Wie heeft de leiding?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wie heeft de leiding?"

Transcriptie

1 Wie heeft de leiding? De eigendom van kabel- en leidingnetten Ownership of cables and pipelines (with a summary in English) Proefschrift ter verkrijging van de graad van doctor aan de Universiteit Utrecht op gezag van de rector magnificus, prof.dr. J.C. Stoof, ingevolge het besluit van het college voor promoties in het openbaar te verdedigen op maandag 21 juni 2010 des middags te 2.30 uur door Barbra Agnes Marie Janssen geboren op 14 februari 1973 te Nijmegen

2 Promotor: Prof.mr. H.W. Heyman

3 Wie heeft de leiding?

4 Beoordelingscommissie: Prof.mr. S.E. Bartels Prof.mr. N.C. van Oostrom-Streep Prof.mr. V. Sagaert Prof.mr. A.A. van Velten Ontwerp omslag: Anneke Dijkstra c 2010 B.A.M. Janssen ISBN: All rights reserved. No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher. Dit proefschrift werd (mede) mogelijk gemaakt met financiële steun van de Dienst voor het kadaster en de openbare registers. Printed by Universal Press, Veenendaal

5 Dankwoord De klus is geklaard! Een goed moment om even terug te kijken en een aantal mensen te bedanken die een bijdrage hebben geleverd aan de totstandkoming van dit boek. Mijn dank gaat als eerste uit naar mijn promotor Hans Heyman voor zijn begeleiding en vertrouwen. Zeker op het einde van het traject was zijn praktische insteek erg prettig. Ook gaat mijn dank uit naar de leden van de beoordelingscommissie. Het Kadaster wil ik bedanken omdat het mij de mogelijkheid heeft geboden om naast mijn werk ook aan dit boek te kunnen schrijven. Tevens wil ik alle collega s bedanken die steeds interesse hebben getoond evenals degenen met wie ik heb gesproken om diverse zaken te verduidelijken. In het bijzonder wil ik Zacharias Klaasse bedanken omdat hij degene is geweest die mij met Hans Heyman in contact heeft gebracht. Annemarijke Verhoeks en Sofie Bouly wil ik hartelijk danken voor het aanleveren van divers materiaal dat ik in dit boek heb verwerkt. Uiteraard ben ik ook mijn familie en vrienden dankbaar voor hun interesse en steun gedurende het hele traject. In het bijzonder bedank ik mijn (schoon)ouders, Jan Willem en Anneke voor al hun werk aan de opmaak van dit boek en Frederike en Mieke voor de vele opbeurende woorden als ik het even niet meer zag zitten. Tenslotte wil ik Tidde bedanken voor zijn liefde, geduld en rotsvaste vertrouwen dat het allemaal wel goed zal komen en niet te vergeten, Raf en Tijl omdat het gewoon twee hele lieve kinderen zijn. Dit boek is afgerond in februari Daarna zijn nog incidentele wijzigingen opgenomen. Nijmegen, 25 april 2010 v

6 vi

7 Afkortingen AA Ars Aequi AG Advocaat Generaal AT Agentschap Telecom A.V.L. Algemene voorwaarden betreffende aanleg en instandhouding van leidingen Awb Algemene wet bestuursrecht BBW Belgisch Burgerlijk Wetboek BGE Entscheidungen des Schweizerischen Bundesgerichts, Amtliche Sammlung BGH Bundesgerichtshof BGHZ Entscheidungen des Bundesgerichtshofs in Zivilsachen BGB Bürgerliches Gesetzbuch BMKL Berichten Model Kabels en Leidingen BNB Beslissingen in belastingzaken/nederlandse belastingrechtspraak BR Tijdschrift voor Bouwrecht BW Burgerlijk Wetboek Bwp Belemmeringenwet privaatrecht CAI Centrale Antenne Inrichting Cass. Hof van Cassatie C.B.L. Cross Border Lease COB Centrum voor Ondergronds Bouwen Diss. Dissertatie EZ Economische Zaken f. und folgende Seite/folgender Paragraph ff. und folgende Seiten/Paragraphen Fw Faillissementswet GBKN Grootschalige Basiskaart Nederland HR Hoge Raad IMKL Informatie Model Kabels en Leidingen JBN Juridische Berichten voor het Notariaat J.T. Journal des Tribunaux KLIC Kabel en Leiding Informatie Centrum KNB Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie Kw Kadasterwet vii

8 LJN Landelijk Jurisprudentie Nummer m. nt. met noot NBW Nieuw Burgerlijk Wetboek NJ Nederlandse Jurisprudentie NJB Nederlands Juristenblad NJF Nederlandse Jurisprundentie Feitenrechtspraak NJW Neue Juristische Wochenschrift NTBR Nederlands Tijdschrift voor Burgerlijk Recht NTFR Nederlands Tijdschrift voor Fiscaal Recht OBW Oud Burgerlijk Wetboek O&F Onderneming en Financiering OPTA Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit OZB Onroerende zaakbelasting Ozl Onroerende zaaklichaam p. pagina par. Paragraaf Parl. Gesch. Parlementaire geschiedenis Pas. Pasicrisie Ravi Raad voor vastgoedinformatie Rb Rechtbank Rec.gen.enr.not Recueil général de l enregistrement et du notariat Rev.prat.not Revue pratique du notariat RGZ Entscheidungen des Reichsgerichts in Zivilsachen, Amtliche Sammlung R.W. Rechtskundig Weekblad Stb. Staatsblad Stcrt. Staatscourant T.B.B.R. Tijdschrift voor Belgisch Burgerlijk Recht TBO Tijdschrift voor Bouwrecht en Onroerend goed Tw Telecommunicatiewet Urt. Urteil VNG Vereniging van Nederlandse Gemeenten VvE Vereniging van Eigenaars Wbr Wet op belastingen van rechtsverkeer Wet OB Wet op de omzetbelasting Wion Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten WM Zeitschrift für Wirtschafts- und Bankrecht, Wertpapiermitteilungen Won Wet onafhankelijk netbeheer WPNR Weekblad voor Privaatrecht, Notariaat en Registratie ZGB Schweizerisches Zivilgesetzbuch viii

9 Inhoudsopgave Dankwoord Afkortingen v vii 1 Wat speelt er onder de grond? Inleiding Ondergrondse bouwwerken Overdracht eigendom Vestigen beperkt zakelijk recht Kwalitatieve verplichting Afbakening onderzoek Algemeen Definitie net Soorten netten Hernieuwde aandacht kabels en leidingen Liberalisering energiebedrijven Implementatie tweede elektriciteits- en gasrichtlijnen Nadere regels onafhankelijk netbeheer Kritiek liberalisering energiebedrijven Berichtgeving over groeiende chaos in de ondergrond Verduidelijking onroerende status netten Eigendom en overdracht van netten Probleemstelling en verantwoording Centrale vragen onderzoek Bronnen en methoden Plan van behandeling ix

10 2 Eigendomsaspecten onroerende zaken Inleiding Algemeen Onroerende zaken Onderscheid in zaken Criterium onroerend Netten, roerend of onroerend? Natrekking Bestanddeelvorming Beperking van eigendomsrecht Algemeen Beperkingen Onteigeningswet Belemmeringenwet privaatrecht (Bwp) Beperking van het gebruik Verticale natrekking (de hoofdregel) Inleiding Parlementaire geschiedenis Uitzonderingen op verticale natrekking Opstalrecht Horizontale natrekking Bijzondere wettelijke bepaling Samenvatting Een nieuwe regeling inzake eigendom netten Inleiding Aanleiding nieuwe regeling Kabelarresten Andere criteria? Gevolgen kabelarresten Wijziging Burgelijk Wetboek Totstandkoming wettelijk regeling Inleiding Eerste aanloop naar een regeling Inhoud nota van wijziging Artikel 5:20, tweede lid Begrip net Omschrijving x

11 Omvang Feitelijke en functionele eenheid Samenstel kabels en leidingen Bestemming Lege mantelbuizen Omschrijving bevoegde aanlegger Aanlegger Bevoegdheid Wegvallen bevoegdheid Verjaring Vaststellen bevoegdheid Artikel 3:17, eerste lid Algemeen Aanleg Daadwerkelijke aanvang Verwijdering Wijziging Kadasterwet Artikel (Nieuw) vierde lid (Nieuw) vijfde lid Artikel Wijziging overgangswet NBW Artikel Inschrijving (aanleg of verwijdering) netten Netten van vóór Artikel Artikel 155a Vermoedelijke eigenaar Publicatie inschrijving Overdracht net door vermoedelijke eigenaar? Samenvatting Wie is eigenaar van het net (nét) over de grens? Inleiding Belgisch recht Algemeen Eigendom van de grond Begrenzing eigendom xi

12 4.2.2 Eigendom leidingen Verzaking natrekking Zakelijk of persoonlijk gebruiksrecht Erfdienstbaarheid van openbaar nut Overdracht eigendom leidingen? Net in private of publieke grond Roerend of onroerend? Recht van uitweg voor leidingen? Zwitsers recht Algemeen Artikel 676 ZGB Artikel 691 ZGB Rechtspraak Duits recht Algemeen Bürgerliches Gesetzbuch (BGB) Burenrecht: noodleidingen Rechtspraak Algemene lijn Recente jurisprudentie Kritiek heersende leer Onderlinge relatie(s) rechtsstelsels? Vergelijking met het Nederlandse recht? Algemeen Observaties Conclusie rechtsvergelijking Samenvatting Belgisch recht Zwitsers recht Duits recht Conclusie Enkele goederenrechtelijke vraagstukken nader beschouwd Inleiding Nieuwe eigendomsregeling Noviteit in goederenrecht Zakelijk recht van netwerk Inleiding Opstalrecht van rechtswege xii

13 Strijd met gesloten stelsel goederenrecht? Zakelijk recht als elegante oplossing? Argumenten wetgever Doorkruising Afhankelijkheid van een vergunning Zelfstandige onroerende zaak Conclusie zakelijk recht Relatie met perceel Is een net bestanddeel van de grond? Net in eigen grond Bedoeling wetgever Administratieve relatie tussen net en perceel Bevoegdheidsvereiste Inleiding Bevoegdheidseis bij verkrijging of toedeling Afhankelijkheid was toch niet gewenst? Wat als bevoegdheidsvereiste vervalt? Conclusie bevoegdheidsvereiste Draadloze (straal)verbindingen Inleiding Verkeersopvatting Vaste straalverbinding Goederenrechtelijke relevantie? Algemeen Straalverbinding als bestanddeel? Wat zijn het dan wel? Samenvatting Gevolgen eigendomsregeling voor goederen- en aansprakelijkheidsrecht Invloed op goederenrecht Overdracht Levering Derdenbescherming Verjaring Beperkte rechten Vestiging mogelijk? Erfdienstbaarheid xiii

14 Erfpacht Opstalrecht Vruchtgebruik Appartementsrecht Zekerheidsrechten Hypotheek Beslag Gemeenschappelijk eigendom en gebruik van netten Mandeligheid Huur en lease van netten Economische eigendom Fiscale consequenties? Overdrachtsbelasting Omzetbelasting Gemeentelijke belastingen Onroerende zaakbelasting Precariorechten Conclusie Aansprakelijkheid bij schade Schade aan leidingen Ontstaan leidingschade Aansprakelijkheid van grondroerder Aansprakelijkheid van leidingbeheerder Aansprakelijkheid van opdrachtgever Schade door leidingen Algemene regeling aansprakelijkheid bij graafincidenten (BW) Verandert nieuwe regeling reikwijdte van aansprakelijkheid? Algemeen Artikel 6:174, tweede lid BW Algemene regeling nodig? Inleiding Parlementaire geschiedenis Telecommunicatiewet Bwp en BP-rechten Overige wet- en regelgeving? Toepassing titel 5.4 mogelijk? Nieuwe bepalingen burenrecht? xiv

15 Relatie grondeigenaar neteigenaar Relatie neteigenaar neteigenaar Samenvatting Registratie van netten en de rol van het Kadaster Inleiding Registratie van netten Wijze van inschrijving Opstal leidingen/nutsvoorzieningen Inschrijving (telecom)netten zonder afzonderlijke kadastrale aanduiding Huidig proces inschrijving netten Verzoek vaststelling netwerkaanduiding Netwerktekening Netwerkaanduiding In depotname Inschrijving net Eigendomsclaim net Vormerkung Beslag leggen op netten Beslag op niet-ingeschreven netten Ambtshalve toekenning kadastrale aanduiding Openbaarheid net(tekeningen) Afschrift uit openbare registers Kadastrale registratie en kadastrale kaart Eigendomsregistratie vorm van 3D registratie? Rol Kadaster bij (centrale) registratie leidingen? Historie (centrale) leidingenregistratie Leitungskataster Rapport Staatscommissie Werkgroep leidingenregistratie Wetsvoorstel leidingbeheerdersregistratie KLIC en Ravi activiteiten Wion Resumerend Registratie eigendom in relatie tot de Wion Verschillen tussen registratie eigendom en Wion Vervlechting van registraties op termijn mogelijk?265 xv

16 7.4 Doorkijk naar de toekomst Samenvatting Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting Nieuwe eigendomsregeling Inhoud eigendomsregeling en aanverwante regelingen Rechtsvergelijking Eigendomsregeling in het goederenrecht Rechtssystematisch Praktische gevolgen Registratieproblematiek Conclusies Heeft de nieuwe eigendomsregeling de beoogde duidelijkheid of oplossingen gebracht ter zake van de eigendom van netten? Sluit de nieuwe regeling aan bij het (bestaande) systeem van het goederenrecht en heeft de regeling invloed op het goederenrecht? Op welke wijze heeft de onroerende status van netten de procedure met betrekking tot inschrijving in de openbare registers gewijzigd? Aanbevelingen Summary 289 A Casus overgangsrecht 305 B Voorstel algemene regeling burenrecht 309 Literatuur 315 Jurisprudentie 329 Curriculum vitae 333 xvi

17 Hoofdstuk 1 Wat speelt er onder de grond? 1.1 Inleiding In het drukbevolkte Nederland is sinds lange tijd belangstelling voor het bouwen in, op én boven de grond. De ondergrond werd in beginsel op nog beperkte schaal gebruikt voor bijvoorbeeld landbouwtoepassingen of drinkwatervoorziening en -opslag. Sinds de 19e eeuw is vervolgens de kelderconstructie veelvuldig toegepast in woning- en industriële bouw. Hierbij moet worden gedacht aan de klassieke opslag- of schuilkelders, maar later ook aan opslagruimtes voor warmte of (chemisch) afval en parkeergarages. De laatste decennia heeft de ondergrond ook steeds meer een transportfunctie gekregen. In de meer letterlijke zin kan hierbij gedacht worden aan fiets- of autotunnels en metro- of trein(tunnel)verbindingen. Ook het transport van vloeistoffen, gassen of informatie is steeds meer ondergronds gaan plaatsvinden en neemt vandaag de dag een belangrijke plaats in de ondergrond in 1. Dit alles betekent dat er naast bovengrondse ook ondergrondse ordening moet plaatsvinden, waarbij een steeds terugkerende vraag is wie eigenaar wordt of is van het bouwwerk dat in de ondergrond wordt aangelegd, alsmede welke bevoegdheden de eigenaar van de grond én de eigenaar van het ondergrondse bouwwerk hebben of overhouden Ondergrondse bouwwerken Het is in beginsel niet mogelijk om zonder toestemming van de grondeigenaar een ondergronds bouwwerk aan te leggen in de grond van een ander 2. Er zal dus bepaalde ( minnelijke ) overeenstemming moeten zijn tussen de grondeigenaar en de aanlegger van het bouwwerk voordat tot aanleg van het ondergrondse 1 Op de website van het Centrum voor Ondergronds Bouwen: is meer informatie hierover te vinden. Zie ook Taselaar, Samkalden en Van den Berg, 1997, par

18 Wat speelt er onder de grond? Inleiding bouwwerk kan worden overgegaan. Die overeenstemming is ook nodig om aspecten te regelen die onder meer zien op de aansprakelijkheid voor schade(n) aan het ondergrondse bouwwerk, het verkrijgen van toegang tot het ondergrondse bouwwerk of de mogelijkheid tot het betreden van de grond van een ander om herstelwerkzaamheden uit te voeren. Op basis van beperkt literatuur onderzoek en zonder uitputtend te zijn, volgen hierna diverse varianten van minnelijke overeenstemming die gebruikt kunnen worden bij het ondergronds bouwen Overdracht eigendom Door overdracht van de volle eigendom van de grond of gronden waarin een ondergronds bouwwerk wordt aangelegd, is de aanlegger c.q. de beheerder en/of toekomstige exploitant van het ondergrondse bouwwerk verzekerd van een succesvolle aanleg en exploitatie van het bouwwerk. De aanlegger of exploitant heeft bij deze variant weliswaar maximale zekerheid; daar tegenover staat dat de rechten van de grondeigenaar volledig vervallen. Om de grondeigenaar tegemoet te komen (of: over de streep te trekken om toch tot eigendomsoverdracht over te gaan) kan de aanlegger of exploitant een gebruiksrecht verlenen (bijvoorbeeld huur of pacht) aan de (voormalige) grondeigenaar, zodat het gebruik van de grond door de (voormalige) grondeigenaar na aanleg van het ondergrondse bouwwerk kan worden voortgezet 3. Eveneens kan een zakelijk recht (bijvoorbeeld recht van opstal) worden gevestigd 4. Indien geen opstallen bovengronds aanwezig zijn, of wanneer de opstal van ondergeschikte betekenis is, ligt vestiging van een recht van erfpacht in de rede Vestigen beperkt zakelijk recht Zonder dat de grondeigendom wordt overgedragen kan een zakelijk recht worden gevestigd ten behoeve van de aanlegger van het ondergrondse bouwwerk. Het voordeel hiervan is dat het minder ingrijpend is voor de grondeigenaar, waar tegenover staat dat het recht van de aanlegger minder absoluut is dan 3 Het verlenen van gebruiksrechten kan ook zijn nadelen hebben. De aanlegger/exploitant wordt door verwerving van de grondeigendom immers eigenaar van de eventueel aanwezige opstallen op die grond en dient dan als verhuurbedrijf op te treden jegens de (voormalige) grondeigenaar, zie Samkalden en Van den Berg, 1997, p Bij de aanleg van de HSL-Zuid is deze constructie onder meer toegepast, zie COB, 2000, p. 11. Overigens is het simpeler om bij levering het verlenen van het recht van opstal voor te behouden (alleen de bloot eigendom wordt geleverd). 5 Van den Berg (p. 141) stelt dat bij het erfpachtrecht de erfpachter de onroerende zaak niet alleen zal gebruiken, maar ook houden. Hij (i.c. de voormalige grondeigenaar) oefent de feitelijke macht over de zaak uit met uitsluiting van alle anderen, waaronder ook de (nieuwe) eigenaar (i.c. de aanlegger). Tenzij in de vestigingsakte anders is bepaald, heeft een erfpachter hetzelfde genot van de zaak als een eigenaar. Dit betekent dat de aanlegger in de erfpachtsakte zal moeten laten opnemen dat hij gerechtigd is/blijft tot het uitsluitend gebruik van de tunnel. Doet hij dit niet, dan is hij als bloot-eigenaar niet tot dat gebruik gerechtigd. 2

19 Inleiding Wat speelt er onder de grond? bij overdracht van eigendom 6. Het meest voor de hand liggende zakelijk recht om te vestigen is het opstalrecht. Gelet op de bespreking van het opstalrecht in par wordt hier niet verder ingegaan op dit recht. Door middel van een erfpachtrecht ten behoeve van de aanlegger kan de aanlegger de bouw en exploitatie van een ondergronds werk ook realiseren. Immers het erfpachtrecht geeft de erfpachter (i.c. de aanlegger) de bevoegdheid om een anders onroerende zaak te houden en gebruiken, als ware hij eigenaar. Bij het recht van erfpacht ligt de nadruk op het genot dat de erfpachter van de zaak heeft. Indien de grondeigenaar nog gebruik van de (boven)grond wil blijven maken, dient de grondeigenaar in de vestigingsakte op te laten nemen dat hij uitsluitend gerechtigd blijft tot het gebruik van de bovengrond. Met betrekking tot dit laatste vroeg Van den Berg zich af of dit niet strijdig is met het karakter van het erfpachtrecht 7. Uit artikel 5:89, eerste lid BW volgt echter dat het genot van de zaak beperkt kan worden voor zover dit volgt uit de akte van vestiging 8. Met het recht van erfdienstbaarheid kan de aanlegger ook een recht verkrijgen om in de ondergrond van een ander een ondergronds werk aan te leggen en te exploiteren. Een erfdienstbaarheid is een last waarmee het dienende erf ten behoeve van het heersende erf wordt belast. In het OBW gold dat het heersende en dienende erf een zekere naburigheid moesten hebben. Sinds invoering van het NBW is deze eis vervallen en kunnen dienend en heersend erf (zelfs) enige kilometers uit elkaar liggen, mits de eigenaar van het heersend erf in zijn hoedanigheid van eigenaar de erfdienstbaarheid als voordeel bij het gebruik van zijn erf beschouwt. Het is dan ook mogelijk dat de aanlegger het recht om in een bepaald perceel een ondergronds werk te hebben, baseert op een erfdienstbaarheid die gevestigd is ten behoeve van het perceel waarin een van de toegangen tot het ondergrondse werk is gelegen. In de vestigingsakte kunnen partijen zowel gebruiksbeperkingen van de bovengrond als bepaalde rechten van de aanlegger ten aanzien van het gebruik van de (onder)grond van het dienende erf opnemen. Deze gebruiksbedingen hebben zakelijke werking. Het erfpachtrecht en de erfdienstbaarheid hebben gemeen dat beide rechten - in tegenstelling tot het opstalrecht - geen (horizontale) splitsing van de eigendom teweeg brengen. Bij het erfpachtrecht is dit wat minder bezwaarlijk aangezien de erfpachter de grond - en daarmee dus ook hetgeen hij aanlegt in die grond - mag houden en gebruiken als ware hij eigenaar. Bij een erfdienstbaarheid kan dit aspect ook minder van belang zijn als er vanuit mag worden gegaan dat het ondergrondse werk door horizontale natrekking (heersend erf trekt bouwwerk na) eigendom is van de aanlegger van het bouwwerk. 6 Volgens Van den Berg (p. 146) ziet dit nadeel voor de aanlegger voornamelijk op de manier waarop een beperkt zakelijk recht eindigt. 7 Samkalden en Van den Berg, 1997, p Zie ook HR 17 november 2006, BNB 2007, 48 m.nt. Van Leijenhorst. In deze casus ging het om een recht van gebruik en bewoning waarover de Hoge Raad als volgt oordeelde: Het is immers geenszins uitgesloten dat - zo niet krachtens uitleg van de vestigingsakte, dan toch in elk geval krachtens artikel 3:42 BW - aan de akte de werking moet worden toegekend dat het recht van gebruik en bewoning is gevestigd op de gehele onroerende zaak, waarbij echter bij de akte nader is bepaald dat belanghebbende slechts het in de akte omschreven gedeelte daadwerkelijk gebruikt en de eigenaren het andere gedeelte. 3

20 Wat speelt er onder de grond? Inleiding Kwalitatieve verplichting Partijen kunnen overeenkomen dat voor het aanleggen en exploiteren van een ondergronds werk in andermans grond een gebruiksrecht wordt verstrekt. In beginsel gelden de overeengekomen gebruiksvoorwaarden alleen tussen partijen. Aan deze overeenkomst kunnen voorwaarden verbonden worden die ook gelden voor een opvolgende eigenaar. Deze voorwaarden met zakelijke werking moeten dan als kwalitatieve verplichtingen, conform artikel 6:252 BW, worden gevestigd; dat wil zeggen door middel van een notariële akte, gevolgd door inschrijving in de openbare registers. De kwalitatieve verplichting lijkt in zekere zin op het vestigen van een erfdienstbaarheid. Immers door middel van een kwalitatieve verplichting wordt geen horizontale splitsing van de eigendom veroorzaakt. Een groot verschil met de erfdienstbaarheid is dat de kwalitatieve verplichting aan de actieve kant van de verbintenis niet verbonden is aan de eigendom van een onroerende zaak. Immers van een heersend erf is geen sprake 9. Hiervoor is gesproken over diverse varianten van minnelijke overeenstemming tussen aanlegger en grondeigenaar. In die zin horen de gedoogplicht op grond van de Bwp en onteigening als instrumenten voor aanleg en exploitatie van een ondergronds net, niet in dit rijtje thuis. Deze instrumenten kunnen mogelijkerwijs ingezet worden indien aanleg en exploitatie van een ondergronds werk niet op basis van minnelijke overeenstemming bewerkstelligd kunnen worden. In par en par worden genoemde instrumenten uitgebreider beschreven. Kortom: op diverse wijzen (beperkt zakelijk recht of kwalitatieve verplichting) kan het gebruik van ondergrondse bouwwerken worden geregeld. Feit blijft dat door een opstalrecht of door middel van de leer van de horizontale natrekking 10, de eigendom van het ondergrondse werk kan worden afgesplitst van de eigendom van de grond. Dit komt omdat in het Nederlandse goederenrecht de hoofdregel van de verticale natrekking geldt, hetgeen in de hierna volgende hoofdstukken uitvoerig aan bod komt Afbakening onderzoek Algemeen In dit onderzoek zal de eigendom van ondergrondse bouwwerken niet verder uitgebreid onderzocht en beschreven worden; ik beperk mij tot één soort van (ondergrondse) bouwwerken, namelijk kabel- en leidingnetten, of kortweg: netten. De reden voor beperking van het onderwerp van dit onderzoek naar de eigendom van netten is dat per 1 februari 2007 voor netten een nieuwe eigendomsregeling is ingevoerd in boek 5 BW. Deze eigendomsregeling ziet enkel 9 Zie inzake de kwalitatieve verplichting de dissertaties van Van Oostrom, 2006 en Beversluis, Zie onder meer Ploeger, 1997b, p. 130 e.v. 4

Opstal en erfpacht als juridische instrumenten voor meervoudig grondgebruik

Opstal en erfpacht als juridische instrumenten voor meervoudig grondgebruik Opstal en erfpacht als juridische instrumenten voor meervoudig grondgebruik Opstal en erfpacht als juridische instrumenten voor meervoudig grondgebruik mr. B.C. Mouthaan s-gravenhage - 2013 1 e druk ISBN

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord...v

INHOUD. Voorwoord...v INHOUD Voorwoord...v Ondergrondse constructies in het Belgische goederenrecht Vincent Sagaert...1 1. Inleiding...1 2. Veelheid aan wettelijke regelingen in de ondergrond...2 2.1. Regelgeving in verband

Nadere informatie

Stand van zaken splitsing energiebedrijven het groepsverbod nader beschouwd

Stand van zaken splitsing energiebedrijven het groepsverbod nader beschouwd schap eming Stand van zaken splitsing energiebedrijven het groepsverbod nader beschouwd Inleiding Op 21 november 2006 is het wetsvoorstel tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998 (de E-wet) en van de

Nadere informatie

Aanloop tot wetswijziging

Aanloop tot wetswijziging De nieuwe Opstalwet FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95 66 E info@forumadvocaten.be W www.forumadvocaten.be 1 Inleiding Wet van 10 januari 1824 over het recht

Nadere informatie

Energiebedrijven en de noodzaak van zorgvuldige wetgeving

Energiebedrijven en de noodzaak van zorgvuldige wetgeving Dit artikel uit is gepubliceerd door Boom Juridische uitgevers en is bestemd schap eming Energiebedrijven en de noodzaak van zorgvuldige wetgeving Inleiding De meest recente wijzigingen van de Elektriciteitswet

Nadere informatie

De Minister van Economische Zaken, Gelet op de artikelen 93, derde lid, van de Elektriciteitswet 1998 en 85, derde lid, van de Gaswet;

De Minister van Economische Zaken, Gelet op de artikelen 93, derde lid, van de Elektriciteitswet 1998 en 85, derde lid, van de Gaswet; CONCEPT Regeling van de Minister van Economische Zaken van, nr. WJZ, houdende nadere regels met betrekking tot het verlenen van instemming met wijzigingen ten aanzien van de eigendom van elektriciteitsnetten

Nadere informatie

ECGR/BAMM/U200701189 Lbr.07/83

ECGR/BAMM/U200701189 Lbr.07/83 Brief aan de leden T.a.v. het college informatiecentrum tel. ECGR (070) 373 8020 onderwerp Eigendom netten Wijziging Telecommunicatiewet uw kenmerk ons kenmerk ECGR/BAMM/U200701189 Lbr.07/83 bijlage(n)

Nadere informatie

Landsverordening regeling gebruik in deeltijd van onroerende zaken enaanpassing appartementsrecht

Landsverordening regeling gebruik in deeltijd van onroerende zaken enaanpassing appartementsrecht Zoek regelingen op overheid.nl Nederlandse Antillen Ziet u een fout in deze regeling? Meld het ons op regelgeving@overheid.nl! LANDSVERORDENING van de 27ste april 2005 tot wijziging van de Boeken 5 en

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 621 Regels met betrekking tot de productie, het transport en de levering van elektriciteit (Elektriciteitswet...) Nr. 8 NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v

INHOUD. Voorwoord... v INHOUD Voorwoord............................................................ v Openbare erfdienstbaarheden en privaatrechtelijke erfdienstbaarheden: afbakening, wisselwerking en co-existentie Vincent Sagaert..................................................

Nadere informatie

WELKE WET NEEMT DE LEIDING BIJ DE AANLEG EN INSTANDHOUDING VAN EEN NET?

WELKE WET NEEMT DE LEIDING BIJ DE AANLEG EN INSTANDHOUDING VAN EEN NET? WELKE WET NEEMT DE LEIDING BIJ DE AANLEG EN INSTANDHOUDING VAN EEN NET? Afstudeerverslag: M. (Marc) van Uden Studentnummer: 850238400 Afstudeerbegeleider: Prof. Mr. R.F.H. Mertens Contactgegevens: M. van

Nadere informatie

NETBEHEERDER EN NETWERKBEDRIJF NA SPLITSING

NETBEHEERDER EN NETWERKBEDRIJF NA SPLITSING NETBEHEERDER EN NETWERKBEDRIJF NA SPLITSING 1. Inleiding In het wetgevingsoverleg van 13 februari jl. over het Voorstel tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet in verband met nadere regels

Nadere informatie

tot wijziging van het Besluit omgevingsrecht (aanwijzing bovengrondse elektriciteitsleiding als vergunningvrij bouwwerk)

tot wijziging van het Besluit omgevingsrecht (aanwijzing bovengrondse elektriciteitsleiding als vergunningvrij bouwwerk) Besluit van tot wijziging van het Besluit omgevingsrecht (aanwijzing bovengrondse elektriciteitsleiding als vergunningvrij bouwwerk) Op de voordracht van Onze Minister van Infrastructuur en Milieu van,

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postus EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Juridischee Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301

Nadere informatie

Toelichting Telecommunicatieverordening. Inleiding. Lege buizen. Gedoogplicht openbare gronden. Aanbieder netwerk

Toelichting Telecommunicatieverordening. Inleiding. Lege buizen. Gedoogplicht openbare gronden. Aanbieder netwerk Toelichting Telecommunicatieverordening Inleiding Op 1 februari 2007 is in werking getreden een wijziging van de Telecommunicatiewet (Stb. 2007,17). De wijzingen betreffen met name hoofdstuk 5 van de wet:

Nadere informatie

What s in a mantelbuis?

What s in a mantelbuis? S. Baegen, S. Bartels en D. Meijeren 1 Artikelen What s in a mantelbuis? Een mantelbuis is wél een net in de zin van art. 5:20 lid 2 BW. Aanleg van een telecomnetwerk of een elektriciteitsnetwerk brengt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 29 834 Wijziging van de Telecommunicatiewet in verband met een herziening van het nationale beleid ten aanzien van de aanleg van kabels ten dienste

Nadere informatie

Regels omtrent de instelling van de Autoriteit Consument en Markt (Instellingswet Autoriteit Consument en Markt)

Regels omtrent de instelling van de Autoriteit Consument en Markt (Instellingswet Autoriteit Consument en Markt) Regels omtrent de instelling van de Autoriteit Consument en Markt (Instellingswet Autoriteit Consument en Markt) NOTA VAN WIJZIGING Het voorstel van wet wordt gewijzigd als volgt: A In artikel 1 vervalt

Nadere informatie

Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten

Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten Eind 2013 is er een tweetal incidenten geweest in midden Limburg, waarbij door graafwerkzaamheden een ondergrondse leiding is geraakt. Hierdoor verontreinigde

Nadere informatie

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten Generaal Binnenhof AA s GRAVENHAGE. Datum 27 september 2010

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten Generaal Binnenhof AA s GRAVENHAGE. Datum 27 september 2010 > Retouradres Postbus 25011 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten Generaal Binnenhof 22 2513 AA s GRAVENHAGE Bureau Bestuursraad Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den Haag

Nadere informatie

Voorlopig oordeel inzake interconnectie

Voorlopig oordeel inzake interconnectie Contactpersoon Ons kenmerk Uw kenmerk Doorkiesnummer OPTA/IBT/2003/203596 Datum Onderwerp Bijlage(n) Interconnectieplicht Voorlopig oordeel inzake interconnectie Het college van de Onafhankelijke Post

Nadere informatie

De verkeersopvatting als leidend criterium voor bestanddeelvorming in de zin van art. 3:4 BW

De verkeersopvatting als leidend criterium voor bestanddeelvorming in de zin van art. 3:4 BW De verkeersopvatting als leidend criterium voor bestanddeelvorming in de zin van art. 3:4 BW Auteur: Mw. mr. P.J. van der Plank, Als docent Notarieel Recht en Goederenrecht werkzaam aan het Molengraaff

Nadere informatie

Gemeente Utrecht mevrouw mr. M.C. Don prof. dr. R.N.G. van der Paardt - belastingadviseur. fiscale aspecten omzetten erfpacht naar vol eigendom

Gemeente Utrecht mevrouw mr. M.C. Don prof. dr. R.N.G. van der Paardt - belastingadviseur. fiscale aspecten omzetten erfpacht naar vol eigendom Memorandum AAN T. A. V. VAN D A T U M 3 juli 2015 Gemeente Utrecht mevrouw mr. M.C. Don prof. dr. R.N.G. van der Paardt - belastingadviseur B E T R E F T fiscale aspecten omzetten erfpacht naar vol eigendom

Nadere informatie

BELEGGINGSFONDSEN NAAR BURGERLIJK RECHT

BELEGGINGSFONDSEN NAAR BURGERLIJK RECHT BELEGGINGSFONDSEN NAAR BURGERLIJK RECHT EEN WETENSCHAPPELIJKE PROEVE OP HET GEBIED VAN DE RECHTSGELEERDHEID PROEFSCHRIFT TER VERKRIJGING VAN DE GRAAD VAN DOCTOR AAN DE RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN OP

Nadere informatie

UITGEBREIDE INHOUDSOPGAVE

UITGEBREIDE INHOUDSOPGAVE UITGEBREIDE INHOUDSOPGAVE VOORWOORD... v BEKNOPTE INHOUDSOPGAVE...vii AFKORTINGEN... xi EERSTE TRANCHE HET DOMEIN... 1 HOOFDSTUK 1 OPENBAAR DOMEIN... 3 Afdeling 1. Historiek... 3 Afdeling 2. Relevantie,

Nadere informatie

Ondergrondse constructies in het Belgische en Nederlandse recht. Editors: Carel Adriaansens Vincent Sagaert

Ondergrondse constructies in het Belgische en Nederlandse recht. Editors: Carel Adriaansens Vincent Sagaert Ondergrondse constructies in het Belgische en Nederlandse recht Editors: Carel Adriaansens Vincent Sagaert Ius Commune Europaeum Editors: Carel Adriaansens Vincent Sagaert Ondergrondse constructies in

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) 15528/02 ADD 1 ENER 315 CODEC 1640 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Gemeenschappelijk

Nadere informatie

College 1: Algemene inleiding:

College 1: Algemene inleiding: College 1: Algemene inleiding: Het vak goederenrecht omvat veel stof; deze kan vanwege de beschikbare tijd niet uitvoerig in de lessen behandeld worden. Ook de jurisprudentie zal niet uitvoerig aan de

Nadere informatie

BESLUIT. I. Juridisch kader. Dienst uitvoering en toezicht Energie

BESLUIT. I. Juridisch kader. Dienst uitvoering en toezicht Energie Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft: 101758_13-4 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel 95d,

Nadere informatie

Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011)

Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011) Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011) NOTA VAN WIJZIGING Het voorstel van wet wordt gewijzigd als volgt: A Artikel I,

Nadere informatie

BESLUIT. I. Juridisch kader

BESLUIT. I. Juridisch kader Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft; 101698-12 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel 95d, eerste

Nadere informatie

HET RECHT VAN ERFPACHT HEEFT DRIE ESSENTIELE KENMERKEN:

HET RECHT VAN ERFPACHT HEEFT DRIE ESSENTIELE KENMERKEN: RECHT VAN ERFPACHT BEGRIP Het recht van erfpacht is het recht om het volle genot te hebben van een onroerend goed, dat aan iemand anders toebehoort, gedurende een periode van minimaal 27 jaar tot maximaal

Nadere informatie

ARTIKEL I. De Woningwet wordt als volgt gewijzigd:

ARTIKEL I. De Woningwet wordt als volgt gewijzigd: Wijziging van de Woningwet en enige andere wetten in verband met de implementatie van richtlijn 2010/31/EU van het Europees Parlement en de Raad van 19 mei 2010 betreffende de energieprestatie van gebouwen

Nadere informatie

De werking van het nemo-plusbeginsel bij vestiging van erfpacht/ opstal op een appartementsrecht

De werking van het nemo-plusbeginsel bij vestiging van erfpacht/ opstal op een appartementsrecht Mr. P.C.M. Kemp* De werking van het nemo-plusbeginsel bij vestiging van erfpacht/ opstal op een appartementsrecht Over de beperkingen bij toepassing van artikel 5:118a BW In de onderhavige bijdrage staat

Nadere informatie

Ziet u een fout in deze regeling? Meld het ons op

Ziet u een fout in deze regeling? Meld het ons op Telecommunicatieverordening gemeente Almere 2008 Zoek regelingen op overheid.nl Ziet u een fout in deze regeling? Meld het ons op regelgeving@overheid.nl! Gemeente Almere Telecommunicatieverordening gemeente

Nadere informatie

Het opstalrecht en erfpachtrecht als instrumenten voor meervoudig ruimtegebruik

Het opstalrecht en erfpachtrecht als instrumenten voor meervoudig ruimtegebruik Het opstalrecht en erfpachtrecht als instrumenten voor meervoudig ruimtegebruik Boek 5 BW Gestapeld bouwen heeft de laatste decennia een vlucht genomen. Niet alleen vanwege grondschaarste, maar ook vanwege

Nadere informatie

Reactie Groep Graafrechten wijziging Telecommunicatiewet (implementatie herziene Telecomrichtlijnen)

Reactie Groep Graafrechten wijziging Telecommunicatiewet (implementatie herziene Telecomrichtlijnen) Reactie Groep wijziging Telecommunicatiewet (implementatie herziene Telecomrichtlijnen) Groep 28 mei 2010 Feyo Sickinghe INLEIDING 1. Deze reactie volgt artikelsgewijs het concept wetsvoorstel wijziging

Nadere informatie

BESLUIT. Juridisch kader

BESLUIT. Juridisch kader Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft: 101759_6-5 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van gas aan kleinverbruikers op grond van artikel 45, eerste lid,

Nadere informatie

Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen Gemeente Hollands Kroon 2015

Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen Gemeente Hollands Kroon 2015 Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen Gemeente Hollands Kroon 2015 Beleidsregels over nadeelcompensatie als gevolg van het verplaatsen op verzoek van de gemeente of het anderszins nemen van maatregelen

Nadere informatie

Nijmegen, 9 maart 2010 Betreft: aanvullend advies inzake erfdienstbaarheid Maliskamp

Nijmegen, 9 maart 2010 Betreft: aanvullend advies inzake erfdienstbaarheid Maliskamp Mr. P.H.A.M. Peters Hoff van Hollantlaan 5 Postbus 230 5240 AE Rosmalen Nijmegen, 9 maart 2010 Betreft: aanvullend advies inzake erfdienstbaarheid Maliskamp Geachte heer Peters, Bij brief van 12 november

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2004 2005 28 614 Wijziging van titel 5.9 (Appartementsrechten) van het Burgerlijk Wetboek A GEWIJZIGD VOORSTEL VAN WET 7 oktober 2004 Wij Beatrix, bij de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 31 974 Wijziging van de Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek en de Kadasterwet in verband met de inschrijving in de openbare registers van netwerken

Nadere informatie

1 Juridisch kader BESLUIT. Directie Toezicht Energie

1 Juridisch kader BESLUIT. Directie Toezicht Energie Directie Toezicht Energie BESLUIT Nummer: 102491_1/12 Betreft: Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel 95d, eerste lid,

Nadere informatie

HOOFDSTUK 5. AANLEG, INSTANDHOUDING EN OPRUIMING VAN KABELS

HOOFDSTUK 5. AANLEG, INSTANDHOUDING EN OPRUIMING VAN KABELS HOOFDSTUK 5. AANLEG, INSTANDHOUDING EN OPRUIMING VAN KABELS 5.1 De gedoogplicht 5.1.1 Algemene bepalingen Artikel 5.1 In dit hoofdstuk en de daarop berustende bepalingen wordt onder een aanbieder van een

Nadere informatie

REACTIE OP "HET FISCALE BODEMRECHT" VAN MR. R. ROSARIA IN AJV-NIEUWSBRIEF NO. 1, 2016 (JANUARI)

REACTIE OP HET FISCALE BODEMRECHT VAN MR. R. ROSARIA IN AJV-NIEUWSBRIEF NO. 1, 2016 (JANUARI) REACTIE OP "HET FISCALE BODEMRECHT" VAN MR. R. ROSARIA IN AJV-NIEUWSBRIEF NO. 1, 2016 (JANUARI) mr. R.M. Bottse* I n AJV-Nieuwsbrief no.1, 2016 (januari) verscheen een bijdrage van de hand van mr. R. Rosaria

Nadere informatie

BESLUIT. Juridisch kader

BESLUIT. Juridisch kader Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft: 101759_9-9 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van gas aan kleinverbruikers op grond van artikel 45, eerste lid,

Nadere informatie

Wet voorkeursrecht gemeenten

Wet voorkeursrecht gemeenten Behoort bij kennisgeving aan belanghebbenden d.d. 27 januari 2010 omtrent de vestiging van het gemeentelijk voorkeursrecht op grond van de Wet voorkeursrecht gemeenten. Wet voorkeursrecht gemeenten 1.

Nadere informatie

BESLUIT. I. Juridisch kader. Dienst uitvoering en toezicht Energie

BESLUIT. I. Juridisch kader. Dienst uitvoering en toezicht Energie Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: 101759_10-6 Betreft: Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van gas aan kleinverbruikers op grond van artikel 45, eerste lid,

Nadere informatie

INHOUD. Enige afkortingen. Verkort aangehaalde literatuur. Hoofdstuk I - Inleidende opmerkingen / 1

INHOUD. Enige afkortingen. Verkort aangehaalde literatuur. Hoofdstuk I - Inleidende opmerkingen / 1 INHOUD Enige afkortingen Verkort aangehaalde literatuur Hoofdstuk I - Inleidende opmerkingen / 1 Hoofdstuk II - Onderverdeling van zakelijke rechten / 9 a. Algemene opmerkingen / 9 b. Opsomming van de

Nadere informatie

Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen gemeente De Bilt 2014

Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen gemeente De Bilt 2014 Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen gemeente De Bilt 2014 Beleidsregels over nadeelcompensatie als gevolg van het verplaatsen op verzoek van het college van burgemeester en wethouders of het

Nadere informatie

CONCEPT. De Minister van Veiligheid en Justitie, Gelet op artikel 6, negende lid, van het Besluit bezoldiging politie: Besluit:

CONCEPT. De Minister van Veiligheid en Justitie, Gelet op artikel 6, negende lid, van het Besluit bezoldiging politie: Besluit: directoraat-generaal Veiligheid Personeel & Materieel CONCEPT Regeling van de Minister van Veiligheid en Justitie van DGV Politie/Personeel en Materieel, houdende invoering van de Tijdelijke regeling functieonderhoud

Nadere informatie

BESLUIT. Juridisch kader

BESLUIT. Juridisch kader Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft: 101759_19-6 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van gas aan kleinverbruikers op grond van artikel 45, eerste lid,

Nadere informatie

Nadeelcompensatieregeling Kabels en leidingen Gemeente Castricum 2014

Nadeelcompensatieregeling Kabels en leidingen Gemeente Castricum 2014 GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Castricum. Nr. 78794 31 december 2014 Nadeelcompensatieregeling Kabels en leidingen Gemeente Castricum 2014 Het college van burgemeester en wethouders maakt

Nadere informatie

N.C. van Oostrom-Streep, 'De kwalitatieve verplichting' Woord vooraf Lijst van afkortingen

N.C. van Oostrom-Streep, 'De kwalitatieve verplichting' Woord vooraf Lijst van afkortingen Inhoudsopgave Woord vooraf Lijst van afkortingen v xv Hoofdstuk 1 Inleiding op het onderwerp, presentatie van de onderzoeksvraag 1 1.1 Inleiding 1 1.2 De mogelijkheden 2 1.3 De vraag 4 1.4 De methode 5

Nadere informatie

Overdrachtsbelasting.

Overdrachtsbelasting. Overdrachtsbelasting. Vanuit de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) zijn vragen gesteld over de tijdelijke verlaging van het tarief van de overdrachtsbelasting voor woningen (zie het besluit

Nadere informatie

Onderwerp Voorstel tot het vaststellen van de Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuur (AVOI) gemeente Olst-Wijhe

Onderwerp Voorstel tot het vaststellen van de Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuur (AVOI) gemeente Olst-Wijhe Aan de raad van de gemeente Olst-Wijhe. Raadsvergadering d.d. Agendapunt Voorstelnummer Opiniërend besproken d.d. Portefeuillehouder 19 januari 2015 8 2015/02 n.v.t. wethouder M. Blind Kenmerk 14.408410

Nadere informatie

c. burgerservicenummer: het burgerservicenummer, bedoeld in artikel 1, onder b, van de Wet algemene bepalingen burgerservicenummer.

c. burgerservicenummer: het burgerservicenummer, bedoeld in artikel 1, onder b, van de Wet algemene bepalingen burgerservicenummer. REGELING van de Minister van Economische Zaken van 20 juni 2008, nr. WJZ 8067794, houdende regels voor een systeem van informatie-uitwisseling ter voorkoming van graafschade zoals van toepassing tot het

Nadere informatie

Artikelsgewijze toelichting

Artikelsgewijze toelichting Algemene toelichting Voornaamste doel van de Algemene verordening ondergrondse infrastructuur (hierna ook: AVOI) is de realisatie van één uniform regime voor al het werk in openbare gronden om de gewenste

Nadere informatie

: Trip Advocaten & Notarissen mr. M.Th.J.H. Straatman, kandidaat-notaris

: Trip Advocaten & Notarissen mr. M.Th.J.H. Straatman, kandidaat-notaris MEMO Aan : N.V. Waterleidingmaatschappij Drenthe t.a.v. de directie Van : Trip Advocaten & Notarissen mr. M.Th.J.H. Straatman, kandidaat-notaris Inzake Onzeref : erfpacht Noorderdierenpark Emmen : Datum

Nadere informatie

Gelet op artikel 95na, tweede lid, van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 52ca,tweede lid, van de Gaswet;

Gelet op artikel 95na, tweede lid, van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 52ca,tweede lid, van de Gaswet; CONCEPT Besluit Modelcontract Besluit van de Autoriteit Consument en Markt van (datum), houdende vaststelling van het modelcontract als bedoeld in artikel 95na, eerste lid, van de Elektriciteitswet 1998

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal Centraal Informatiepunt

Eerste Kamer der Staten-Generaal Centraal Informatiepunt Eerste Kamer der Staten-Generaal Centraal Informatiepunt Den Haag, 27 november 2000 Aan de leden en de plv. leden van de Vaste Commissie voor Economische Zaken HERZIENE VERSIE I.V.M. TOEVOEGEN STEMVERHOUDING

Nadere informatie

- Concept doorlopende tekst - ter informatie 06 juli pag. 1 - Wion : concept doorlopende tekst incl voorgestelde wijzing d.d.

- Concept doorlopende tekst - ter informatie 06 juli pag. 1 - Wion : concept doorlopende tekst incl voorgestelde wijzing d.d. - Concept doorlopende tekst - ter informatie 06 juli 2016 - - pag. 1 - Wion : concept doorlopende tekst incl voorgestelde wijzing d.d. 6 juli 2016 - Aan deze tekst kunnen geen rechten worden ontleend-

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 1995 700 Besluit van 22 december 1995 tot wijziging van het Uitvoeringsbesluit omzetbelasting 1968 in verband met de totstandkoming van de Tweede

Nadere informatie

Zakenrecht en zakelijke zekerheidsrechten

Zakenrecht en zakelijke zekerheidsrechten Zakenrecht en zakelijke zekerheidsrechten INLEIDING...1 HET ZAKENRECHT GESITUEERD BINNEN HET VERMOGENSRECHT...1 HET BELANG VAN HET ZAKENRECHT...2 BEGRIPPEN ZAAK GOED VERMOGEN...3 HOOFDSTUK 1: DE LEER VAN

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN@ Kreken van Nibbeland te Zuidland@ (Fase 3.1, kavels 20 tot en met 33)@

ALGEMENE VOORWAARDEN@ Kreken van Nibbeland te Zuidland@ (Fase 3.1, kavels 20 tot en met 33)@ Fokkema Linssen Blad 1 Notarissen te Rotterdam Concept d.d. 25-11-2015 ALGEMENE VOORWAARDEN@ Kreken van Nibbeland te Zuidland@ (Fase 3.1, kavels 20 tot en met 33)@ Heden, @, verscheen voor mij, mr. @,

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2014 131 Wet van 12 maart 2014 tot aanpassing van wetgeving en vaststelling van overgangsrecht in verband met de herziening van de maatregelen van

Nadere informatie

Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen Gemeente Woudrichem 2014

Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen Gemeente Woudrichem 2014 Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen Gemeente Woudrichem 2014 Beleidsregels over nadeelcompensatie als gevolg van het verplaatsen op verzoek van de gemeente of het anderszins nemen van maatregelen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 26 463 Regels omtrent het transport en de levering van gas (Gaswet) Nr. 95 DERDE NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 4 april 2000 Het voorstel van wet

Nadere informatie

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage(n) 8 september 2003 ME/EM/3051226 1 Onderwerp Besluit tot verlenging termijn beschermde afnemer Gaswet en Elektriciteitswet 1998 E-en G-wet.mbo Besluit van, tot verlenging

Nadere informatie

Appartementsrecht Feiten over uw positie in het appartementsrecht. Deze brochure is een uitgave van de advocaten Toon Kool en Paul Veerman

Appartementsrecht Feiten over uw positie in het appartementsrecht. Deze brochure is een uitgave van de advocaten Toon Kool en Paul Veerman Appartementsrecht Feiten over uw positie in het appartementsrecht Deze brochure is een uitgave van de advocaten Toon Kool en Paul Veerman 1087 CE AMSTERDAM T 020 398 01 50 E ERFRECHT@KBGADVOCATEN.NL WWW.

Nadere informatie

Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen gemeente Almere 2016

Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen gemeente Almere 2016 Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen gemeente Almere 2016 Beleidsregels over nadeelcompensatie als gevolg van het op verzoek van het college van burgemeester en wethouders verplaatsen of het anderszins

Nadere informatie

1 Juridisch kader BESLUIT. Directie Toezicht Energie

1 Juridisch kader BESLUIT. Directie Toezicht Energie Directie Toezicht Energie BESLUIT Nummer: 102467_2-3 Betreft: Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van gas aan kleinverbruikers op grond van artikel 45, eerste lid, van de Gaswet

Nadere informatie

Bemiddelingskosten: twee heren dienen, een onredelijk voordeel bedingen. Hoe zit het nu precies?

Bemiddelingskosten: twee heren dienen, een onredelijk voordeel bedingen. Hoe zit het nu precies? Bemiddelingskosten: twee heren dienen, een onredelijk voordeel bedingen. Hoe zit het nu precies? 1 2 Mw. K. Looijschilder Bemiddelingskosten: twee heren dienen, een onredelijk voordeel bedingen. Hoe zit

Nadere informatie

Inleiding bij de Bibliotheek Burgerlijk Recht en Procesrecht Larcier.. Inleiding... 1

Inleiding bij de Bibliotheek Burgerlijk Recht en Procesrecht Larcier.. Inleiding... 1 iii Inhoudstafel Inleiding bij de Bibliotheek Burgerlijk Recht en Procesrecht Larcier.. i Inleiding............................................... 1 Hoofdstuk I. Wanneer bestaat een dienstbaarheid ten

Nadere informatie

Netwerken: eigendomsregistratie en informatie-uitwisseling ondergrondse netten

Netwerken: eigendomsregistratie en informatie-uitwisseling ondergrondse netten Netwerken: eigendomsregistratie en informatie-uitwisseling ondergrondse netten Dr.mr. B.A.M. Janssen 1 Verkorte en bewerkte versie van het zevende hoofdstuk van 'Wie heeft de leiding', de eigendom van

Nadere informatie

ONDERSPLITSING IN APPARTEMENTSRECHTEN

ONDERSPLITSING IN APPARTEMENTSRECHTEN 1 D116838/DR/ klo conceptversie d.d.: 24-7-2015 Wilhelminapier te Rotterdam Ondersplitsing A-3 Parkeerplaatsen A-8 t/m A-234 en bergingen A-235 t/m 454 Akte II ONDERSPLITSING IN APPARTEMENTSRECHTEN Op

Nadere informatie

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer 102612_16 / 8 Betreft zaak: Besluit tot wijziging van het besluit tot vaststelling van de korting ter bevordering van de doelmatige bedrijfsvoering, de

Nadere informatie

DE REGIONALISERING VAN DE HUURWETGEVING INGEVOLGE DE ZESDE STAATSHERVORMING

DE REGIONALISERING VAN DE HUURWETGEVING INGEVOLGE DE ZESDE STAATSHERVORMING DE REGIONALISERING VAN DE HUURWETGEVING INGEVOLGE DE ZESDE STAATSHERVORMING Prof. DIRK MEULEMANS Mei 2014 1 1. DE ZESDE STAATSHERVORMING - De Zesde Staatshervorming is doorgevoerd. - Een grote en ingrijpende

Nadere informatie

RICHTSNOEREN AANWIJZING AANMERKELIJKE MACHT OP DE MARKT

RICHTSNOEREN AANWIJZING AANMERKELIJKE MACHT OP DE MARKT RICHTSNOEREN AANWIJZING AANMERKELIJKE MACHT OP DE MARKT I Inleiding 1. Het college van de Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit (hierna: het college) publiceert hierbij richtsnoeren die aangeven

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 29 936 Regels inzake beëdiging, kwaliteit en integriteit van beëdigd vertalers en van gerechtstolken die werkzaam zijn binnen het domein van justitie

Nadere informatie

Dat hiertoe onder andere het operationeel windvermogen op zee wordt opgeschaald naar 4.450 MW in 2023;

Dat hiertoe onder andere het operationeel windvermogen op zee wordt opgeschaald naar 4.450 MW in 2023; De Minister van Economische Zaken; In overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad, Overwegende, Dat op grond van richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 ter

Nadere informatie

BEVOEGDHEDENLIJST EENHEID PROJECT- EN PROGRAMMAMANAGEMENT

BEVOEGDHEDENLIJST EENHEID PROJECT- EN PROGRAMMAMANAGEMENT BEVOEGDHEDENLIJST EENHEID PROJECT- EN PROGRAMMAMANAGEMENT Laatstelijk vastgesteld door: Gedeputeerde Staten bij besluit van 16-12-2014 kenmerk 2014/0337622 Commissaris van de Koning bij besluit van 16-12-2014

Nadere informatie

gelet op het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 24 september 2014, met kenmerk APO20, raadsstuk 13GR2612R;

gelet op het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 24 september 2014, met kenmerk APO20, raadsstuk 13GR2612R; Verordening leges omgevingsvergunning 2014 De raad van de gemeente Rotterdam, gelet op het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 24 september 2014, met kenmerk APO20, raadsstuk 13GR2612R;

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST ADVIES (BRUGEL-ADVIES-20150424-204) betreffende het voorontwerp van besluit van de Regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1994±1995 24 212 Vaststelling en invoering van afdeling 7.1.12 (huurkoop onroerende zaken) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek Nr. 1 KONINKLIJKE BOODSCHAP

Nadere informatie

PRAKTISCH BOEKHOUDEN VOOR KLEINE VZW S

PRAKTISCH BOEKHOUDEN VOOR KLEINE VZW S PRAKTISCH BOEKHOUDEN VOOR KLEINE VZW S PRAKTISCH BOEKHOUDEN VOOR KLEINE VZW S ROLAND VAN HECKE Directeur VSDC vzw Erkend Boekhouder-Fiscalist aangesloten bij het BIBF Lid werkgroep vzw s in de Commissie

Nadere informatie

Huur of erfpacht bij woonwagenstandplaatsen?

Huur of erfpacht bij woonwagenstandplaatsen? Huur of erfpacht bij woonwagenstandplaatsen? Renate Vergeer Wetenschapswinkel Rechten, Universiteit Utrecht Begeleid door de disciplinegroep Privaatrecht Juni 2005 CIP GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK,

Nadere informatie

Concept Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van (Regeling aanwijzing directeur-grootaandeelhouder 2014)

Concept Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van (Regeling aanwijzing directeur-grootaandeelhouder 2014) Concept Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van (Regeling aanwijzing directeur-grootaandeelhouder 2014) De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, handelend in overeenstemming

Nadere informatie

DE WIJZIGING VAN DE AKTE VAN SPLITSING

DE WIJZIGING VAN DE AKTE VAN SPLITSING DE WIJZIGING VAN DE AKTE VAN SPLITSING Al geruime tijd bestaat er bij appartementseigenaren een grote behoefte aan een mogelijkheid om op een meer eenvoudige en soepele wijze de akte van splitsing aan

Nadere informatie

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 13 januari 2011;

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 13 januari 2011; De raad van de gemeente Schiermonnikoog; overwegende, dat het noodzakelijk is het verstrekken van toeslagen en het verlagen van uitkeringen van bijstandsgerechtigden jonger dan 65 jaar bij verordening

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2003 190 Beschikking van de Minister van Justitie van 6 mei 2003, houdende plaatsing in het Staatsblad van de tekst van het Besluit kadastrale tarieven

Nadere informatie

CM01-025 Utrecht, 23 oktober 2001. Betreft: implementatie Richtlijn 2001/55 inzake tijdelijke bescherming van ontheemden

CM01-025 Utrecht, 23 oktober 2001. Betreft: implementatie Richtlijn 2001/55 inzake tijdelijke bescherming van ontheemden Permanente commissie Secretariaat van deskundigen in internationaal vreemdelingen-, telefoon 31 (30) 297 42 14/43 28 telefax 31 (30) 296 00 50 e-mail cie.meijers@forum.nl postbus 201, 3500 AE Utrecht/Nederland

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1994 1995 24 139 Regels met betrekking tot naar buitenlands recht opgerichte, rechtspersoonlijkheid bezittende kapitaalvennootschappen die hun werkzaamheid

Nadere informatie

BESLUIT. I. Juridisch kader. Dienst uitvoering en toezicht Energie

BESLUIT. I. Juridisch kader. Dienst uitvoering en toezicht Energie Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: 101647/ Betreft: Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel 95d, eerste

Nadere informatie

Nadere regels nadeelcompensatie kabels en leidingen Helmond 2014

Nadere regels nadeelcompensatie kabels en leidingen Helmond 2014 Nadere regels nadeelcompensatie kabels en leidingen Helmond 2014 Nadere regels over nadeelcompensatie als gevolg van het verplaatsen op verzoek van de gemeente of het anderszins nemen van maatregelen ten

Nadere informatie

PUBLICATIE NIEUWE NEN 3569; Wat zijn bouwbreed de gevolgen?

PUBLICATIE NIEUWE NEN 3569; Wat zijn bouwbreed de gevolgen? PUBLICATIE NIEUWE NEN 3569; Wat zijn bouwbreed de gevolgen? Bij het ter perse gaan van deze tweede nieuwsbrief ligt de ontwerp NEN 3569, handelend over vlakglas voor gebouwen, voor commentaar ter inzage.

Nadere informatie

2009 -- Overdrachtsbelasting -- Deel 1

2009 -- Overdrachtsbelasting -- Deel 1 Overdrachtsbelasting les 1 programma Inleiding overdrachtsbelasting Verkrijgingen Maatstaf van heffing Verandering in beperkt recht Hoe bij gezamenlijk eigendom Vrijstellingen Heffing en teruggaaf Object

Nadere informatie

Voorstel van decreet. van de heren Sven Gatz, Dirk Van Mechelen, Marino Keulen en Sas van Rouveroij. 367 ( ) Nr. 1 9 februari 2010 ( )

Voorstel van decreet. van de heren Sven Gatz, Dirk Van Mechelen, Marino Keulen en Sas van Rouveroij. 367 ( ) Nr. 1 9 februari 2010 ( ) stuk ingediend op 367 (2009-2010) Nr. 1 9 februari 2010 (2009-2010) Voorstel van decreet van de heren Sven Gatz, Dirk Van Mechelen, Marino Keulen en Sas van Rouveroij houdende wijziging van artikel 159

Nadere informatie

1 Juridisch kader BESLUIT ENERGIEKAMER

1 Juridisch kader BESLUIT ENERGIEKAMER ENERGIEKAMER BESLUIT Nummer: 102557_1/6 Betreft: Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel 95d, eerste lid, van de Elektriciteitswet

Nadere informatie