ABC van Social Impact Bonds. Yvette Verleisdonk 29 november 2016

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ABC van Social Impact Bonds. Yvette Verleisdonk 29 november 2016"

Transcriptie

1

2 ABC van Social Impact Bonds Yvette Verleisdonk 29 november 2016

3 Wat is een Social Impact Bond (SIB)? Misleidende term, beter: pay-for-success mechanisme Drie partijen: Overheid, sociale dienstverlener en sociale investeerders Overheid geeft de sociale dienstverlener de opdracht om een sociaal programma op te zetten en uit te voeren. Het programma wordt (voor) gefinancierd door de sociale investeerders. Als het programma meetbare goede resultaten heeft, betaalt de overheid de lening terug aan de sociale investeerders, eventueel met (beperkte) rente 3

4 Voorbeeld: Actiris Duo for a Job SIB (2014) Actiris Brussel Investeerders Evaluator 6 md, x per werk accent op netwerk o.g.v. publieke gegevens output Duo for a Job (coaching door seniors 300 jongeren in drie jaar) Doelgroep: werkloze, jonge immigranten in Brussel Begin: zomer 2015 Duur: 2 jaar, mogelijke verlenging met één jaar Bedrag: EUR Kosten coaching: EUR per cliënt Kosten overheid: EUR per cliënt Evaluatie: Terugbetaling hoofdsom als DfJ 10 % efficiënter dan Actiris Terugbetaling hoofdsom plus ROI van 6% als DfJ 60% efficiënter dan Actiris 4

5 Wat is een Social Impact Bond (SIB)? Eerste SIB opgezet in 2007 nu wereldwijd ongeveer 60 SIB s Meeste in Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten, Australië Sectoren: Welzijn (bv. Daklozen/contraceptie/ondersteuning ouderen) Justitie (bv. Recividisten/alternatieve straffen) Onderwijs (bv. School drop-out/schoolvoorbereiding jonge kinderen) Werkgelegenheid (bv. jeugdwerkloosheid) 5

6 Wat is een Social Impact Bond (SIB)? PROJECT LAND JAAR OVERHEIDSPARTNER Peterborough One Service VK 2010 Ministry of Justice Adolescent incarceration (Rikers) VS 2012 City of New York Juvenile justice and detention VS 2014 Commonwealth of MA Buzinessclub NL 2013 Rotterdam Disadvantaged youth education and employment: Teens & Toddlers VK 2012 Department of Work & Pensions Duo For A Job BE 2014 Actiris Prevention of Type -2 Diabetes Israël Under study Government and HMO Prevention of asthma in underpriviledged communities VS 2013 The California Endowment Child care VK 2012 Essex County Council Adoption It s all about me VK 2013 Local Authorities Homelessness VK 2012 Greater London Authority Childhood education VS 2013 Salt Lake City 6

7 Voordelen van SIB s 1. Overheid: Maakt innovatieve en preventieve sociale projecten mogelijk; maatschappelijke problemen waarvoor nog geen duidelijk antwoord bestaat Geen financieel risico - risico transfer van overheid naar privé Budget neutraal: besparingen zijn tenminste gelijk aan kosten 2. Sociale dienstverlener: Stabiele financiering voor middellange termijn (3- jaar), onafhankelijk van resultaten Kans voor innovatief project en/of organisatie zonder track record Kans voor project dat individuele ondersteuning aan personen met verschillende noden biedt Meer flexibiliteit doordat accent op meetbare uitkomst ligt Versterking organisatie en management meer impact in toekomst 7

8 Voordelen van SIB s 3. Sociale investeerders: Dialoog tussen investeerders en sociale organisaties wederzijdse leercurve en betrokkenheid Middelen recurrent inzetten mogelijke terugbetaling en return on investment (cf filantropie) Ondersteuning resultaat gericht project 8

9 Risico s van SIB s Principiële bezwaren Niet geschikt voor elk sociaal probleem (bv. niet zwaarlijvigheid) Keuze sociale dienstverlener en project is essentieel (goede kwaliteit/professioneel) Ingewikkeld proces met (minstens) drie actoren: minimum omvang is nodig 9

10 Juridische aandachtspunten Openbare aanbestedingsregels (meest: onderhandelingsprocedure met bekendmaking) Budgettair regime overheidspartner Voordelen, kosten en besparingen moeten op hetzelfde overheidsniveau vallen Privacy wetgeving Samenwerkingsovereenkomsten: 1. Overheid sociale dienstverlener 2. Investeerders sociale dienstverlener 3. Overheid sociale dienstverlener investeerders evaluator 10

11 Wanneer kan een SIB uitkomst bieden? Sociaal project en sociale dienstverlener: Preventieve, innovatieve, meer efficiënte benadering of opschalen bestaand project Output objectief en cijfermatig vatbaar (beschikbaarheid gegevens, link met project) Project van voldoende omvang, maar wel controleerbaar Voldoende kwaliteit van management, organisatie en gegevensverwerking Track record/ervaring Redelijke tijdshorizon (van investering/wijziging beleid) Overheid: Aantoonbare maatschappelijke opbrengst, inclusief kostenbesparing Open voor innovatie Besparingen en kosten moeten op zelfde overheidsniveau liggen Passen binnen budgettair kader 11

12 Wanneer kan een SIB uitkomst bieden? Sociale Investeerder: Bereidheid tot risicovolle investering Investering is moeilijk/niet overdraagbaar gedurende looptijd Investering van relatief groot bedrag (min EUR) 12

13 Beslisboom SIB* Stap 1: Kun je een voorstel schrijven over de verwachte maatschappelijke opbrengst incl. besparing? Nee Niet geschikt. Voor de verkenning van een SIB moet het voorstel voor zowel de overheidspartner als de investeerders een helder verhaal zijn. Ja Stap 2: Zijn de opbrengsten van de interventie kwantitatief en objectief te meten? Nee Niet geschikt. Betaling vindt plaats als de beoogde maatschappij resultaten gerealiseerd zijn. In het kader van het partnerschap in de SIB is het van belang dat alle partijen afspraken maken over harde objectief meetbare resultaten. Ja Bron: Rotterdam Start Foundation 13

14 Beslisboom SIB Stap 3: Zijn er max. 3 partijen betrokken waar de maatschappelijke opbrengsten vallen? Nee Lastig. Als de maatschappelijke opbrengsten versnipperd vallen, wordt het organiseren van een SIB complex wegens het aantal partijen kan uitkomen. Ja Stap 4: Zijn de opbrengsten van de interventie hoger dan de kosten? Nee Niet geschikt. De investeerder moet een rendement in het vooruitzicht hebben. Weinig investeerders willen meedoen als het verwachtte rendement negatief is. Ja 14

15 Beslisboom SIB Stap 5: Is het benodigde investeringsbedrag minimaal 700,000,-? Ja Nee Niet geschikt. Het organiseren van een SIB kost veel tijd en geld. Onder de 700,000,- is het vaak te duur om de constructie op te tuigen ten opzichte van het geïnvesteerde bedrag. Denk aan juridische kosten, due dillegence kosten en meetkosten door een accountant. Stap 6: Heeft het project of de ondernemer een track record? Ja Nee Lastig. De investeerder ziet het liefst resultaten uit het verleden. Op deze manier kan de investeerder inschatten of de interventie succesvol is en wat het verwachtte rendement is. Als het een nieuw project is, is dit lastiger. Het is extra van belang dat de ondernemer veel ervaring heeft met de doelgroep en het probleem. 15

16 Beslisboom SIB Stap 7: Zijn er investeerders die geloven in het project? Nee Aan de slag. Krachten bundelen en samen met uitvoerder/intermediair gesprek aangaan met investeerders om te kijken of zij er mogelijkheden in zien. Ja Klinkt als een heel interessant voorstel voor een SIB. Nu is het zaak om een business case te bouwen waarop de stakeholders een beslissing kunnen nemen. 16

17 Toekomst? Samenbrengen van kennis en ondersteuning (bv overheidsopdrachten, begrotingstechnisch) in kenniscentrum? Cf Kenniscentrum PPS Decreet over SIB s (naar analogie van PPS decreet)? Rol kenniscentrum Erkenning van evaluatoren Standaardkader en standaardcontracten? Fiscale aftrek van investeringen in SIB s? Outcome Fund voor terugbetaling SIB s (zie, Portugal 100 miljoen euro) Social Impact Fonds: spreiding risico? 17

18

Next-Generation Financing

Next-Generation Financing Next-Generation Financing Finding the right solutions to the right equations Prof. dr. Paul Louis Iske, Maastricht University Chief Dialogues Officer, ABN AMRO Bank Business Case A business case is a set

Nadere informatie

Social Impact Bonds. Een partnership voor maatschappelijk rendement

Social Impact Bonds. Een partnership voor maatschappelijk rendement Social Impact Bonds Een partnership voor maatschappelijk rendement Social Impact Bonds Introductie Gemeenten staan voor steeds grotere uitdagingen. Door samen te werken met sociale ondernemers en in ves

Nadere informatie

Health Impact Bonds. Een nieuw financieringsinstrument voor de gezondheidszorg

Health Impact Bonds. Een nieuw financieringsinstrument voor de gezondheidszorg Health Impact Bonds Een nieuw financieringsinstrument voor de gezondheidszorg Health Impact Bonds Introductie Door de doorzettende trend van vergrijzing en bezuinigingen staat de gezondheidszorg voor steeds

Nadere informatie

Innovatiebudget Sociaal Domein regio Arnhem

Innovatiebudget Sociaal Domein regio Arnhem Innovatiebudget Sociaal Domein regio Arnhem Eind juli is de eerste ronde afgerond voor de besteding van het regionale Innovatiebudget Sociaal Domein. In deze ronde is niet het volledige beschikbare budget

Nadere informatie

Financieringsmogelijkheden Overheid. Utrecht, 3 oktober René Kamphuis

Financieringsmogelijkheden Overheid. Utrecht, 3 oktober René Kamphuis CE Financieringsmogelijkheden Overheid Utrecht, 3 oktober 2016 René Kamphuis Voor Informatie en advies, financiering, netwerken, het vinden van zakenpartners en wet- en regelgeving. Financieringsinstrumenten

Nadere informatie

Heb je een vraag over de Mobiles for Good Challenge? Stuur dan een email naar: foundation.nl@vodafone.com

Heb je een vraag over de Mobiles for Good Challenge? Stuur dan een email naar: foundation.nl@vodafone.com Wat is de Vodafone Mobiles for Good Challenge? Dit programma richt zich op sociaal ondernemers, met een innovatief idee voor een product of dienst, die een bijdrage levert aan de maatschappij. Mobiele

Nadere informatie

VAN AMBITIE NAAR RESULTAAT

VAN AMBITIE NAAR RESULTAAT Sport Impact Bond SPORT IMPACT BONDS VAN AMBITIE NAAR RESULTAAT KENNISDAG SPORT & BEWEGEN 14 DECEMBER 2017 Society Impact www.societyimpact.nl 3 CONTEXT VERZORGINGSSTAAT PARTICIPATIE- SAMENLEVING DECENTRALISATIE

Nadere informatie

FORMAT BUSINESSCASE Inkoop Dagbesteding (licht)

FORMAT BUSINESSCASE Inkoop Dagbesteding (licht) FORMAT BUSINESSCASE Inkoop Dagbesteding (licht) Aanvrager Organisatie Overige initiatiefnemers Naam Contactpersoon Telefoon E-mail 1 Naam business case Klantsegment DAGBESTEDING CATEGORIE LICHT Cliënten

Nadere informatie

Innovatieve bekostiging bij klimaatadaptatie. Gouda, maart 2014

Innovatieve bekostiging bij klimaatadaptatie. Gouda, maart 2014 Innovatieve bekostiging bij klimaatadaptatie Gouda, maart 2014 Overzicht Page 2 1. Financieren en bekostigen 2. Economische analyse van klimaatadaptatie 3. Casus Kop van Feijenoord Kernvraag: Hoe kunnen

Nadere informatie

Actuele visie van een bankier op PPS projecten. S. De Loecker Financial Engineer Public Finance

Actuele visie van een bankier op PPS projecten. S. De Loecker Financial Engineer Public Finance Actuele visie van een bankier op PPS projecten S. De Loecker Financial Engineer Public Finance Brasschaat, 17 februari 2009 Agenda Huidige context Visie Dexia Bijlagen: Rol Dexia en PPS formules 2 Huidige

Nadere informatie

Gemeente Amsterdam. Reactie op Initiatiefvoorstel De impact van Social Impact Bonds

Gemeente Amsterdam. Reactie op Initiatiefvoorstel De impact van Social Impact Bonds Bezoekadres Stadhuis, Amstel 1 1011 PN Amsterdam Gemeente Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 020 552 9111 Fax 020 552 3426 www.amsterdam.nl Retouradres: BDA, Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Nadere informatie

Health Impact Bonds. Veelgestelde Vragen. Contactpersoon: Johanneke Tummers j.tummers@nationale-denktank.nl 06-20544128 De Nationale DenkTank 2013

Health Impact Bonds. Veelgestelde Vragen. Contactpersoon: Johanneke Tummers j.tummers@nationale-denktank.nl 06-20544128 De Nationale DenkTank 2013 Health Impact Bonds Veelgestelde Vragen Contactpersoon: Johanneke Tummers j.tummers@nationale-denktank.nl 06-20544128 De Inhoud Samenvatting Veelgestelde vragen Health Impact Bonds maken maatschappelijk

Nadere informatie

Factsheet. Inleiding. Thema Werkgelegenheid

Factsheet. Inleiding. Thema Werkgelegenheid Factsheet Thema Werkgelegenheid Inleiding Rotterdam wil dromers, denkers en doeners ondersteunen bij het realiseren van ideeën en initiatieven waarmee maatschappelijke vraagstukken in de stad worden aangepakt.

Nadere informatie

4 juni Ministerie van Financiën, PPS & Asset management

4 juni Ministerie van Financiën, PPS & Asset management De Waarheid over DBFM PIANOo-congres 4 juni 2009 Wie zijn wij? Erik Jan Snik Merlijn Nijhof Ministerie van Financiën, PPS & Asset management www.minfin.nl/onderwerpen/publiek_private_samenwerking Voorheen:

Nadere informatie

Investeren in nieuwe sportinfrastructuur? Scenario s

Investeren in nieuwe sportinfrastructuur? Scenario s Investeren in nieuwe sportinfrastructuur? Scenario s Beslissingskader scenario s nieuwe sportinfrastructuur 10 vragen voor een optimale lokale keuze David Nassen Vooraf 10-tal scenario s (of combinaties)

Nadere informatie

HET PROJECT WAAR ALLES IN SAMEN KOMT WATER SHOPS IN INDIA CARE. ACT. SHARE. LIKE CORDAID.

HET PROJECT WAAR ALLES IN SAMEN KOMT WATER SHOPS IN INDIA CARE. ACT. SHARE. LIKE CORDAID. HET PROJECT WAAR ALLES IN SAMEN KOMT WATER SHOPS IN INDIA CARE. ACT. SHARE. LIKE CORDAID. SCHOON WATER: BRON VAN VOORSPOED... WATER > GEZONDHEID > EDUCATIE > ECONOMISCHE ONTWIKKELING > WELVAART Zonder

Nadere informatie

Growth Capital Fund BV

Growth Capital Fund BV Growth Capital Fund BV Groei en ondernemen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Groeibedrijven vormen een belangrijke aanjager van de economie. Sommige bedrijven groeien spectaculair, anderen laten

Nadere informatie

Samenwerken met maatschappelijke organisaties in nieuwe context. 4 maart 2014

Samenwerken met maatschappelijke organisaties in nieuwe context. 4 maart 2014 Samenwerken met maatschappelijke organisaties in nieuwe context 4 maart 2014 Belang civil society voor inclusieve ontwikkeling Deelname MO s aan beleidsprocessen Bruggen slaan/makelaarsrol/capaciteitsversterking

Nadere informatie

Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam. Henk de Bruijn 25 september 2013. Copyright - Port of Rotterdam

Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam. Henk de Bruijn 25 september 2013. Copyright - Port of Rotterdam Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam Henk de Bruijn 25 september 2013 1 Haven- en industriegebied + 2 Havengebieden Maasvlakte Waal-/Eemhaven Europoort Botlek 3 Haven in cijfers Rotterdamse haven

Nadere informatie

Social Return On Investment

Social Return On Investment Social Return On Investment De maatschappelijke opbrengst van Onderwijs Zorg Arrangementen 9 maart 2015 Introduc4e Sinzer Pla$orm voor meten van impact Social impact consultancy Training 2 Missie Sinzer

Nadere informatie

Kansen en uitdagingen

Kansen en uitdagingen Social Impact Bonds oktober 2015 Kansen en uitdagingen in Nederland Kansen en uitdagingen Hoe kunnen Social Impact Bonds in Nederland doorbreken? Praktijk cases Van Jeugdzorg tot Ontwikkelingssamenwerking:

Nadere informatie

INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK

INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK INHOUD 1. Uitgangspunten 2. Doelgroep - achtergrondkenmerken 3. IMVO - algemeen 4. IMVO voor het eigen bedrijf/ bedrijf waar het voor werkt

Nadere informatie

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Door: Hans Wouters Programma energietransitie Provincie Gelderland Geactualiseerde verdeling 100 mln Verdeling nog te bestemmen revolverende

Nadere informatie

Stichting So Logical Foundation

Stichting So Logical Foundation Stichting So Logical Foundation BELEIDSPLAN 2015-2016 Stichting So Logical Foundation Postbus 5823 1410 GA Naarden Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Doelstelling 4 3. Werkwijze 6 4. Organisatie 7 5. Financiën

Nadere informatie

Provinsje Fryslan Leeuwarden, 25 maart 2014. Frans van Wieren. duurzaam ondernemen en toch geld verdienen Presentatie Financiering Esco s

Provinsje Fryslan Leeuwarden, 25 maart 2014. Frans van Wieren. duurzaam ondernemen en toch geld verdienen Presentatie Financiering Esco s Provinsje Fryslan Leeuwarden, 25 maart 2014 Frans van Wieren duurzaam ondernemen en toch geld verdienen Presentatie Financiering Esco s Financiering Esco s Terugverdientijd Vormen van financiering Esco

Nadere informatie

Financieren van grote windprojecten Juni 2013. Vertrouwelijk NWEA Winddag

Financieren van grote windprojecten Juni 2013. Vertrouwelijk NWEA Winddag Financieren van grote windprojecten Juni 2013 Green Giraffe Energy Bankers gespecialiseerd in duurzame energie financieringen Focus op de duurzame energie: Green Giraffe Energy Bankers is opgericht door

Nadere informatie

management consultants De Innovatiebox partners in innovatie

management consultants De Innovatiebox partners in innovatie management consultants De Innovatiebox partners in innovatie VOORWOORD Beste lezer, Met enige trots presenteer ik u de samenwerking tussen De Breed & Partners en de internationaal gerespecteerde fiscalisten

Nadere informatie

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth Stappenplan Social Return on Investment Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth 1 1. Inleiding Het succesvol implementeren van ehealth is complex en vraagt investeringen van verschillende

Nadere informatie

Doelbedrag campagne EUR Streefbedrag campagne EUR Rente 7%

Doelbedrag campagne EUR Streefbedrag campagne EUR Rente 7% Crowdfundingproject Oneplanetcrowd Bedrijfsnaam Website Oneplanetcrowd B.V. www.oneplanetcrowd.com Doelbedrag campagne EUR 250.000 Streefbedrag campagne EUR 1.000.000 Financieringsvorm Achtergestelde converteerbare

Nadere informatie

Whitepaper ORMIT: Ontwikkelen loont

Whitepaper ORMIT: Ontwikkelen loont Whitepaper ontwikkelen loont! Inleiding Gemiddeld geeft een organisatie ieder jaar zo n 2% van de loonkosten uit aan opleiden en ontwikkelen. Is deze investering de moeite waard? Zijn medewerkers tevreden

Nadere informatie

FINANCIERING IN HET MKB

FINANCIERING IN HET MKB FSV CORPORATE FINANCE FINANCIERING IN HET MKB N.T.O.C. 2.0 Geurt Hogenbirk Melvin Rademaker FSV CORPORATE FINANCE 2 Programma 1. Inleiding door Geurt Hogenbirk AA RV 2. Wat doet FSV Corporate Finance?

Nadere informatie

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam bankieren bij ABN AMRO ABN AMRO levert een scala aan producten en diensten aan particuliere, private

Nadere informatie

PGGM Infrastructuur. Een aparte beleggingscategorie. 11 december 2014. Presentatie voor IVP Instituut voor Pensioeneducatie

PGGM Infrastructuur. Een aparte beleggingscategorie. 11 december 2014. Presentatie voor IVP Instituut voor Pensioeneducatie PGGM Infrastructuur Een aparte beleggingscategorie Presentatie voor IVP Instituut voor Pensioeneducatie 11 december 2014 Disclaimer Dit document wordt u ter informatie aangeboden en vormt geen advies,

Nadere informatie

Incofin cvso: verstandig investeren in microfinanciering

Incofin cvso: verstandig investeren in microfinanciering Incofin cvso: verstandig investeren in microfinanciering Loïc De Cannière CEO Incofin Investment Management 15 november 2014 Agenda Microfinanciering: weg naar zelfredzaamheid Incofin Investment Management:

Nadere informatie

U zou nooit vooruit betalen voor uw kantoorruimte. Waarom zou u dat wel doen voor uw IT-oplossing?

U zou nooit vooruit betalen voor uw kantoorruimte. Waarom zou u dat wel doen voor uw IT-oplossing? U zou nooit vooruit betalen voor uw kantoorruimte. Waarom zou u dat wel doen voor uw IT-oplossing? Management summary Voor een optimale productiviteit en efficiëntie binnen uw bedrijf, is het belangrijk

Nadere informatie

NVB Congres. Waar doen we het voor? De waarde van informatieproducten en -diensten voor de organisatie

NVB Congres. Waar doen we het voor? De waarde van informatieproducten en -diensten voor de organisatie NVB Congres Waar doen we het voor? De waarde van informatieproducten en -diensten voor de organisatie Lezing NVB Congres Bart van der Meij Ede, 3 november 2003 1 Inhoud Voor wie doen we het? Hoe doen we

Nadere informatie

How to build a Business Case for Capital Investments. Presentatie 8e Asset Management Control Seminar 28 en 29 oktober 2009

How to build a Business Case for Capital Investments. Presentatie 8e Asset Management Control Seminar 28 en 29 oktober 2009 How to build a Business Case for Capital Investments Presentatie 8e Asset Management Control Seminar 28 en 29 oktober 2009 Drs.S.A.G.Burgers OAM Consultancy BV 1. Inleiding 2. Business Plan 3. Business

Nadere informatie

Postcoderoos/leningen/ subsidies. Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Provincie Drenthe Drentse Energie Organisatie WatTpiekTASSEN

Postcoderoos/leningen/ subsidies. Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Provincie Drenthe Drentse Energie Organisatie WatTpiekTASSEN Postcoderoos/leningen/ subsidies Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Provincie Drenthe Drentse Energie Organisatie WatTpiekTASSEN Programma 16:05 uur: De Postcoderoos, nieuwste ontwikkelingen en presentatie

Nadere informatie

Het kind centraal. maatschappelijke Business Case (mbc) Samenvatting / juli 2010

Het kind centraal. maatschappelijke Business Case (mbc) Samenvatting / juli 2010 Het kind centraal maatschappelijke Business Case (mbc) Samenvatting / juli 21 VROEG VOORTDUREND INTEGRAAL Samenvatting maatschappelijke Business Case VVI 1www.vroegvoortdurendintegraal.nl Dit is de samenvatting

Nadere informatie

Niels Malotaux. 25 jaar West

Niels Malotaux. 25 jaar West Niels Malotaux niels@malotaux.nl www.malotaux.nl 1 Niels Malotaux Project Coach Evolutionair Project Management (Evo) Requirements Engineering Reviews and Inspecties Betrouwbaarheid Systemen die het gewoon

Nadere informatie

Telezorgcentrum een oplossing? Luc de Witte

Telezorgcentrum een oplossing? Luc de Witte 22-10-2015 Telezorgcentrum een oplossing? Luc de Witte Hoogleraar en Lector Technologie in de Zorg Directeur Expertisecentrum voor Innovatieve Zorg en Technologie (EIZT) TIJD 16.00 tot 16.30 Waar staan

Nadere informatie

Affiliates. Eigenschappen van een affiliate Een affiliate bezit de volgende eigenschappen:

Affiliates. Eigenschappen van een affiliate Een affiliate bezit de volgende eigenschappen: Affiliate Manual Symbid is een aandelen-crowdfunding platform, gevestigd in Rotterdam. Het platform is opgericht in 2011 en groeit sindsdien hard. Symbid wil zoveel mogelijk ondernemers, met behoefte aan

Nadere informatie

5 jaar in beeld. www.lifesciencesatwork.nl

5 jaar in beeld. www.lifesciencesatwork.nl 5 jaar in beeld www.lifesciencesatwork.nl Het LifeSciences@work programma Innovaties in de Life Sciences kunnen grote impact hebben voor de samenleving. Het LifeSciences@work programma helpt startende

Nadere informatie

Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis

Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis Programma voor alleenstaande ouderen met een beperking om hen langer zelfstandig te kunnen laten wonen, zonder verlies van kwaliteit van leven. Oproep tot het indienen

Nadere informatie

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Rabobank met betrekking tot het Revolverend Fonds Energiebesparing 11 Juli 2013 Betrokken partijen Initiatiefnemer:

Nadere informatie

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Ministerie van Economische Zaken Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Roland Starmans Manager Product Ontwikkeling Bancair, Investment

Nadere informatie

Roger Lemmens Directeur BVZD/ABDH, April 29 th 2014

Roger Lemmens Directeur BVZD/ABDH, April 29 th 2014 Roger Lemmens Directeur BVZD/ABDH, April 29 th 2014 Het knooppunt van digitaal onderzoek, innovatie en ondernemerschap in Vlaanderen De troeven van 5 universiteiten! 800+ onderzoekers 3 Een gebalanceerd

Nadere informatie

Advieswijzer. Verdien geld met innovatie. 26-01-2016 Denk ondernemend. Denk Bol.

Advieswijzer. Verdien geld met innovatie. 26-01-2016 Denk ondernemend. Denk Bol. Advieswijzer Verdien geld met innovatie 26-01-2016 Denk ondernemend. Denk Bol. Als ondernemer bent u op zoek naar mogelijkheden om de toegevoegde waarde van uw bedrijf te vergroten. U denkt na over hoe

Nadere informatie

Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv

Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Met de helpende hand van de overheid meer kans van slagen Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u

Nadere informatie

Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering. Ruud Huirne, directeur F&A Nederland

Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering. Ruud Huirne, directeur F&A Nederland Agrarisch ondernemerschap, innovatie en financiering Ruud Huirne, directeur F&A Nederland Rabo posities agrarische sector per sector stabiel tot licht dalend (* EUR mln) 2 Kredietverlening 2013 Verstrekkingen

Nadere informatie

FOUNDING PARTNERS GOLD PARTNERS SILVER PARTNERS MEDIA PARTNERS

FOUNDING PARTNERS GOLD PARTNERS SILVER PARTNERS MEDIA PARTNERS FOUNDING PARTNERS GOLD PARTNERS SILVER PARTNERS MEDIA PARTNERS Wie financiert mijn overname? Trends en mogelijkheden in de leveraged finance markt Jeroen van Harten, ABN AMRO Leveraged Syndicate & Sales

Nadere informatie

Wat is Waar(de)? & De P van People

Wat is Waar(de)? & De P van People Wat is Waar(de)? & De P van People Door: Tamme de Vries AA RV Register Valuator Blauwzaam Workshop 08 oktober 2015 Mijn winkel; Tamme B.V. Waardering bestaat uit twee componenten: EN Wat is kasstroom?

Nadere informatie

ofiel tiepr anisag Or

ofiel tiepr anisag Or Organisatieprofiel De strategie Dutch Microfinance Dutch Microfinance is een Nederlandse microkredietorganisatie die vanuit de betrokkenheid van de funders leningen verstrekt aan lokale microkrediet instellingen

Nadere informatie

FINANCIERINGEN PMV WEEK VAN DE BEDRIJFSOVERDRACHT 26 OKTOBER 2015

FINANCIERINGEN PMV WEEK VAN DE BEDRIJFSOVERDRACHT 26 OKTOBER 2015 FINANCIERINGEN PMV WEEK VAN DE BEDRIJFSOVERDRACHT 26 OKTOBER 2015 PLAATS VAN PMV IN HET VLAAMSE INVESTERINGSLANDSCHAP PUBLIEK & INSTITUTIONELE INVESTEERDERS VLAAMS GEWEST 100 % 100 % 100 % 2 VPM LRM GIMV

Nadere informatie

Ondernemen en innoveren in 2013

Ondernemen en innoveren in 2013 Lentink Accountants/Belastingadviseurs brengt onder uw aandacht Ondernemen en innoveren in 2013 Geld verdienen met hulp van de overheid Huizen, november 2013 1 Introductie Als ondernemer wilt u vooruit.

Nadere informatie

Verzilveren van overwaarde. Om te voorzien in de eigen zorgbehoeften

Verzilveren van overwaarde. Om te voorzien in de eigen zorgbehoeften Verzilveren van overwaarde Om te voorzien in de eigen zorgbehoeften INHOUD INTRODUCTIE DE HUIDIGE SITUATIE VERBETERPUNTEN ONTWERP CONCLUSIES 2 / 43 INTRODUCTIE ONDERZOEK INTRODUCTIE THEORETISCH KADER DATA

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Klant: Is beleggen een alternatief voor sparen? Woensdag 5 april 2017

Klant: Is beleggen een alternatief voor sparen? Woensdag 5 april 2017 Klant: Is beleggen een alternatief voor sparen? Woensdag 5 april 2017 Even voorstellen Bouke van den Berg Ruim 14 jaar actief in de financiële wereld Diverse commerciële functies bij ING, Vanguard en Russell

Nadere informatie

Globaal Sportinfrastructuurplan Vlaanderen Diederik Van Briel

Globaal Sportinfrastructuurplan Vlaanderen Diederik Van Briel Globaal Sportinfrastructuurplan Vlaanderen Diederik Van Briel Beleidskader Voorbereidende stappen - Proces Uitgangspunten Focus en Rol van Vlaanderen Vlaams regeerakkoord Beleidsnota Afbakenen type Sportinfrastructuur

Nadere informatie

Subsidiebesteding wetenschappelijk onderzoek

Subsidiebesteding wetenschappelijk onderzoek Subsidiebesteding wetenschappelijk onderzoek Informatie voor onderzoekers en andere betrokkenen Aids Fonds Keizersgracht 392 1016 GB Amsterdam Contactpersoon Marein de Jong, Irene Keizer Titel Beleidsadvies

Nadere informatie

Take-off: een introductie

Take-off: een introductie Take-off: een introductie Valorisation Grant vs Take-off Voorheen: VG fase I max. 25.000,- euro subsidie haalbaarheidsstudie/marktverkenning aanvrager universiteit VG fase II max. 200.000,- euro subsidie

Nadere informatie

Investeren in de zorg

Investeren in de zorg strikt persoonlijk / vertrouwelijk Investeren in de zorg Zorgobligaties 6 november 2012 JBR Corporate Finance bv Dit rapport is auteursrechtelijk beschermd door JBR Corporate Finance bv en gepubliceerd

Nadere informatie

Zencap de innovatieve online marktplaats voor bedrijfsfinanciering

Zencap de innovatieve online marktplaats voor bedrijfsfinanciering Persmap 2015 Zencap de innovatieve online marktplaats voor bedrijfsfinanciering Onze missie Succesvolle ondernemers hebben mensen nodig die in hen geloven en die hen de benodigde mielen ter beschikking

Nadere informatie

GEN Kasstromenmodel. Product beschrijving

GEN Kasstromenmodel. Product beschrijving GEN Kasstromenmodel Product beschrijving Inhoudsopgave 1. Introductie 2. GEN modellen 3. Kasstromenmodel 4. Uitkomsten kasstromenmodel 5. Bijlagen 1. Introductie - achtergrond Binnen GEN is er een kasstromenmodel

Nadere informatie

New rules New choices New opportunities. Flex BV en financieringen

New rules New choices New opportunities. Flex BV en financieringen New rules New choices New opportunities Flex BV en financieringen Inleiding Op 1 oktober 2012 wordt de BV vervangen door de Flex BV. De Wet vereenvoudiging en flexibilisering van het BV-recht wordt dan

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

Achmea Foundation: duurzame impact op de sociaal-economische situatie van de meest kwetsbare mensen

Achmea Foundation: duurzame impact op de sociaal-economische situatie van de meest kwetsbare mensen Foundation: duurzame impact op de sociaal-economische situatie van de meest kwetsbare mensen Strategieplan 2016 2020 De Foundation is een onafhankelijke stichting, die in 2006 is opgericht door om vanuit

Nadere informatie

Ondernemen en innoveren in 2013 Geld verdienen met hulp van de overheid

Ondernemen en innoveren in 2013 Geld verdienen met hulp van de overheid Financiële regelingen, fiscale voordelen en adviesdiensten voor de ondernemer Ondernemen en innoveren in 2013 Geld verdienen met hulp van de overheid Als ondernemer wilt u vooruit. Voor sommigen van u

Nadere informatie

Projectfinanciering Projectfase: Verdieping

Projectfinanciering Projectfase: Verdieping Print dit instrument 43 Projectfinanciering Projectfase: Verdieping Financiering is een ambigu begrip. In dit geval verstaan we onder financiering: het vermogen dat verschaffers van vreemd vermogen ter

Nadere informatie

(Aangepaste) IPS voor GGZ 18+/EPA. Presententatie maatschappelijke Business Case (mbc) Regionale bijeenkomst Rijk van Nijmegen, 26 mei 2016

(Aangepaste) IPS voor GGZ 18+/EPA. Presententatie maatschappelijke Business Case (mbc) Regionale bijeenkomst Rijk van Nijmegen, 26 mei 2016 (Aangepaste) IPS voor GGZ 18+/EPA Presententatie maatschappelijke Business Case (mbc) Regionale bijeenkomst Rijk van Nijmegen, 26 mei 2016 Wat is een mbc? Een gestructureerde kosten-baten afweging van

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Vastgoed financieren In een commerciële omgeving Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Welkom in de commerciële bancaire wereld Businessplannen Bancaire normen Business plan Focus aanbrengen

Nadere informatie

Formulier Business Case Innovatief idee

Formulier Business Case Innovatief idee Formulier Business Case Innovatief idee Let op: een onvolledig ingevulde Business Case wordt niet in behandeling genomen. De toelichting op de business case geeft een beeld van hetgeen er minimaal in de

Nadere informatie

SAMENWERKEN MET BEDRIJVEN

SAMENWERKEN MET BEDRIJVEN KENNISCENTRUM MAATSCHAPPELIJKE BETROKKENHEID SAMENWERKEN MET BEDRIJVEN DR. LONNEKE ROZA POST-DOCTORAAL ONDERZOEKER TBV: STICHTING PRESENT JANUARI 2017 WIE BEN IK? Betaald werk: Post-Doctoral Researcher

Nadere informatie

innovation Growth Engineering 1 september 2017

innovation Growth Engineering 1 september 2017 Growth Engineering 1 september 2017 A faster way to certainty ERAC: de notendop Policy, Strategy and Research Revolving funds & investments Project development & -management 500 miljoen beheer overheidsprogramma

Nadere informatie

Zakelijk krediet. Een financiering die past bij uw plannen

Zakelijk krediet. Een financiering die past bij uw plannen Zakelijk krediet 1 Zakelijk krediet. Een financiering die past bij uw plannen In deze algemene brochure leest u wat de twee belangrijkste zakelijke kredieten van ABN AMRO zijn, en wat de kenmerken en risico

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.2.2014 COM(2014) 70 final 2014/0036 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de ondertekening, namens de Unie, van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst

Nadere informatie

Financiële modellen in transitie

Financiële modellen in transitie Financiële modellen in transitie JAN-COEN VAN ELBURG, GUIDO HOEK Rebel Energy Water & Climate Biomass & Biogas Wind Geothermal Hydro Solar Water & Energy Bij Rebel sinds: 2005, sinds 2012 directeur rebel

Nadere informatie

Van uitkering naar succes

Van uitkering naar succes Van uitkering naar succes Met Buzinezzclub & Social Impact Bonds Henk Bakker manager sociale innovatie Ecorys Leo van Loon algemeen directeur & oprichter Buzinezzclub Programma Even voorstellen Kansrijk

Nadere informatie

Business case regionale samenwerking (S2)

Business case regionale samenwerking (S2) Business case regionale samenwerking (S2) Initiële business cases Gedetailleerde business case Geactualiseerde business case (monitoring en evaluatie) Initiële business case Alternatieven en scenario s

Nadere informatie

8 april 2015. Pagina 1 van 5

8 april 2015. Pagina 1 van 5 8 april 2015. Pagina 1 van 5 Secerno Health Care Real Estate Fund. De nieuwe Wet Maatschappelijke Ondersteuning is per 1 januari 2015 in werking getreden. Met deze wetgeving wordt beoogd de zorgbehoevende

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Lentink Accountants/Belastingadviseurs brengt onder uw aandacht Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Huizen, november 2013 1 Introductie Het is voor bedrijven nog steeds lastig

Nadere informatie

Business Case Windpark Lage Weide. Raadsinformatie avond 20 maart

Business Case Windpark Lage Weide. Raadsinformatie avond 20 maart Business Case Windpark Lage Weide Raadsinformatie avond 20 maart 1 Doelstelling presentatie Aspecten het sociaal ondernemen Energie-U Inzicht in de algemene financiële haalbaarheid van een windpark Inzicht

Nadere informatie

Crowdfunding & duurzame energie. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken

Crowdfunding & duurzame energie. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Crowdfunding & duurzame energie In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Crowdfunding & duurzame energie De status van crowdfunding voor duurzame energie in Nederland in 2015 Dit rapport is

Nadere informatie

VNG platform: Rijswijkse aanpak MRDH

VNG platform: Rijswijkse aanpak MRDH VNG platform: Rijswijkse aanpak MRDH Woonlasten neutrale renovatie grote complexen Agenda Kennismaking Consortium Rijswijk Essentie van aanpak renovatie Gebouw Gebonden Financiering Waarborgfonds Customer

Nadere informatie

4. Wat moet ik als lid doen om een lijfrenteschenking te verstrekken?

4. Wat moet ik als lid doen om een lijfrenteschenking te verstrekken? VEELGESTELDE VRAGEN OVER DE FINANCIERINGSMOGELIJKHEDEN DOOR LEDEN 1. Zijn er methoden waarbij een lening of schenking voor ons leden fiscaal aantrekkelijk gemaakt kan worden? Ja er zijn enkele financieringsmogelijkheden

Nadere informatie

Verdien geld met innovatie. Welke mogelijkheden heeft u? whitepaper

Verdien geld met innovatie. Welke mogelijkheden heeft u? whitepaper 26.01.16 Verdien geld met innovatie Welke mogelijkheden heeft u? whitepaper In dit whitepaper: Als ondernemer bent u op zoek naar mogelijkheden om de toegevoegde waarde van uw bedrijf te vergroten. U denkt

Nadere informatie

ICT en Zorg (ehealth)

ICT en Zorg (ehealth) ICT en Zorg (ehealth) Op weg naar Warme en Slimme Zorg in Den Haag Dienst OCW S. Santokhi, projectleider ehealth Wat is ehealth? Inzetten van ICT middelen ter versterking van gezondheid en zorg Accent

Nadere informatie

INVESTEER IN EEN BETERE WERELD EN BELEG VERSTANDIG MET INCOFIN CVSO COMMITTED BEYOND INVESTMENT

INVESTEER IN EEN BETERE WERELD EN BELEG VERSTANDIG MET INCOFIN CVSO COMMITTED BEYOND INVESTMENT INVESTEER IN EEN BETERE WERELD EN BELEG VERSTANDIG MET INCOFIN CVSO COMMITTED BEYOND INVESTMENT STIMULEREN VAN ONDERNEMERSCHAP IN HET ZUIDEN I ncofin cvso investeert in duurzame microfinancieringsinstellingen

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Beleggen met impact: voor mens, milieu én rendement

Beleggen met impact: voor mens, milieu én rendement Beleggen met impact: voor mens, milieu én rendement Kunnen beleggers tegelijk financieel rendement behalen én een positieve invloed uitoefenen op milieu, mens en maatschappij? Impactbeleggen maakt dit

Nadere informatie

Resultaten Investeringsbarometer 2016

Resultaten Investeringsbarometer 2016 WELKOM! Resultaten Investeringsbarometer 2016 Bevraging bij Ondernemers, gepresenteerd bij BAN Vlaanderen sinds januari 2013 Business Angels, lid bij BAN Vlaanderen Resultaten 2016 Ondernemers Algemeen

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Informatieblad 06-07-14 Succesvol financieren Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u bent tegenwoordig voor een financiering niet meer alleen afhankelijk van de bank.

Nadere informatie

Notitie Blijverslening Inleiding

Notitie Blijverslening Inleiding Notitie Blijverslening 2017 1 Inleiding 1.1 Het speelveld Het aantal ouderen in Nederland neemt de komende jaren sterk toe. Het CBS verwacht dat in 2040 ruim een kwart van de bevolking ouder is dan 65

Nadere informatie

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN Financiering (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden Financiering - MCN De kapitaalmarkt in Beweging Toegang tot bancaire financiering meer onder druk Investeerders schuiven op in het gat dat banken

Nadere informatie

Een redelijk financieel rendement gekoppeld aan een hoog sociaal voordeel.

Een redelijk financieel rendement gekoppeld aan een hoog sociaal voordeel. Een redelijk financieel rendement gekoppeld aan een hoog sociaal voordeel. Jobs Werk is de sleutel van elke ontwikkeling, zowel op het collectieve vlak, als op het persoonlijke vlak. Het verschaft iedereen

Nadere informatie

Instrument: Projectfinanciering bij een warmte-uitwisselingsproject

Instrument: Projectfinanciering bij een warmte-uitwisselingsproject Instrument: Projectfinanciering bij een warmte-uitwisselingsproject 1. WAT IS PROJECTFINANCIERING?...1 2. HET DOEL VAN PROJECTFINANCIERING...1 3. EISEN VAN FINANCIERS...2 4. PROJECTFINANCIERING BIJ WARMTE-UITWISSELINGSPROJECTEN...3

Nadere informatie

Flexibiliteit en toerekenbaarheid in lokaal arbeidsmarktbeleid (verslag van de OECD(LEED)/UA studie)

Flexibiliteit en toerekenbaarheid in lokaal arbeidsmarktbeleid (verslag van de OECD(LEED)/UA studie) Flexibiliteit en toerekenbaarheid in lokaal arbeidsmarktbeleid (verslag van de OECD(LEED)/UA studie) Kristel Bogaerts - Ive Marx (Centrum voor Sociaal Beleid) Wouter Van Dooren - Hans Echelpoels (Management

Nadere informatie

Financiering van Openbare Duurzame Verlichting voor Gemeenten

Financiering van Openbare Duurzame Verlichting voor Gemeenten Financiering van Openbare Duurzame Verlichting voor Gemeenten Den Haag 9 september 2015 Intoductie BNG Bank Leo Valkenburg & Pieter Oppermann 2 Duurzame verlichting voor gemeenten Pieter Oppermann 01/03/2012

Nadere informatie