Samenvatting. Deel 1: Linker ventrikelfunctie na myocardinfarct

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Samenvatting. Deel 1: Linker ventrikelfunctie na myocardinfarct"

Transcriptie

1 , conclusies en toekomstperspectieven De aanwezigheid van een verminderde functie van het linker ventrikel (LV) van het hart na een doorgemaakt myocardinfarct is van sterk klinisch belang gebleken. In dit proefschrift werd de rol van 2-dimensionele (2D) echocardiografie beschreven voor het onderzoeken van de LV functie bij patiënten met ischemisch hartlijden. In het eerste deel van dit proefschrift werden recent geïntroduceerde echocardiografische parameters om de LV functie te beschrijven en hun prognostische waarde na een myocardinfarct bestudeerd. In het tweede deel van dit proefschrift werd de rol van echocardiografie bestudeerd bij toepassen van cardiale resynchronisatie therapie (CRT) en hartchirurgie bij patiënten met hartfalen. Deel 1: Linker ventrikelfunctie na myocardinfarct In het eerste deel van het proefschrift werd de relatie tussen recent geïntroduceerde parameters om de LV functie te beschrijven, zoals tissue Doppler imaging (TDI) en speckle-tracking strain imaging, en uitkomst na een myocardinfarct onderzocht. In Hoofdstuk 2 werd de waarde van echocardiografie voor het bepalen van de prognose na een acuut myocardinfarct beschreven. Verschillende traditionele echocardiografische parameters werden besproken. De introductie van TDI en speckle-tracking imaging heeft geresulteerd in meerdere parameters met prognostische waarde, zoals strain (rate) en dyssynchronie van het LV. Verder levert contrast echocardiografie waardevolle informatie over de perfusie van het myocard (als maat voor viability van het myocard), hetgeen sterk gerelateerd is aan prognose na een myocardinfarct. Stress echocardiografie verschaft informatie over ischemie en viability. Coronary flow reserve kan worden bepaald met Doppler imaging van de coronairarteriën. Tenslotte kan met behulp van 3D echocardiografie nauwkeurige informatie worden verkregen over volumes, vorm en functie van het LV. Deze parameters zijn belangrijk voor het inschatten van de uitkomst op lange termijn. In Hoofdstuk 3 werd de relatie tussen LV dyssynchronie, met TDI bepaald, en uitkomst na myocardinfarct beschreven. Er werden 124 patiënten bestudeerd die een myocardinfarct doormaakten en werden behandeld met een primaire percutane coronaire interventie. Binnen 48 uur na interventie werd een echocardiogram gemaakt waarbij volumes, ejectiefractie en wall motion score index (WMSI) van het LV werden bepaald (baseline echocardiogram). LV dyssynchronie werd bepaald met color-coded TDI. Na 6 maanden follow-up werden LV volumes en ejectiefractie opnieuw gemeten. Patiënten met substantiële dyssynchronie ( 65 ms) tijdens het baseline echocardiogram (18%) hadden vergelijkbare kenmerken ten opzichte van patiënten zonder substantiële dyssynchronie (82%). Wel kwam meervatslijden vaker voor (p=0.019), was sprake van een hogere WMSI (p=0.042) en hogere piekwaarden van creatine phosphokinase (p=0.021) bij patiënten met substantiële dyssynchronie. Tijdens 6 maanden follow-up ontwikkelde 91% van de patiënten met substantiële dyssynchronie tijdens baseline LV remodeling, 233

2 234 terwijl dit optrad in 2% van de patiënten zonder substantiële dyssynchronie. Het bestaan van dyssynchronie direct na een myocardinfarct bleek sterk gerelateerd aan het optreden van LV dilatatie na 6 maanden follow-up. Hoofdstuk 4 bespreekt de voorspellende waarde van LV dyssynchronie, bepaald met speckle-tracking strain imaging, voor het optreden van LV remodeling na een myocardinfarct. Er werden 178 patiënten bestudeerd die een myocardinfarct doormaakten en werden behandeld met een primaire percutane coronaire interventie. Binnen 48 uur vond echocardiografie plaats waarbij LV volumes, ejectiefractie en WMSI werden bepaald. Tevens werd de doorsnede van het linker atrium, de E/E ratio en de mate van mitralisinsufficiëntie vastgesteld. LV dyssynchronie werd bepaald met speckle-tracking radial strain analysis. Na 6 maanden follow-up werden volumes, ejectiefractie en mate van mitralisinsufficiëntie opnieuw gemeten. Patiënten met LV remodeling na 6 maanden (20%) hadden vergelijkbare kenmerken tijdens baseline in vergelijking met patiënten zonder LV remodeling (80%). Wel hadden patiënten met LV remodeling hogere piekwaarden troponine T (p<0.001) en creatine phosphokinase (p<0.001), en hogere WMSI (p<0.05), E/E ratio (p<0.05) en meer LV dyssynchronie (p<0.001). Tijdens multivariate analyse bleek LV dyssynchronie de beste voorspeller voor het optreden van LV remodeling. Een afkapwaarde van 130 ms maakte het voorspellen van LV remodeling na 6 maanden mogelijk met een sensitiviteit van 82% en een specificiteit van 95%. De relatie tussen de tijd tot reperfusie na primaire percutane coronaire interventie vanwege een acuut myocardinfarct en LV longitudinal strain als mate van myocardschade werd onderzocht in Hoofdstuk 5. De relatie tussen troponine T en regionale strain in patiënten met een acuut myocardinfarct werd beschreven. Daarnaast werd het effect van de symptoms-to-balloon tijd op de hoeveelheid strain onderzocht. Er werd een groep van 157 patiënten bestudeerd die een myocardinfarct doormaakten en werden behandeld met een primaire percutane coronaire interventie. Kort na primaire percutane coronaire interventie werd een 2D echocardiogram vervaardigd. Er werd gebruik gemaakt van speckle-tracking analysis om de hoeveelheid globale en regionale LV longitudinal peak sytolic strain te bepalen. Het geïnfarceerde deel van het myocard werd bepaald op basis van het culprit bloedvat. De gemiddelde LV ejectiefractie bedroeg 47 ± 7%. De globale longitudinal peak systolic strain was ± 3.2%. De longitudinal peak systolic strain van het geïnfarceerde myocard was significant verminderd in vergelijking met de globale longitudinal peak systolic strain (-11.3 ± 4.5%, p<0.001). De longitudinal peak systolic strain van het geïnfarceerde myocard gaf de beste weerspiegeling van het troponine T (β=0.47, p<0.001). De gemiddelde symptoms-to-balloon tijd bedroeg 212 ± 92 minuten. Gebaseerd op deze tijd werd de studiepopulatie verdeeld in 3 tertielen. In de groep met de kortste symptoms-to-balloon tijd waren de globale longitudinal peak systolic strain en de longitudinal peak systolic strain van het geïnfarceerde myocard minder verlaagd in vergelijking met de groepen met de langere symptoms-to-balloon tijden (p<0.01 voor beide). In Hoofdstuk 6 werd de relatie onderzocht tussen globale longitudinal peak systolic strain, bepaald met automated function imaging (AFI), en LV ejectiefractie in patiënten met

3 coronairlijden. De studiepopulatie bestond uit 222 patiënten met coronairlijden (99 patiënten met acute ST-segment elevatie myocardinfarct en 123 patiënten met ischemisch hartfalen) en 20 controle patiënten. LV ejectiefractie werd berekend volgens de Simpson s methode. Globale longitudinal peak systolic strain werd bepaald met behulp van AFI. In de gehele studiepopulatie (gemiddelde leeftijd 65 ± 10 jaar, 77% mannen) bedroeg de gemiddelde globale longitudinal peak systolic strain 11.1 ± 4.8% en de gemiddelde LV ejectiefractie was 37 ± 14%. Lineaire regressie analyse toonde een goede relatie tussen globale longitudinal peak systolic strain en biplane LV ejectiefractie voor de studiegroep als geheel (r=0.83; p<0.001). In patiënten met ST-segment elevatie myocardinfarct en patiënten met hartfalen was de relatie minder sterk (r=0.42 en r=0.62, respectievelijk). Het beloop van globale LV strain na myocardinfarct werd bestudeerd in Hoofdstuk 7. Er werden 341 patiënten met een acuut myocardinfarct onderzocht. 2D Echocardiografie werd verricht tijdens baseline, na 3, na 6 en na 12 maanden. Tijdens baseline werd de LV functie bepaald door gebruik te maken van traditionele parameters en van globale longitudinal peak systolic strain. Globale longitudinal peak systolic strain werd opnieuw bepaald na 3, 6 en 12 maanden. In 72% werd verbetering in LV functie, gebaseerd op toename van globale longitudinal peak systolic strain, vastgesteld. Er werden geen verschillen gevonden tussen patiënten met vroege of late verbetering van de LV functie. De left anterior descending coronairarterie als culprit bloedvat, de hoogte van troponine T, de diastolische hartfunctie en hoeveelheid baseline globale longitudinal peak systolic strain bleken onafhankelijke voorspellers voor het optreden van herstel van LV functie. In Hoofdstuk 8 werd de mogelijkheid om viability van het myocard vast te stellen bij patiënten met chronische ischemische LV dysfunctie vergeleken tussen echocardiografische speckle-tracking strain imaging en contrast-enhanced MRI. Negentig patiënten met chronische ischemische LV dysfunctie werden onderzocht met behulp van transthoracale echocardiografie (globale en regionale longitudinal LV strain bepaald met 2D speckle-tracking) en cine MRI gevolgd door contrast-enhanced MRI (segmentele LV functie en regionale/globale (transmurale) hoeveelheid littekenweefsel). De beste afkapwaarde voor regionale strain waarmee onderscheid kon worden gemaakt tussen LV segmenten met viable myocard en segmenten met transmuraal littekenweefsel werd bepaald. Een significante relatie werd beschreven tussen globale LV strain en de globale hoeveelheid littekenweefsel tijdens contrast-enhanced MRI (r=0.62, p<0.001). De gemiddelde segmentele strain in segmenten zonder littekenweefsel was ± 5.2%, terwijl dit 0.6 ± 4.9% bedroeg in segmenten met transmuraal littekenweefsel (p<0.001). Een afkapwaarde voor strain van -4.5% maakte het mogelijk onderscheid te maken tussen segmenten met viable myocard en segmenten met transmuraal littekenweefsel met een sensitiviteit van 81.2% en een specificiteit van 81.6%. In Hoofdstuk 9 werd de waarde van viability van het myocard, met behulp van globale LV longitudinal strain bepaald, voor het voorspellen van herstel van LV functie na myocardinfarct onderzocht. Er werden 147 patiënten (gemiddelde leeftijd 61 ± 11 jaar) die waren opgenomen 235

4 vanwege een acuut myocardinfarct in de studie geïncludeerd. Alle patiënten ondergingen 2D echocardiografie binnen 48 uur na opname. Er werden significante relaties waargenomen tussen baseline globale LV strain zoals met AFI bepaald en piekwaarden van troponine T (r=0.64), piekwaarden van creatine phosphokinase (r=0.62), WMSI (r=0.52) en viability index zoals bepaald met single photon emission computed tomography (SPECT; r=0.79). Na 1 jaar follow-up werd LV ejectiefractie opnieuw bepaald. Patiënten met een absolute toename van LV ejectiefractie van tenminste 5% na 1 jaar follow-up (n=70; 48%) hadden een hogere (meer negatieve) baseline AFI globale LV strain (p<0.0001). Baseline AFI globale LV strain bleek een voorspeller voor verandering in LV ejectiefractie na 1 jaar follow-up. Een afkapwaarde van -13.7% voor baseline AFI globale LV strain ging gepaard met een sensitiviteit van 86% en een specificiteit van 74% voor het voorspellen van herstel van LV functie na 1 jaar follow-up. In Hoofdstuk 10 werd de prognostische waarde van strain en strain rate na een acuut myocardinfarct onderzocht in een groep van 659 patiënten met een acuut myocardinfarct. Baseline echocardiografie werd verricht om de LV functie met behulp van traditionele parameters en strain en strain rate te bepalen. Gedurende follow-up bereikten 51 patiënten (8%) het primaire eindpunt (all-cause mortality) en 142 patiënten (22%) het secundaire eindpunt (een samengesteld eindpunt van revascularisatie, recidief myocardinfarct en ziekenhuisopname vanwege hartfalen). Strain en strain rate bleken sterk gerelateerd aan beide eindpunten. Na correctie voor klinische en echocardiografische parameters bleek een onafhankelijke relatie te bestaan tussen strain en beide eindpunten. Tevens bleek strain superieur ten opzichte van LV ejectiefractie en WMSI. Bij patiënten met een globale strain en strain rate hoger dan respectievelijk -15.1% en -1.06s -1 bleken hazard ratios van 4.5 (95% CI ) en 4.4 (95% CI ) voor all-cause mortality te bestaan. 236 Deel 2: Linker ventrikelfunctie in hartfalen In het tweede deel van het proefschrift werd de rol van echocardiografie voor het voorspellen van respons op behandeling met CRT in patiënten met vergevorderd hartfalen onderzocht. Tevens, wordt de rol van echocardiografie bij het nemen van therapeutische beslissingen rondom hartchirurgie bij patiënten met hartfalen besproken. Hoofdstuk 11 richt zich op de voorspellende waarde van de QRS duur voor respons op behandeling met CRT in patiënten met eind-stadium hartfalen. Er werden 242 patiënten bestudeerd die behandeld zouden worden met CRT. Selectiecriteria waren: matig tot ernstig hartfalen (NYHA klasse III-IV), LV ejectiefractie 35% en een QRS duur >120 ms. Voor implantatie van een CRT device werden QRS duur en klinische status bepaald en werd een echocardiogram (LV volumes and LVEF) verricht. De klinische status en veranderingen in LV ejectiefractie en LV volumes warden na 6 maanden opnieuw bepaald. Na 6 maanden therapie met CRT bleek 68% van de patiënten klinische respons te hebben vertoond (klinische responders; verbetering met tenminste 1 graad in NYHA klasse) en 60% vertoonde echocardiografische respons (echocardiografische responders; afname van tenminste 10% in LV eind-systolisch volume). Tijdens

5 baseline werden geen significante verschillen gezien in QRS duur tussen klinische responders en non-responders, en tussen echocardiografische responders en non-responders. Geen significante relatie kon worden aangetoond tussen baseline QRS duur en verbetering in zowel klinische als echocardiografische parameters na 6 maanden follow-up. In Hoofdstuk 12 werd de relatie tussen het resynchroniseren van de LV en respons na behandeling met CRT geanalyseerd bij patiënten met LV dyssynchrony tijdens baseline. Honderd patiënten die een CRT device geïmplanteerd zouden krijgen werden onderzocht. De volgende selectiecriteria werden gebruikt: NYHA klasse III-IV, LV ejectiefractie 35%, QRS duur >120 ms en LV dyssynchrony ( 65 ms) met color-coded TDI bepaald. Meteen na CRT implantatie nam de LV dyssynchrony af van 114 ± 36 ms naar 40 ± 33 ms (p<0.001), hetgeen aanhield na 6 maanden follow-up (35 ± 31 ms, p<0.001 versus baseline, p=0.14 versus meteen na implantatie). Na 6 maanden follow-up werd 85% van de patiënten geclassificeerd als responder (gedefinieerd als een afname van tenminste 10% in LV eind-systolisch volume). Meteen na implantatie werd bij de responders een significante afname in LV dyssynchrony van 115 ± 37 ms naar 32 ± 23 ms waargenomen (p<0.001). In de non-responders werd deze afname niet gezien (106 ± 29 ms versus 79 ± 44 ms, p=0.08). Als de acute LV resynchronisatie <20% was, werd na 6 maanden follow-up geen respons waargenomen. Van de patiënten bij wie LV resynchronisatie van tenminste 20% optrad, vertoonde 93% van de patiënten respons op behandeling met CRT. In Hoofdstuk 13 werd de waarde van LV longitudinal strain, als mogelijke maatgever voor littekenweefsel van de LV, voor het voorspellen van respons op behandeling met CRT bestudeerd. De relatie tussen globale LV longitudinal strain (tijdens echocardiografie) en hoeveelheid littekenweefsel van het myocard (tijdens contrast-enhanced MRI) werd onderzocht bij patiënten die worden behandeld met CRT. In 202 patiënten werden de klinische status en echocardiografische parameters bepaald voor implantatie en na 6 maanden follow-up. In een subgroup van 38 patiënten met een ischemische cardiomyopathie werd een MRI verricht voor implantatie om de hoeveelheid littekenweefsel vast te stellen. Globale LV strain bleek sterk gerelateerd aan de LV totale scar score (r=0.72; p<0.05). Met behulp van een afkapwaarde van -6.8% voor baseline globale LV strain bleek het mogelijk respons op CRT te voorspellen met een sensitiviteit en specificiteit van 76%. Tenslotte werd in Hoofdstuk 14 de waarde van LV ejectiefractie bepaald als criterium voor implantatie van een implantable cardioverter-defibrillator (ICD) bij patiënten met hartfalen die chirurgische LV reconstructie ondergaan. Tijdens opname vond 2D echocardiografie plaats (LV volumes en ejectiefractie) voor chirurgie, hetgeen herhaald werd na 3 maanden. Tijdens 18 maanden follow-up werd de incidentie van ICD therapie vastgesteld. De studiegroep bestond uit 37 patiënten (59 ± 11 jaar). Tijdens baseline bedroeg de gemiddelde LV ejectiefractie 23 ± 5%. De gemiddelde LV eind-systolische volume en LV eind-diastolische volume waren respectievelijk 175 ± 73 ml en 225 ± 88 ml. Na 3 maanden follow-up bedroeg de gemiddelde LV ejectiefractie 41 ± 9% (p< versus baseline) en de gemiddelde LV eind-systolische volume en LV eind-diastolische volume waren respectievelijk 108 ± 65 ml en 176 ± 73 ml (p< versus baseline). Gedurende 18 maanden follow-up ontwikkelde 12 (32%) patiënten ventriculaire 237

6 aritmiën leidend tot terechte ICD therapie. Er werden geen significante relaties beschreven tussen baseline LV ejectiefractie (p=0.77), LV ejectiefractie na 3 maanden follow-up (p=0.34), de verandering in LV ejectiefractie tussen baseline en 3 maanden follow-up (p=0.28), en het optreden van ICD therapie gedurende 18 maanden follow-up. Conclusies en toekomstperspectieven Echocardiografie verschaft sterke prognostische informatie bij patiënten die recent een myocardinfarct doormaakten en behoort onderdeel te zijn van het routine onderzoek in deze patiëntengroep. De meeste patiënten met substantiële LV dyssynchrony meteen na acuut myocardinfarct ontwikkelen LV dilatatie na 6 maanden follow-up. Sterker nog, LV dyssynchrony meteen na acuut myocardinfarct voorspelt het optreden van LV remodeling na 6 maanden follow-up. Deze patiënten lopen een verhoogd risico op het ontwikkelen van hartfalen. De mogelijke rol voor CRT om de overgang van LV remodeling naar hartfalen te remmen moet worden onderzocht in toekomstige studies. Globale longitudinal peak systolic strain bepaald met AFI is gerelateerd aan piekwaarden van troponine T en LV ejectiefractie. Globale and regionale longitudinal strain zijn geassocieerd met de globale en regionale hoeveelheid littekenweefsel zoals vastgesteld met contrastenhanced MRI. Door middel van regionale strain is het mogelijk onderscheid te maken tussen LV segmenten met viable myocard en LV segmenten met transmuraal littekenweefsel bepaald met contrast-enhanced MRI. Globale longitudinal peak systolic strain vroeg na een acuut myocardinfarct weerspiegelt viability van het myocard en voorspelt herstel van LV functie na 1 jaar follow-up. Bovendien is globale longitudinal peak systolic strain bepaald met AFI een onafhankelijke voorspeller van herstel van LV functie. Strain en strain rate verschaffen sterke prognostische informatie bij patiënten die een acuut myocardinfarct doormaakten. Toekomstige grote studies zijn nodig om de meest geschikte parameter te verkrijgen voor het vroeg voorspellen van het lange termijn risico van patiënten die een myocardinfarct doormaakten. 238 Baseline QRS duur is niet voorspellend voor klinische en echocardiografische respons op CRT na 6 maanden follow-up. LV resynchronisatie na CRT blijkt een acuut fenomeen en voorspelt wel respons op CRT na 6 maanden follow-up. Bovendien weerspiegelt globale LV longitudinal strain de hoeveelheid littekenweefsel binnen het myocard en voorspelt respons na CRT in patiënten met hartfalen. Toekomstige studies zijn nodig om respons op CRT nauwkeuriger te voorspellen om zo het aantal non-responders verder te verlagen. De waarde van LV ejectiefractie voor en na chirurgische LV reconstructie is beperkt als criterium voor implantatie van een ICD in patiënten met eind-stadium hartfalen. Toekomstige studies

7 zouden zich meer moeten richten op het effect van de chirurgische procedure op het optreden van (terechte) ICD therapie gedurende follow-up. 239

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 197 198 Samenvatting In het proefschrift worden diverse klinische aspecten van primaire PCI (Primaire Coronaire Interventie) voor de behandeling van een hartinfarct onderzocht.

Nadere informatie

Chapter 8. Samenvatting en conclusie

Chapter 8. Samenvatting en conclusie Chapter 8 Samenvatting en conclusie 110 Doel van het promotieonderzoek was (1) evaluatie van het resultaat van vroege abciximab toediening vóór primaire percutane coronaire interventie (PPCI) in patiënten

Nadere informatie

C h a p t e r 7. Samenvatting, conclusie en toekomstperpectieven

C h a p t e r 7. Samenvatting, conclusie en toekomstperpectieven C h a p t e r 7 Samenvatting, conclusie en toekomstperpectieven SAMENVATTING, CONCLUSIE EN TOEKOMSTPERPECTIEVEN Samenvatting In dit proefschrift werd de toegevoegde prognostische waarde van de functionele

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Preprocedurele serum waarden van acute-fase reagentia en de prognose na percutane coronaire interventie

Hoofdstuk 2: Preprocedurele serum waarden van acute-fase reagentia en de prognose na percutane coronaire interventie Samenvatting 111 CHAPTER 10 Ondanks verbeteringen in de techniek van percutane coronaire interventie (PCI), blijft restenose een belangrijk probleem. De reactie van de vaatwand op beschadiging speelt een

Nadere informatie

Cardiologie De nieuwste ontwikkelingen. Dr. S.A.J. van den Broek Thoraxcentrum/Afdeling Cardiologie UMCG

Cardiologie De nieuwste ontwikkelingen. Dr. S.A.J. van den Broek Thoraxcentrum/Afdeling Cardiologie UMCG Cardiologie De nieuwste ontwikkelingen Dr. S.A.J. van den Broek Thoraxcentrum/Afdeling Cardiologie UMCG Dhr. A, 48 jaar taxichauffeur s ochtends 06.20 uur acuut pijn op de borst met een zwaar gevoel in

Nadere informatie

Echocardiografie. bij cardiale resynchronisatie therapie. Houthuizen Patrick Catharina ziekenhuis Eindhoven

Echocardiografie. bij cardiale resynchronisatie therapie. Houthuizen Patrick Catharina ziekenhuis Eindhoven Echocardiografie bij cardiale resynchronisatie therapie Houthuizen Patrick Catharina ziekenhuis Eindhoven The basics Linker bundeltak blok normale geleiding linker bundeltak blok Consequenties normale

Nadere informatie

nederlandse samenvatting

nederlandse samenvatting Nederlandse Samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING Inleiding Hartfalen is een syndroom, waarbij de pompfunctie van het hart achteruitgaat en dat onder andere gepaard kan gaan met klachten van kortademigheid

Nadere informatie

CHAPTER 8. Samenvatting

CHAPTER 8. Samenvatting CHAPTER 8 Samenvatting Samenvatting 8. Samenvatting Hoofdstuk 1 is een algemene introductie. Doel van dit proefschrift is om de kosten en effectiviteit van magnetische resonantie (MR) te evalueren indien

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies en conclusies Samenvatting De behandeling van het myocard infarct (MI) is tegenwoordig gericht op verkorting van ischemie-tijd door herstel van de coronair flow ( open arterie theorie ). Hoewel vroegtijdige

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 198 Het eerste deel van dit proefschrift beschrijft de effectiviteit van clopidogrel en tirofiban in patiënten met een acuut hart infarct verwezen voor een spoed dotter behandeling. In hoofdstuk 1 werd

Nadere informatie

Myocard infarct Diagnostiek en transmurale afspraken OLVG regio. dr. Geert-Jan Geersing Huisarts Buitenhof Prof.dr. Freek Verheugt Cardioloog OLVG

Myocard infarct Diagnostiek en transmurale afspraken OLVG regio. dr. Geert-Jan Geersing Huisarts Buitenhof Prof.dr. Freek Verheugt Cardioloog OLVG Myocard infarct Diagnostiek en transmurale afspraken OLVG regio dr. Geert-Jan Geersing Huisarts Buitenhof Prof.dr. Freek Verheugt Cardioloog OLVG Presentatie vandaag Epidemiologie myocardinfarct Diagnostiek

Nadere informatie

Hartfalen. Duo-avonden 20-4-2015. Jaco Houtgraaf, cardioloog

Hartfalen. Duo-avonden 20-4-2015. Jaco Houtgraaf, cardioloog Hartfalen Duo-avonden 20-4-2015 Jaco Houtgraaf, cardioloog Opbouw presentatie Inleiding Wat is het? Hoe ziet het eruit? Hoe ontstaat het? Behandeling Waar op te letten? Symptomen / klachten / dieet / vocht

Nadere informatie

Samenvatting*en*conclusies* *

Samenvatting*en*conclusies* * Samenvatting*en*conclusies* * Kwaliteitscontrole-in-vaatchirurgie.-Samenvattinginhetnederlands. Inditproefschriftstaankwaliteitvanzorgenkwaliteitscontrolebinnende vaatchirurgie zowel vanuit het perspectief

Nadere informatie

Samenvat ting en Conclusies

Samenvat ting en Conclusies Samenvat ting en Conclusies Samenvatting en Conclusies 125 SAMENVAT TING EN CONCLUSIES In dit proefschrift werd de invloed van viscerale obesitas en daarmee samenhangende metabole ontregelingen, en het

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Barzouhi, Abdelilah el Title: Paradigm shift in MRI for sciatica Issue Date: 2013-12-03

Nadere informatie

Chapter 6 Samenvatting en Conclusies

Chapter 6 Samenvatting en Conclusies Chapter 6 Chapter 6 Samenvatting en Conclusies 165 Chapter 6 Samenvatting en Conclusies De diagnose hartinfarct wordt gesteld aan de hand van klinische, elektrocardiografische en biochemische kenmerken.

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Samenvatting Samenvatting In dit proefschrift getiteld Relatieve bijnierschorsinsufficiëntie in ernstig zieke patiënten De rol van de ACTH-test hebben wij het concept relatieve bijnierschorsinsufficiëntie

Nadere informatie

Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap

Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap Samenvatting Plasma volume expansie in ernstige hypertensieve aandoeningen van de zwangerschap Samenvatting Dit proefschrift beschrijft het effect van plasma volume expansie in de behandeling van ernstige

Nadere informatie

Definitie van infarct. Klinische diagnose. Uitgebreidheid van necrose bepaalt de onmiddellijke en laattijdige prognose!

Definitie van infarct. Klinische diagnose. Uitgebreidheid van necrose bepaalt de onmiddellijke en laattijdige prognose! Acuut Myocardinfarct I Dieter Nuyens Cardiologie Definitie van infarct Klinische diagnose Anamnese Cardiale enzymes ECG veranderingen Uitgebreidheid van necrose bepaalt de onmiddellijke en laattijdige

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting 12 Samenvatting Hoofdstuk 1 is een algemene inleiding en beschrijft de achtergronden en het doel van dit proefschrift. Met het stijgen van de leeftijd nemen de incidentie en prevalentie van hart- en vaatziekten

Nadere informatie

INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012

INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012 INHOUD Dit protocol is gebaseerd op de NVN richtlijn 2011 Prognose van post-anoxisch coma. 1 september 2012 Inleiding: Een post-anoxisch coma wordt veroorzaakt door globale anoxie of ischemie van de hersenen,

Nadere informatie

De behandeling van hartfalen bij de oudere patiënt. Loes Klieverik WES 11-03-2010

De behandeling van hartfalen bij de oudere patiënt. Loes Klieverik WES 11-03-2010 De behandeling van hartfalen bij de oudere patiënt Loes Klieverik WES 11-03-2010 Wat is oud?? Definitie Hartfalen Tekortschieten van de pompwerking van het hart en veranderingen in de neurohumorale activatie

Nadere informatie

Samenvatting en Klinische Toepassing van het Proefschrift

Samenvatting en Klinische Toepassing van het Proefschrift Chapter 13.2 Samenvatting en Klinische Toepassing van het Proefschrift Myocardfunctie en microvasculaire schade na percutane coronaire interventie voor een acuut myocardinfarct; evaluatie met behulp van

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies 8 Chapter 8 74 Samenvatting Hoofdstuk 1 geeft een algemene inleiding op dit proefschrift. De belangrijkste doelen van dit proefschrift waren achtereenvolgens: het beschrijven

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Samenvatting In de diagnose en prognose van hartfalen hebben B-type Natriuretisch Peptide (BNP) en N-terminaal probnp (NT-proBNP) in de afgelopen jaren hun waarde bewezen. Tegenwoordig

Nadere informatie

DEVICE THERAPIE IN HARTFALEN ANNO 2015

DEVICE THERAPIE IN HARTFALEN ANNO 2015 DEVICE THERAPIE IN HARTFALEN ANNO 2015 Dr. TAHMASEB M DIENSTHOOFD CARDIOLOGIE AZ ST. JAN BRUGGE-OOSTENDE CAMPUS H SERRUYS Dr. TAHMASEB MEHRAN OOSTENDE 10/01/2015 HARTFALEN: DEFINITIE PREVALENTIE ETIOLOGIE

Nadere informatie

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Samenvatting Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Hoofdstuk 1 bevat de algemene inleiding van dit proefschrift. Dit hoofdstuk

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Om de behandeling met intrauteriene inseminaties (IUI) zo optimaal mogelijlk te laten verlopen zijn een aantal factoren noodzakelijk. Deze factoren betreffen 1) voldoende progressief

Nadere informatie

Prof. dr. F. C. Visser Cardioloog Erasmus Medisch Centrum. Electrocardiografische & fysiologische veranderingen tijdens inspanning

Prof. dr. F. C. Visser Cardioloog Erasmus Medisch Centrum. Electrocardiografische & fysiologische veranderingen tijdens inspanning Prof. dr. F. C. Visser Cardioloog Erasmus Medisch Centrum Electrocardiografische & fysiologische veranderingen tijdens inspanning Indicaties voor inspannings ECG Evaluatie van patienten met pijn op de

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Centraal in dit proefschrift staat de minimaal invasieve slokdarmresectie als behandeloptie voor het slokdarmcarcinoom. In hoofdstuk 2 en 3 belichten wij in twee overzichtsartikelen de in de literatuur

Nadere informatie

Samen vatting en conclusies

Samen vatting en conclusies Samen vatting en conclusies SAMENVATTING In dit proefschrift worden MRI technieken beschreven om eind-orgaan schade te bestuderen, en wordt de relatie tussen eind-orgaan schade en de polsgolfsnelheid

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 101 Chapter 7 SAMENVATTING Maligne tumoren van de larynx en hypopharynx ( keelkanker ) zijn de zesde meest voorkomende type kankers van het hele lichaam, en de meest voorkomende

Nadere informatie

ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN

ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN Definitie, pathofysiologie, symptomatologie en diagnostiek Dr. Marcel Daniëls Jeroen Bosch Ziekenhuis s-hertogenbosch ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN pathofysiologie Definitie symptomatologie

Nadere informatie

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors Gender differences in heart disease Dr Danny Schoors Women are meant to be loved, not to be understood Oscar Wilde (1854-1900) 2 05/01/16 Inleiding Cardiovasculaire ziekte 7 tot 10 jaar later dan bij mannen

Nadere informatie

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals Gedragsproblemen komen veel voor onder kinderen en adolescenten. Als deze problemen ernstig zijn en zich herhaaldelijk voordoen, kunnen ze een negatieve invloed hebben op het dagelijks functioneren van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Kanker van de dikkedarm en endeldarm (darmkanker of colorectaal carcinoom) is een zeer belangrijke doodsoorzaak in de westerse wereld. Jaarlijks worden in Nederland meer dan 12.000

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING (DUTCH SUMMARY)

NEDERLANDSE SAMENVATTING (DUTCH SUMMARY) NEDERLANDE AMENVATTING (DUTCH UMMARY) 189 Nederlandse amenvatting (Dutch ummary) trekking van proefschrift Patiënten met een chronische gewrichtsontsteking, waaronder reumatoïde artritis (RA), de ziekte

Nadere informatie

Dobutamine Stress MRI

Dobutamine Stress MRI Naam promovendus: Th.J.A. Kuijpers Promotiedatum: 9 februari 2005 Naam promotor: Prof. Dr. M. Oudkerk Titel proefschrift: Dobutamine Stress MRI Dobutamine Stress MRI In de afgelopen vijf jaar heeft de

Nadere informatie

Samenvatting Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie

Samenvatting Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie Zoals beschreven in hoofdstuk 1, is artrose een chronische ziekte die vaak voorkomt bij ouderen en in het bijzonder

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/29128 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/29128 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/29128 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Daniëls, Laurien Aletta Title: Late effects after treatment for Hodgkin lymphoma

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting In dit proefschrift zijn de veranderingen in cellulaire functie en structuur in hartfalen met verschillende onderliggende oorzaken en fenotype bestudeerd. Dit om inzicht te krijgen

Nadere informatie

Dr. Marijke C.Ph. Slieker-ten Hove. Bekkenfysiotherapeut

Dr. Marijke C.Ph. Slieker-ten Hove. Bekkenfysiotherapeut Naam Bekkenfysiotherapeut Titel proefschrift/thesis Samenvatting Dr. Marijke C.Ph. Slieker-ten Hove Ja Pelvic Floor Function and Disfunction in a general female population Algemeen Het hoofdonderwerp van

Nadere informatie

Oefenboek ECG 2e master Geneeskunde. Prof. Dr. Rik Willems

Oefenboek ECG 2e master Geneeskunde. Prof. Dr. Rik Willems Oefenboek ECG 2e master Geneeskunde Prof. Dr. Rik Willems ECG protocol Ritme Frequentie P- golf Duur P- golf PR- segment Besluit ritme QRS- as QRS- duur QRS- ST- segment Duur QT T- top Algemeen besluit

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/24521 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/24521 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/24521 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Uijl, Dennis Wilhemus den Title: Radiofrequency catheter ablation in atrial arrhythmias

Nadere informatie

Chapter 9 CHAPTER 9. Samenvatting

Chapter 9 CHAPTER 9. Samenvatting CHAPTER 9 Samenvatting 115 Kanker en behandelingen voor kanker kunnen grote invloed hebben op de lichamelijke gezondheid en het psychisch functioneren van mensen. Er is veel onderzoek gedaan naar de effectiviteit

Nadere informatie

Journalclub jan 2013. Prognose bepalen na reanimatie in het hypothermie tijdperk

Journalclub jan 2013. Prognose bepalen na reanimatie in het hypothermie tijdperk Journalclub jan 2013 Prognose bepalen na reanimatie in het hypothermie tijdperk AAN guidelines: Wijdicks Wijdicks, Neurol 2006 2 Hypothermie Meer en langer sedatie Stapeling van sedatie door verandering

Nadere informatie

Klinisch probleem. [classificatie] syndroom: myocardinfarct met persisterende ST-depressie

Klinisch probleem. [classificatie] syndroom: myocardinfarct met persisterende ST-depressie Acuut coronair syndroom: myocardinfarct met persisterende ST-depressie 1 E Acuut coronair syndroom: instabiele angor en myocardinfarct zonder STdepressie en zonder enzymatische afwijkingen E. Hart-bloedvaten

Nadere informatie

Biomedische Wetenschappen Ontstaan van Ziekten - Pathogenese. Hart- en Vaatziekten Prof. T. Gillebert (Deel 2)

Biomedische Wetenschappen Ontstaan van Ziekten - Pathogenese. Hart- en Vaatziekten Prof. T. Gillebert (Deel 2) Biomedische Wetenschappen Ontstaan van Ziekten - Pathogenese Hart- en Vaatziekten Prof. T. Gillebert (Deel 2) 1 Samenvatting 1. De belangrijkste doodsoorzaken in de Westerse wereld 2. De pathogenese van

Nadere informatie

Samenvatting 9 122 Chapter 9 Diabetes mellitus is geassocieerd met langzaam progressieve veranderingen in het brein, een complicatie die diabetische encefalopathie genoemd wordt. Eerdere studies laten

Nadere informatie

Cerebrale parese en de overgang naar de adolescentie. Beloop van het functioneren, zelfwaardering en kwaliteit van leven.

Cerebrale parese en de overgang naar de adolescentie. Beloop van het functioneren, zelfwaardering en kwaliteit van leven. * Cerebrale parese en de overgang naar de adolescentie Beloop van het functioneren, zelfwaardering en kwaliteit van leven In dit proefschrift worden de resultaten van de PERRIN CP 9-16 jaar studie (Longitudinale

Nadere informatie

Bijlage III Wijzigingen van de samenvattingen van productkenmerken en bijsluiters.

Bijlage III Wijzigingen van de samenvattingen van productkenmerken en bijsluiters. Bijlage III Wijzigingen van de samenvattingen van productkenmerken en bijsluiters. Opmerking: deze wijzigingen van de samenvatting van de productkenmerken en de bijsluiter waren geldig ten tijde van het

Nadere informatie

diagnostiek en pathofysiologie Jan Hein Cornel Medisch Centrum Alkmaar

diagnostiek en pathofysiologie Jan Hein Cornel Medisch Centrum Alkmaar HARTFALEN ANNO 2010 diagnostiek en pathofysiologie Jan Hein Cornel Medisch Centrum Alkmaar http://www.nvvc.nl/richtlijnen/bestaande-richtlijnen#hoofdgroep2 nl/richtlijnen/bestaande-richtlijnen#hoofdgroep2

Nadere informatie

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten In dit proefschrift werd de relatie tussen depressie en het risico voor hart- en vaatziekten onderzocht in een groep

Nadere informatie

SAMENVATTING Hoofdstuk 1 Introductie.

SAMENVATTING Hoofdstuk 1 Introductie. SAMENVATTING Hoofdstuk 1 Introductie. Bij mensen met medicamenteus onbehandelbare temporaalkwab epilepsie is epilepsie chirurgie een zeer goede behandelmogelijkheid. Het besluit om iemand wel of niet te

Nadere informatie

Meten van ziekteprogressie in MS: komen de perspectieven van

Meten van ziekteprogressie in MS: komen de perspectieven van Samenvatting proefschrift Jolijn Kragt Meten van ziekteprogressie in MS: komen de perspectieven van patiënten en dokters met elkaar overeen? Multipele sclerose (MS) is een chronische progressieve neurologische

Nadere informatie

SAMENVATTING. Schiemanck_totaal_v4.indd 133 06-03-2007 10:13:56

SAMENVATTING. Schiemanck_totaal_v4.indd 133 06-03-2007 10:13:56 SAMENVATTING Schiemanck_totaal_v4.indd 133 06-03-2007 10:13:56 Schiemanck_totaal_v4.indd 134 06-03-2007 10:13:56 Samenvatting in het Nederlands Beroerte (Cerebro Vasculair Accident; CVA) is een veel voorkomende

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING 143. Nederlandse samenvatting

NEDERLANDSE SAMENVATTING 143. Nederlandse samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING 143 Nederlandse samenvatting 144 NEDERLANDSE SAMENVATTING De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelt dat psychische gezondheid een staat van welzijn is waarin een individu zich

Nadere informatie

MRI in de diagnostiek van acute trombose Techniek van de toekomst

MRI in de diagnostiek van acute trombose Techniek van de toekomst MRI in de diagnostiek van acute trombose Techniek van de toekomst Dr. Frederikus. Klok fd. Trombose en Hemostase, LUMC Erik - de jonge onderzoeker V Trombose Erik - de (nog steeds) jonge onderzoeker V

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Samenvatting 11 Samenvatting Bloedarmoede, vaak aangeduid als anemie, is een veelbesproken onderwerp in de medische literatuur. Clinici en onderzoekers buigen zich al vele jaren over de oorzaken en gevolgen

Nadere informatie

Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte

Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte Samenvatting Vrouwen die zwanger zijn van een meerling hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte in vergelijking met vrouwen die zwanger zijn van een eenling. Ongeveer 5-9% van de eenlingen wordt te vroeg

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting GENETISCHE EN RADIOLOGISCHE MARKERS VOOR DE PROGNOSE EN DIAGNOSE VAN MULTIPLE SCLEROSE Multiple Sclerose (MS) is een aandoening van het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg)

Nadere informatie

STANDARD OPERATING PROCEDURE VOOR HOLTERONDERZOEK

STANDARD OPERATING PROCEDURE VOOR HOLTERONDERZOEK STANDARD OPERATING PROCEDURE VOOR HOLTERONDERZOEK VERSIE 1.2 November 2007 Opdrachtgever: Voorbereid door: Bestuur NVVC J.P. Ezechiëls, cardioloog, lid Commissie Kwaliteit NVVC Inhoudsopgave 1. Afbakening

Nadere informatie

Inhoud. Verpleegkunde Cardiologie. Symptomen. Diagnose. Verpleegkunde Cardiologie 1. Indeling New York Heart Association (NYHA)

Inhoud. Verpleegkunde Cardiologie. Symptomen. Diagnose. Verpleegkunde Cardiologie 1. Indeling New York Heart Association (NYHA) Inhoud Verpleegkunde Cardiologie Han van der Borgh Verpleegkundige aspecten bij: Angina Pectoris Acuut coronair syndroom Prinz Metal Decompensatie cordis Cardiogene shock P.C.I./STENT/ spoed CABG in perifeer

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35287 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35287 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35287 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Poortvliet, Rosalinde Title: New perspectives on cardiovascular risk prediction

Nadere informatie

Samenvatting. I-125 zaadimplantaten voor brachytherapie van de prostaat; Fysische eigenschappen en relaties met kwaliteit van leven na implantatie.

Samenvatting. I-125 zaadimplantaten voor brachytherapie van de prostaat; Fysische eigenschappen en relaties met kwaliteit van leven na implantatie. Samenvatting I-125 zaadimplantaten voor brachytherapie van de prostaat; Fysische eigenschappen en relaties met kwaliteit van leven na implantatie. 1 Hoofdstuk 1 (Algemene introductie) De incidentie van

Nadere informatie

Chapter 9. Nederlandse Samenvatting

Chapter 9. Nederlandse Samenvatting Chapter 9 Nederlandse Samenvatting Summary and Nederlandse samenvatting SAMENVATTING Baarmoederhalskanker is de vierde meest voorkomende kanker bij vrouwen wereldwijd. Deze ziekte wordt gedurende een periode

Nadere informatie

Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015. Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart. 12/3/14 pag.

Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015. Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart. 12/3/14 pag. Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015 Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart 12/3/14 pag. 2 Inhoudstafel Casus Probleemlijst Differentiaaldiagnoses Acuut

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting en Conclusie

Chapter 10. Samenvatting en Conclusie Chapter 10 Samenvatting en Conclusie 91 SAMENVATTING EN CONCLUSIE De thesis behandelt de resultaten van chirurgie op de thoracale sympaticusketen en bestaat inhoudelijk uit twee delen en een scharnierartikel

Nadere informatie

- 172 - Prevention of cognitive decline

- 172 - Prevention of cognitive decline Samenvatting - 172 - Prevention of cognitive decline Het percentage ouderen binnen de totale bevolking stijgt, en ook de gemiddelde levensverwachting is toegenomen. Vanwege deze zogenaamde dubbele vergrijzing

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 203 Nederlandse samenvatting Wittere grijstinten Klinische relevantie van afwijkingen in de grijze stof in multipele sclerose, zoals afgebeeld met MRI Multipele sclerose (MS) is

Nadere informatie

Dieet bij hartfalen. Een kwestie van smaak. Marjon Achterberg- Budding, diëtist 4 e Nationale Voedingscongres 8 februari 2011

Dieet bij hartfalen. Een kwestie van smaak. Marjon Achterberg- Budding, diëtist 4 e Nationale Voedingscongres 8 februari 2011 Dieet bij hartfalen Een kwestie van smaak Marjon Achterberg- Budding, diëtist 4 e Nationale Voedingscongres 8 februari 2011 Wat komt aan de orde? Achtergronden bij de nieuwe Multidisciplinaire Richtlijn

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Achtergrond Het risico op het ontwikkelen van een psychiatrische ziekte, zoals attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), schizofrenie of verslaving, wordt voor een aanzienlijk deel bepaald door

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 99 Nederlandse Samenvatting Depressie is een veel voorkomend en ernstige psychiatrisch ziektebeeld. Depressie komt zowel bij ouderen als bij jong volwassenen voor. Ouderen en jongere

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35283 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35283 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35283 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Charehbili, Ayoub Title: Optimising preoperative systemic therapy for breast cancer

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Moleculaire analyse van sputum voor de diagnostiek van longkanker Motivering van dit proefschrift Longkanker kent de hoogste mortaliteit van alle kankers. Dit komt doordat de ziekte

Nadere informatie

CHAPTER 12. Samenvatting

CHAPTER 12. Samenvatting CHAPTER 12 Samenvatting Samenvatting 177 In hoofdstuk 1 wordt een toegenomen overleving gerapporteerd van zeer vroeggeboren kinderen, gerelateerd aan enkele nieuwe interventies in de perinatologie. Uitkomsten

Nadere informatie

Hoofdstuk 8. Orale leukoplakie een klinische, histopathologische en moleculaire studie. Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Hoofdstuk 8. Orale leukoplakie een klinische, histopathologische en moleculaire studie. Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Hoofdstuk 8 Orale leukoplakie een klinische, histopathologische en moleculaire studie Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Samenvatting, conclusies en aanbevelingen

Nadere informatie

CHAPTER 10 NEDERLANDSE SAMENVATTING

CHAPTER 10 NEDERLANDSE SAMENVATTING CHAPTER 10 NEDERLANDSE SAMENVATTING Chapter 10 156 Dit proefschrift bestaat uit een aantal studies waarin de veranderingen in het vermogen van plasma om de uitstroom (efflux) van cholesterol uit cellen

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Goeij, Moniek Cornelia Maria de Title: Disease progression in pre-dialysis patients:

Nadere informatie

Chapter 8. Nederlandse samenvatting

Chapter 8. Nederlandse samenvatting Chapter 8 Nederlandse samenvatting Chapter 8 Nederlandse samenvatting Er is in de afgelopen jaren veel vooruitgang geboekt in de ontwikkeling van doelgerichte behandelingen tegen kanker. Helaas wordt ook

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28958 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28958 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28958 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Keurentjes, Johan Christiaan Title: Predictors of clinical outcome in total hip

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21543 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21543 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21543 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Dharma, Surya Title: Perspectives in the treatment of cardiovascular disease :

Nadere informatie

Wijzigingen in de Samenvatting van de Productkenmerken en Bijsluiter, voorgesteld door het Europees Geneesmiddelenbureau

Wijzigingen in de Samenvatting van de Productkenmerken en Bijsluiter, voorgesteld door het Europees Geneesmiddelenbureau BIJLAGE II Wijzigingen in de Samenvatting van de Productkenmerken en Bijsluiter, voorgesteld door het Europees Geneesmiddelenbureau Deze Samenvatting van de Productkenmerken en Bijsluiter zijn het resultaat

Nadere informatie

ACUUT CORONAIR SYNDROOM

ACUUT CORONAIR SYNDROOM ACUUT CORONAIR SYNDROOM Doelen ACS pathofysiologie begrijpen Risicofactoren voor ACS kunnen herkennen Diagnostische stappen kunnen volgen 12 februari 2015 Esther de Haan, verpleegkundig specialist cardiologie

Nadere informatie

casus presentatie Rob Roudijk, Keuzecoschap intensive care 12-1-2015

casus presentatie Rob Roudijk, Keuzecoschap intensive care 12-1-2015 Ventrikel septum ruptuur casus presentatie Rob Roudijk, Keuzecoschap intensive care 12-1-2015 Casus 70 jarige man RVO: post operatief na VSR correctie en triscuspidalisplastiek Dyspneu verdenking pneumonie,

Nadere informatie

Inspanningsgerelateerde hypertensie: geruststellend of onheilspellend? Dr. Joost H.W. Rutten Internist-vasculair geneeskundige

Inspanningsgerelateerde hypertensie: geruststellend of onheilspellend? Dr. Joost H.W. Rutten Internist-vasculair geneeskundige Inspanningsgerelateerde hypertensie: geruststellend of onheilspellend? Dr. Joost H.W. Rutten Internist-vasculair geneeskundige Overzicht Casussen inspanningsgerelateerde hypertensie Achtergrond Hoe en

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING In het eerste gedeelte van dit proefschrift worden verschillende coagulatie instrumenten tijdens laparoscopische ingrepen geëvalueerd ter voorkoming van bloedingen en gerelateerde

Nadere informatie

Samenvatting. Reumatoïde artritis: biologicals en bot

Samenvatting. Reumatoïde artritis: biologicals en bot * Samenvatting Reumatoïde artritis: biologicals en bot Samenvatting In deel I van dit proefschrift worden resultaten gepresenteerd van onderzoek naar gegeneraliseerd botverlies (osteoporose) in patiënten

Nadere informatie

Bloeddruk en hartfalen door geluid van weg- en railverkeer. Danny Houthuijs en Elise van Kempen

Bloeddruk en hartfalen door geluid van weg- en railverkeer. Danny Houthuijs en Elise van Kempen Bloeddruk en hartfalen door geluid van weg- en railverkeer Danny Houthuijs en Elise van Kempen 1 Uit New Scientist 25 augustus 2007: Dying for some peace and quiet Beleidsanalyse Geluid Verzoek van Milieu

Nadere informatie

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 Samenvatting SAMENVATTING SAMENVATTING Depressie en verzuim Ongeveer 15% van de Nederlandse bevolking krijgt eens in zijn of haar leven een depressie. Het hebben van een depressie beïnvloedt het leven

Nadere informatie

Eindrapportage CoA studie (Outcome of Repair of Coarctation of the Aorta)

Eindrapportage CoA studie (Outcome of Repair of Coarctation of the Aorta) Eindrapportage CoA studie (Outcome of Repair of Coarctation of the Aorta) Projectnummer Stichting Hartekind: 2012.001 CCMO Dossiernummer: NL39345.041.12 Onderzoekers: Dr. M.G. Slieker (kindercardioloog,

Nadere informatie

Schrik om het hart! CoRPS. Dr. Annelieke Roest. Promotoren: Peter de Jonge, PhD. Johan Denollet, PhD

Schrik om het hart! CoRPS. Dr. Annelieke Roest. Promotoren: Peter de Jonge, PhD. Johan Denollet, PhD Schrik om het hart! Center of Research on Psychology in Somatic diseases Promotoren: Peter de Jonge, PhD Johan Denollet, PhD Dr. Annelieke Roest Anxiety and Depression In Coronary Heart Disease: Annelieke

Nadere informatie

Zwangerschap en een ICD CarVasZ 20-11-2015. Wilma de Vries Verpleegkundig specialist Erasmus MC Rotterdam

Zwangerschap en een ICD CarVasZ 20-11-2015. Wilma de Vries Verpleegkundig specialist Erasmus MC Rotterdam Zwangerschap en een ICD CarVasZ 20-11-2015 Wilma de Vries Verpleegkundig specialist Erasmus MC Rotterdam Jong Vrouw ICD Erfelijke hartziekten 1: Cardiomyopathieën (hartspier) 2: Aritmieën (elektische geleiding)

Nadere informatie

hoofdstuk één hoofdstuk twee

hoofdstuk één hoofdstuk twee Dit proefschrift beschrijft onderzoek naar hemolytische foetale bloedarmoede en foetale hydrops. Hemolytische foetale bloedarmoede ontstaat door afbraak van rode bloedcellen. Foetale hydrops betreft het

Nadere informatie

SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie

SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie 166 Samenvatting SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie Deel I Introductie In de introductie van dit proefschrift (Hoofdstuk

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 138 Uitstel van ouderschap De positie van de vrouw in de westerse maatschappij is de laatste tientallen jaren fundamenteel veranderd. Vrouwen zijn hoger opgeleid dan vroeger en werken vaker buitenshuis.

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32551 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32551 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32551 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Krol, Charlotte Georgette Title: Pitfalls in the diagnosis and management of skeletal

Nadere informatie

Cardiale MRI. Klinische Toepassingen

Cardiale MRI. Klinische Toepassingen Cardiale MRI Klinische Toepassingen David Verhaert Dienst Cardiologie, ZOL Casus Mijn patiënt heeft coronair lijden en een slechte hartfunctie. Is revascularisatie een optie? Vrouw, 64 jaar Roker, familiaal

Nadere informatie

Pacemaker en ICD behandeling bij kinderen. Nico A. Blom Centrum voor Aangeboren hartafwijkingnen Amsterdam-Leiden (CAHAL)

Pacemaker en ICD behandeling bij kinderen. Nico A. Blom Centrum voor Aangeboren hartafwijkingnen Amsterdam-Leiden (CAHAL) Pacemaker en ICD behandeling bij kinderen Nico A. Blom Centrum voor Aangeboren hartafwijkingnen Amsterdam-Leiden (CAHAL) Pacemaker en ICD behandeling bij kinderen Te traag hartritme: pacemakerbehandeling

Nadere informatie