'Elke school is er één' alternatief voor de beoordeling van opbrengsten in het basisonderwijs, een bijdrage aan een actuele discussie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "'Elke school is er één' alternatief voor de beoordeling van opbrengsten in het basisonderwijs, een bijdrage aan een actuele discussie"

Transcriptie

1 'Elke school is er één' alternatief voor de beoordeling van opbrengsten in het basisonderwijs, een bijdrage aan een actuele discussie

2 Elke school is er één alternatief voor de beoordeling van opbrengsten in het basisonderwijs, een bijdrage aan een actuele discussie Netwerk SOVO

3 Literatuur Ten geleide In Elke school is er één presenteren acht organisaties die actief zijn op het gebied van vernieuwing van het onderwijs en zich verenigd hebben in Netwerk SOVO (Samenwerkingsverband van Organisaties voor Onderwijsvernieuwing), een alternatief voor de opbrengstparagraaf van het toezichtkader van de onderwijsinspectie voor het primair onderwijs. Het alternatief is de uitwerking van wat in Zicht op toezicht, een publicatie van de Nederlandse Jenaplanvereniging, is aangekondigd (*28; ook op internet: w ww.jenaplan.nl, daarna 'algemeen', 'actueel' en 'zicht op toezicht'). Elke school is er één wil een bijdrage leveren aan de actuele discussie over het toezicht dat namens de overheid door de inspectie wordt uitgeoefend. Naar het gezamenlijke oordeel van de SOVO-participanten behoeft het vigerende toezichtkader niet alleen een stevige correctie, maar zeker ook een ander uitgangspunt, in het bijzonder waar het gaat om de vaststelling en beoordeling van opbrengsten. De Wet op het Onderwijstoezicht (WOT) geeft de school nadrukkelijk de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van haar onderwijs. De verenigingen die deel uitmaken van SOVO ervaren het toezichtkader als een stramien waarin hun scholen zich onvoldoende herkennen, omdat te veel voorbij wordt gegaan aan hetgeen ze zelf voor goed onderwijs belangrijk vinden. Daarnaast wordt het onderling vergelijken van resultaten van de leerlingen van scholen (en daarmee van de scholen zelf) als onjuist en onredelijk beschouwd en dat des te meer, omdat die vergelijking slechts is gebaseerd op een relatief klein deel van het curriculum. Het voorstel beoogt niet het toezicht af te schaffen, maar om het dichter bij de lokale situatie van een school te brengen waarbij de specifieke aard van de schoolpopulatie én de conceptuele keuzen van de school, anders dan nu het geval is, meer kunnen worden gehonoreerd. De scholen willen daarom de eigen opbrengst in kaart brengen en zich daarvoor verantwoorden. Beter dan het vigerende kader past het hier gepresenteerde alternatief ons inziens bij de typische eigenschappen van het Nederlandse primair onderwijs dat door een grote mate van zowel levensbeschouwelijke als pedagogisch - onderwijskundige variëteit wordt gekenmerkt. Namens Netwerk SOVO, Dick van Hennik, voorzitter ad interim Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 2

4 1. Inleiding 1.1. Voorgeschiedenis In Zicht op toezicht (*28; zie de literatuuropgave), extra nummer van Mensenkinderen, orgaan van de Nederlandse Jenaplanvereniging (NJPV), wordt in het bijzonder stelling genomen tegen de opbrengstparagraaf van het toezichtkader van de onderwijsinspectie voor het primair onderwijs. De brochure geeft antwoord op de vraag waarom de NJPV de minister heeft laten weten met het toezichtkader voor het jaar 2005 niet akkoord te gaan. Netwerk SOVO - Samenwerkingsverband van Organisaties voor Onderwijsvernieuwing heeft de NJPV gevraagd het voortouw te nemen bij wat in het laatste hoofdstuk van Zicht op toezicht in het vooruitzicht wordt gesteld, een alternatief voor de opbrengstparagraaf van het toezichtkader. Het wordt hier namens Netwerk SOVO gepresenteerd. In deze notitie is de opvatting verwoord van de volgende organisaties: - Academie voor Ontwikkelingsgericht Onderwijs - Nederlandse Dalton Vereniging - Freinetbeweging - Nederlandse Jenaplanvereniging - Vereniging van vrijescholen - Nederlandse Montessori Vereniging - Werkgemeenschap voor Vernieuwing van Opvoeding, Onderwijs en Maatschappij - Vereniging voor Funderend onderwijs in Schoolgemeenschappen 1.2. Inhoud We schetsen achtereenvolgens het alternatief dat wij voorstaan in hoofdstuk 2 en de kenmerken daarvan in het licht van de bezwaren tegen het huidige toezichtkader in hoofdstuk 3. Enkele met de materie verwante onderwerpen komen beknopt in hoofdstuk 4 aan de orde. Voorts zijn er bijlagen en is er een opgave van geraadpleegde en relevante literatuur Geadresseerden Deze publicatie is bedoeld voor: - De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. - De Inspectie van het onderwijs. - Woordvoerders voor het primair onderwijs in de Tweede Kamer. - Politieke partijen. - Onderwijsvakbonden, bestuurs- en ouderorganisaties. - Verenigingen van schoolleiders in het primair en voortgezet onderwijs. - Leraren van het basis- en voortgezet onderwijs. - Medezeggenschapsraden van basisscholen. - Besturen van scholen voor primair onderwijs. - Lerarenopleidingen voor het primair en voortgezet onderwijs. - Onderwijsbegeleidingsdiensten. Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 3

5 2. Een alternatief voor de opbrengstparagraaf van het toezichtkader Het alternatief voor de opbrengstparagraaf van het toezichtkader dat wij voor het primair onderwijs voorstellen kent een ander uitgangspunt dan het tot nu toe gebruikelijke. Niet de output van de school staat daarin centraal maar de condities waarvan op goede gronden kan worden aangenomen dat die leiden tot optimale opbrengsten, inclusief hetgeen voortvloeit uit de Wet op het primair onderwijs en de kerndoelen voor het basisonderwijs. Ze hebben betrekking op het volledige curriculum van een school. Onderzoek naar opbrengsten zelf is in dit alternatief niet vervallen, maar dat heeft een andere plaats en functie gekregen. We schetsen nu eerst de kenmerken van het alternatief en verantwoorden die keuze. Voorbeelden illustreren het betoog. Bij het alternatief dat wij voorstellen krijgen scholen als onderdeel van het toezicht de opdracht om zich over de volle breedte van hun curriculum te verantwoorden met betrekking tot: - Het creëren van condities die bijdragen tot het bereiken van gewenste door de school en de samenleving gewenste resultaten (2.1.). - Onderzoek naar die resultaten (2.2.). Ze doen dat met behulp van een jaarlijks (c.q. twee of drie jaar) vast te stellen document dat zowel aan de inspectie als de omgeving - ouders en andere stakeholders - wordt voorgelegd. De inspectie neemt kennis van de beschreven condities (2.1.) en gaat bij schoolbezoek na of de onderwijspraktijk daarmee in overeenstemming is. De inspectie krijgt inzage in de resultaten van onderzoek naar opbrengsten (2.2.). Het oordeel over opbrengsten is, anders dan nu het geval is, uitsluitend gebaseerd op de uitkomsten van onderzoek op niveau 2.1. Daarbij wordt een tweepuntsschaal gehanteerd. Beoordelingen luiden in orde of (nog) niet in orde. Er worden twee vragen beantwoord: zijn er in voldoende mate condities gecreëerd en hebben die een aanvaardbaar niveau. Als er naar het oordeel van de inspectie verbeteringen wenselijk of noodzakelijk zijn wordt nauwkeurig aangegeven welke dat zijn. Beslisregels komen overeenkomstig het in de Wet op het Onderwijstoezicht bedoelde overleg tussen de inspectie en vertegenwoordigers van het onderwijsveld tot stand, zo stellen wij voor. Daarbij dient rekening te worden gehouden anders, respectievelijk veel meer dan nu het geval is - met het lokale onderwijsconcept van de school en de eigenschappen van de populatie. Dat betekent dat beslisregels per school kunnen verschillen. De consequentie daarvan is dat om deze reden van het vergelijken van scholen op basis van kengetallen wordt afgezien. Het toezicht beoordeelt iedere school in principe op de eigen merites onder het motto Iedere school is er één, een parafrase op de titel van het bekende boek Elk kind is er één van Prof. M.J.Langeveld (*24). Toelichting bij 2.1. en Het creëren van condities die bijdragen aan het bereiken van gewenste resultaten. Er is geen twijfel dat er een verband bestaat tussen het niveau van opbrengsten in het onderwijs en de condities waaronder die worden bereikt. Het gaat daarbij zowel om eenvoudige als complexe zaken. Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 4

6 Er zijn condities zoals de beschikbare tijd, de leeromgeving, de leermiddelen, het aantal leerlingen en de kwaliteiten van de leraar, zoals adequaat kunnen instrueren, begeleiden, observeren, ruimte geven aan kinderen, omgaan met ouders en reflecteren. Voor de school als geheel kunnen worden onderscheiden (*33) - Het gebied van de middelen: vermogen, gebouwen e.d., daarvoor zijn de overheid en bestuurders verantwoordelijk. - Het gebied van de processen: bestuurders en schoolleiders zijn verantwoordelijk voor het strategisch en tactisch beleid, de organisatiestructuur en alle daarmee verbonden procedures waardoor de school een levende, gezonde organisatie kan zijn die de voorwaarden levert voor vitale leer- en ontwikkelingsprocessen. - Het gebied van de cultuur en cultuuroverdracht, het eigenlijke onderwijs, waarvoor leraren en ondersteuners als eersten verantwoordelijkheid dragen. - Het gebied van de identiteit waarvoor identiteitdragers verantwoordelijk zijn; daardoor krijgt iedere school een eigen karakter; op dat niveau vindt innovatie plaats als een continu proces van veranderingen die worden getoetst aan ontwikkelingen in maatschappij en wetenschap. Voorts zijn er condities die eveneens bepalend zijn voor succes in het onderwijs. Voor de invloed daarvan kan een school onmogelijk verantwoordelijk worden gesteld. Te denken valt onder meer aan - Het niveau van ondersteuning van onderwijs in het gezin; vinden de ouders de school belangrijk, spreken ze met hun kinderen over wat daar gebeurt; ondernemen ze met onderwijs verwante activiteiten zoals het bezoek aan musea en het maken van wandelingen in de natuur, enz. - De mate van geletterdheid in het eerste milieu van de kinderen; het niveau van taalbeheersing is, ook in de basisschoolperiode, in hoge mate afhankelijk van de taal die thuis wordt gesproken; zijn er boeken voorhanden, is er in het gezin sprake van een leescultuur, enz. - Levensomstandigheden en het welvaartspeil van het gezin; er zijn kinderen die lijden onder de armoede thuis, die gezond voedsel ontberen, enz.; omgekeerd zijn er ouders die het zich financieel kunnen veroorloven om hun kinderen buiten de school om extra te trainen voor het maken van (eind-) toetsen (een praktijk die blijkens berichten in de pers snel om zich heen grijpt en die, zonder dat iemand daar grip op heeft, de ongelijkheid in kansen nog eens extra vergroot). De relatie tussen onderwijs en opbrengsten Dat er verband bestaat tussen onderwijscondities en opbrengsten staat vast, maar hoe precies is niet bekend, veel onderzoek op dit gebied ten spijt. Bij leer- en ontwikkelingsprocessen zijn tegelijkertijd zo veel factoren in het geding dat uniecausale verbanden ontbreken. Wie scholen en leraren verantwoordelijk houdt voor onderwijsresultaten sec gaat aan dat gegeven voorbij. Het is de taak van leraren om maatregelen te nemen die tot goede leerresultaten kunnen leiden, maar of dat steeds tot het gewenste resultaat leidt hebben zij slechts ten dele in de hand. Daarom mogen scholen daarop niet rechtstreeks worden afgerekend, net zo min als de school bijvoorbeeld verantwoordelijk is voor desinteresse van ouders voor het onderwijs van hun kinderen. Leraren hebben de plicht om de omstandigheden waarin een kind onderwijs volgt te kennen, hun biografie en huiselijke omstandigheden daarbij inbegrepen. Het kan blijken dat het nodig is om te proberen die condities te verbeteren. Het volgen van onderwijs is van groot belang voor de persoonlijke ontwikkeling én voor het toekomstig maatschappelijk functioneren van kinderen. Waar dat inzicht ontbreekt is het de taak van de school te trachten dat Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 5

7 verband duidelijk te maken. Een leraar kan proberen ouders bij de besteding van de vrije tijd van hun kinderen in positieve zin te beïnvloeden. Zo is er veel meer, maar scholen mogen niet worden geacht verantwoordelijk te zijn voor deze en andere omgevingsfactoren, daarvoor liggen ze te veel buiten de directe invloedssfeer van de leraar. Omgekeerd mogen bevorderende buitenschoolse factoren evenmin op het conto van de school worden bijgeschreven. Echter, gelet op de wettelijk omschreven taak van scholen voor basisonderwijs, mogen van elke school opbrengsten worden verwacht die in alle redelijkheid bereikt moeten kunnen worden. Meer over het opbrengstdocument De school beschrijft als deel van het kwaliteitsbeleid in een paragraaf over opbrengsten welke maatregelen zijn getroffen om de kans op optimale opbrengsten zo groot mogelijk te doen zijn én welke uitgangspunten daarbij in het geding zijn. We volstaan hier met enkele ongelijksoortige voorbeelden die voor de breedte van de bedoelde zorg én verantwoordelijkheid illustratief zijn: - Bij de organisatie en inhoud van het onderwijs is de acceptatie van verschillen tussen kinderen het uitgangspunt; het gaat om de kern van de WPO (*37) die nadien in publicaties van onder meer het project Weer Samen Naar School is uitgewerkt - De betrokkenheid en het welbevinden van kinderen, als groep en individueel, zijn permanent onderwerp van zorg; deze kwaliteitscriteria, ontleend aan het concept Ervaringsgericht onderwijs, zijn een concretisering van het aanzienlijk vagere adagium uitgaan van een kind (*14); het gaat hier om een concretisering van artikel 8 van de WPO - Het onderwijs is er op gericht talenten van kinderen te ontdekken en te ontwikkelen; niet wat kinderen niet kunnen zou in de school centraal moeten staan, maar de opdracht van leraren om potentiële begaafdheden te ontdekken en hun ontwikkeling te stimuleren. - Kinderen krijgen systematisch feedback bij hun werk; die blijkt meer bij te dragen aan de ontwikkeling van kinderen dan frequente confrontaties met beoordelingen (*9; *34). - Er wordt naar behoefte uitgelegd; veel kinderen krijgen in het onderwijs nog altijd instructie over wat ze al beheersen óf waar ze nog (lang) niet aan toe zijn. - De school waakt voor een zodanige vervroeging van systematische leerprocessen dat spel van jonge kinderen en in het algemeen de specifieke manier waarop zij leren niet in het gedrang komt; we hebben momenteel te maken met een tendens tot instructieve vervroeging die mede het gevolg is van het vergelijken van schoolresultaten: wie achterblijft kan beter scoren door eerder te beginnen en onderwijstijd voor onderdelen waarbij vorderingen worden gemeten te meten uit te breiden (*12;*13; *26; *39) - Samenhang in het onderwijsprogramma krijgt een hoge prioriteit (zie de aanhef van artikel 9 van de WPO: waar mogelijk in samenhang ). - Parttimers die samen een groep hebben krijgen gelegenheid tijd en formatie zijn beschikbaar - om met regelmaat te overleggen ten einde voor ieder kind de grootst mogelijke continuïteit in het onderwijsleerproces te bereiken (vergelijk artikel 8 van de WPO). - Leraren worden geacht om nieuwe kinderen thuis te bezoeken en andere naar behoefte. - De school houdt rekening met verschillen in ontwikkeling van jongens en meisjes, in het bijzonder in de leeftijd van 5 tot 7 jaar. Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 6

8 Voorts zijn er condities per leergebied of activiteit, enkele voorbeelden: - Tenzij sprake is van specifieke en onoplosbare problematiek verlaat geen kind de school met een leesniveau dat het risico met zich meebrengt dat de bereikte leesvaardigheid alsnog verloren gaat. - Ten behoeve van het reken- en wiskundeonderwijs beschikt de school - de groep, de kinderen over een set instrumenten om te meten (lengte, gewicht, inhoud, tijd, enz.). - In alle groepen (leeftijdsgroepen) krijgen voorlezen én vertellen wekelijks en zo mogelijk dagelijks aandacht. - De natuurbeleving van de kinderen wordt gestimuleerd door een continue aandacht voor groei- en veranderingsprocessen in de naaste omgeving van de school. - Bij wereldoriëntatie is het maken van excursies een belangrijke werkvorm evenals het met regelmaat ontvangen van externe deskundigen. We willen nog opmerken dat het voorgestelde ons inziens spoort met de letter en geest van de Wet op het Primair onderwijs en dat die bijdragen aan innovatie in de richting van wat de wetgever beoogde. Over de taak van de inspectie Het voorstel voorziet erin dat scholen veel meer dan nu het geval is vrijheid krijgen om aan de opbrengstparagraaf binnen de wettelijke kaders een eigen invulling te geven. De onderwijsinspectie kan daarbij behulpzaam zijn door het aanreiken van voorbeelden, het doen van aanbevelingen, het bevorderen van voortgezette scholing, het leggen van contacten tussen scholen en - niet in de laatste plaats - bij het ontsluiten van wetenschappelijk onderzoek dat zich expliciet met de relatie tussen condities en onderwijsresultaten bezighoudt (*19; *34). De inspectie blijft beoordelen of het onderwijs over de gehele linie voldoet aan het in de Wet op het Primair Onderwijs gestelde en - in het verlengde daarvan - gaat na of het curriculum de kerndoelen dekt. De beoordeling op deze aspecten worden uitgedrukt in ja of neen. Bij neen moet de school op korte termijn corrigerend optreden, het gaat om een voorwaarde voor bekostiging. In dit verband moet nog worden opgemerkt dat scholen die ernst maken met de invoering van de WPO niet steeds ervaren daarbij door het toezicht gesteund te worden. In Zicht op toezicht (*28) wordt daarvan een groot aantal voorbeelden gegeven; zie ook (*5) Onderzoek in hoeverre het gewenste resultaat wordt bereikt De school evalueert de resultaten van het onderwijs over de volle breedte van het curriculum. De inspectie krijgt inzage in het instrumentarium waarvoor door de school is gekozen én in de resultaten van het onderzoek. Het hoort bij goed onderwijs dat systematisch wordt nagegaan of het beoogde wordt bereikt. Dat kan op allerlei manieren en heeft betrekking op te behalen resultaten op de korte zowel als de lange termijn. Spel kan het beste worden geëvalueerd met behulp van observaties en daarmee met zachte data. Voor onderdelen van het rekenonderwijs kan een methodeonafhankelijke toets meer geschikt zijn. In dit alternatief wordt voorgesteld scholen, anders dan nu het geval is, een grote mate van vrijheid te geven bij het kiezen van het instrumentarium. Daarvoor gelden uiteenlopende argumenten: Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 7

9 - Opbrengstevaluatie dient betrekking te hebben op de inhoud van het gegeven onderwijs; dat lijkt een overbodige opmerking ware het niet dat gemakkelijk discrepantie kan bestaan tussen het onderwijsaanbod en de inhoud van een toets (*3; *4). - De evaluatie moet betrekking hebben op het volledige curriculum, ook als voor een onderdeel (nog) geen evaluatie-instrumenten voorhanden zijn die aan redelijke eisen voldoen. - Toetsen moeten naar behoefte en flexibel kunnen worden ingezet, op een moment dat wordt bepaald door onderwijsaanbod op maat en individuele en/of groepsvorderingen. - De in de Wet op het Onderwijstoezicht (WOT) in het vooruitzicht gestelde centrale plaats van zelfevaluatie kan door het achterwege laten van stringente methodologische eisen aan het evaluatie-instrumentarium eindelijk worden gerealiseerd. - Het staat de school vrij om individuele en groepsvorderingen af te zetten tegen landelijke data: het gaat bij opbrengstevaluatie in de eerste plaats om onderzoek naar individuele progressie van de leerlingen (WPO artikel 8) en het vermoede effect van gecreëerde condities. Over de rol van de inspectie De inspectie neemt kennis van het evaluatie-instrumentarium, krijgt inzicht in de resultaten en wordt geïnformeerd over maatregelen die als gevolg van evaluatief onderzoek nodig worden geacht. De inspectie kan daarbij tot aanbevelingen komen in de vorm van adviezen waarvan kan worden aangenomen dat die aan het bereiken van een hoger onderwijsrendement substantieel bijdragen. Het ligt voor de hand dat de inspectie daarover met de school contact houdt, de school daarbij in haar eigen waarde laat en het gesprek op hoofdlijnen voert (zie ook wat daarover recentelijk is opgemerkt door M.C.M.Ehren in haar dissertatie over het toezicht; *10). Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 8

10 De evaluatie van het onderwijs is zo onderwerp van gesprek van het schoolteam met de inspecteur(s). Enkele voorbeelden van wat daarbij aan de orde zou kunnen komen: - Een vraag aan de inspecteur: de school zoekt naar een instrument om beter greep te krijgen op de inhoud van de overwegend open wereldoriëntatie - Een advies van de inspecteur: leraren dienen steeds over de meest recente versie van toetsen te kunnen beschikken, verouderde toetsen voldoen niet aan de eisen - Een vraag van het team: de school zoekt een minder tijdrovend registratiesysteem voor de fase van de ontluikende geletterdheid; is er een beter systeem, respectievelijk is er een school die dat probleem naar tevredenheid heeft opgelost? - Een vraag van de inspecteur: de school heeft er voor gekozen resultaten van het rekenonderwijs met die van andere scholen te vergelijken; de school heeft een opmerkelijk hoge score: kan het zijn dat er naar verhouding veel aandacht aan dat onderdeel wordt besteed ten koste van andere? 2.3. Beslisregels in relatie tot het onderwijsconcept van de school Nederland heeft een bijzonder onderwijsstelsel. Terwijl onder meer Montessori- en Vrijescholen in het buitenland ressorteren onder het privé-onderwijs, worden zulke scholen bij ons als reguliere erkend én bekostigd. Dat stelt aan de wijze waarop hun kwaliteit wordt onderzocht bijzondere eisen. Zowel de WPO, met in begrip van de kerndoelen, als de WOT zijn in zoverre neutraal dat allerlei vormen van onderwijs daaronder kunnen ressorteren. Wat ontbreekt is een toezichtkader dat in overeenstemming is met de bandbreedte van alle erkende en gefinancierde onderwijsconcepten die een plaats in ons onderwijsbestel hebben gekregen. Het is een belangrijke opgave voor alle scholen om hun pedagogisch-onderwijskundige en/of levensbeschouwelijke identiteit te omschrijven en om duidelijk te maken waarin het onderwijs zich onderscheidt van dat op andere scholen. Dit deel van het schoolplan levert tevens de bril waarmee de inspectie naar onderwijs dient te kijken en bepaalt mede de agenda van het overleg tussen de inspecteur en het schoolteam. Enkele voorbeelden van concept-specifieke thema s die onderwerp van gesprek kunnen zijn: - In een Freinetschool kan worden gevraagd naar de relatie tussen schoolcorrespondentie en het overige taalonderwijs en wereldoriëntatie. - In een Jenaplanschool naar maatregelen die zijn getroffen om ervoor te zorgen dat de (deels) open wereldoriëntatie dekkend is voor de kerndoelen. - In een Vrijeschool naar het onderwijsaanbod in thema s en onderwerpen per leerjaar, passend bij de ontwikkeling van kinderen naar hoofd, hart en handen - In een Montessorischool naar individualisering van en continuïteit bij het leesonderwijs voor kinderen van ongeveer 4 tot 8 jaar. - In een Daltonschool naar een drempelloze opbouw met behulp van taken georganiseerde activiteiten van kinderen in een school die werkt met het concept Ontwikkelingsgericht Onderwijs naar maatregelen om het spelniveau in de onderbouw én later te bewaken en te bevorderen. Zo kan het toezichtkader worden toegesneden op het onderwijsconcept van de school die wordt gevisiteerd. Over het gewogen belang van de onderdelen van het curriculum, uit te drukken in onder meer tijdsduur, intensiteit en het Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 9

11 beoogde niveau, beslissen scholen zelf. De Wet op het Primair Onderwijs en de kerndoelen laten die weging terecht in het midden Beslisregels in relatie tot de schoolpopulatie en de omgeving waar de school staat Van iedere school mag worden gevraagd de kenmerken van de schoolpopulatie nauwkeurig in beeld te brengen. Dat heeft een concreet doel. Met behulp van die gegevens is het mogelijk vast te stellen welke vorm van onderwijs bij ieder kind en bij categorieën kinderen past, beter gezegd, waarop kinderen recht hebben. Bij het toezicht, zo stellen wij voor, vraagt de inspecteur naar de inhoud en organisatie van het onderwijs mede in het licht van de specifieke populatie van de school. Er zijn geen twee scholen met eenzelfde populatie. Ook om die reden dient te worden afgezien van het vergelijken van onderwijsopbrengsten. Het onderbrengen van scholen in (zeven) categorieën kan vervallen, die corrigerende calculatie is zowel grof als gedateerd. Enkele voorbeelden van thema s en vragen die aan de orde kunnen komen: - De school krijgt steeds meer te maken met kinderen die, gestimuleerd door het gezinsmilieu, bij binnenkomst in groep drie bij het lezen al een relatief hoog AVI-niveau hebben bereikt: hoe komt de school aan die vorderingen en de grote verschillen tussen kinderen tegemoet? - Een aanzienlijk deel van de ouders van niet-nederlandse herkomst heeft een traditioneel beeld van onderwijs; wat doet de school om dat bij te stellen? - Veel ouders hebben grote moeite met de oplossing van relatief eenvoudige opvoedingsproblemen: hoe kan de school direct of indirect helpen om hun onmacht te overwinnen? - Pesten heeft nog al eens betrekking op de kleding van de kinderen. Een deel van de ouders kan zich de aanschaf van modieuze kleding voor hun kinderen veroorloven, een ander deel niet. Het onderwerp behoort zowel in de schoolkrant als op ouderavonden aan de orde te komen. 3. Het alternatief in het licht van bezwaren tegen het vigerende toezichtkader In dit hoofdstuk geven we eerst aan (3.1.) welke problemen met de invoering van het geschetste alternatief kunnen worden opgelost. Daarna (3.2.) wat de aantrekkelijke kanten zijn van de voorgestelde koerswijziging. Voor een meer uitvoerige argumentatie zij verwezen naar de publicatie Zicht op toezicht van de Nederlandse Jenaplanvereniging (*28). Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 10

12 Wij onderkennen de volgende problemen: Onderwaardering van zelfevaluatie Manipulatie: wit, grijs en zwart toetsen Risico s bij het publiceren van opbrengstgegevens Reductie van het curriculum Andere accenten: wereldoriëntatie en kunstzinnige vorming Verlies van onderwijstijd Veroorzaken van stress Labelen: zwarte en witte scholen Strategisch gedrag Toelichting: Onderwaardering van zelfevaluatie In de Wet op het Onderwijstoezicht (WOT) krijgt zelfevaluatie veel aandacht. Scholen zouden daarmee een goed zicht kunnen krijgen op de opbrengsten van hun onderwijs. De inspectie neemt kennis van de resultaten en onderzoekt zelf aanvullend wat bij zelfevaluatie niet aan de orde is gekomen kwam, zo luidt althans de redenering. De praktijk is anders. Het is ernstig te betreuren dat bij zelfevaluatie, wil het resultaat meetellen, slechts gebruik mag worden gemaakt van instrumenten die voldoen aan de methodologische eisen die de COTAN - Commissie Toetsaangelegenheden van het NIP, het Nederlands Instituut van Psychologen) aanlegt. De criteria van de COTAN zijn ontwikkeld ten behoeve van onderzoek waarvoor strenge wetenschappelijke criteria gelden. Als instrumenten ten dienste van de zelfevaluatie in betrouwbaarheid en validiteit niet of weinig mogen onderdoen voor landelijk (wetenschappelijk) genormeerde toetsen wordt de ontwikkeling van zelfevaluatie, op z n zachtst gezegd, niet bevorderd. Het aantrekkelijke van zelfevaluatie is dat onderzoek in hoge mate kan worden aangepast aan de lokale situatie. Wie aan de COTAN-criteria verwante eisen stelt voor zelfevaluatie verwart wetenschappelijk onderzoek met (soms relatief eenvoudig) voortgangsonderzoek dat antwoord geeft op vragen die voor het verbeteren van onderwijscondities van grote betekenis, zo niet doorslaggevende betekenis kunnen zijn. Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 11

13 3.1.2 Manipulatie: wit, grijs en zwart toetsen Als toetsing wordt gebruikt om scholen te ranken waarvan het resultaat ook nog eens via internet wordt gepubliceerd, kunnen scholen gemakkelijk in de verleiding komen om met de resultaten te manipuleren. Er zijn allerlei voor de hand liggende manieren om scores gunstig te beïnvloeden. Van de CITO-eindtoets is dat bekend(*38). Wie naïef is gaat ervan uit dat manipulatie, anderen spreken liever van fraude, niet voorkomt. Op z n minst moet worden gezegd dat de huidige toezichtpraktijk die gemakkelijk kan uitlokken Risico s bij het publiceren van opbrengstgegevens Er is ook in ons taalgebied tijdig gewaarschuwd voor de risico s van het in de openbaarheid brengen van kwaliteitsoordelen over scholen in kwantitatieve termen (*29; *36). We kunnen er kort over zijn. Het gaat om onbedoelde effecten, zoals curriculumversmalling, verlies aan betrokkenheid, fraude en het in de hand werken van calculerend, strategisch beleid. Tot nu toe zijn deze waarschuwingen door de overheid en het toezicht volledig in de wind geslagen (*28). Zeer zwakke scholen Onlangs is aan het beleid van de inspectie toegevoegd dat de namen van scholen die althans naar het oordeel van de inspectie het predikaat zeer zwak verdienen nog eens extra worden vermeld op internet. Ouders en de belastingbetaler zouden daar om vragen, zo luidt de redenering. De zelfstandige beslissing van de inspectie om onderzoek en beoordelingen zo naar buiten te brengen richt grote schade aan. We vinden het onjuist om onvergelijkbare eenheden, scholen, met elkaar te vergelijken met behulp van uniforme toetsing. We staan op het standpunt dat mensen van nature ongelijk zijn en daarmee groepen van mensen. Onderlinge wedijver hoort bij sport en spel en bij het vrije marktprincipe. In het pedagogisch domein past slechts ontwikkeling en vorming. Ons voorstel beoogt ook om aan het vergelijken van prestaties van scholen op basis van kengetallen een einde te maken Reductie van het curriculum Reductie van het curriculum kan het effect zijn van toetsing die slechts betrekking heeft op een deel van het voorgeschreven curriculum. Bij het onderzoek naar de kwaliteit van het onderwijs beperkt het toezicht zich momenteel hoofdzakelijk tot het taal- en rekenonderwijs. Voor taal is dat bij de CITO-eindtoets zelfs niet meer dan 30% van wat de kerndoelen voorschrijven. Zo blijft bijvoorbeeld het belangrijke domein van het mondelinge taalgebruik geheel buiten beschouwing (*6). Wie hoog wil scoren kan resultaten op twee manieren gemakkelijk beïnvloeden: het onderwijsaanbod vervroegen (*12; *13; *26; *31) en zich beperken tot wat wordt getoetst. Beide verschijnselen doen zich voor, het is zaak die krachtig te bestrijden. In het hier gepresenteerde alternatief telt alles mee. Er is geen reden om aan een onderdeel van het curriculum extra aandacht te geven met het oog op de opbrengstbeoordeling. Het gewicht van die onderdelen moet door de scholen zelf worden bepaald, afhankelijk van zowel het lokale onderwijsconcept als de kenmerken van de schoolpopulatie. Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 12

14 3.1.5 Andere accenten: wereldoriëntatie en kunstzinnige vorming Het huidige toezicht strekt zich niet uit over de volle breedte van het curriculum. Daardoor blijven belangrijke onderdelen van het curriculum waarvoor de school zich extra inzet of waarmee die zich profileert buiten beeld, zoals actieve wereldoriëntatie, sport, spel, muziek en kunstzinnige vorming in het algemeen. Het zijn bij uitstek onderdelen van het schoolleven, waarin zowel leerlingen als leraren zich van hun creatieve kant kunnen laten zien. Dat past in het gegeven dat kinderen zich de kunst van het leren juist op deze terreinen het meest onbevangen eigen maken. Het vergroot hun zelfvertrouwen en zij bereiden zich daardoor goed voor op het vervolgonderwijs. Het maakt hen weerbaar in de samenleving. Bovendien stelt het hen in staat ook de onderdelen van taal en rekenen beter te gaan beheersen omdat het geleerde kan worden toegepast, hetgeen voor zowel het leerrendement als de motivatie van de kinderen bevorderlijk is Verlies van onderwijstijd Het is ons een doorn in het oog dat er in basisscholen steeds meer getoetst wordt en dat met training veel kostbare onderwijstijd verloren gaat. Leraren besteden noodgedwongen veel tijd aan de voorbereiding van het afleggen van de volgende toets. Dat doet bij kinderen en ouders het idee ontstaan dat onderwijs een ratrace is, waarbij het er om gaat om vooral goed op toetsen te scoren. Toetskalenders bepalen vaak het jaarritme. Zeker is dat veel leraren zich door de huidige toetspraktijk voortdurend onder druk gezet voelen, niet in het minst omdat lage scores in hun groep problemen voor de school als geheel kunnen veroorzaken (*5). Inmiddels wordt ook in wetenschappelijke kring aan de effectiviteit van vaak toetsen ernstig getwijfeld (*11, *34). In de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk is in dit opzicht een brede tegencultuur in ontwikkeling (*8; *9; *22; *23; zie ook het SOVO-project, beschreven in de tweede bijlage; *27, *40, *41, *42) Veroorzaken van stress In scholen loopt de spanning op als het moment van toezicht, zoals dat nu wordt uitgeoefend, nadert. Dat geldt voor alle scholen, niet alleen waar leraren vrezen voor opbrengsten de kwalificatie zwak of zeer zwak te krijgen. Wie van goed naar voldoende afzakt - zo wordt dat ervaren - heeft iets uit te leggen aan ouders en, niet te vergeten, aan het eigen management en bestuur. Het werk van leraren is in de afgelopen decennia onmiskenbaar zwaarder geworden. Het verscherpte en frequent uitgeoefende toezicht is een van de factoren die dat hebben veroorzaakt. Leraren ervaren steeds meer dat onderwijs bestaat uit het uitvoeren van door anderen bedachte taken waarbij de kwaliteit van het onderwijs wordt beoordeeld door wie geen zicht hebben op de volle breedte van de onderwijspraktijk en bevorderende en remmende condities. Wat de inspectie van scholen vraagt wordt voor een deel als onnodig ervaren. Bovendien wordt de indruk gewekt dat zaken in orde zijn zodra die op papier staan Labelen: zwarte en witte scholen Bij het vergelijken van de opbrengsten blijkt dat scholen met een zwarte populatie het vaak afleggen tegen witte. De samenleving leidt er ten onrechte uit af dat het onderwijs in zwarte scholen minder goed of zelfs slecht zou zijn. Het huidige systeem van toezicht maakt daar naar verhouding de meeste slachtoffers en draagt bij aan voortgaande segregatie. Er is over dit probleem veel geschreven. Het moet voor wie werken in een school met een minder kansrijke populatie een belangrijke verlichting betekenen als het vergelijken van resultaten tussen scholen achterwege zou blijven(*1; *32). Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 13

15 3.1.9 Strategisch gedrag Strategisch gedrag houdt in dat men zich, tegen de eigen opvattingen en principes in, richt op wat anderen belangrijk vinden. Het is ernstig als leraren hun gedrag daarvan laten afhangen, omdat deze aanpassing ten koste gaat van betrokkenheid. In het vernieuwingsonderwijs gaan we ervan uit dat leraren die het dichtst bij hun professionele overtuiging kunnen blijven het best het door hen beoogde leerrendement kunnen bereiken. 3.2 Te verwachten voordelen van het voorgestelde Wij verwachten van de voorgestelde aanpak dat de scholen zich intensief zullen gaan bezighouden met de relatie tussen onderwijskundige maatregelen en de resultaten ervan. Daarbij kan de school worden geholpen door de onderwijsinspectie die mede haar gezag ontleent aan een grondige kennis van onderwijs over de volle breedte van de haar opgedragen taak. Deze vorm van toezicht kan bevorderlijk zijn voor betrokkenheid van leraren bij de uitoefening van hun beroep. Plezierig moet het zijn dat het voorstel erin voorziet dat de inspectie in de huid kruipt van de school, de conceptuele keuzen die daar zijn gemaakt daarbij inbegrepen. Ook dat, veel meer dan tot nu toe het geval is geweest, wordt gekeken naar specifieke eisen die aan het onderwijs worden gesteld afhankelijk van de kenmerken van de schoolpopulatie. De inspectie komt niet meer langs met een instrumentarium waarin leraren de kern van hun werk onvoldoende herkennen, wel met vragen naar de geformuleerde visie en de door de school gerealiseerde uitwerking daarvan. Aan de eerder blokkerende dan stimulerende werking van schoolvergelijking, die slechts is gebaseerd op een klein deel van het curriculum, komt een einde. Kinderen houden er niet van om voortdurend met anderen vergeleken te worden. Bij leraren is dat niet anders en dat des te meer als vergelijken als niet reëel of erger wordt ervaren omdat de eigen situatie daarin niet of nauwelijks is verdisconteerd en het curriculum van de school slechts ten dele. Gevolg van het huidige toezicht is het dat veel professionals zonder de zo nodige passie met hun werk bezig zijn en dat zij onder ongezonde spanning trachten te voldoen aan normen waarvan zij de zin onvoldoende inzien. Verkramping wordt zo kenmerkend voor de onderwijssector als geheel terwijl pedagogische processen zich slechts in vrijheid kunnen ontwikkelen. Het is voor scholen een grote stap voorwaarts als evaluatie-instrumenten in vrijheid kunnen worden gekozen. Er zal meer interesse komen voor voortgangsevaluatie en diagnostische toetsen die kunnen helpen om voor groepen en kinderen individueel een passende koers uit te zetten. Het voorgestelde alternatief zou er toe kunnen bijdragen - zie wat is gezegd over de taak van de inspectie - dat resultaten van wetenschappelijk onderzoek veel meer dan nu het geval is in onderwijspraktijk kunnen worden omgezet. Te denken valt onder meer aan opmerkelijke ontwikkelingen bij hersenonderzoek dat grote consequenties kan gaan krijgen voor het onderwijs (*19). Omgekeerd kan het cultuur worden dat scholen onderzoekers vragen stellen die tot nieuwe inzichten kunnen leiden. Het is nog altijd droef gesteld met de relatie tussen onderzoek en de onderwijspraktijk, dat moet aanzienlijk beter kunnen. Het is de hoogste tijd om de druk op leraren te verminderen. Bij onderzoek naar stress veroorzakende factoren in het werk van leraren wordt steevast ook het toezicht genoemd. Het staat voor ons vast dat invoering van het alternatief een belangrijke bijdrage aan de oplossing van dat probleem kan betekenen. Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 14

16 Hoofdstuk 4 In dit hoofdstuk komen thema s aan de orde die direct en meer indirect met wat vooraf ging te maken hebben. 4.1 Toetsen: naar een acceptabele toetspraktijk Waartoe dient toetsen? Er is niets tegen het afnemen van toetsen in het onderwijs. Toetsen kunnen helpen om op een verantwoorde wijze bij een kind of groep het begin-, tussen- of eindniveau van vorderingen vast te stellen en, als de opbrengst van zulk onderzoek meer is dan een enkele score, om te diagnosticeren. Het afnemen van toetsen heeft in het reguliere onderwijs inmiddels een grote vlucht genomen. Die ontwikkeling roept zeker vragen op (*3; *4; *34). Toetsgekte De leraar kan als professional het beste beoordelen of de afname van een toets zinvol is. Helpt die om het onderwijs beter op een kind af te stemmen, geeft die meer duidelijkheid over wat is bereikt en hoe het verder moet? De praktijk is vaak anders. Er wordt steeds vaker getoetst omdat anderen daar naar vragen, zo wordt dat althans door velen in het onderwijs ervaren. In dit verband wordt wel van toetsgekte gesproken. Het gaat daarbij om veel meer dan de jaarlijkse hype rond de CITO-eindtoets. In veel scholen leggen alle kinderen van een bepaald leerjaar op hetzelfde moment dezelfde toets af, terwijl dat bij een deel van hen niet strikt noodzakelijk is omdat ook zonder toets duidelijk is wat wel en niet wordt beheerst. Het ligt voor de hand dat beginnende leraren vaker behoefte hebben aan onderzoek met behulp van een toets. Bij een voor alle kinderen van een groep identieke toets worden grote verschillen in vorderingen vaak gemakshalve genegeerd. Er zijn kinderen die de toets niet meer nodig hebben en anderen die er nog niet aan toe zijn. In de loop van de basisschool lopen mentale verschillen in ontwikkeling tussen kinderen alleen maar toe, het kan niet anders of dat moet zowel voor het onderwijsaanbod als voor de toetspraktijk gevolgen hebben. Landelijk genormeerde toetsen Het tot hier nog slechts aangetipte bezwaar tegen veel toetspraktijken is dat de inhoud van de toets vaak niet geheel of slechts ten dele overeenkomt met onderwijs dat daaraan vooraf is gegaan. De score drukt dan tegelijkertijd twee gegevens uit: wat al of niet wordt beheerst én de discrepantie tussen de toetsinhoud en wat in het onderwijs aan de orde is geweest. Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 15

17 Dit probleem heeft te maken met een overwaardering van de zogenaamde methodeonafhankelijke toetsen. Ook landelijk genormeerde toetsen worden afgeleid van de inhoud van de meest gebruikte methoden, ze zijn daarmee afhankelijk. De overheid zou kunnen bevorderen dat bij methoden toetsen worden gemaakt die aan redelijke eisen voldoen. Ook dan blijft gelden dat er geen reden is om alle kinderen steeds alle toetsen te laten maken, laat staan dat dat op een voor ieder gelijk moment gebeurt Over het vergelijken van scholen en het dubbel gebruik van toetsscores De materie is nog complexer. Landelijke toetsen zijn genormeerd, met behulp van de score kan worden afgeleid hoe de geleverde prestatie zich verhoudt tot het landelijk onderwijspeil voor dat onderdeel op een bepaald moment van een leerjaar. Het CITO onderscheidt daartoe vijf niveaus, A t/m E, die respectievelijk 25, 25, 25, 15 en 10 procent van de totale schoolpopulatie omvatten. Toepassing van die wijze van evalueren is alleen mogelijk als de toets op een gelijk moment of in een gelijke periode in een leerjaar wordt afgenomen. Het CITO kent toetsen die worden afgenomen aan het begin, midden of eind van een leerjaar (B, M en E). Het ligt echter meer voor de hand, ook in het verlengde van de intenties van de WPO (in 1985 in werking getreden), om met behulp van een test de individuele voortgang vast te stellen. Daarbij ontbreekt de strikte koppeling van de toets aan een periode in een leerjaar (*3; *4; *5; *35). De hier gesignaleerde problemen hangen samen met een dubbele doelstelling van veel toetspraktijken: tegelijkertijd wordt individuele voortgang gemeten én het onderwijsniveau van de school vastgesteld om dat met andere scholen te kunnen vergelijken. Vanwege het tweede gebruik moet worden vastgehouden aan collectieve en periodegebonden toetsing. In het alternatief voor opbrengstbeoordeling dat we hier presenteren bestaat het probleem niet meer omdat van het vergelijken van opbrengsten van scholen is afgezien. We zijn er van op de hoogte dat het CITO tracht om aan de bezwaren tegen de huidige toetspraktijk tegemoet te komen. Het instituut is afhankelijk van de wensen van de markt en past zich om die reden aan de vraag aan. Omgekeerd moet ook worden vastgesteld dat CITO ook dubieuze marktvragen oproept, de reclame voor de zgn. niveautoets van recente datum is daarvan een voorbeeld Over begin- en eindtoetsen We kunnen hier slechts kort aan begin- en eindtoetsen aandacht besteden. Sinds het voorstel van de VVD tijdens de verkiezingscampagne van eind 2006 om een verplichte begintoets in te voeren en eenzelfde voorstel van het CDA voor een eindtoets is het onderwerp weer actueel. Een begintoets zou er aan kunnen bijdragen dat onderwijs aansluit bij en vooruitloopt op de actuele ontwikkeling van een kind. Maar een toets mag niet worden afgenomen als betrouwbaarheid niet te verwachten valt, zoals dat bij jonge kinderen het geval is. Een hertoets kan bij hen gemakkelijk tot een (geheel) andere uitkomst leiden. Zeker kunnen op basis van het resultaat van op jonge leeftijd afgenomen toetsen geen dwingende maatregelen worden getroffen zoals plicht van ouders om hun kind naar een vorm van voorschools onderwijs te sturen. De CITO-hype Jaarlijks lijkt de gekte rond de CITO-eindtoets nog toe te nemen. Inmiddels is in een nog groeiend aantal regio s besloten om die toets niet langer af te nemen. De eindtoets veroorzaakt stress bij kinderen, ouders en leraren. Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 16

18 De basisschool heeft, zoals bekend, geen enkele verplichting om een eindtoets af te nemen. Die verplichting, een tweede gegeven, geldt voor het voortgezet onderwijs. Het afleggen van een toets is een van de mogelijkheden die de wet aangeeft voor het selecteren van leerlingen. Kwalijk is het dat aan de voorbereiding en training bij toetsing, binnen en buiten de school, steeds meer aandacht wordt besteed. Veel scholen hebben te maken met ouders die er veel voor over hebben om plaatsing van hun kind in het vmbo te voorkomen. Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 17

19 Oefenen voor de eindtoets en oneigenlijk gebruik De verkoop van oefenmateriaal neemt in omvang toe. Er zijn toetstrainingen gesignaleerd waarvoor ouders 50 Euro per lesuur neerleggen en er zijn kinderen die 20 uur of meer extra training krijgen voor het afleggen van de CITOeindtoets. Oefenen zou geen of weinig effect hebben, zo meldt het CITO nog altijd. Dat is een opmerkelijke opvatting omdat trainen een uitbreiding betekent van de leertijd. Tussen leertijd en onderwijsresultaten is - niet zo vreemd - oorzakelijk verband aangetoond. Elders is uitvoerig betoogd (*2) dat van oneigenlijke gebruik van de eindtoets door de inspectie sprake is omdat die uitsluitend is bedoeld als hulp bij de overgang van basis- naar voortgezet onderwijs. Begin- én eindtoets Met het meten van begin- en eindniveaus zou het rendement van basisonderwijs - de zogenaamde added value - kunnen worden vastgesteld. Er zijn beleidsmakers en, zo lijkt het, politici die het aantrekkelijk vinden om de kwaliteit van onderwijs op die manier beter onder controle te krijgen en zo mogelijk te verbeteren. Het is echter onbillijk om zo te evalueren omdat een aanzienlijk deel van onderwijssucces of het uitblijven daarvan door buitenschoolse factoren wordt veroorzaakt, zoals we eerder hebben betoogd. Het is een illusie te menen dat zulke effecten nauwkeurig genoeg kunnen worden verdisconteerd bij de berekening van scores van een kind en van scholen in het algemeen. Er is nog een geheel ander en niet minder belangrijk bezwaar tegen zo n dubbele toetsing. Die leidt gemakkelijk tot verdere uniformering van curricula en kwaliteitscriteria die op gespannen voet staat met de in de grondwet verankerde vrijheid van onderwijs. 4.2 Succes in het voortgezet onderwijs Weliswaar is een bepaald minimumniveau van taalbeheersing in brede zin, en, in mindere mate, op het gebied van rekenen en wiskunde verondersteld om voortgezet onderwijs te kunnen volgen, maar voor succes aldaar is veel meer nodig. In het individuele geval kunnen doorzettingsvermogen, het plannen van werk, interesse en motivatie, maar ook de af- of aanwezigheid van problemen in de thuissituatie, van doorslaggevende betekenis zijn. Het is voorbarig de taal- en rekenprestaties bij ieder kind als de belangrijkste indicatoren voor succes in het voortgezet onderwijs aan te wijzen, zoals nu gebeurt. De beste voorspelling kan de basisschool geven omdat die is gebaseerd op jarenlange ervaring met een kind. Voor deze koers is er in de afgelopen jaren een belangrijk argument bijgekomen. Er is na het basisonderwijs nu ook in het voortgezet onderwijs steeds meer sprake van onderwijskundige profilering. Dat betekent dat een kind niet geschikt behoeft te zijn voor de havo in het algemeen, maar wel voor die havo. De basisschool kan daarmee bij het geven van adviezen rekening houden, de eindtoetsen kunnen dat niet. We willen er in dit verband nog wijzen op uitkomsten van recent onderzoek dat duidelijk maakt dat de leeftijd van twaalf jaar ongeschikt is voor een nieuwe fase in de schoolloopbaan van kinderen gezien de ontwikkeling van hun hersenen (*19). Dat wijst op de noodzaak om alles wat samenhangt met de overgang van basis- naar voortgezet grondig te onderzoeken en te herzien. 4.3 Adviezen en toetsen Hoe komt het dat adviezen die zijn gebaseerd op de uitslag van de CITO-eindtoets en van basisscholen steeds vaker gelijkluidend zijn, zoals het CITO meldt? Vroeger voorspelde het schooladvies beter, zo n 80% tegenover 70% bij de eindtoets. Daarvoor bestaat een voor de hand liggende verklaring. De premature voorspelling op basis van de Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 18

20 uitkomst van entreetoetsen zal bewust of onbewust meewegen bij het advies van de basisschool. Door die ontwikkeling wordt de schoolkeuze nog verder vervroegd. In combinatie met het niet laten meedoen van kinderen aan de eindtoets, omdat de schoolkeuze al vaststaat én omdat lage scores de opbrengsten van een school op die manier niet kunnen beïnvloeden, betekent dat er een grote kans is dat aan onderwijs aan laag presterenden in de bovenbouw van de basisschool nog maar weinig aandacht wordt besteed. In dit verband wordt terecht gesproken van verlies aan talenten (*15). Dat er op dit gebied meer mis moge blijken uit een opmerkelijke opdracht voor inspecteurs om bij schoolbezoek te onderzoeken of kinderen op goede gronden een LWOO-indicatie krijgen (*18). Er is kennelijk reden om daaraan te twijfelen. De door het CITO uitgebrachte niveautoets voor wie de eindtoets te moeilijk is komt aan de hier genoemde bezwaren niet tegemoet, in tegendeel. Het is waarschijnlijk dat de score van een of meer entreetoetsen leidt tot een vroegtijdige tweedeling: kinderen die aan de reguliere eindtoets zullen deelnemen en voor wie dat te hoog is gegrepen. Het is niet moeilijk om te voorspellen wie in de laatste categorie oververtegenwoordigd zullen zijn. In ieder geval is dat een hoog percentage van allochtone jongens. 4.4 Over governance We staan aan de vooravond van een ingrijpende verandering m.b.t. taken en functies van het toezicht door de overheid en de verantwoordelijkheid van schoolbesturen voor de kwaliteit van het onderwijs van hun scholen. Er lijkt ook hier sprake van een terugtredende overheid, maar of leraren daarvan iets zullen merken moet nog blijken. Er is vaker opgemerkt dat toen Den Haag - eerder Zoetermeer - tot op zekere hoogte tot decentralisatie was overgegaan het beleid van het eigen bevoegd gezag daarvoor onmiddellijk en onverkort in de plaats kwam. Met een terugtredende inspectie zou eenzelfde effect kunnen optreden in het kader van governance. We hopen dat deze publicatie bijdraagt aan een tijdig bij te stellen koers. Ook voor schoolbesturen zou moeten gelden dat iedere school er één is waarbij een op het onderwijs aldaar toegesneden wijze van kwaliteitsonderzoek past. 4.5 Over talenten Hoewel vanuit een andere invalshoek geschreven, sluit de inhoud van het Leren excelleren (*15) van het Innovatieplatform aan bij wat wij beogen. Het platform pleit er onder meer voor scholen gedurende een periode te ontheffen van toezicht door de inspectie. In hoofdstuk 3.1. van die nota wordt het volgende gezegd De inspectie werd bij consultaties frequent genoemd als de instantie die scholen strikt houdt aan uniforme organisatorische regels en voorschriften. Scholen hebben het idee dat de gestandaardiseerde wijze waarop de inspectie de kwaliteit en de deugdelijkheid van de scholen beoordeelt innovatie belemmert, waardoor scholen zich geremd voelen om zelf de verantwoordelijkheid te nemen voor inrichting en inhoud van het onderwijsproces. Met zoveel woorden wordt gezegd dat toezicht in de huidige vorm én ontwikkeling en innovatie zich niet met elkaar verdragen. Ons voorstel gaat verder dan dat van het platform. Wij pleiten voor ander toezicht voor alle basisscholen en zijn de mening toegedaan dat dat voor het in praktijk brengen van Leren excelleren overal de nodige voorwaarden zal kunnen creëren. We beschouwen het voorstel van het innovatieplatform als een recht van ouders en kinderen dat voor allen behoort te gelden. Netwerk SOVO: Elke school is er één - pagina 19

Verantwoording en toezicht

Verantwoording en toezicht Verantwoording en toezicht Ad Boes Inhoudsopgave.1 Samenvatting.2 Hoe te gebruiken.3 Verantwoording en toezicht.3.1 Externe verantwoording: het toezicht.3.2 Toezicht: het schoolbestuur.3.3 Toezicht: de

Nadere informatie

ENQUÊTE: toetsing op maat

ENQUÊTE: toetsing op maat ENQUÊTE: toetsing op maat Bezoekers van de website van de PO-Raad konden hun mening geven over toetsing op maat. Tussen 22 januari en 6 februari 2013 hebben 201 mensen de enquête volledig ingevuld. De

Nadere informatie

ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL JOHANNES PAULUS

ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL JOHANNES PAULUS RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL JOHANNES PAULUS Plaats : Heusden Gem Heusden BRIN-nummer : 09PB Onderzoeksnummer : 118176 Datum schoolbezoek : 2 februari 2010

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD'

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD' RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD' School : basisschool 'Pater van der Geld' Plaats : Waalwijk BRIN-nummer : 13NB Onderzoeksnummer : 94513 Datum schoolbezoek : 12 juni

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL 'T MÊÊTJE

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL 'T MÊÊTJE RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL 'T MÊÊTJE School : basisschool 't Mêêtje Plaats : Ellemeet BRIN-nummer : 05ZJ Onderzoeksnummer : 112723 Datum schoolbezoek : 28

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ BASISSCHOOL MISTE CORLE Plaats : Winterswijk BRIN-nummer : 18ZG Onderzoek uitgevoerd op : 3 november 2009 Rapport vastgesteld te Zwolle op 30 maart 2010 HB 2811938/9

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL DE BOOGURT

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL DE BOOGURT RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL DE BOOGURT Plaats : Budel BRIN-nummer : 18HK Onderzoeksnummer : 118778 Datum schoolbezoek : Rapport vastgesteld te Eindhoven op

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK : p.c.b.s. De Burcht

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK : p.c.b.s. De Burcht RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK p.c.b.s. De Burcht School : p.c.b.s. De Burcht Plaats : Spijk BRIN-nummer : 08AS Onderzoeksnummer : 55707 Uitvoerend inspecteur : Mw. dr. G.J. Reezigt Datum schoolbezoek : 11

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP FREINETSCHOOL, LOCATIE HUGO DE GROOT

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP FREINETSCHOOL, LOCATIE HUGO DE GROOT RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP FREINETSCHOOL, LOCATIE HUGO DE GROOT School : Freinetschool, locatie Hugo de Groot Plaats : Delft BRIN-nummer : 13YL Onderzoeksnummer : 116871

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DEN DIJK

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DEN DIJK RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DEN DIJK School : Basisschool Den Dijk Plaats : Odiliapeel BRIN-nummer : 05YW Onderzoeksnummer : 95105 Datum schoolbezoek : 23 augustus 2007 Datum vaststelling

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Basisschool Cosmicus

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Basisschool Cosmicus RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Basisschool Cosmicus Plaats : 's-gravenhage BRIN nummer : 15XZ C1 Onderzoeksnummer : 281806 Datum onderzoek : 16 februari 2015 Datum vaststelling : 17 mei 2015

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 0 0 3 93 Primair Onderwijs Nr. 6 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

UITKOMST KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGD PRIMAIR ONDERWIJS

UITKOMST KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGD PRIMAIR ONDERWIJS UITKOMST KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGD PRIMAIR ONDERWIJS Basisschool Aquamarin te Bonaire School: Aquamarin Plaats: Jato Baco, Bonaire BRIN-nummer: 30KX Datum uitvoering onderzoek: 20 mei 2014 Datum

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP CHRISTELIJKE BASISSCHOOL DE POORT

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP CHRISTELIJKE BASISSCHOOL DE POORT RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP CHRISTELIJKE BASISSCHOOL DE POORT School : Christelijke Basisschool De Poort Plaats : Bleiswijk BRIN-nummer : 07XM Onderzoeksnummer : 116787

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Anne Frankschool

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Anne Frankschool RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Anne Frankschool Plaats : Doesburg BRIN-nummer : 23ED Onderzoeksnummer : 123094 Datum schoolbezoek : 17 Rapport vastgesteld te Zwolle op

Nadere informatie

Toelichting ontwikkelingsperspectief

Toelichting ontwikkelingsperspectief Toelichting ontwikkelingsperspectief Dit document is bedoeld als achtergrond informatie voor de scholen, maar kan ook (in delen, zo gewenst) gebruikt worden als informatie aan ouders, externe partners

Nadere informatie

ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP KATHOLIEK BASISONDERWIJS HENGELO-ZUID

ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP KATHOLIEK BASISONDERWIJS HENGELO-ZUID DEFINITIEF RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP KATHOLIEK BASISONDERWIJS HENGELO-ZUID Plaats : Hengelo Ov BRIN-nummer : 17PI Onderzoeksnummer : 118305 Datum schoolbezoek : 22

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Christelijk Gymnasium VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Christelijk Gymnasium VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Christelijk Gymnasium VWO Plaats : Utrecht BRIN nummer : 16PA C1 BRIN nummer : 16PA 00 VWO Onderzoeksnummer : 283237 Datum onderzoek : 8 april 2015 Datum vaststelling

Nadere informatie

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK STICHTING ADA, KUSADASI, TURKIJE

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK STICHTING ADA, KUSADASI, TURKIJE RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK STICHTING ADA, KUSADASI, TURKIJE School : Stichting ADA, Kusadasi, Turkije Plaats : KUSADASI - TURKIJE BRIN-nummer : 28FH Onderzoeksnummer : 111345 Datum schoolbezoek

Nadere informatie

De inspectie besteedt tenslotte aandacht aan de schooldocumenten.

De inspectie besteedt tenslotte aandacht aan de schooldocumenten. Op 28 juni 2005 heeft de Inspectie van het Onderwijs basisschool 'Okba Ibnoe Nafi' bezocht in het kader van jaarlijks onderzoek. Bij jaarlijks onderzoek vormt de inspectie zich een oordeel over: De wijze

Nadere informatie

VERSLAG VIERJAARLIJKS BEZOEK. Visio Onderwijs Rotterdam

VERSLAG VIERJAARLIJKS BEZOEK. Visio Onderwijs Rotterdam VERSLAG VIERJAARLIJKS BEZOEK Visio Onderwijs Rotterdam Plaats : Rotterdam BRIN nummer : 25HE OKE 03 SO Onderzoeksnummer : 276409 Datum onderzoek : 24 juni 2014 Datum vaststelling : 20 augustus 2014 Pagina

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL CYPRESSENHOF

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL CYPRESSENHOF RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL CYPRESSENHOF School Plaats BRIN-nummer Onderzoeksnummer basisschool Cypressenhof Middelburg 15SP 111282 Datum schoolbezoek Datum

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij C.b.s. De Noordkaap. : Uithuizermeeden

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij C.b.s. De Noordkaap. : Uithuizermeeden RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij C.b.s. De Noordkaap Plaats : Uithuizermeeden BRIN-nummer : 05XE Onderzoeksnummer : 126684 Datum schoolbezoek : 16 juli 2012 Rapport vastgesteld

Nadere informatie

KWALITEITSONDERZOEK BASISSCHOOL FLORENCIUS

KWALITEITSONDERZOEK BASISSCHOOL FLORENCIUS DEFINITIEF RAPPORT KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGDE INSTELLING VOOR PRIMAIR ONDERWIJS BASISSCHOOL FLORENCIUS School/vestiging: Basisschool Florencius Plaats: Naarden Brin: 29ZZ Datum uitvoering onderzoek:

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Rembrandt van Rijnschool

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Rembrandt van Rijnschool RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Rembrandt van Rijnschool Plaats : Zegveld BRIN-nummer : 11OC Onderzoeksnummer : 126629 Datum schoolbezoek : 22 juni 2012 Rapport vastgesteld

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Sint Antoniusschool

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Sint Antoniusschool RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Sint Antoniusschool Plaats : Amsterdam BRIN-nummer : 10OW Onderzoeksnummer : 126401 Datum schoolbezoek : 31 mei 2012 Rapport vastgesteld

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ

RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ O.B.S. "DE UTSKOAT" Plaats: Witmarsum BRIN-nummer: 08FI Onderzoeksnummer: 116890 Onderzoek uitgevoerd op: 22 en 23 juni 2009 Conceptrapport verzonden op:

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK. basisschool 't Schrijverke

RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK. basisschool 't Schrijverke RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK basisschool 't Schrijverke Plaats : 's-hertogenbosch BRIN nummer : 24AZ C1 Onderzoeksnummer : 276613 Datum onderzoek : 11 september 2014 Datum vaststelling

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij cbs "Eben Haëzer"

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij cbs Eben Haëzer RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij cbs "Eben Haëzer" Plaats : Rhenen BRIN-nummer : 06FI Onderzoeksnummer : 126124 Datum schoolbezoek : 8 mei Rapport vastgesteld te Tilburg

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ O.B.S. DE WIELEN, LOCATIE GALAMASTINS

RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ O.B.S. DE WIELEN, LOCATIE GALAMASTINS RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ O.B.S. DE WIELEN, LOCATIE GALAMASTINS Plaats: Leeuwarden BRIN-nummer: 16ZB Onderzoeksnummer: 116891 Onderzoek uitgevoerd op: 1 en 2 september 2009 Conceptrapport

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Het Palet

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Het Palet RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Het Palet Plaats : Naaldwijk BRIN-nummer : 21KE Onderzoeksnummer : 122178 Datum schoolbezoek : 28 maart 2011 Rapport vastgesteld te Zoetermeer

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool De Hoeve

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool De Hoeve RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool De Hoeve Plaats : Hoevelaken BRIN-nummer : 03OU Onderzoeksnummer : 124256 Datum schoolbezoek : 27 Rapport vastgesteld te Utrecht

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK R.K.B.S. "SINT MAARTENSCHOOL"

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK R.K.B.S. SINT MAARTENSCHOOL RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK R.K.B.S. "SINT MAARTENSCHOOL" School : r.k.b.s. "Sint Maartenschool" Plaats : Bolsward BRIN-nummer : 16UZ Onderzoeksnummer : 88793 Datum schoolbezoek : 12 december 2006 Datum

Nadere informatie

KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGDE INSTELLING VOOR PRIMAIR ONDERWIJS DE WERFKLAS

KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGDE INSTELLING VOOR PRIMAIR ONDERWIJS DE WERFKLAS DEFINITIEF RAPPORT KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGDE INSTELLING VOOR PRIMAIR ONDERWIJS DE WERFKLAS Plaats: : Culemborg BRIN-nummer : 29PX Datum schoolbezoek : 8 september 2011 Datum vaststelling rapport

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ. CSG Het Noordik, locatie Vriezenveen

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ. CSG Het Noordik, locatie Vriezenveen RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ CSG Het Noordik, locatie Vriezenveen School/instelling : CSG Het Noordik Plaats : Vriezenveen BRIN-nummer : 0DO Onderzoeksnummer : HB756654 Onderzoek uitgevoerd :

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij rkbs 'St. Ludgerus' : Loenen Aan De Vecht

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij rkbs 'St. Ludgerus' : Loenen Aan De Vecht RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij rkbs 'St. Ludgerus' Plaats : Loenen Aan De Vecht BRIN-nummer : 03YM Onderzoeksnummer : 125066 Datum schoolbezoek : 30 januari 2012 Rapport

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL DE HEEMDE

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL DE HEEMDE RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL DE HEEMDE School : Basisschool De Heemde Plaats : Veessen BRIN-nummer : 11GD Onderzoeksnummer : 113048 Datum schoolbezoek : 14

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL ''T STOOFJE'

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL ''T STOOFJE' RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL ''T STOOFJE' School : basisschool ''t Stoofje' Plaats : Ouwerkerk BRIN-nummer : 10BL Onderzoeksnummer : 94512 Datum schoolbezoek : 14 juni 2007 Datum vaststelling

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. : Kallenkote

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. : Kallenkote RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek bij obs Kallenkote Plaats : Kallenkote BRIN-nummer : 13ZM Onderzoeksnummer : 122102 Datum schoolbezoek : 6 januari 2011 vastgesteld te Zwolle op : 14 februari

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 600 VIII Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2003 Nr. 127 BRIEF

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK. rkbs De Baskuul

RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK. rkbs De Baskuul RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK rkbs De Baskuul Plaats : Lutjebroek BRIN nummer : 11VV C1 Onderzoeksnummer : 247045 Datum onderzoek : 17 september 2013 Datum vaststelling : 6 november 2013

Nadere informatie

DEMOCRATISCHE SCHOOL UTRECHT VOOR PRIMAIR ONDERWIJS

DEMOCRATISCHE SCHOOL UTRECHT VOOR PRIMAIR ONDERWIJS BIJLAGE 2: UITKOMST ONDERZOEK DEMOCRATISCHE SCHOOL UTRECHT VOOR PRIMAIR ONDERWIJS TE UTRECHT INHOUD Uitkomst onderzoek Democratische School Utrecht te Utrecht 3 2 en oordelen per onderliggende onderzoeksvraag

Nadere informatie

DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING BIJ DS. G.H. KERSTENSCHOOL

DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING BIJ DS. G.H. KERSTENSCHOOL DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING BIJ DS. G.H. KERSTENSCHOOL Plaats : Borsele BRIN-nummer : 07KB Onderzoeksnummer : 119810 Arrangementsnummer : 86068 Onderzoek uitgevoerd

Nadere informatie

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK O.B.S. DE BORGH

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK O.B.S. DE BORGH RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK O.B.S. DE BORGH School : o.b.s. De Borgh Plaats : Zuidhorn BRIN-nummer : 03FT Onderzoeksnummer : 93885 Datum schoolbezoek : 21 en 22 mei 2007 Datum vaststelling :

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK

RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK Basisschool De Wegwijzer Plaats : Leidschendam BRIN-nummer : 11JD C1 Onderzoeksnummer : 196707 Datum onderzoek : 11 juni 2013 Datum vaststelling

Nadere informatie

DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN. KWALITEITSONDERZOEK BIJ O.B.S. 't JOK. : Terschelling Hoorn

DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN. KWALITEITSONDERZOEK BIJ O.B.S. 't JOK. : Terschelling Hoorn DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK BIJ O.B.S. 't JOK Plaats : Terschelling Hoorn BRIN-nummer : 18LY Onderzoek uitgevoerd op : 12 november 2009 Conceptrapport verzonden op : 27 november

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. rkbs Sint Maarten

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. rkbs Sint Maarten RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek bij rkbs Sint Maarten Plaats : Limmen BRIN-nummer : 08NP Onderzoeksnummer : 125062 Datum schoolbezoek : 24 januari 2012 Rapport vastgesteld te Leeuwarden op

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE LOCKAERT

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE LOCKAERT RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE LOCKAERT School : Basisschool De Lockaert Plaats : Oss BRIN-nummer : 00CD Onderzoeksnummer : 63530 Datum schoolbezoek : 16 december 2005 Datum vaststelling :

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Atrium PRO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Atrium PRO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Het Atrium PRO Plaats : Zoetermeer BRIN nummer : 21KM C1 BRIN nummer : 21KM 00 PRO Onderzoeksnummer : 277364 Datum onderzoek : 1 oktober 2014 Datum vaststelling

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool 't Palet

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool 't Palet RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool 't Palet Plaats : Groenlo BRIN-nummer : 06CT Onderzoeksnummer : 125052 Datum schoolbezoek : 24 januari 2012 Datum vaststelling

Nadere informatie

INSPECTIE. hetonderwus RAPPORT VAN BEVINDINGEN

INSPECTIE. hetonderwus RAPPORT VAN BEVINDINGEN INSPECTIE RAPPORT VAN BEVINDINGEN School : o.b.s. De Hanwizer Plaats : Vrouwenparochie BRIN-nummer : 18TK Datum uitvoering onderzoek : 10 juni 2008 Datum conceptrapport bevindingen: 19 juni 2008 Datum

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool Woold. : Winterswijk Woold

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool Woold. : Winterswijk Woold RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Basisschool Woold Plaats : Winterswijk Woold BRIN-nummer : 19BC Onderzoeksnummer : 127559 Datum schoolbezoek : 8 november 2012 Rapport vastgesteld

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij obs 'Anne Frank'

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij obs 'Anne Frank' RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij obs 'Anne Frank' Plaats : Bunnik BRIN-nummer : 08GH Onderzoeksnummer : 125829 Datum schoolbezoek : 12 april Rapport vastgesteld te Utrecht

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE R.K. BASISSCHOOL KLAVERTJE VIER

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE R.K. BASISSCHOOL KLAVERTJE VIER RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE R.K. BASISSCHOOL KLAVERTJE VIER School : R.K. basisschool Klavertje Vier Plaats : Eys BRIN-nummer : 10QB Onderzoeksnummer : 95001 Datum schoolbezoek : 23 augustus Datum

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE KNOTWILG. : Basisschool De Knotwilg : Amsterdam Zuidoost BRIN-nummer : 13CN Onderzoeksnummer : 79611

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE KNOTWILG. : Basisschool De Knotwilg : Amsterdam Zuidoost BRIN-nummer : 13CN Onderzoeksnummer : 79611 RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE KNOTWILG School : Basisschool De Knotwilg Plaats : Amsterdam Zuidoost BRIN-nummer : 13CN Onderzoeksnummer : 79611 Datum schoolbezoek : 6 juli 2006 Datum vaststelling

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE OPENBARE BASISSCHOOL NOORDHOVE

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE OPENBARE BASISSCHOOL NOORDHOVE RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE OPENBARE BASISSCHOOL NOORDHOVE School : Openbare basisschool Noordhove Plaats : Zoetermeer BRIN-nummer : 16ND Onderzoeksnummer : 94861 Datum schoolbezoek : 5 en 7 juni

Nadere informatie

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK BASISSCHOOL BEATRIX

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK BASISSCHOOL BEATRIX RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK BASISSCHOOL BEATRIX School : Basisschool Beatrix Plaats : Haarlem BRIN-nummer : 16DS Onderzoeksnummer : 69226 Datum schoolbezoek : 24 januari 2006 Datum vaststelling

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DE BAKELGEERT

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DE BAKELGEERT RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DE BAKELGEERT School : Basisschool De Bakelgeert Plaats : Boxmeer BRIN-nummer : 08XM Onderzoeksnummer : 95072 Datum schoolbezoek : 27 augustus Datum vaststelling

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP R.K. BASISSCHOOL KLAVERTJE VIER

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP R.K. BASISSCHOOL KLAVERTJE VIER RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP R.K. BASISSCHOOL KLAVERTJE VIER School : R.K. basisschool Klavertje Vier Plaats : Eys BRIN-nummer : 10QB Onderzoeksnummer : 110595 Datum schoolbezoek

Nadere informatie

NBS Boeimeer Jan Nieuwenhuijzenstraat 2 4818 RJ Breda 076-5146101 www.nbsboeimeer.nl

NBS Boeimeer Jan Nieuwenhuijzenstraat 2 4818 RJ Breda 076-5146101 www.nbsboeimeer.nl NBS Boeimeer Jan Nieuwenhuijzenstraat 2 4818 RJ Breda 076-5146101 www.nbsboeimeer.nl Opbrengsten Bijlage Schoolgids 2012-2013 Onze opbrengsten Schooljaar 2012-2013 Inleiding Of we goed onderwijs bieden

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. de Erasmusschool

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. de Erasmusschool RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek bij de Erasmusschool Plaats : 's-gravenhage BRIN-nummer : 19NZ Onderzoeksnummer : 120923 Datum schoolbezoek : 22 november 2010 Rapport vastgesteld te Zoetermeer

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij CBS De Vlinderboom

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij CBS De Vlinderboom RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij CBS De Vlinderboom Plaats : Pijnacker BRIN-nummer : 11YJ Onderzoeksnummer : 125122 Datum schoolbezoek : 14 Rapport vastgesteld te Zoetermeer

Nadere informatie

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK NTC-PO DE NEDERLANDSE SCHOOL 'T BARTJE

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK NTC-PO DE NEDERLANDSE SCHOOL 'T BARTJE RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK NTC-PO DE NEDERLANDSE SCHOOL 'T BARTJE School : NTC-po De Nederlandse school 't Bartje Plaats : PATAN - - NEPAL BRIN-nummer : 28FU Onderzoeksnummer : 101884 Datum

Nadere informatie

Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij. Openbare basisschool Merwedeschool

Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij. Openbare basisschool Merwedeschool RAPPORT VAN BEVINDINGEN Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij Openbare basisschool Merwedeschool Plaats : Hardinxveld-Giessendam BRIN-nummer : 10UA Onderzoeksnummer : 120280 Datum schoolbezoek : 11 oktober

Nadere informatie

Onderzoek naar de kwaliteitsverbetering bij. Christelijke Speciale basisschool De Branding

Onderzoek naar de kwaliteitsverbetering bij. Christelijke Speciale basisschool De Branding RAPPORT VAN BEVINDINGEN Onderzoek naar de kwaliteitsverbetering bij Christelijke Speciale basisschool De Branding Plaats : Spijkenisse BRIN-nummer : 23XL Onderzoeksnummer : 123530 Datum schoolbezoek :

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK OBS JULIANA VAN STOLBERG

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK OBS JULIANA VAN STOLBERG RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK OBS JULIANA VAN STOLBERG School : obs Juliana van Stolberg Plaats : Castricum BRIN-nummer : 11SK Onderzoeksnummer : 71133 Datum schoolbezoek : 20 december 2005 Datum vaststelling

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Twents Carmel College, locatie De Thij HAVO VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Twents Carmel College, locatie De Thij HAVO VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Twents Carmel College, locatie De Thij HAVO VWO Plaats : Oldenzaal BRIN nummer : 05AV C2 BRIN nummer : 05AV 01 HAVO BRIN nummer : 05AV 01 VWO Onderzoeksnummer

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij basisschool Onder De Wieken. : Nieuw-Beijerland

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij basisschool Onder De Wieken. : Nieuw-Beijerland RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij basisschool Onder De Wieken Plaats : Nieuw-Beijerland BRIN-nummer : 13BG Onderzoeksnummer : 122975 Datum schoolbezoek : 21 juni 2011 Rapport

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek Expertisecentrum Onderwijszorg (EOZ) bij het Expertisecentrum Onderwijs Zorg Bonaire

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek Expertisecentrum Onderwijszorg (EOZ) bij het Expertisecentrum Onderwijs Zorg Bonaire RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek Expertisecentrum Onderwijszorg (EOZ) bij het Expertisecentrum Onderwijs Zorg Bonaire Plaats : Kralendijk, Bonaire Datum onderbezoek : 11 november 2015 Rapport

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK. R.K. basisschool De Regenboog

RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK. R.K. basisschool De Regenboog RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK R.K. basisschool De Regenboog Plaats : Delft BRIN nummer : 14GD C1 Onderzoeksnummer : 275807 Datum onderzoek : 26 juni 2014 Datum vaststelling : 1 september

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Gregorius College Afdeling vwo

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Gregorius College Afdeling vwo RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Gregorius College Afdeling vwo Plaats: Utrecht BRIN-nummer: 01KF-00/02 Arrangementsnummer: 726178 HB: 3485391 Onderzoek uitgevoerd op: 15 november 2012 Conceptrapport

Nadere informatie

DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK BIJ BASISSCHOOL DE HOEKSTEEN

DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK BIJ BASISSCHOOL DE HOEKSTEEN DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK BIJ BASISSCHOOL DE HOEKSTEEN Plaats : Wemeldinge BRIN-nummer : 06EU Onderzoeksnummer : 117605 Arrangementsnummer : 79479 Onderzoek uitgevoerd

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL "DE LEILINDE"

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL DE LEILINDE RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP BASISSCHOOL "DE LEILINDE" School : Basisschool "De Leilinde" Plaats : Reusel BRIN-nummer : 08LQ Onderzoeksnummer : 108032 Datum schoolbezoek

Nadere informatie

Op 14 juni 2005 heeft de Inspectie van het Onderwijs basisschool 'Moerschans' bezocht in het kader van jaarlijks onderzoek.

Op 14 juni 2005 heeft de Inspectie van het Onderwijs basisschool 'Moerschans' bezocht in het kader van jaarlijks onderzoek. Op 14 juni 2005 heeft de Inspectie van het Onderwijs basisschool 'Moerschans' bezocht in het kader van jaarlijks onderzoek. Bij jaarlijks onderzoek vormt de inspectie zich een oordeel over: De wijze waarop

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK. de Teldersschool

RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK. de Teldersschool RAPPORT VAN BEVINDINGEN VIERJAARLIJKS BEZOEK de Teldersschool Plaats : Leiden BRIN nummer : 15KV C1 Onderzoeksnummer : 274471 Datum onderzoek : 24 maart 2014 Datum vaststelling : 2 juli 2014 Pagina 2 van

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. De Verrekijker

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. De Verrekijker RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek bij De Verrekijker Plaats : Julianadorp BRIN-nummer : 15ZK Onderzoeksnummer : 124154 Datum schoolbezoek : 24 oktober 2011 Rapport vastgesteld te Leeuwarden op:

Nadere informatie

Doorstromen, vertragen en versnellen.

Doorstromen, vertragen en versnellen. Doorstromen, vertragen en versnellen. Openbare Basisschool t Koppel Nieuw-Weerdinge Vastgesteld op: 7 maart 2011 Evalueren op: schooljaar 2011-2012 Protocol doorstromen, vertragen en versnellen obs t Koppel

Nadere informatie

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK NTC MALLORCA, SPANJE

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK NTC MALLORCA, SPANJE RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK NTC MALLORCA, SPANJE School : NTC Mallorca, Spanje Plaats : Palma de Mallorca - SPANJE BRIN-nummer : 28GK Onderzoeksnummer : 120498 Datum schoolbezoek : 13 november

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP A. BARON VAN DEDEM

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP A. BARON VAN DEDEM RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP A. BARON VAN DEDEM School : A. Baron van Dedem Plaats : Dalfsen BRIN-nummer : 10QO Onderzoeksnummer : 113044 Datum schoolbezoek : 25 juni

Nadere informatie

UITKOMST KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGD PRIMAIR ONDERWIJS PARTICULIERE BASISSCHOOL INAYA

UITKOMST KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGD PRIMAIR ONDERWIJS PARTICULIERE BASISSCHOOL INAYA UITKOMST KWALITEITSONDERZOEK NIET BEKOSTIGD PRIMAIR ONDERWIJS PARTICULIERE BASISSCHOOL INAYA TE TILBURG School: Particuliere basisschool Inaya Plaats: Tilburg BRIN-nummer: 30UH Datum uitvoering onderzoek:

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pleincollege Sint Joris PRO PRO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pleincollege Sint Joris PRO PRO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Pleincollege Sint Joris PRO PRO Plaats : Eindhoven BRIN nummer : 20AT C6 BRIN nummer : 20AT 05 PRO Onderzoeksnummer : 273588 Datum onderzoek : 16 april 2014

Nadere informatie

DOE040 VOORTGEZET ONDERWIJS

DOE040 VOORTGEZET ONDERWIJS BIJLAGE 2: UITKOMST ONDERZOEK DOE040 VOORTGEZET ONDERWIJS TE EINDHOVEN INHOUD Uitkomst onderzoek DOE040 VO te Eindhoven 3 2 en oordelen per onderliggende onderzoeksvraag 4 3 Samenvattend oordeel 10 Bijlage

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ACCENT PRAKTIJKONDERWIJS AMERSFOORT

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ACCENT PRAKTIJKONDERWIJS AMERSFOORT RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ACCENT PRAKTIJKONDERWIJS AMERSFOORT Plaats: Amersfoort BRIN-nummer: 28CA Onderzoeksnummer: 80064 Onderzoek uitgevoerd op: woensdag 3 februari 2010 Conceptrapport verzonden

Nadere informatie

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK BASISSCHOOL ANNE FRANK

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK BASISSCHOOL ANNE FRANK RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK BASISSCHOOL ANNE FRANK School : Basisschool Anne Frank Plaats : Apeldoorn BRIN-nummer : 16CQ Onderzoeksnummer : 56065 Datum schoolbezoek : 22 februari 2005 Datum vaststelling

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Onderzoek naar kwaliteitsverbetering. Regionale Scholengemeenschap Goeree-Overflakkee, afdeling havo

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Onderzoek naar kwaliteitsverbetering. Regionale Scholengemeenschap Goeree-Overflakkee, afdeling havo RAPPORT VAN BEVINDINGEN Onderzoek naar kwaliteitsverbetering Regionale Scholengemeenschap Goeree-Overflakkee, afdeling havo Plaats: Middelharnis BRIN-nummer: 15QW-0 Arrangementsnummer: 220077 Onderzoek

Nadere informatie

Inspectietoezicht op scholen voor Voortgezet Onderwijs in 2006

Inspectietoezicht op scholen voor Voortgezet Onderwijs in 2006 Inspectietoezicht op scholen voor Voortgezet Onderwijs in 2006 Inleiding Met ingang van 1 januari 2006 stelt de inspectie het waarderingskader en de werkwijze in het toezicht in het voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Toetsen, zin en onzin, een kritische beschouwing

Toetsen, zin en onzin, een kritische beschouwing Toetsen, zin en onzin, een kritische beschouwing Ad Boes Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Is toetsen in het onderwijs: iets nieuws? 3 De Wet op het Primair Onderwijs 4 Hoe groot zijn de 'gewone' en 'gegeven'

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij De Eglantier Tanthof

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij De Eglantier Tanthof RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij De Eglantier Tanthof Plaats : Delft BRIN-nummer : 15PZ Onderzoeksnummer : 125245 Datum schoolbezoek : 2 februari 2012 Rapport vastgesteld

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK UNIE NOORD, THEATER HAVO/VWO AFDELINGEN HAVO EN VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK UNIE NOORD, THEATER HAVO/VWO AFDELINGEN HAVO EN VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK UNIE NOORD, THEATER HAVO/VWO AFDELINGEN HAVO EN VWO Plaats: Rotterdam BRIN-nummer: 02VG-19 Registratienummer: 3482644 Onderzoek uitgevoerd op: 6 december 2012

Nadere informatie

Wsisé88f RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL PETRUS CANISIUS. Basisschool Petrus Canisius Nijmegen 13PH 93431

Wsisé88f RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL PETRUS CANISIUS. Basisschool Petrus Canisius Nijmegen 13PH 93431 Wsisé88f 7 3 RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL PETRUS CANISIUS School Plaats BRIN-nummer Onderzoeksnummer Basisschool Petrus Canisius Nijmegen 13PH 93431 Datum schoolbezoek Datum vaststelling : 22

Nadere informatie

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK STICHTING NTC BALI (PRIMAIR ONDERWIJS)

RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK STICHTING NTC BALI (PRIMAIR ONDERWIJS) RAPPORT PERIODIEK KWALITEITSONDERZOEK STICHTING NTC BALI (PRIMAIR ONDERWIJS) School : Stichting NTC Bali (primair onderwijs) Plaats : BALI - INDONESIE BRIN-nummer : 28RB Onderzoeksnummer : 123232 Datum

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK O.B.S. DE STELLING

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK O.B.S. DE STELLING RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK O.B.S. DE STELLING School : o.b.s. De Stelling Plaats : Makkinga BRIN-nummer : 13OD Onderzoeksnummer : 73451 Datum schoolbezoek : 30 maart 2006 Datum vaststelling : 2 juni 2006

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ NOORDERPOORT. Opleidingen Zakelijke Dienstverlening Team ZDL01

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ NOORDERPOORT. Opleidingen Zakelijke Dienstverlening Team ZDL01 RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ NOORDERPOORT Opleidingen Zakelijke Dienstverlening Team ZDL01 Plaats: BRIN: Onderzoeksnummer: Onderzoek uitgevoerd op: Conceptrapport verzonden op: Rapport vastgesteld

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Onderzoek naar de kwaliteitsverbetering bij. Geref.b.s. Dr. K. Schilder

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Onderzoek naar de kwaliteitsverbetering bij. Geref.b.s. Dr. K. Schilder RAPPORT VAN BEVINDINGEN Onderzoek naar de kwaliteitsverbetering bij Geref.b.s. Dr. K. Schilder Plaats : Bedum BRIN-nummer : 05LB Onderzoeksnummer : 123690 Datum schoolbezoek : 27 oktober 2011 Rapport vastgesteld

Nadere informatie

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Maharishi Basisschool De Fontein

RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Maharishi Basisschool De Fontein RAPPORT Onderzoek in het kader van het vierjaarlijks bezoek bij Maharishi Basisschool De Fontein Plaats : Lelystad BRIN-nummer : 00GZ Onderzoeksnummer : 125527 Datum schoolbezoek : 23 februari 2012 Rapport

Nadere informatie

Een scherpere blik op Beter Presteren - Highlights uit het breedteonderzoek

Een scherpere blik op Beter Presteren - Highlights uit het breedteonderzoek Een scherpere blik op Beter Presteren - Highlights uit het breedteonderzoek Oberon, september 2013 1 Vooraf In opdracht van het programmabureau Beter Presteren onderzoekt Oberon welke ontwikkeling de se

Nadere informatie

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV)

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV) Werken aan kwaliteit op De Schakel Hieronder leest u over hoe wij zorgen dat De Schakel een kwalitatief goede (excellente) school is en blijft. U kunt ook gegevens vinden over de recent afgenomen onderzoeken

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING RUDOLF STEINER COLLEGE AFDELINGEN HAVO EN VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING RUDOLF STEINER COLLEGE AFDELINGEN HAVO EN VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING RUDOLF STEINER COLLEGE AFDELINGEN HAVO EN VWO Plaats: Rotterdam BRIN-nummer: 16TV-1 Arrangementsnummer: 170877/170878 Onderzoek uitgevoerd op:

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK DE VRIJE SCHOOL 'HOEKSCHE WAARD'

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK DE VRIJE SCHOOL 'HOEKSCHE WAARD' RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK DE VRIJE SCHOOL 'HOEKSCHE WAARD' School : de Vrije School 'Hoeksche Waard' Plaats : Oud-Beijerland BRIN-nummer : 06UQ Onderzoeksnummer : 73849 Datum schoolbezoek : 20 april

Nadere informatie