorden: men leent tegen een lager tarief dan dat het algemeen prijspeil stijgt. In beginsel is dit een opzet geweest van de centrale banken, zodat goedkoop geld geïnvesteerd kon worden in goederen die door de stijging van het algemene prijsniveau automatisch meer waard werden. Een ongewone en naar nu blijkt ook een onhoudbare situatie. De reële rente is op dit moment weer positief, al is het in beperkte mate. De inflatie, mede gedreven door de lage grondstoffenprijzen, is zeer laag. Daarom resulteert de lage rente niet meer in een negatieve reële rente, maar weer in een positieve reële rente. De angst voor deflatie vanwege dalende olieprijzen en dalende economische groei is aanwezig. In ons thema Centrale banken vechten tegen deflatie hebben we hier uitvoerig bij stilgestaan. Obligaties zijn overgewaardeerd als men uitgaat van een normaal economisch klimaat met economische groei en bijbehorende inflatie. Beleggingsthema s juli

17 Positionering portefeuille Aandelen Voor de portefeuillepositionering handhaven we de huidige invulling van de portefeuilles. Dit betekent dat we voor aandelen de strategische weging aanhouden, waarbij we wel een deel van het risico afdekken met behulp van put-opties. In dalende aandelenmarkten wordt het verlies hiermee beperkt. Binnen aandelen houden we bovendien voorkeur voor de minder conjunctuurgevoelige waarde -bedrijven ten opzichte van groei -bedrijven. Binnen Opkomende Markten kijken we kritisch naar een aantal landen en denken daarom na over een verdere verlaging van het belang in deze regio. We zijn ook nog altijd niet enthousiast over Japan, de flink lagere weging wordt gehandhaafd. Ten opzichte van de benchmark houden we een licht lager belang aan in Noord-Amerika. Voor Azië/Pacific en voor Europa houden we licht hogere wegingen aan. Binnen Europa kennen we relatief grote belangen toe aan landen die niet bij de euro zijn aangesloten. Obligaties Voor obligaties houden we de 30% lagere weging aan dan het strategische gewicht. Deze positionering heeft ons minder rendement dan het marktgemiddelde opgeleverd in Wij verwachten echter dat de rentes vanaf deze niveaus zullen oplopen. Niet zozeer vanwege inflatie, welke we alleen verwachten voor de Verenigde Staten, maar meer door het hernieuwd inprijzen van debiteurenrisico. De 30% die niet wordt belegd, gaat voor een deel naar de categorie Overig en voor een deel naar Liquiditeiten. Categorie Aandelen = Waarde + Groei - Obligaties - Staatsobligaties - Bedrijfsobligaties + Overig + Grondstoffen + Hedgefondsen + Onroerend goed - Liquiditeiten + Beleggingsthema s juli

18 Positionering portefeuille Daarnaast positioneren we onze euro-obligaties met een kortere looptijd dan het gemiddelde en mijden we zoveel mogelijk de periferie van Europa. Hier stemt naar onze mening het geboden rendement niet meer overeen met de risico s die daar nog altijd aanwezig zijn. Ook hebben we vanuit diversificatie-oogpunt circa 20% van het obligatiedeel belegd in andere valuta s dan de euro. Veelal liggen de rentevergoedingen op deze obligaties nog wat hoger. We hebben nagenoeg geen positie in zogenaamde High Yield-obligaties, al merken we hierbij wel op dat de vergoedingen op deze obligaties flink zijn opgelopen. Mogelijk dat daar op korte termijn dus posities in opgenomen gaan worden. Overige beleggingen Binnen de categorie overig blijven we hoger dan strategisch gepositioneerd in instrumenten die een lage samenhang hebben met aandelen en obligaties. Een voorname positie is weggelegd voor een belegging in de Amerikaanse dollar. Hiermee brengen we het belang van deze valuta in de totale portefeuille nog wat verder omhoog. Door de snel opgelopen dollarkoers ten opzichte van de euro, hebben we verkoop van deze positie in overweging. Verder houden we posities aan in grondstoffen, waarbij de nadruk ligt op goud. We gebruiken goud als hedge tegen geopolitieke onrust en de mogelijke gevolgen van wereldwijde excessieve geldcreatie. Ten slotte houden we in deze categorie obligatiefondsen aan met meerdere bronnen van rendement naast alleen uit couponrente, zoals bijvoorbeeld uit valuta s. Hierbij is er sprake van een brede spreiding over verschillende munteenheden. Categorie Aandelen = Waarde + Groei - Obligaties - Staatsobligaties - Bedrijfsobligaties + Overig + Grondstoffen + Hedgefondsen + Onroerend goed - Liquiditeiten + Beleggingsthema s juli

19 DISCLAIMER Dit document heeft uitsluitend tot doel algemene informatie te verstrekken over financiële markten, economie en de visie die Efidenz Capital Management B.V. hierop heeft. De inhoud is nadrukkelijk niet bedoeld om adviezen te geven over financiële instrumenten of beleggingsbeslissingen in welke vorm dan ook. Het gebruik maken van informatie in onze publicaties geschiedt volledig op eigen risico. De inhoud van deze publicatie kan ieder moment in de toekomst en zonder expliciete vermelding of aankondiging gewijzigd worden. Efidenz Capital Management B.V. heeft dit document met de grootst mogelijke nauwkeurigheid opgesteld, maar aan de inhoud kunnen geen rechten of plichten ontleend worden. 25 juli

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Kwartaalbericht Q2 2016. The beat goes on (1967), Sonny & Cher

Kwartaalbericht Q2 2016. The beat goes on (1967), Sonny & Cher The beat goes on (1967), Sonny & Cher Inleiding Zorgen over de houdbaarheid van de economische groei dicteerden de financiële markten in het eerste kwartaal van 2016. Wederom kwamen centrale banken met

Nadere informatie

Met het kompas op 2015

Met het kompas op 2015 17 December 2014 Met het kompas op 2015 Begin december hebben we het risico in de portefeuilles verder verlaagd. We zien toegenomen onzekerheid omdat er geen einde lijkt te komen aan de daling van de olieprijs.

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/15 Macro & Markten, strategie 1. Rente en conjunctuur : EUROPA De Europese rentevoeten zijn historisch laag, zowel op het korte als op het lange einde, en geven de

Nadere informatie

Oerend hard. 16 juni 2015

Oerend hard. 16 juni 2015 16 juni 2015 Oerend hard De laatste weken is de obligatierente in Europa en de VS hard op weg naar normaal. De lage rentegevoeligheid van de portefeuilles heeft de verliezen van obligaties beperkt gehouden

Nadere informatie

On the sunny side of the street.. (Louis Armstrong) April 2015

On the sunny side of the street.. (Louis Armstrong) April 2015 Kwartaalbericht On the sunny side of the street.. (Louis Armstrong) April 2015 Samenvatting In het eerste kwartaal 2015 was het enthousiasme op financiële markten nog altijd groot. Vrijwel alle beleggingscategorieën

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

Go with the flow. 2 April 2015

Go with the flow. 2 April 2015 2 April 2015 Go with the flow De financiële markten hebben een bewogen 1 e kwartaal achter de rug. Met name Centrale Bank acties hebben grote geldstromen ( flows ) op gang gebracht die tot sterke marktbewegingen

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen April 2015

Maandbericht Beleggen April 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 22 april 2015 Maandbericht Beleggen April 2015 maart april + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Rapportage 2e kwartaal 2016

Rapportage 2e kwartaal 2016 Rapportage 2e kwartaal 2016 Economische ontwikkelingen Inleiding Markten worden geregeerd door de uitkomst van het referendum in Groot Brittannië (VK) eind juni. De keuze om de Europese Unie te verlaten

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Afbouw van de kwantitatieve verruiming in de Verenigde Staten blijft een wankel evenwicht tussen te snel of te langzaam ;

Afbouw van de kwantitatieve verruiming in de Verenigde Staten blijft een wankel evenwicht tussen te snel of te langzaam ; Kwartaalbericht When the going gets tough April 2014 Samenvatting Geopolitieke onrust zal de rest van het jaar een rol blijven spelen. Niet alleen de verdere ontwikkelingen in Rusland zullen hier debet

Nadere informatie

KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015

KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015 KWARTAALBERICHT Eerste kwartaal 2015 Terugblik De aandelenmarkten presteerden het afgelopen kwartaal boven verwachting. De behaalde koerswinsten waren ongekend. Hiermee is het eerste kwartaal van 2015

Nadere informatie

Kwartaal Update. Gold&Discovery Fund. Er lijkt een einde gekomen aan de zware correctie in grondstofgerelateerde. januari 2012

Kwartaal Update. Gold&Discovery Fund. Er lijkt een einde gekomen aan de zware correctie in grondstofgerelateerde. januari 2012 Kwartaal Update Gold&Discovery Fund januari 2012 In de eerste maand van dit jaar steeg goud bijna 11%, zilver 21%, terwijl de koperprijs 12% steeg. De waarde van onze portfolio steeg zelfs circa 18%. Hiermee

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Op de financiële markten keerde de rust enigszins terug in het vierde kwartaal. In de VS hield de zogenoemde fiscal cliff de beleggers nog wel geruime tijd in haar

Nadere informatie

De Ezel en de Spiegel: over disjunctie van de reële economie en financiële markten

De Ezel en de Spiegel: over disjunctie van de reële economie en financiële markten De Ezel en de Spiegel: over disjunctie van de reële economie en financiële markten 1. Toen Ben Bernanke op 19 juni in een optimistische noot over de vooruitzichten van de VS economie de mogelijkheid opperde

Nadere informatie

Update januari 2015 Beleggen

Update januari 2015 Beleggen Update januari 215 Beleggen Waar is de Europese Centrale Bank (ECB) mee bezig? Dit was de titel van mijn column in de Update Beleggen van juli 214. Daarin schreef ik al dat er meer maatregelen zouden volgen

Nadere informatie

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer Op zoek naar rendement? Zoek niet langer High-yield en opkomende markten Juni 2014 Uitsluitend voor professionele beleggers De rente op staatsobligaties blijft nog lang laag. In het nauw gedreven door

Nadere informatie

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven Philips Pensioenfonds heeft de uitvoering van het Philips flex pensioen uitbesteed aan Hewitt Associates Outsourcing B.V. U kunt bij Hewitt Associates terecht met al uw pensioenvragen. De gegevens van

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal 2015 Oktober 2015

Bericht 3 e kwartaal 2015 Oktober 2015 Bericht 3 e kwartaal 2015 Oktober 2015 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen November 2015

Maandbericht Beleggen November 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 21 oktober 2015 Maandbericht Beleggen November 2015 Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

- De aanhoudende geopolitieke onrust lijkt de aandelenmarkten vooralsnog niet te deren;

- De aanhoudende geopolitieke onrust lijkt de aandelenmarkten vooralsnog niet te deren; Kwartaalbericht Against all odds Oktober 2014 Samenvatting - De aanhoudende geopolitieke onrust lijkt de aandelenmarkten vooralsnog niet te deren; - De majeure bewegingen vonden in het afgelopen kwartaal

Nadere informatie

Aanwezig: - Wilgenhaege Fondsen Management B.V. vertegenwoordigd door de heer R.G.A. Steenvoorden en de heer R.L. Voskamp.

Aanwezig: - Wilgenhaege Fondsen Management B.V. vertegenwoordigd door de heer R.G.A. Steenvoorden en de heer R.L. Voskamp. NOTULEN van de jaarlijkse algemene vergadering van Participanten van Steady Growth Fund, gevestigd en kantoorhoudende te Polarisavenue 97, 2132 JH Hoofddorp (de vennootschap) gehouden te Hoofddorp op 28

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Maart 2016

Maandbericht Beleggen Maart 2016 ING Investment Office Publicatiedatum: 17 februari 2016 Maandbericht Beleggen Maart 2016 Februari Maart + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk oktober 2015

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk oktober 2015 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk oktober 2015 Welkom Wij heten u van harte welkom in Van der Valk Hotel 2 Programma 19.00 uur Ontvangst 19.30 uur Opening 19.40 uur Chinese groeivertraging 20.00

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal april 2012 t/m ultimo juni Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal april 2012 t/m ultimo juni Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2012-1 april 2012 t/m ultimo juni 2012 Samenvatting: Nominale dekkingsgraad gedaald van 107,6% naar 101,9% Beleggingsrendement is 1,6%

Nadere informatie

Update juli 2014 Beleggen

Update juli 2014 Beleggen Update juli 2014 Beleggen Waar is de Europese Centrale Bank (ECB) mee bezig? Op 5 juni heeft de Europese Centrale Bank (vanaf nu afgekort naar ECB) opnieuw drastische maatregelen aangekondigd. De rente

Nadere informatie

Jaarbericht ABC 2013

Jaarbericht ABC 2013 Jaarbericht ABC 2013 Terugblik De wereldeconomie maakte zich in 2013 op voor de tweede fase van groeiherstel na de crisis van 2008-2010. De groei van de wereldeconomie bedroeg over 2013 circa 3%, vergelijkbaar

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Het 1 e kwartaal van 2015.

Het 1 e kwartaal van 2015. 1 Het 1 e kwartaal van 2015. Achteraf bezien was het eerste kwartaal van 2015, vooral in Europa, uiterst vriendelijk voor beleggers. Hoewel door Invest4You, ondanks de jubelverhalen in de pers een zekere

Nadere informatie

Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015

Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015 Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015 Samenvatting Hoofdpunten In het derde kwartaal zorgden twijfels over de houdbaarheid van de economische groei in China voor onrust op de financiële

Nadere informatie

Beleggen in 2013. Maar hoe moet de gemiddelde belegger daar nou mee omgaan?

Beleggen in 2013. Maar hoe moet de gemiddelde belegger daar nou mee omgaan? Beleggen in 2013 1. Op 18 december publiceerden wij een gedachtewisseling over beleggen in 2013. Op basis hiervan hebben wij in ons team onze visie op beleggen voor het nieuwe jaar opgesteld. De Andreas

Nadere informatie

Emerging markets: toch weer terug naar af?

Emerging markets: toch weer terug naar af? Emerging markets: toch weer terug naar af? Wat is er toch gaande met de opkomende markten? In de afgelopen jaren werd er liefkozend naar deze markten gekeken en gesteld dat zij structureel aan het verbeteren

Nadere informatie

Welkom bij het webinar over de beleggingsresultaten van de Life Cycle Fondsen van Aegon PPI in het derde kwartaal van 2015

Welkom bij het webinar over de beleggingsresultaten van de Life Cycle Fondsen van Aegon PPI in het derde kwartaal van 2015 Welkom bij het webinar over de beleggingsresultaten van de Life Cycle Fondsen van Aegon PPI in het derde kwartaal van 2015 Bas Endlich Jacob Vijverberg 1 Marktontwikkelingen derde kwartaal 2015 Geen renteverhoging

Nadere informatie

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS Valutamarkt De euro op koers Havo Economie 2010-2011 VERS 2 Hoofdstuk 1 : Inleiding Opdracht 1 a. Dirham b. Internet c. Duitsland - Ierland - Nederland - Griekenland - Finland - Luxemburg - Oostenrijk

Nadere informatie

KWARTAALBERICHT Vierde kwartaal 2013

KWARTAALBERICHT Vierde kwartaal 2013 KWARTAALBERICHT Vierde kwartaal 2013 Korte terugblik 2013 Ben Bernanke, de voorzitter van het Amerikaanse stelsel van Centrale Banken (de Fed ), was in 2013 voor het tweede jaar op rij één van de blikvangers

Nadere informatie

Beleggingsstrategie. Zeer Dynamisch. ingsstrategie

Beleggingsstrategie. Zeer Dynamisch. ingsstrategie Zeer Dynamisch ingsstrategie Beleggingsklimaat Ontwikkeling en vooruitzichten beleidsrente 1,5 VS EMU 1,5 0,5 0,5 11-2010 11-2011 11-2012 11-2013 11-2014 11-2015 11-2016 Ontwikkeling en vooruitzichten

Nadere informatie

ECONOMIE IN TIJDEN VAN MONETAIR EXPANSIEVE POLITIEK

ECONOMIE IN TIJDEN VAN MONETAIR EXPANSIEVE POLITIEK ECONOMIE IN TIJDEN VAN MONETAIR EXPANSIEVE POLITIEK Geert Gielens, Ph.D. hoofdeconoom 19 mei 2015 Agenda Het verschil met vorig jaar De euro zone De VS De ECB & haar beleid Besluit 2 Het verschil met vorig

Nadere informatie

Wijs & van Oostveen VISIE Robert Schuckink Kool Hoofd Beleggingsstrategie. drs. Martijn Meijer Hoofd Vermogensbeheer

Wijs & van Oostveen VISIE Robert Schuckink Kool Hoofd Beleggingsstrategie. drs. Martijn Meijer Hoofd Vermogensbeheer Wijs & van Oostveen VISIE 2014 Robert Schuckink Kool Hoofd Beleggingsstrategie drs. Martijn Meijer Hoofd Vermogensbeheer Driebergen - Rijsenburg, 22 januari 2014 Programma Visie 2013 - Programma Robert

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Griekenland dicteert het nieuws, maar de wereld is groter dan Griekenland;

Griekenland dicteert het nieuws, maar de wereld is groter dan Griekenland; Kwartaalbericht Dans van Zorba (Trio Hellenique) Juli 2015 Samenvatting Nervositeit op de financiële markten blijft aanhouden; We houden vast aan onze positionering in alle categorieën; Griekenland dicteert

Nadere informatie

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS Obligatie helpdesk Ze zijn de hoeksteen van vrijwel iedere beleggingsportefeuille: obligaties. Terecht, want vastrentende beleggingen hebben een fantastische bullmarkt beleefd. Maar wat gebeurt er met

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Januari 2016

Maandbericht Beleggen Januari 2016 ING Investment Office Publicatiedatum: 24 december 2015 Maandbericht Beleggen Januari 2016 Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015

BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015 BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015 Beleggingsdoelstelling Het BIF Active Multi Allocation Fund streeft naar een rendement gelijk aan of hoger dan zijn benchmark. Het investeringsproces

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Maart 2015

Maandbericht Beleggen Maart 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 25 maart 2015 Maandbericht Beleggen Maart 2015 februari maart + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Ongewijzigde

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Juni 2015

Maandbericht Beleggen Juni 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 27 mei 2015 Maandbericht Beleggen Juni 2015 mei juni + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

We voelen ons comfortabel met de huidige positionering in de portefeuilles, al denken we er aan om

We voelen ons comfortabel met de huidige positionering in de portefeuilles, al denken we er aan om Kwartaalbericht Take a parachute and jump (Something Happens) Oktober 2015 Samenvatting We voelen ons comfortabel met de huidige positionering in de portefeuilles, al denken we er aan om het belang in

Nadere informatie

november 2015 De maandbrieven zijn beschikbaar op onze website

november 2015 De maandbrieven zijn beschikbaar op onze website november 2015 Voor u ligt de nieuwe nieuwsbrief voor beleggers. Zoals u van ons gewend bent gaan wij in de nieuwsbrief in op de huidige macro-economische ontwikkelingen en geven wij ook onze visie op de

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Update Rentevisie. Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office

Update Rentevisie. Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 14 april 2015 Update Rentevisie Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office Na een voor obligatiebeleggers heel goed 2014 zijn de eerste

Nadere informatie

Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015)

Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015) 17 December 2015 Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen (Thé Lau 1952-2015) Gisteravond heeft de Centrale Bank van de VS eindelijk een renteverhoging aangekondigd. Dit was slechts één van

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 Werkloosheid Verenigde Staten - Fed blijft op toneel Rusland eist rol op, p.1. - Aandelen meest kansrijk in 2014, p.2. - Obligaties winnen in Q1 - weinig potentie, p.2.

Nadere informatie

Inhoud kwartaalbericht Q3 2016

Inhoud kwartaalbericht Q3 2016 The long and winding road (The Beatles, 1969) Inhoud kwartaalbericht Q3 2016 Marktontwikkelingen in de afgelopen maanden; Ontwikkelingen in de portefeuilles; Het Britse Referendum; Onze verwachtingen en

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Toets zelf regie over beleggen

Toets zelf regie over beleggen Toets zelf regie over beleggen 1. Ik herken me het best in de volgende uitspraak: A. Ik ben bang om te beleggen. Ik kan hiermee verlies lijden. B. Ik heb nog niet eerder belegd. C. Ik ben gestopt met beleggen.

Nadere informatie

4e kwartaal 2016 Den Haag, januari 2017

4e kwartaal 2016 Den Haag, januari 2017 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2016 Den Haag, januari 2017 Samenvatting cijfers per 31 december 2016 Dekkingsgraad (UFR): 101,4% Beleidsdekkingsgraad: 98,9% Belegd vermogen: 23,1 miljard Rendement 2016: 12,7%

Nadere informatie

Visie 2016 BNG Vermogensbeheer. Ronald Balk 12 november 2015 Muntgebouw Utrecht

Visie 2016 BNG Vermogensbeheer. Ronald Balk 12 november 2015 Muntgebouw Utrecht Visie 2016 BNG Vermogensbeheer Ronald Balk 12 november 2015 Muntgebouw Utrecht Het beeld van 2015: de beurzen Het is niet altijd wat het lijkt -43% van top naar bodem 2 de schandalen Het is niet altijd

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

Update april 2014 Beleggen

Update april 2014 Beleggen Update april 2014 Beleggen Is China het nieuwe Japan? De Chinese economie groeit al tientallen jaren heel erg hard. De grote vraag is of dat zo door kan gaan. De groei lijkt op dit moment namelijk serieus

Nadere informatie

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Heeft u vragen over dit beleggingsverslag of over de prepensioneringsregeling? Neemt u dan gerust contact op met onze Klantenservice. De contactgegevens

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Dutch Meat Importers Association. Noordwijk, 7 nov 2014

Dutch Meat Importers Association. Noordwijk, 7 nov 2014 Dutch Meat Importers Association Noordwijk, 7 nov 2014 Introductie Laurens Maartens Nooit verlegen om een praatje! Geeft met veel plezier zijn visie op de markten. Oa DFTtv en WallStreetJournal. UBS /

Nadere informatie

Update beleggen april 2016

Update beleggen april 2016 Update beleggen april 2016 Twijfels bij beleid centrale banken In mijn column van juli 2014 schreef ik al over de doelstellingen en acties van de Europese Centrale Bank (ECB). Vanaf juni 2014 moeten banken

Nadere informatie

Visie Financiële Markten

Visie Financiële Markten Visie Financiële Markten Januari 2015 Auteurs: Taoufik Boussebaa Han Dieperink Rabobank Particulieren & Private Banking BeleggingsCompetence Beleggingsstrategie 1 Economische omgeving en vooruitzichten

Nadere informatie

november 2014 is het echter veel te vroeg om over een mislukking van Abenomics te praten.

november 2014 is het echter veel te vroeg om over een mislukking van Abenomics te praten. november 2014 Voor u ligt de nieuwe nieuwsbrief voor beleggers. Zoals u van ons gewend bent gaan wij in de nieuwsbrief in op de huidige macro-economische ontwikkelingen en geven wij ook onze visie op de

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 1 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015 Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Dekkingsgraad (UFR): 108,3% Beleidsdekkingsgraad: 110,0% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2015 1 e halfjaar:

Nadere informatie

Het 4 e kwartaal van 2014.

Het 4 e kwartaal van 2014. 1 Het 4 e kwartaal van 2014. Zoals werd aangegeven aan het einde van het derde kwartaal van 2014 zou voorzichtigheid betracht worden bij het investeren in aandelen. De kansen op topvorming werden zo groot

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Juli 2015

Maandbericht Beleggen Juli 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 25 juni 2015 Maandbericht Beleggen Juli 2015 Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika Europa

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen April 2016

Maandbericht Beleggen April 2016 ING Investment Office Publicatiedatum: 17 maart 2016 Maandbericht Beleggen April 2016 Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika Europa

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 5 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Als de Centrale Banken het podium verlaten

Als de Centrale Banken het podium verlaten Als de Centrale Banken het podium verlaten Als de centrale banken het toneel verlaten 1. Zichtbaar economisch herstel 2. Het restprobleem 3. Onbekend terrein 4. Wat betekent dit voor asset allocatie? Zichtbaar

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report 27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report Door Wim-Hein Pals, Head Robeco Emerging Markets Equities Vanwege hogere economische groei en sterkere financiële balansen, zijn de opkomende markten aantrekkelijker

Nadere informatie

ING Investment Office Publicatiedatum: 14 augustus 2017, 16:20 uur

ING Investment Office Publicatiedatum: 14 augustus 2017, 16:20 uur ING Investment Office Publicatiedatum: 14 augustus 2017, 16:20 uur Ti Juli Augustus Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie aandelen Noord-Amerika

Nadere informatie

Rapportage derde kwartaal 2016 Volendam, oktober 2016

Rapportage derde kwartaal 2016 Volendam, oktober 2016 Rapportage derde kwartaal 2016 Volendam, oktober 2016 1. Rendement financiële markten Rendementen derde kwartaal 2016 In tabel 1 zijn de rendementen van de beleggingscategorieën over het derde kwartaal

Nadere informatie

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen De voorbeelden in de casussen zijn verzonnen door de auteurs en komen niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie