! # # $ % # % & % & ' ( )* +, " -. #

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "! # # $ % # % & % & ' ( )* +, " -. #"

Transcriptie

1 "

2 # # $ % # % & % & ' ( )* +, " -. # /& %& 0123& & & &3.# 5 3& %&41(03 * &74 '. & 7 " -3 -% #8 $9 #-6 ):, & 4 ; 0 :. * %&43- %&(<& &. 3%&#&. = & (... &2(. &. %&$ # "

3 5*. & 7 ' = & " 9&> & &? 4 4& ; 67 : 8 7. %&$ 6 $ * 674 "

4 / 7 # A& B&? C), 4 B C) D D, &7 0 / 0 :7 0 7A 76A2 A 7D 07 E "7& -7A &704& 07&>$7 7 B &4C07; 7 DFF D 0 &07 # & E A& E 7 B C2 D &4 (0B C D - E & '"

5 * 4 && & & 4 (F 0 G & 04#0 > - # &$ & & 43 7DD& 4 D0 A4& 0 G 4 7# D7D 4 D 0 ( G 7 - & 0 40D G G40 B C # B& C = 70 4 (7 7 &>0 D H0 07 I ""

6 207'7 0> #0&?D D&&4 (0D #04(77 07 ;"

7 .7 & ( 0&0&< & 2 &070 &<G &&4D 0 E &0& & & " # & 74 )/ J, " #$%& ' " ( "& ( & & &D 70D D &> 7 &? :"

8 $ ( 4& - 4 (04 & & G 704 %& $ Burnout Tegenoverdracht Secundaire stressreactie Secundaire stressstoornis Vicarious Traumatization Secundaire traumatisatie Compassion Fatigue Werkbelasting Depressie Overbelasting Surménage E 0D & 7D FF & 8 4& E($ & 7 %' & K4 & & & 4 (K40FF4 & ( L "

9 G0 & 0- &< F 4-0 4& (0FFD7 D 4& ( 7 &&& & && 0 - &K 0 M& 8 )&, 2 40 & 0 6>D D &?D 70 I07 7), (7 &7 )&, &K)D 0D, E00&< 4A 4 #0 7 D & "

10 % % & 7E 7 0 )&D&,0 7 )444, #7 < #. 04 & E & < E 0 & 0 E040 & &00 & G 7D 0&& ( 07&& & & 2& 0 & 7 &% 4 &0& "

11 ( ) % (& & 4&2 3 %* N & 3-0 && E0 & & &- 0& & & & B &C 07 &4 3 &) 7D, & 4), E 740 % E 3 ( & $ L,#+ & && &0&),,, -,.-+) - & & - & 4& & &,- & &0 &< "

12 ( / -. )H 7 4, 7& &&-4 &7&& %0 #& 3-07&< 0 & L & - L &7D.7& & - 0), 74) &,A &474D 0& E&0& 0 & -0& 0&0&7D % ) %00 ( 0&3 + 1) ) )+) % D 7 4 ) D,. % $& "

13 -0D0 0 D D 4 8 #DD %0 2 ) % * A ) D, 8 /D 0 8 ( & %07 % G& & - )D& %0 3. / D4 %0& 4 9 / 4 A 4 B C0 )&, %& $ 7 64& "

14 BA 4 C3 & 9&> - & 07 &G0& 2 &4& 04& &( 4 & 0 47&+ D&D4&07 & 0 ( %0 1), DD E 0 7 ( 07 &4& 8 & % 04 *&&& % -8 )1 %0' -0&& 0 0 G < '"

15 070 & 0& 4 &77 08 *444D 7#4(# 9 :;0'<D 7 :;0< 4 & B CE 7 A & %0 E&4 7 0 & & ""

16 .21 1 ;9 :50'5:50< 4 %).%)= ( 1, ;. < 0 6?.) , &* &* & & & = 1?6 +6, +,? )) 1?, + & && 4 ( %0*.21 1 ;9 :50'5:50< %) 4.%)= ( 1, 0 A '' : 8?1 +? +.1 & & ;"

17 8 ). 2 7 &04&0 &E A& 7& 4 & D & -4 & B 8B )7%5 &0 D4, D 7 D7 0$ 70& % 2&D0+40 B&& &C 4& A& && &A 2 0&& &BCD ( %0 #4 07L 7(0 && &0#4 4&-L && & 04 % A& 07D &74 ( & :"

18 && & 4& D0)0D D& 0 D00, A0<? & ),0 D0& 70D &A7 &77 && & D 07 7 $ &74 Cfr Pierre Janet: energiehuishouding Psychologische kracht investering situatie feedback "

19 Cfr Pierre Janet: energiehuishouding Psychologische kracht investering situatie feedback Cfr Pierre Janet: energiehuishouding Psychologische kracht investering situatie feedback #07BE( &C8 ) & ), "

20 &70 E74 B&CD & &D ) 7 4& &0&0& 0%& D 04& 7B A E77 D & D),D),4& 7 B ) D0 % & &4& 7-47 &4& % % 47-5 K 0 0 & 4&?)D 7D D &, / 4& -),7 && &- & 4&?A 7&4 )O,- &0& A 7D0& E +& & "

21 ( %& -0 & 0(%-? && ( )% ). ( & -%#8 & &. 07 &4 G & & ( & &4BFF & &4 4 4 C-%#8 40& -& -% #8/0 0& & & - &> 7 && & 4 0) &4&4, 04& 70 7& )& &, 4& 70 4&D 4 &)7 0, % & & & ( 3 ) *' + && "

22 ) &,- & &.& / &0&1 / *& 2 &.&" / ' / &3& &&&2 ' 4& &34" & + '5 '6&+ &3 &(77 &* 5" &&77 &&/( && &3/ A & & &8 0& $ 4< "

23 %& 0 & & *& &D <D D4I 07 G7& 0 4&&? 0&&4 7 # 0 & & 7 7 A &4 A0& ( 3 -* 4 89( ::2 ' ' '* &+ 7 '&3 '&& "&& &* & "

24 A &7D 4 7 & -0 & A07& Veldorganisatie IK OMGEVING 20 %' #7 &&7- && 07LE&4 &BC & &44 &4 G/ D & 7 - & G0& 4& 4& ), '"

25 Omgeving verruimen IK OMGEVING-1 OMGEVING %C* * D & -0 & & Omgeving verruimen IK OMGEVING-1 OMGEVING % -0 & E& 00 - ( % &7 0 7# 7< &/0 4 < 0& & 7 ""

26 ( -0 7 & &0 D 7 < &&4 < & = E &7 D4 4 E0 < D 0 &&2 7D (+0A 740 & - && 0&7B-C & ) &, &4 ;"

27 4). ( 3 0 E 7 B 0 4 C. 4 7 D & - 4- % - & "%) 6# & 7 )1B #;& 74 &.. 7 & 9 D0:' E D3). & 4 2 & & )):, &&& G & )&. #, 7 % &44& 4&? 0 D 7 ),,+ 0& :"

28 07&< 4 4 & &)4, & # & &3 D D 7&P &? 6 %).26 &&7 &&77 & )&, )7, 4 0 &4 0 7 B0 C 0 N7 - & &4 4&07- &7 "

29 81 E)+. E 0 0 & ( &7 &&4(. %0 #":>?;:. && #%2:?8 ;' ";'7 &4& & )", & && %&0 && 0 &07 # A2%A & 007 D 7 007A & O&0-07& - L 8 &7 77 #N && 7 &74 3O 7 3O2A)2A &, && 3O ;'7 ) &7., 3":''2A&&& 3&&& 4 D "7-7 7&&N "7 "

30 , )+1 # 0 4K 4 3 )G7& F 5, 6 ), )), 5 ) )) 1 G,, H. 0& 7 A7& &7 B C 20 3 <3 03 D &D47 & & &&3 7 4& % $ 8 %?< DN B C 4( #5 D B ):,& 743 B( F F 7DF )&, ) 4,D 04 &4&4 &4 D 7 7 D 0&&&&& C E 4 0 #& &0 & ( & N "

31 4&? &7 74 & &D.7,) 07 4&4&.7 1, 77& &)&&,? 4&4& D 0 &7 & && &)7, A& &. %&D %).?( )D,D4.#D % -0 &. 4D & & 0 77& ( %& 20D % #8 $9#6- ):, (%-?-$:3( )% ). ( A *& &A& 3(-0;<3 % )3.). (: /0 )2E, #-%. E0 &0 G... HD ; G, H "

32 ##6-4&?0( & &)H, &4 ) D&DH, 7 4& 4&? 4)H4&, A &74. 6 & 1, 5, 1, + ), - & & &7D-% 7D &7 - & 74), -0& 7)&, ),4 7&)D, 0& (4 & &0D 7-4 E 7 7 &. & 3 "

33 0 o )0, o & &4 )68%, o o & (4 3 1,I Vergelijking burnout en overspannenheid Q +11)+5 1) 1 %,6),.. 16, A1, Q *J F 6, 18 %?+, Q 2 I 5 51 Q ) 1 11 Q $ )+11), 1. ) Q 4) 1 + Q, Q %) ) Q %K) Q? (, Q (,. Q ) 1 1 Q )+1, 1 ) Q Q 4) 1+ ;, < Q $1 Q? +) Q %.) K) %' ( 7& "

34 A6 % ( 07 7 E&7 # 4 4 & E &7& D0 0 4 & 0&7 G & (0 # &7 ( & & & 3 %* 2 D &07 7 4& N00 &4 && D ) D,. % ( 8 7& )D& D4&, ' - 8 7&0& 47 %& " 8 B C0D 0 0D D D 7 '"

35 ; ( &4 4# 7 D7 &7 %&0 :.7 E070&7 0& 4?<& 0 &( 0D4 0 2&7 7 #4& 04 ( & & 7 4 G70 %& 27&& 0 (0 0. 4? 4K&&& &0 &47 7 &4& & 4 4& 4& 20 4 ""

36 - %& # # && # 7 %&& ( &&8), -03B 5.CD E &070 & 40?A 0* 0D 47 E(-1 )F)- )-%(,%). 7-7 AD ( 04 % )) - ;%<.. 7&>( D 7 &> # & 4& & - &. D 7&> &7 ;"

37 % - 1 I %& -0 & & Het Karasek-model Taakeisen oplopend Ontplooiing Motivatie Regelruimte oplopend Zinloos werk Actief werk Passief werk Slopend werk Spanning Klachten Gezondheidsrisic o's - ;(3<( 74E 07 7 &4 4 E $&7 0 0 &B4 CE 7 & :"

38 Het Michigan-model Persoonlijkheid Objectieve omgeving Subjectieve omgeving Stressreactie Ziekte Sociale steun Werk Privé 22 %&' )- ):",3,- 7& 70 A7 0&- 0 7& & &0 7& 7 && - &4 &( 7 & )7 A, & -07 E07 & &4 &70& 8 &7 0- &D 7 7 0E 0 &< 7 &-0 0& FF &D 4D4 ( &< 0 FF "

39 # 2 ;# 2<- %& E# 2-3 4&4 &4&. & & & 044 ( 4 4& 7 Het WEB-model Oorzaken Gevolgen Planning Ongewenste intimiteiten Werkdruk Werkstressoren Burnout Verzuim Verloopintentie Etc. Sociale steun Feedback Ontplooiing Energiebronnen Betrokkenheid Motivatie Goede gezondheid Etc &4.4 &4 & "

40 1 82(.., ) * &I0 && N &07 & &-0 Behandelprotocol WEB-model 2 inventarisatiegesprekken Klachtenreductie en/of en/of en/of Cognitieve therapie Werkhervatting Time management Werkgerichte interventie Coaching: hervalpreventie & & & & D 4 47 &7 43 7& 43 & %&* '"

41 ( 7 & 471(CD B= EA C G 70 E 7 /7 0 & D && ( & D &- <D & ( - & E A 6 *&& A0 & 4& (4 & ( E 0 74&& D 4 <&? ( & 7 %& #4 *& &3 &? &? & 0 0& & ' 9& D A D & & &7-&? & 7 '"

42 E 7 0 & " D7), 3 ; 6 30 &0& 7 E04 4 # 0&04 07 &4D &4-0 7 G & 0& & & 7 4&07 -& && &04 0 : * 3 0 D * & & &* * * 4 4&E 4& &(4& &D&4DD & 4D & &>D 7 0 E & & 7 & && &K $ 3 & & > $ 37& L N 707 '"

43 . & 1 (. 0 ),E & 7 & 7 8 & 7 & & -0 &K A 7 '"

44 %)$ A ) D & &.& ( & & 7 # 07&07 &447 4& 4& 8 4 &47 &?7 04 0&4 &?8 D 8 07D I D 0 # 0 & %&$ D8 %0 3:D & 3, D )6,E7 7&? &4 & & A E& 7 &&&? ) ) ) A& 5) ) ''"

45 (7 0& 7*$ & % -% #80 -*$%% BCA &? D& & 5 %&$ &% 4 &65D& 07& )3 8?) $ 6 ), 7&-&& 7 & 7 G770 4&&& G7704 & E $ 78& $ 0 7 &&4 && % '""

46 %)$ )., +( 1 +, 1 ) 5 + ) L, 1 ) ) ;,) ) ) -, <6 8$%%-) ),) )-) 1 1, I 1) 5 ) +,1) ,; ,<M 11.,5 1,) ). ';"

47 A 773 Secundaire traumatisatie Gevolg van langdurige blootstelling aan stress ten gevolge van de confrontatie met personen die lijden. Chronisch stress-syndroom PTSS-achtige klachten Psychologisch-cognitieve veranderingen Intrusieve gedachten Herinneringen en nachtmerries Angst en vermijdingsgedrag Somber wereldbeeld Veranderde psychologische behoeften 10 % Secundaire traumatisatie en DSM IV (1) In de DSM IV vinden we de volgende definitie van het begrip traumatisering": iemand moet "hebben meegemaakt, getuige geweest zijn van, of geconfronteerd zijn met een gebeurtenis of reeks van gebeurtenissen die betreft of betreffen de feitelijke of vermeende dood of ernstige verwonding, of bedreiging van de persoonlijke integriteit van zichzelf of anderen". De DSM definieert de reactie van de getraumatiseerde persoon als: "intense angst, hulpeloosheid en afschuw". Wanneer we naar de reacties luisteren van traumatherapeuten, dan vinden we deze emotionele kleuring in meerdere of mindere mate terug. 15 %& ':"

48 3 ) - ;0< 41,1I QK Q, Q + Q Q Q Q Q) ) -, Q, Q 1 ) Q 1,,, 1 % 3 ) - ;< )+) I Q,) )) 6 I.,+5- ) 5,+ 5)65,1 Q, Q16 Q Q Q Q.1 Q , 19 %' '"

49 Secundaire traumatisatie en DSM IV (2) Clusters van klachten behorend tot het posttraumatisch stresssyndroom volgens DSM IV: Intrusieve gedachten, herinneringen en nachtmerries geassocieerd met het trauma. Neiging tot vermijding van triggers, associaties en situaties die doen denken aan het trauma, ontkenning, inperking van het gevoelsleven, het gevoel geen toekomst te hebben. Hyperarousal: komt tot uiting in slaapproblemen, concentratiestoornissen, prikkelbaarheid, schrikreacties en psychosomatische klachten. 16 N 8 0 J- 7 E 2 D J # FF # 0 7 7# 007& D7 &<D70 ( &? A 7 E 0 00G %* '"

50 E 040 D 04 E 7 0 && &? & Baten Toename van: zelfzekerheid zelfvertrouwen gevoeligheid, alertheid Persoonlijke groei Meer openheid en diepgang in relaties % Kosten therapeuten hebben meer dan een algemene populatie psychische problemen en onderkennen dit niet of niet tijdig 25% van de Amerikaanse psychiaters voelt zich suïcidaal, 1 op 16 deed al een poging 82% heeft ernstige relationele problemen (scheidingscijfer 51%) lage emotionele investering in de eigen familie afname van de intensiteit van de vriendschapsrelaties twijfel over de juiste beroepskeuze 46% van ons ervaart zijn of haar beroepsleven na 25 jaar als onbevredigend - 4 ( 774 G7 00& ""

51 %' E & 0 0L 2& & &0 0&? 0 E 0& $70 0&? 04 < 2 0& 07 E&&F& & 0 D Onbewuste motieven Studenten psychologie hebben meer dan normaal emotionele en ervaren interpersoonlijke stress ervaren. In GVO hoge prevalentie van: Depressie Schizofrenie Ernstige karakterstoornissen Alcoholisme In GVO vaak de rol op zich genomen van: Lastdrager Go-between Zondebok Parentificatie Narcistische motieven Socialisatie tot onbaatzuchtig helper die voorbijgaat aan eigen behoeften. # 0 7 % & 7 #0 4 7 D&04D & 8 0D 70 D 70D D& I ""

52 80 0& D D 4 0 G070)4,00& ),0 0 G & 0& 74 $70 7L & 04 4&& /0D 2 DD 0#0 & D0 &- 4D & 0 0&04 0 D 7 :) O. & 0& &? ( 07 0 R D &D D 7 & D D ) F,D 4&D D0 24& &0&07 N 04&( 04 0 &0&0 ( 07 0 &?D &? &77& D0 7 )4D, D 7&) 4&,0 & &7 F7 ""

53 $ S 4 &D & 0 &-& & 4& - 0&0& E7407 0(?)D D0 3TE7 E 77 N & T $&07 & & %'0 $ 3 &?D & & D 4K %' $ I 0 &7)0, & & E && &? & &B7C 37 N 7 &> ( 7 0 %' ""

54 %3 07 ) 0,D 4& 8 7 &>0 &>0 7&>8 7 & 7 E &?0 7 & 07 E & &4K 7 %'& ' 6? 3 47DDD 7 D &0 D & & & 3L&D D D04 07 &4 & &)U &, %' " A 3 7 & &0& 4&? & 44& "'"

55 %'' ; A 4& 3 7 &7 00 ), & 0&0 ) &4 7&S, - 74& & & -4& & & %07L D %7. 7& & 0 4 & 3, + -& D && &? 04 %' (0& < &3 &3D D# +7&&D D D& 3 D4&D 4 ' 3&?0704 """

56 #&07 &7D 4 477(0 &70 &70 Gezonde copingstijl. + ) 8. ;1),< 2, :, %'* 67 Blauwe zone: gezonde copingstijl Ik en Jij 68?A &D770D I07? D00 ";"

57 ? ( 0 &< &4 D BC 7 70 ( 0 %' A 6) 8..P ) 8. ;1),< 2, :, + ) ;.) F < 69 N & & 0 A & 0& 4 7 E &? #+7 27# & 4&D 4 7& &? % ":"

58 Confluentie: fusie, versmelting, symbiose Ik = Jij = Wij 70 N 770 &7 & 47D &7 -& 7(0 &7 ),47&7 %0 Blaiming, strijd, vechten Ik tegen jou 71 ""

59 70&)D 7 D&,40& 44V 0 % Professionele façade, verlaten, abandon, vluchten Ik verlaat jou 72 A0 & 7 47 ( && E 4 &7&77 &? 07A 4 % %1 ) B+ 3. I #+ % +I B I 1 B 73 ""

60 3.. + A 6) 8..P Risico op secundaire traumatisatie ) 8. ;1),< 2, :, Risico op Burnout + ) ;.) F < 74 %& # D ),4 & 4 )&?D7&?D7 D& D 7,D D & 0N 0 & -& 0&4 0 -&7 & #& & & E 04 D - & G404 & 8 7. %&$ %C' ;"

61 ?+) ;0< # &% * + ' % # &% * + ' % ( ) # $" % & '% " 20?+) ;< %' 0 % - % %' '' % / + #. ) #, - # ',, # 21 3I 7- &<07 < & % &; 4 4& ;"

62 &,4& < 2 &.& & '* &"& ' 4 " 4 &,/&& 04"& Interpretatie (1) Alle moeilijke gevallen Problemen met de directeur Werk niet van zich af kunnen zetten Angstig en gespannen Vermijden Escalatie Sluit de buitenwereld uit Hoge werkbelasting Collegiale spanning Stress-reactie, preoccupatie met werksituatie idem Afstandelijke copingreactie Stress-reactie wordt stressstoornis Isolement, omgeving uitsluiten %* Interpretatie (2) Hoofdprobleem: burnout. Door een te grote werkbelasting en aanslepende conflicten met een leidinggevende ontstaat een stress-reactie die escaleert en tot werkonbekwaamheid leidt % -/ 0& G & 0 G 04 & 7E 3 ;"

63 # 4 /47 # & &< / 0 & 6> / D 7 8 &&? F 0 7/ 4 / D D7 - ; / 0 7 E7 &&0% 0 7 / 0 / 7D0 0 4D E7 %/ 0 G D0 G 0 G G / &G 4& 7& 8 7 & 400& )&,& )I %* 3A& 7 && 4 # ( 6 D7 77& 0 0# D07& 7 707& ;"

64 6 E & 7# D D&& I# D &&( # & 7 0 & & # 4< # % 7 #7 &?( 7 & # 7 && 6 G& # 0 - & D0 & & D %*0 # 0& 4 E 6 & -& (D24A8 +.) 0&?/ 7 0 &7 )#-,E 4 4 G 4& 0& 7&? & E )(/,G 4< &70 & D070 0 %* $ %* - & &7 & && ;'"

65 0&7 07 &-0 07 & 4J &4& %3 &?D E - 7 %& 3 0G74 0&? 0 ' - 3 0D70 4D " (3 0& 07 4& & ; N 3 0 D 7 &4747 ;""

66 81 8:2?2L$2 1. Opleidingsinstituten en scholen: realistische verwachtingen, geen fabels 2. Werkgevers: a. Voorwaardenscheppend faciliterend b. Jobvariatie en jobrotatie c. Actief personeelsbeleid d. VTO-beleid e. Functionerings- en evaluatiegesprekken op regelmatige basis f. Appreciatie insentives g. Werknemervriendelijk personeelsbeleid 3. Intervisie en supervisie 4. Zelfzorg 5. Privésfeer: Relationele ondersteuning 84 %*& G & 4- & 70 0 $7 & & &0 0 >7 & & 7 # 07 3#4 D D # 4& 4 0 & # 40 &0 8 4&, 7 7E0 7 S&0 N 00 && 07E ). 7 # ;;"

67 & &, 1,1, +, )E &,1 D G& & 704& 07 7E 4 0) ) 1E & -&4&P 7 7.) E D 7 7 &)D D,+ 7 )8 N 7.&, -.) F& )7 D0 7 &S,A & 0 & ( ) N&?& &G& 70 & D & 0D7 4 D& & ;:"

68 ,1Q-. E 7 &$&0 7 7 & ( 403N 4# - 0 &( 4D4 &7)04 4,0 # 44& 040 &4 074 && 7D A& ( 4 4 & (F4 & # 7 7 0( 7 4& Numbers Burnout: 95 % stay in office if working conditions change Secondary Traumatization 50 % make a career shift outside the non profit sector 25 % make a career shift but inside the non profit sector ONLY 25 % stay in office %* 30 ;"

69 $ Test jezelf Zelftest voor hulpverleners (Figley) Checklist symptomen individuele hulpverlener Individueel Professioneel Checklist symptomen in teams en organisaties Zelfzorg vragenlijst traumahulpverleners (Donk) Onderkennen van veranderingen (McCann en Pearlman) Zelfbeschermende technieken ;"

70 $ D ( 07 && 7 &7* 7 G4 50 N 6= -0& 3 4& - -%&$ % )65, &G& 7 7 E ( & & )04, :"

71 >. 1,1 - &&& G &77 4 D &?D & 3 - E &. %&$ &% - 7.& 04= & & T65TD. 0D*&&% % WD") 36=D*G%5 &&4DGD, :"

72 H H0 H H 7 'H "H 6. # 7 #774 # 77 ' #7 " # 4 #04&4 ; 7 # &4 70 : #7 47 # # # # 4 # 4 7 ' # 707 " #& & ; $ 7 &?X& 4 & : # #4&D &? # 0 #04 & #04 & # & 7 # ' # 0 " # 7 ; E 7&?0 7 : # &? #&?044 # 7&? #& 0 # & < 7 &? $ 7 &?DDD0 D7 # FF&? ' #& & &? #&& 7&? " #&L4& & 7 ; &? :"

73 #&? : & # &? #77 ' #7 &? # ' &? ' # &? 7 ' %07 0 '' # &? # '" &? 7,1,1 1 '; #7 # &&7 ': #D0D 7 ' ' # 4 7 " #&& " # 7 77 & " #7 #4777 " 77 0 "' "" # 7 "; # 7&S # 70 ": # " 7 E D7 " &? #77 F &7 ; # ; & &7 # XX& 7 ; ; # ;' # 7 ;" #7 007 &&D 70 ;; # 7 07 :"

74 %) &D 4-0 &07 & 0& 6 4 N & ' : ; : ' " " ' ' " '" ; ' ' ' " ; "; : " ; " ; : ; ' ;' '; ;" ': ' " ; " " "' ' "" '' ": " ; ;; $ $ $ &65 &. 4& $ & :'"

75 @ & ;4 < & : " & " :" & :; " < &%)$ )% ;3, D < ;4 : " ; ' < & & & & '4 < 4 < : ;' ;' 0 :""

76 &74 2& F =0 0 J2 0&74 LJ & 0J :;"

77 3), -,1 1 8$%%-) ) ) &?, 7 & ) DDD, & 4-1 && ), & ) 7047D47D&&, ) 7, 3 1R 1 D 0 74 & 74 4 '?), & D 4 4&&D & 4 " 8) ). 1 4D &D D& D 0 0&044 7 ) 0D D4 &, ::"

78 8. 2 L &73 1, )44, DL D &&) D, & &&&S &4&&S L % ) ) ) & &4 # &3& & A 3 - &6 X ) 4& & 0, 4 &) D D &D&, &3%& 4 R & X :"

79 3), 1 )3 &4& 74& &? # -& 8 4< 8 9D&4&& 4 4 ( & 4 / & &&? / N & &7 )44, 404 D :"

80 >.6 1+ %& 4K3 "H'HH0HH 7 # )D&D,0 #&74 # &0 #&0 07 # 70 # #D0DD D D04 4 & #7 D044 # 7 # # #&4 #4 4 A 0I #7 044& # 7& #& 74 # 4 # < 7 # 7 # 7 3 7&D D & # &&7040 # 73<D D D& #4& #04< 7 A 0I "

81 # 7 0& #74&& 77 #4704&D 704 #704 # 4 D74 40 # &DD D 00 #04 #0D 7& #7 &&D DD D & # A 0I " #0 )&, #7 &S #74 #0 7&07 # 0&?&S # 7&0S4 # 7 0&4 # # 74 # 7&S # 4 D A 0I #$ # 4 &7 # 4 & D0D A I "

82 % <& ;" & 'U"H *&&040 3 <& ; & 'U"H (040 3 <& " & 'U"H * <& "" & 'U"H (&3 <& & 'U"H -0 & 7 D & - D4 & D < &. 3 -DADA 7 2 ), D$ A&D "

83 A11;8< Onderkennen van verandering (Pearlman) Referentiekader Egosterkte Egobronnen Basale psychologische behoeften Veranderingen op sensorisch gebied 39 E &? 0& J N7 7 %7 9 7 D 70 J -047X &"' 7 04 G7004 J 2 J 7 3 G7004 J 2 J E ),3 G7004 J 2 J ' J " A77 7D J # 7 4 JE74 J.74&&4D740D4 7D704 J "

84 8704 D704 4 & 7D04 J (.&704)4 7040,.7 0 D0&704D 4 04 J ""( 83704D7407D J 9& D & 4J# J J8 J ' 6 3& 7JE J " #704 30& 704D 7J870& J )"'(' E J#4KJ E 4 & 7044 J 9 D& 7&? ' G7 D #04J #7 D E 7 7J " A & 3 8 -& - E %. 3 * DAD%D=2D =& "NY DN D; '"

85 >.) ) G7 )D444 4 &D& 7D7D040, G 37 & 4 &7)7,3 4&&&?77 J $ 770< / 4/ N0&)7D 44, 9& )D4,E0&S# & &JGD 7. &D4 777&&D &&8.7 &D &4 37 Z -4E&707 * &.74&& 7 )77 07D 774, *(-9)(-09 &, & D& D D4 * M && ""

VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER. Noortje Wiezer

VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER. Noortje Wiezer VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER Noortje Wiezer Themagebieden van TNO Waarom is het belangrijk om over werkdruk, werkstress en werkplezier te praten? Wat is stress? Een (noodzakelijke) reactie op een bedreigende

Nadere informatie

Er wel/niet zijn voor je pleegkind. Symposium Pleegzorg Waar blijft het kind 19 juni 2014 Ede

Er wel/niet zijn voor je pleegkind. Symposium Pleegzorg Waar blijft het kind 19 juni 2014 Ede Er wel/niet zijn voor je pleegkind Symposium Pleegzorg Waar blijft het kind 19 juni 2014 Ede 22-6-2014 de Zeeuw & Brok Inhoud 1. Lawaaiboek 2. Zorg voor het kind: houdt rekening met gevolgen van Verlating

Nadere informatie

PTSS - diagnostiek en behandeling. drs. Mirjam J. Nijdam psycholoog / onderzoeker Topzorgprogramma Psychotrauma AMC De Meren

PTSS - diagnostiek en behandeling. drs. Mirjam J. Nijdam psycholoog / onderzoeker Topzorgprogramma Psychotrauma AMC De Meren PTSS - diagnostiek en behandeling drs. Mirjam J. Nijdam psycholoog / onderzoeker Topzorgprogramma Psychotrauma AMC De Meren Opbouw Diagnose PTSS Prevalentiecijfers PTSS en arbeid Preventie van PTSS Behandeling

Nadere informatie

Compassie of professionele afstand?

Compassie of professionele afstand? Compassie of professionele afstand? Ziel en zakelijkheid in de zorg Monique Harskamp 30 november Compassie of professionele afstand? Compassie Compassiemoeheid en compassievoldoening. Oorzaken van compassiemoeheid.

Nadere informatie

E M D R een inleiding

E M D R een inleiding E M D R een inleiding Lucinda Meihuizen GZ-psycholoog Zorgpartners Midden-Holland lucinda.meihuizen@zorgpartners.nl Wietske Soeteman GZ-psycholoog Pro Persona w.soeteman@propersona.nl Wat haal je uit deze

Nadere informatie

TSCYC Ouderversie. Vragenlijst over traumasymptomen bij jonge kinderen. Jeroen de Groot. ID 256-18 Datum 24.12.2014. Informant:

TSCYC Ouderversie. Vragenlijst over traumasymptomen bij jonge kinderen. Jeroen de Groot. ID 256-18 Datum 24.12.2014. Informant: TSCYC Ouderversie Vragenlijst over traumasymptomen bij jonge kinderen ID 256-18 Datum 24.12.2014 Informant: Mieke de Groot-Aerts moeder TSCYC Inleiding 2 / 10 INLEIDING De TSCYC is een vragenlijst die

Nadere informatie

Aardbevingen en psychische klachten

Aardbevingen en psychische klachten Aardbevingen en psychische klachten (Karin Folkers, Klinisch Psycholoog) Jantien Mast, Verpleegkundig Specialist Peter Pijper en Coosje Klootwijk, verpleegkundigen Bouke Koopmans, psychiater Loppersum,

Nadere informatie

Engagementgame Workshop

Engagementgame Workshop Engagementgame Workshop Inzicht in stressoren en energiebronnen met de Engagementgame Inloggen internet: awifiguest Username: rreceptie First name: rec Last name: receptie Password: qa2e73fb Engagementgame

Nadere informatie

Rouw na een niet-natuurlijke dood

Rouw na een niet-natuurlijke dood Rouw na een niet-natuurlijke dood Yarden Symposium Afscheid na een niet-natuurlijke dood Donderdag 14 november 2013 Prof. dr. Paul Boelen Universiteit Utrecht Wat is rouw? Inhoud Wat is niet-natuurlijke

Nadere informatie

Hou stress op het werk gezond

Hou stress op het werk gezond Hou stress op het werk gezond Bewustwording en theoretisch kader rond oorzaken van stress The Human Link The Human Link Gedragstherapeutisch expertisecentrum: stress Nadruk op PREVENTIE (van psychisch

Nadere informatie

De psychosociale gezondheid van politiepersoneel

De psychosociale gezondheid van politiepersoneel De psychosociale gezondheid van politiepersoneel Hoe staat het? Wat maakt het? En wat kraakt het? Prof.dr. Toon Taris 1 Introductie Politie is in beweging (bv overgang Nationale Politie) en staat in het

Nadere informatie

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen 1 oktober 2014 Marielle van den Heuvel, Gezondheidszorgpsycholoog Afdeling Medische Psychologie Orbis Medisch Centrum Inhoud

Nadere informatie

VERZORGINGSINSTELLINGEN MODULE 1

VERZORGINGSINSTELLINGEN MODULE 1 VERZORGINGSINSTELLINGEN MODULE 1 WIE DOET WAT BIJ INGRIJPENDE EVENTS OF CALAMITEIT? An Martens, Klinische psychologe, Ziekenhuis Oost Limburg Prenne 18 september 2012 Kursaal Oostende PREBES VZW DIESTERSTERSTEENWEG

Nadere informatie

Posttraumatische stressstoornis na uitzending

Posttraumatische stressstoornis na uitzending Posttraumatische stressstoornis na uitzending Factsheet Inleiding Een ruime meerderheid van de Nederlandse bevolking (ongeveer 80%) krijgt ooit te maken met één of meer potentieel traumatische gebeurtenissen.

Nadere informatie

Achtergrond informatie Mentale Vitaliteit Quickscan Bevlogenheid

Achtergrond informatie Mentale Vitaliteit Quickscan Bevlogenheid Achtergrond informatie Quickscan Bevlogenheid Bezoek onze website op Twitter mee via @Activeliving93 Linken? Linkedin.com/company/active-living-b.v. Bezoekadres Delta 40 6825 NS Arnhem Altijd ~ Overal

Nadere informatie

07-04-15. Herkennen van en omgaan met. Angst en Depressie. Na vanmiddag. bij ouderen met een verstandelijke beperking

07-04-15. Herkennen van en omgaan met. Angst en Depressie. Na vanmiddag. bij ouderen met een verstandelijke beperking Na vanmiddag Herkennen van en omgaan met Angst en Depressie bij ouderen met e Weet u hoe vaak angst en depressie voorkomen, Weet u wie er meer risico heeft om een angststoornis of depressie te ontwikkelen,

Nadere informatie

Ingrijpende gebeurtenissen Agressie en geweld Preventie Opvang Behandelen van PTSS. Jaap Dogger

Ingrijpende gebeurtenissen Agressie en geweld Preventie Opvang Behandelen van PTSS. Jaap Dogger Ik zal handhaven Ingrijpende gebeurtenissen Agressie en geweld Preventie Opvang Behandelen van PTSS Jaap Dogger Definitie. Onder een traumatische ervaring wordt verstaan: een gebeurtenis die een dreigende

Nadere informatie

Registratie-richtlijnen

Registratie-richtlijnen BEROEPSGEBONDEN BURNOUT/OVERSPANNING (niet in Europese Lijst van Beroepsziekten) (CAS: Burnout P611 en Overspanning P619) 1 Achtergrondinformatie Van burnout wordt gesproken indien sprake is van een langdurige

Nadere informatie

Happy Maar nu even niet. Praktisch omgaan met complexe psychische klachten

Happy Maar nu even niet. Praktisch omgaan met complexe psychische klachten Happy Maar nu even niet Praktisch omgaan met complexe psychische klachten Wie zijn wij? Why Waarom zijn wij hier? What Wat willen we straks bereikt hebben? How Hoe pakken we dat aan? Stellingen Eens of

Nadere informatie

Omgaan met littekens. Els Vandermeulen. Psychologe BWC Neder-over-Heembeek Februari 2014

Omgaan met littekens. Els Vandermeulen. Psychologe BWC Neder-over-Heembeek Februari 2014 Omgaan met littekens Els Vandermeulen Psychologe BWC Neder-over-Heembeek Februari 2014 1. Huid 2. Brandwonden 3. Littekens 4. Traumatische gebeurtenis 5. Onzichtbare littekens 6. Psychische problemen 1.

Nadere informatie

Oud worden en sterven met de oorlog

Oud worden en sterven met de oorlog Oud worden en sterven met de oorlog Mede mogelijk gemaakt door de Stichting 1940-1945 1 Oud worden en sterven met de oorlog Over wie gaat het Schokkende gebeurtenissen Kenmerken en stressreacties Verwerking

Nadere informatie

Samen werken aan minder psychisch verzuim

Samen werken aan minder psychisch verzuim Samen werken aan minder psychisch verzuim Tips voor de medewerker Werkgeversvereniging voor energie, kabel&telecom, afval&milieu Inleiding Als je niet goed in je vel zit Het overkomt ons bijna allemaal

Nadere informatie

De kracht om te veranderen wat ik kan veranderen. De moed om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen. De wijsheid om het verschil te zien

De kracht om te veranderen wat ik kan veranderen. De moed om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen. De wijsheid om het verschil te zien De kracht om te veranderen wat ik kan veranderen De moed om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen De wijsheid om het verschil te zien De psychologie van pijn. Sint-Jozefkliniek Bornem - Willebroek Barbara

Nadere informatie

ANGST. Dr. Miriam Lommen. Zit het in een klein hoekje? Assistant professor Klinische Psychologie en Experimentele Psychopathologie m.j.j.lommen@rug.

ANGST. Dr. Miriam Lommen. Zit het in een klein hoekje? Assistant professor Klinische Psychologie en Experimentele Psychopathologie m.j.j.lommen@rug. ANGST Zit het in een klein hoekje? Dr. Miriam Lommen Assistant professor Klinische Psychologie en Experimentele Psychopathologie m.j.j.lommen@rug.nl Wie is er NOOIT bang? Heb ik een angststoornis? Volgens

Nadere informatie

psychologische hulp online

psychologische hulp online psychologische hulp online posttraumatische stress pathologische rouw paniekstoornis en agorafobie depressie bulimia nervosa Burn-out preventie en behandeling diagnostische screening & indicatie Geschiedenis

Nadere informatie

Screen & Treat. Sjef Berendsen

Screen & Treat. Sjef Berendsen Screen & Treat Sjef Berendsen 19-4-2012 Handboek PTSS Natuurlijk verloop stress reacties Het IVP stepped care model watchfull waiting door interne opvang, professionele back-up en monitoring eerste opvang

Nadere informatie

Psychosociale gevolgen van kanker. Wat speelt er bij kanker. 8 november 2011 8 november 2011. K.Rutgers, Centrum Amarant/THHA 1

Psychosociale gevolgen van kanker. Wat speelt er bij kanker. 8 november 2011 8 november 2011. K.Rutgers, Centrum Amarant/THHA 1 Psychosociale gevolgen van kanker Karen Rutgers van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant te Utrecht Toon Hermans Huis Amersfoort Wat speelt er bij kanker Kanker = crisis = ontreddering Kanker

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Veel mensen met een hart- of vaatziekte (HVZ) en hun partners ervaren ook nog stress als ze thuis hun leven weer proberen op te bouwen. Dit is dus ná

Nadere informatie

Werken in de rouwzorg

Werken in de rouwzorg Werken in de rouwzorg Gif of gift? Zorg voor de zorgende, voor goede zorg johan maes gif of gift 2014 1 Uitwisseling 1 voorbeeld van gif 1 voorbeeld van gift johan maes gif of gift 2014 2 Enkele reflecties

Nadere informatie

Jos van Erp Psycholoog / Beleidsadviseur De Hart&Vaatgroep / Hartstichting j.v.erp@hartstichting.nl. Stress en hart- en vaatziekten

Jos van Erp Psycholoog / Beleidsadviseur De Hart&Vaatgroep / Hartstichting j.v.erp@hartstichting.nl. Stress en hart- en vaatziekten Jos van Erp Psycholoog / Beleidsadviseur De Hart&Vaatgroep / Hartstichting j.v.erp@hartstichting.nl Stress en hart- en vaatziekten Indeling Het stressmechanisme Psychologische stress Stress en het ontstaan

Nadere informatie

Signalen bij partnergeweld

Signalen bij partnergeweld Datum: 31/10/2013 Auteur: Kris De Groof Versie: Def Herkomst: Methodisch kader Aan de Slag Doel: Bestemming: Handelingskader 1712 Signalen bij partnergeweld 1. Algemene signalen van partnergeweld 1.1.

Nadere informatie

EMDR bij adolescenten

EMDR bij adolescenten EMDR bij adolescenten Een vorm van traumabehandeling Marijke de Koning-Groothuizen ZMC Kinderen en Jongeren van de Gelderse Roos Voorbeelden uit de praktijk Sofie, 16 jaar. Klachten, sinds ongeveer een

Nadere informatie

arbo 42 11-10-2013 17:27:30

arbo 42 11-10-2013 17:27:30 arbo 42 11-10-2013 17:27:30 e brengen een hoge werkdruk vaak in verband met een breed scala aan gezondheids- en veiligheidsrisico s, variërend van vermoeidheid en fysieke klachten tot hartziekten of ongelukken

Nadere informatie

Stress en hart- en vaatziekten. Jos van Erp, psycholoog/beleidsadviseur Hartstichting/De Hart&Vaatgroep

Stress en hart- en vaatziekten. Jos van Erp, psycholoog/beleidsadviseur Hartstichting/De Hart&Vaatgroep Stress en hart- en vaatziekten Jos van Erp, psycholoog/beleidsadviseur Hartstichting/De Hart&Vaatgroep Wat is ons standpunt m.b.t. de relatie tussen stress en HVZ? Probleem: Is er een relatie tussen stress

Nadere informatie

Signalering en Diagnostiek

Signalering en Diagnostiek Signalering en Diagnostiek bij getraumatiseerde kinderen Anja Meenhuys, GZ-Psycholoog Wat is een trauma? (DSM-IV) De persoon heeft ervaren, waargenomen of is geconfronteerd met een gebeurtenis of gebeurtenissen

Nadere informatie

Voorwoord 7 Leeswijzer 9

Voorwoord 7 Leeswijzer 9 Inhoudsopgave Voorwoord 7 Leeswijzer 9 Deel I Traumatische ervaringen 1 Wat kinderen kunnen meemaken 15 2 De reacties van kinderen op trauma 21 3 De impact op het gezin en de school 33 Deel II Kinderen

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling 2. Gevolgen van kindermishandeling voor kind en omgeving De emotionele, lichamelijke en intellectuele ontwikkeling van een kind berust op genetische mogelijkheden

Nadere informatie

Voorwoorden 11 Voorwoord Erik De Soir 11 Voorwoord Patrick Van den Steene 14 Voorwoord Frédéric Daubechies 16

Voorwoorden 11 Voorwoord Erik De Soir 11 Voorwoord Patrick Van den Steene 14 Voorwoord Frédéric Daubechies 16 Inhoudstafel Inhoudstafel 5 Voorwoorden 11 Voorwoord Erik De Soir 11 Voorwoord Patrick Van den Steene 14 Voorwoord Frédéric Daubechies 16 Inleiding 19 1 Stress als optimale spanning 19 2 Vroeger hadden

Nadere informatie

PSYCHOSOCIAAL WELZIJN MODULE 3

PSYCHOSOCIAAL WELZIJN MODULE 3 PSYCHOSOCIAAL WELZIJN MODULE 3 PREVENTIE VAN PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN BIJ SLACHTOFFERS EN GETUIGEN VAN ARBEIDSONGEVALLEN EN/OF SCHOKKENDE GEBEURTENISSEN IN DE WERKSITUATIE Sofie D Ours Preventieadviseur

Nadere informatie

Trauma en verslaving. Patiënten

Trauma en verslaving. Patiënten Trauma en verslaving Patiënten Trauma en verslaving Informatie voor patiënten Als u naast uw verslaving ook last heeft van een nare of ingrijpende gebeurtenis uit uw verleden Trauma en verslaving 1 Trauma

Nadere informatie

Over het misverstand stress

Over het misverstand stress Over het misverstand stress Stress doet zich bij veel mensen voor. Klachten van psychosomatische aard, lichamelijke ongemakken en sociale beperkingen manifesteren zich prominent. In feite is stress een

Nadere informatie

Het aanpassingsproces na confrontatie met een hart- of vaataandoening

Het aanpassingsproces na confrontatie met een hart- of vaataandoening Auteur: Jos van Erp j.v.erp@hartstichting.nl Het aanpassingsproces na confrontatie met een hart- of vaataandoening Maakbaarheid en kwetsbaarheid Dood gaan we allemaal. Deze realiteit komt soms sterk naar

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Tuut-tuut-tuut, opzij, ik ben hulpverlener en maak mij druk. Eric van der Meijden 16 september 2011

Tuut-tuut-tuut, opzij, ik ben hulpverlener en maak mij druk. Eric van der Meijden 16 september 2011 Tuut-tuut-tuut, opzij, ik ben hulpverlener en maak mij druk. Eric van der Meijden 16 september 2011 Opbouw workshop Inleiding Ervaren van stress Wat is druk/stress? Pesso therapie Ervaren van basisbehoeften

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Angststoornissen bij ouderen. Arjan Videler GGz Breburg SeneCure

Angststoornissen bij ouderen. Arjan Videler GGz Breburg SeneCure Angststoornissen bij ouderen Arjan Videler GGz Breburg SeneCure Programma Angststoornissen Verschillen in etiologie & fenomenologie Differentiële diagnostiek Behandelopties Angststoornissen Angst is functioneel

Nadere informatie

..en. rouwend. VOOK 6 oktober 2011 ( )Carine. Kappeyne van de Coppello

..en. rouwend. VOOK 6 oktober 2011 ( )Carine. Kappeyne van de Coppello Jong, eigen-wijs..en rouwend VOOK 6 oktober 2011 ( )Carine Kappeyne van de Coppello Krijgen kinderen met de dood te maken? Internationaal onderzoek wijst uit dat van ongeveer 5% van de kinderen tot 16

Nadere informatie

2. ACHTERGROND VAN WERKDRUK EN WERKSTRESS

2. ACHTERGROND VAN WERKDRUK EN WERKSTRESS 2. ACHTERGROND VAN WERKDRUK EN WERKSTRESS Ik heb zo n last van stress is een veelgehoorde uitspraak. Net als na mijn burnout heb ik pas ontdekt wat leven is. Maar wat is nu eigenlijk het verschil tussen

Nadere informatie

Workshop: (op)weg met angst VVKP Studiedag

Workshop: (op)weg met angst VVKP Studiedag Workshop: (op)weg met angst VVKP Studiedag Tine Daeseleire Barbara Depreeuw www.thehumanlink.be The Human link Expertisecentrum: stress en angst Gedragstherapeutische aanpak Activiteiten: Angsten en fobieën

Nadere informatie

Vroegsignalering van angst bij kanker

Vroegsignalering van angst bij kanker Vroegsignalering van angst bij kanker Symposium juni 2016, Amsterdam Hoe harder we angst bevechten, hoe meer ze ons verleidt en verstikt. Hoe meer we de angst in de ogen zien, hoe sneller ze vrijheid biedt.

Nadere informatie

Vragenlijst ArbeidsReïntegratie (VAR)

Vragenlijst ArbeidsReïntegratie (VAR) Vragenlijst ArbeidsReïntegratie (VAR) Doel van de VAR Een inschatting maken welke werknemers, die nog maar kort verzuimen, het risico lopen langdurig te verzuimen. Naast de risico-inschatting voorziet

Nadere informatie

Top Referent TraumaCentrum

Top Referent TraumaCentrum GGzE centrum psychotrauma Top Referent TraumaCentrum Informatie over behandeling van mensen met ernstige traumagerelateerde stoornissen Algemene informatie >> BIJ HET TOP REFERENT TRAUMACENTRUM WORDEN

Nadere informatie

De ontwikkeling en evolutie van posttraumatische stressklachten bij mensen met brandwonden na een ramp

De ontwikkeling en evolutie van posttraumatische stressklachten bij mensen met brandwonden na een ramp De ontwikkeling en evolutie van posttraumatische stressklachten bij mensen met brandwonden na een ramp Nancy Van Loey Wetenschappelijk onderzoeker VSBN Corinne Reynders Onderzoekscoördinator België Inhoud

Nadere informatie

VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal

VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal U kunt nu gebruikmaken van VGZ Bedrijfszorg, om gezond en plezierig te blijven werken! Uw werkgever maakt gebruik van VGZ Bedrijfszorg van Zorgverzekeraar VGZ. VGZ Bedrijfszorg

Nadere informatie

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Inhoud Definitie gezond Biopsychosociaal model Psychische gezondheid Stress

Nadere informatie

Psychosomatisch fysiotherapie

Psychosomatisch fysiotherapie Psychosomatisch fysiotherapie De psychosomatisch fysiotherapeut Tamara den Elzen Wat is psychosomatische fysiotherapie? Psychosomatische fysiotherapie is een erkende specialisatie binnen de fysiotherapie,

Nadere informatie

E-book-Burn-out.indd 1 16-12-2014 14:16:17

E-book-Burn-out.indd 1 16-12-2014 14:16:17 E-book-Burn-out.indd 1 16-12-2014 14:16:17 Colofon Dit e book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie:

Nadere informatie

Heeft positieve affectregulatie invloed op emotionele problemen na ingrijpende gebeurtenissen?

Heeft positieve affectregulatie invloed op emotionele problemen na ingrijpende gebeurtenissen? Heeft positieve affectregulatie invloed op emotionele problemen na ingrijpende gebeurtenissen? Lonneke I.M. Lenferink Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit Utrecht Paul A. Boelen Universiteit Utrecht,

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> COMPLEXE TRAUMA S KUNNEN GROTE

Nadere informatie

Omgaan met faalangst en weerstanden! Trainer: Gijs Visser

Omgaan met faalangst en weerstanden! Trainer: Gijs Visser Omgaan met faalangst en weerstanden! Trainer: Gijs Visser Hoe ga jij om met gevoelens van falen of een verlieservaring?? Iedereen krijgt er vroeg of laat mee te maken Er rust een taboe op dit onderwerp

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 134 Nederlandse samenvatting De inleiding van dit proefschrift beschrijft de noodzaak onderzoek te verrichten naar interpersoonlijk trauma en de gevolgen daarvan bij jongeren in

Nadere informatie

Alles Goed? Workshop. Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar?

Alles Goed? Workshop. Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar? Alles Goed? Workshop Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar? Alles Goed? Liesbeth Niessen Psycholoog Arbeid en Gezondheid N.I.P. www.competencecoaching.nl

Nadere informatie

Onderzoek je energiebalans*

Onderzoek je energiebalans* Onderzoek je energiebalans* Om je gevoel van stress aan te pakken, is het van belang dat je eerst ziet hoe je energiebalans er uit ziet op 5 verschillende gebieden. Met deze vragenlijst krijg je inzicht

Nadere informatie

Doe de grote zelftest

Doe de grote zelftest Doe de grote zelftest Ben ik burn-out? Het verraderlijke van burn-ut is dat je zelf vaak de laatste bent die het wil weten. De omgeving maakt je erop attent, dwingt je naar de dokter te gaan, of je stort

Nadere informatie

Burn-out Traject begeleiding

Burn-out Traject begeleiding F o l d e r Burn-out Traject begeleiding Burn-out Aanpak en Preventie ter voorkoming van langdurige uitval Het leven stelt voortdurend bepaalde eisen aan de mens. Werk is in veel gevallen het levensgebied

Nadere informatie

Psychologische expertise Maarsingh & van Steijn

Psychologische expertise Maarsingh & van Steijn Psychologische expertise Veel verzuim op het werk wordt veroorzaakt door psychische problemen. Maarsingh & van Steijn heeft zich gespecialiseerd in de diagnostiek en behandeling van problemen op het vlak

Nadere informatie

KIJK NAAR MIJ ZIEN, BEGELEIDEN EN VERWIJZEN VAN VERBORGEN PROBLEEMGEDRAG MARION FERBER EN NELLEKE NICOLAI

KIJK NAAR MIJ ZIEN, BEGELEIDEN EN VERWIJZEN VAN VERBORGEN PROBLEEMGEDRAG MARION FERBER EN NELLEKE NICOLAI KIJK NAAR MIJ ZIEN, BEGELEIDEN EN VERWIJZEN VAN VERBORGEN PROBLEEMGEDRAG MARION FERBER EN NELLEKE NICOLAI STRESS Wat doet u? Als het werk boven uw hoofd groeit? Als u relatieproblemen heeft? Als de volgende

Nadere informatie

Running therapie. Voor wie is deze runningtherapie bedoeld?

Running therapie. Voor wie is deze runningtherapie bedoeld? Runningtherapie Running therapie Runningtherapie is het inzetten van hardlopen ten behoeve van het (overbelaste) brein. Het is een therapievorm waarbij je met je lichaam bezig bent, maar de effecten er

Nadere informatie

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden?

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden? Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders Wat kan Altra bieden? Problemen & Risico s Beschermende factoren Bouwstenen jeugdhulp van Altra Verlies familie en verlatingsangst Veilige basis, vertrouwen

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie

Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 3 Cognitieve gedragstherapie Een effectieve psychotherapie In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

De gevolgen van trauma en stress in de volwassenheid en uitgestelde klachten

De gevolgen van trauma en stress in de volwassenheid en uitgestelde klachten De gevolgen van trauma en stress in de volwassenheid en uitgestelde klachten Cogis Symposium Trauma: late gevolgen voor kinderen en volwassenen 12 oktober 2011 Geert Smid Paul Celan: late gevolgen van

Nadere informatie

Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant

Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant Inleiding - Stellingen. - Ontstaan psychiatrische aandoeningen. - Wat zien naastbetrokkenen. - Invloed van borderline op

Nadere informatie

Psychosociale belasting op het werk

Psychosociale belasting op het werk Psychosociale belasting op het werk Rik Op De Beeck Manager Consultancy Centre www.prevent.be Stressforum Verzekeringssector 29 oktober 2004 1 Prevent Instituut voor preventie, bescherming en welzijn op

Nadere informatie

Het kan ook anders! Over individueel maatwerk in de zorg. Dr Ben van Cranenburgh HGZO Congres Lunteren 24/25 Maart 2011. www.stichtingiton.

Het kan ook anders! Over individueel maatwerk in de zorg. Dr Ben van Cranenburgh HGZO Congres Lunteren 24/25 Maart 2011. www.stichtingiton. Instituut voor toegepaste Neurowetenschappen Faculteit der Bewegingswetenschappen Het kan ook anders! Over individueel maatwerk in de zorg Dr Ben van Cranenburgh HGZO Congres Lunteren 24/25 Maart 2011

Nadere informatie

Psychotraumatologie: eenheid en verscheidenheid in een veelstromenland. Prof. dr. Rolf Kleber Ede, 19 april 2012

Psychotraumatologie: eenheid en verscheidenheid in een veelstromenland. Prof. dr. Rolf Kleber Ede, 19 april 2012 Psychotraumatologie: eenheid en verscheidenheid in een veelstromenland Prof. dr. Rolf Kleber Ede, 19 april 2012 Waarom werd PTSS destijds geïntroduceerd? Gevolgen van de Vietnam-oorlog Task force in de

Nadere informatie

Stemmingsstoornissen. Van DSM-IV-TR naar DSM-5. Johan van Dijk, klinisch psycholoog-psychotherapeut Max Güldner, klinisch psycholoog-psychotherapeut

Stemmingsstoornissen. Van DSM-IV-TR naar DSM-5. Johan van Dijk, klinisch psycholoog-psychotherapeut Max Güldner, klinisch psycholoog-psychotherapeut Stemmingsstoornissen Van DSM-IV-TR naar DSM-5 Johan van Dijk, klinisch psycholoog-psychotherapeut Max Güldner, klinisch psycholoog-psychotherapeut Inhoud Veranderingen in de DSM-5 Nieuwe classificaties

Nadere informatie

Praktische informatie. Oud worden met de oorlog. Herinneringen die pijn blijven doen. http://www.cogis.nl/ouderen/

Praktische informatie. Oud worden met de oorlog. Herinneringen die pijn blijven doen. http://www.cogis.nl/ouderen/ Praktische informatie Oud worden met de oorlog Herinneringen die pijn blijven doen Oorlogservaringen In Nederland leven nog ongeveer drie miljoen mensen voor wie de Tweede Wereldoorlog een deel van hun

Nadere informatie

Vragenlijst mentale vitaliteit. Koninklijke Burger Groep B.V.

Vragenlijst mentale vitaliteit. Koninklijke Burger Groep B.V. Vragenlijst mentale vitaliteit Koninklijke Burger Groep B.V. 1 Inleiding 365goesting heeft een valide en betrouwbare vragenlijst om de mentale vitaliteit van medewerkers en organisaties te meten. Deze

Nadere informatie

Titel. Subtitel + auteur

Titel. Subtitel + auteur Titel Subtitel + auteur 1 De nieuwe verplichtingen op vlak van preventie van stress, burn-out, geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk 2 Inleiding De psychosociale risico s werden voorheen

Nadere informatie

Interpersoonlijke psychotherapie

Interpersoonlijke psychotherapie Interpersoonlijke psychotherapie in een groep een behandelprotocol voor depressie Dina Snippe, Opleider-supervisor IPT en groepspsychotherapie Cora Versteeg, supervisor IPT en groepspsychotherapeut i.o.

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Onderzoek arbeidsongeschiktheid (samenvatting) In opdracht van Loyalis. juni 2013

Onderzoek arbeidsongeschiktheid (samenvatting) In opdracht van Loyalis. juni 2013 Onderzoek arbeidsongeschiktheid (samenvatting) In opdracht van Loyalis juni 2013 Samenvatting Een derde ervaart vaker stress dan 3 jaar geleden» Een derde van de werkende bevolking geeft aan dat ze regelmatig

Nadere informatie

Suïcide bij ouderen in Nederland

Suïcide bij ouderen in Nederland Suïcide bij ouderen in Nederland 19-27 AJFM Kerkhof ajfm.kerkhof@psy.vu.nl www.kerkhofpsychotherapie.nl Afdeling Klinische Psychologie Vrije Universiteit Amsterdam 2 18 16 14 12 1 8 6 4 2 19 196 Suïcide

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> Complexe trauma s kunnen grote

Nadere informatie

WERKSTRESS EN BURN-OUT WORKSHOP ALUMNI EUROPEES INSTITUUT ANDERZVERDER LEONA AARSEN 8 NOVEMBER 2014

WERKSTRESS EN BURN-OUT WORKSHOP ALUMNI EUROPEES INSTITUUT ANDERZVERDER LEONA AARSEN 8 NOVEMBER 2014 WERKSTRESS EN BURN-OUT WORKSHOP ALUMNI EUROPEES INSTITUUT ANDERZVERDER LEONA AARSEN 8 NOVEMBER 2014 1 PROGRAMMA Voorstellen / intro Deel 1: (h)erken stress Deel 2: visie op burn-out Deel 3: aanpak Borrel

Nadere informatie

Soorten klachten. Onderlinge samenwerking onder de loep. Burnout. Verschijnselen van het vermoeide helden syndroom

Soorten klachten. Onderlinge samenwerking onder de loep. Burnout. Verschijnselen van het vermoeide helden syndroom Soorten klachten Onderlinge samenwerking onder de loep Burnout Verschijnselen van het vermoeide helden syndroom Overspannenheidsverschijnselen (Surmenage) Depressie Het managen van stress-gerelateerde

Nadere informatie

POSTTRAUMATISCHE STRESS STOORNIS (PTSS)

POSTTRAUMATISCHE STRESS STOORNIS (PTSS) POSTTRAUMATISCHE STRESS STOORNIS (PTSS) PATIËNTENINFORMATIE ALGEMEEN Wat is een psychotrauma? Schokkende gebeurtenissen zoals ongelukken, lichamelijk of seksueel geweld, huiselijk geweld, incest, natuurrampen

Nadere informatie

De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen.

De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen. De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen. 1 Symposium Krachtige Kinderen in de opvang. Driebergen, 29 oktober 2012 Mirjam Wouda, kinder- en jeugdpsychiater Mutsaersstichting

Nadere informatie

Psychosociale problemen bij kanker

Psychosociale problemen bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Psychosociale problemen bij kanker Mogelijkheden voor begeleiding in het Laurentius ziekenhuis Deze brochure is bedoeld voor mensen waarbij de diagnose kanker is gesteld en voor hun

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

B R O C H U R E O N T S T R E S S E N

B R O C H U R E O N T S T R E S S E N HighCoaching Coaching op een hoger niveau B R O C H U R E O N T S T R E S S E N Verminderen van stress en verhoging van gezondheid 1 HighCoaching KvK nr. 51529904 Stress Management System Wat is stress?

Nadere informatie

De rol van de psycholoog. Prof. dr. Geert Crombez Geert.Crombez@UGent.be

De rol van de psycholoog. Prof. dr. Geert Crombez Geert.Crombez@UGent.be De rol van de psycholoog Prof. dr. Geert Crombez Geert.Crombez@UGent.be Chronisch VermoeidheidsSyndroom Fukuda et al., 1994 Natuurlijk verloop 80% Costs 26% 17% 13% 8% 7 days 4 weeks 7 weeks 12 weeks 6

Nadere informatie

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Au-tomutilatie Een groot probleem, een grote uitdaging Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Inhoud Waarom verwonden cliënten zichzelf? Handelingsverlegenheid en machteloosheid bij begeleiders

Nadere informatie

Werkbeleving. Naam: Bea Voorbeeld. Datum:

Werkbeleving. Naam: Bea Voorbeeld. Datum: Werkbeleving Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.07.2015 Bea Voorbeeld / 16.07.2015 / Werkbeleving (QWBN) 2 Hoe beleef je je werk? Je hebt een vragenlijst ingevuld met vragen over je werkbeleving. Hierbij is

Nadere informatie

Geestelijke gezondheidszorg voor slachtoffers van mensenhandel

Geestelijke gezondheidszorg voor slachtoffers van mensenhandel Geestelijke gezondheidszorg voor slachtoffers van mensenhandel Informatie voor hulpverleners Mensenhandel Mensenhandel is een ernstig misdrijf waarbij uitbuiting het oogmerk is. Daders maken hiertoe gebruik

Nadere informatie

Narratieve Exposure Therapie

Narratieve Exposure Therapie Narratieve Exposure Therapie MANP jubileumcongres Patricia Strijk Even voorstellen Wat doet Stichting Centrum 45: Diagnostiek en behandeling complexe psychotraumaklachten VS-GGZ: Werkzaam op de polikliniek

Nadere informatie