Nota Op zoek naar de identiteit van jeugdwerk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nota Op zoek naar de identiteit van jeugdwerk"

Transcriptie

1 JW visietekst Nota Op zoek naar de identiteit van jeugdwerk Datum: 8 maart 2010 Op zoek naar de identiteit van jeugdwerk een ambitieuze titel voor een ambitieuze tekst die poogt een beeld te schetsen van de eigenheid van jeugdwerk. Een tekst die het resultaat is van veel overleg, samen nadenken, schrijven en herschrijven. Eind 2008 startte Steunpunt Jeugd, in samenwerking met de Vlaamse Jeugdraad, een zoektocht naar de identiteit van jeugdwerk. Het streefdoel was een tekst die enerzijds de essentie van jeugdwerk tracht te beschrijven en die anderzijds kijkt naar de rol van jeugdwerk in het beleid en in de maatschappij. Het afgelegde proces Eind 2008 staken Steunpunt Jeugd en de Vlaamse Jeugdraad de koppen bij elkaar om een traject uit te tekenen voor dit proces. De vraag leefde in beide organisaties en in de sector om na te denken over de eigenheid van jeugdwerk, onder meer in het kader van een nieuw Vlaams Jeugdbeleidsplan en een te verwachten wijziging van het decreet Vlaams jeugd- en kinderrechtenbeleid. Dit uitgestippelde traject werd in januari 2009 voorgesteld aan de leden van de Commissie Jeugdwerk (Vlaamse Jeugdraad). Deze commissie kreeg gedurende het hele proces regelmatig een stand van zaken en diende als inspiratiegroep om input te leveren. Tijdens het voorjaar van 2009 voerden studenten van de Universiteit Gent een opdracht uit in het kader van de opleiding Sociale Agogiek. Zij belichtten in kleine groepjes elf stellingen of evidenties over jeugdwerk vanuit een historisch, een internationaal en een praktijkgericht perspectief. Zelf screenden we tijdens het voorjaar en de zomer heel wat beleidsnota s van organisaties die gesubsidieerd worden binnen het decreet Vlaams jeugd- en kinderrechtenbeleid. Op basis van de resultaten van de studenten en onze eigen screening werden twee teksten opgemaakt die ter discussie voorlagen tijdens een studiedag in oktober Met de input verwerkten we deze twee teksten tot een nieuwe tekst over de identiteit van jeugdwerk, die opnieuw voorlag tijdens een inspraakmoment, georganiseerd door de Vlaamse Jeugdraad in december In januari werd ten slotte een groep experts uit het jeugdwerk losgelaten op de tekst. Hun verbetersuggesties werden opnieuw voorgesteld op de Commissie Jeugdwerk van januari Met de input van deze groep werd de tekst een laatste keer aangepast ter voorbereiding van JET. Op JET keken we verder we bespraken wat deze tekst kan betekenen voor de sector, voor het beleid en voor de positie van jeugdwerk in de maatschappij. In de oefening werd ook nog feedback gegeven op de tekst en deze werd nadien meegenomen in de verdere verwerking. Voorliggende tekst is dus het resultaat van het reeds afgelegde proces. Opbouw van de tekst De titel suggereert het al: de tekst wil een beeld schetsen van de identiteit, de eigenheid van jeugdwerk. Deze eigenheid wordt onder meer bepaald door een missie (met inbegrip van waarden), een strategische visie en werkmethoden. Deze onderdelen staan niet los van elkaar. Integendeel: ze vloeien uit elkaar voort en spelen op elkaar in. De tekst moet dus in zijn geheel beschouwd worden als een poging om de eigenheid van jeugdwerk te omschrijven, de verschillende onderdelen kunnen niet los van elkaar gelezen worden. Op zoek naar de identiteit van jeugdwerk I 8 maart 2010 I pagina 1 > 6

2 Om het geheel overzichtelijk weer te geven, start de tekst met de missie van jeugdwerk. Hiermee beschrijven we WAT jeugdwerk is om daarna in de strategische visie verder te gaan met HOE jeugdwerk aan die missie werkt en volgens welke werkmethoden ze dat doet. Jeugdwerk situeert zich met haar missie (het wat), haar strategische visie (het hoe) en haar werkmethoden (de handelingsprincipes) binnen een bepaald kader waar schijnbare tegenstellingen actief zijn. In een poging om de diversiteit in jeugdwerk te beschrijven, ronden we de tekst af met deze paradoxen. 1 Missie De missie geeft de bestaansgrond, de ambitie, richting of horizon weer in dewelke jeugdwerk wil evolueren. Het kan beschouwd worden als het hoger doel, als de ziel van jeugdwerk. Het geeft aan wat jeugdwerk is, waarvoor jeugdwerk staat. De missie is tevens positionerend en geeft de wijze weer waarop jeugdwerk zich wil onderscheiden. 1.1 Missie Jeugdwerk brengt kinderen en jongeren samen in een warme, plezierige én uitdagende omgeving. Jeugdwerk speelt zich af in groep, met respect voor ieder individu in die groep. Kinderen en jongeren worden er geprikkeld om te participeren, zowel op organisatie- als op maatschappelijk niveau. Jeugdwerk is met andere woorden voor, door en met kinderen en jongeren. Op die manier wil jeugdwerk kinderen en jongeren versterken, hen ondersteunen in hun proces tot identiteitsvorming. In wat volgt geven we wat meer invulling aan de verschillende aspecten van de missie. Deze mogen opnieuw niet los van elkaar gelezen worden, maar hangen nauw met elkaar samen. Jeugdwerk wil kinderen en jongeren de kans geven om zich te ontspannen en om samen plezier te maken. Dit betekent echter niet dat amusement een absoluut streefdoel is van jeugdwerk, maar wel een belangrijk kenmerk. Het gaat hier om een speels en ongedwongen karakter van jeugdwerk, over het voldoende amuseren onderweg. Jeugdwerk speelt zich af in groep, met respect voor ieder individu in die groep. De groep levert een essentiële meerwaarde als het gaat over identiteitsbeleving, zelfontplooiing, maatschappelijke emancipatie en verantwoordelijkheid. Kinderen en jongeren ontwikkelen er een eigen netwerk en sociale vaardigheden. Ze leren eveneens hoe ze als individu in de groep staan. Ieder kind, elke jongere doet dit echter op een eigen tempo. Daarom dient elk individu erkend te worden in de groep. Het gaat om zich ingesloten voelen, om het gevoel deel uit te maken van een groep waardoor er een verbondenheid ontstaat tussen de individuen in de groep. Kinderen en jongeren die op een of andere manier participeren aan jeugdwerk zijn betrokken op elkaar en op de organisatie. Verbondenheid duit hierbij dus op een houding van een individu naar een steeds ruimer wordende omgeving: het gaat om zichzelf en anderen benaderen met openheid en waardering. De groep vormt een warme, maar uitdagende omgeving waar kinderen en jongeren zich thuis voelen, waar ze kunnen experimenteren en waar ze mogen falen. Jeugdwerk wil dus enerzijds kinderen en jongeren een plek bieden in de maatschappij waar ze mogen experimenteren met vallen en opstaan. Jeugdwerk biedt kinderen en jongeren de context waarin ze rustig en ongestoord met elkaar kunnen omgaan. Ze beschermen en respecteren wat anderen zijn, vinden en bezitten (= warme omgeving). Anderzijds worden kinderen en jongeren binnen deze omgeving uitgedaagd en gestimuleerd om op zoek te gaan naar hun eigen mogelijkheden, om hun grenzen te verleggen. Jeugdwerk biedt hen Op zoek naar de identiteit van jeugdwerk I 8 maart 2010 I pagina 2 > 6

3 een plaats waar drempels en remmingen worden weggewerkt zodat kinderen en jongeren zich kunnen ontwikkelen (= uitdagende omgeving). Een voorwaarde voor deze omgeving, voor een werking waar kinderen en jongeren zichzelf durven en kunnen zijn, is openheid. Deze openheid wordt op verschillende manieren ingevuld, namelijk: De ruimte waar jeugdwerk zich afspeelt, is toegankelijk en bereikbaar voor alle kinderen en jongeren die willen participeren. Jeugdwerk vertrekt vanuit kinderen en jongeren en werkt dus doelgroepgericht. Er is ruimte voor inspraak en voor nieuwe ideeën van kinderen en jongeren. Jeugdwerk is er voor alle kinderen en jongeren, ongeacht hun afkomst, religie, geslacht, geaardheid, studieniveau Binnen deze context worden kinderen en jongeren uitgedaagd om te participeren en om verantwoordelijkheid en engagement op te nemen. Participatie wordt in deze context ingevuld als luisteren naar kinderen en jongeren, kinderen en jongeren informeren, mee laten doen, mee laten denken en mee laten beslissen. (UNESCO). Kinderen en jongeren kiezen zelf in welke mate ze al dan niet deelnemen aan jeugdwerk, maar eens ze deelnemen wordt er van hen wel een bepaald engagement verwacht. Jeugdwerk is dan op die manier georganiseerd dat kinderen en jongeren de werking mee kunnen maken, dat participatie mogelijk is zoals hierboven beschreven. Betrokkenheid staat hierbij centraal. Kinderen en jongeren worden als volwaardige partners beschouwd. Daaruit volgt dat de noden en behoeften van kinderen en jongeren als rode draad doorheen de werking lopen en dus op elk niveau meegenomen worden. Op die manier leren kinderen en jongeren hoe met hun mening rekening wordt gehouden en hoe die mee vorm kan geven aan het uiteindelijke resultaat van bepaalde processen. Jeugdwerk ondersteunt het proces van kinderen en jongeren tot identiteitsvorming. Elke dag, in elke context worden kinderen en jongeren geprikkeld door ervaringen die hun identiteit (mee en verder) vorm geven. Jeugdwerk is zich bewust van deze invloed en ondersteunt kinderen en jongeren in hun verdere ontwikkeling. Jeugdwerk maakt kinderen en jongeren bewust van hun eigenheid, stimuleert het initiatief en het potentieel van kinderen en jongeren en erkent hun verwezenlijkingen. Door te participeren ontdekken en respecteren ze zichzelf. Bovendien krijgen ze kansen om zich te ontplooien, om te experimenten en om zichzelf te onderscheiden van anderen. Kinderen en jongeren versterken op die manier hun sociaal kapitaal 1 en bijgevolg hun positie in de samenleving. Jeugdwerk wil tegelijk zorgzaam zijn voor en kritisch zijn ten aanzien van de samenleving. Jeugdwerk kan niet los gezien worden van de maatschappelijke context waarin het zich afspeelt. Integendeel: jeugdwerk en maatschappij hebben een wederzijdse impact op elkaar. Jeugdwerk draagt met andere woorden bij tot maatschappelijke participatie. Kinderen en jongeren die deelnemen aan jeugdwerk maken de maatschappij mee en zijn op een of andere manier ingesloten in de maatschappij. Jeugdwerk geeft kinderen en jongeren een stem. Kinderen en jongeren worden beschouwd als kritische burgers en jeugdwerk gelooft in kinderen en jongeren als evenwaardige partner aan dit maatschappelijk debat. Jeugdwerk stimuleert daarenboven de ontwikkeling van sociale vaardigheden en van een sociaal netwerk van kinderen en jongeren. Op die manier draagt jeugdwerk bij tot het ontwikkelen van een eigen identiteit, tot de empowering van kinderen en jongeren en tot een participatieve houding ten opzichte van de samenleving. Jeugdwerk wil hierdoor interactie stimuleren tussen individuen onderling, tussen groepen onderling en tussen individuen, groepen en de samenleving. Jeugdwerk speelt hierdoor een belangrijke rol in het creëren van een toekomstgerichte samenleving waarin voldoende ruimte is voor de leefwereld van kinderen en jongeren. 1 Sociaal kapitaal kan algemeen omschreven worden als de hulpmiddelen die in een gemeenschap aanwezig zijn om de gezins- en sociale organisatie vorm te geven. Deze hulpmiddelen vinden hun voedingsbodem in acties zoals gemeenschapsactiviteiten, sociale steun en participatie: acties dus die bedoeld zijn om individuen te helpen, maar die zich ontwikkelen in relatie met anderen, waaronder ook jeugdwerk valt. Sleutelelementen van sociaal kapitaal die vaak ook als indicatoren gebruikt worden, zijn de kwaliteit van sociale relaties, groepslidmaatschap, formele en informele netweken, gedeelde normen, vertrouwen, wederkerigheid en inzet voor de gemeenschap (http://www.vig.be/content/pdf/lg_sociaal_kapitaal.pdf, geraadpleegd op 13 januari 2010). Op zoek naar de identiteit van jeugdwerk I 8 maart 2010 I pagina 3 > 6

4 2 Strategische visie Jeugdwerk heeft een aantal kerntaken, een aantal strategieën waaraan het werkt in functie van de hierboven geduide missie en de waarden. Een strategische visie geeft een antwoord op de vraag: Hoe wil jeugdwerk werken aan de missie?. Of: Welke strategische lijnen zet jeugdwerk uit om aan de missie te werken?. Het is dus de weg naar de missie. Onderstaande strategieën maken samen de strategische visie van jeugdwerk. Het is de combinatie van deze kerntaken die de strategische visie van jeugdwerk vormt, ze kunnen dus opnieuw niet los van elkaar gezien worden. 2.1 Ontmoeting mogelijk maken Jeugdwerk speelt zich af in groep. Het is gericht op het versterken en het vernieuwen van het sociale weefsel in de organisatie en in de samenleving. De ontmoeting vindt plaats in een omgeving waar kinderen en jongeren zich goed voelen en waar ze zich verbonden voelen met de groep en met de organisatie. Jeugdwerk tracht ook verder te gaan dan louter ontmoeting, namelijk door de betrokkenheid op de ruimere omgeving te verhogen, opdat ontmoeting op langere (duurzame) termijn participatie wordt. Kinderen en jongeren hebben de vrije keuze om te participeren, om deel te nemen aan jeugdwerk. Op die manier wil jeugdwerk ook ont-moeten mogelijk maken, een plek met een ongedwongen karakter bieden aan kinderen en jongeren. 2.2 Ervaring aanbieden Jeugdwerk biedt kinderen en jongeren een context waarin ze ervaringen opdoen. Ervaring wordt dan beschouwd als een vorm van kennis of inzicht die door ondervinding en betrokkenheid verworven wordt. 2.3 Leerprocessen faciliteren Jeugdwerk versterkt kinderen en jongeren. Kinderen en jongeren leren heel wat in jeugdwerk. Jeugdwerk daagt hen uit om stil te staan bij de eigen competenties, bij de eigen talenten en wijst hen op welke competenties ze verwerven door hun participatie aan jeugdwerk. Op die manier wil jeugdwerk talenten bij kinderen en jongeren aanwakkeren en de motivatie versterken om met deze talenten aan de slag te gaan. 2.4 Stem van kinderen en jongeren (laten) horen Jeugdwerk is van, voor en met kinderen en jongeren. Jeugdwerk stimuleert (maatschappelijke) participatie en heeft dus een signaalfunctie. De stem van kinderen en jongeren wordt mede door jeugdwerk naar verschillende partners en instanties vertolkt. Op die manier kunnen kinderen en jongeren mee wegen op het beleid en mee de maatschappij vorm geven. 3 Werkmethoden Jeugdwerk hanteert een aantal werkmethoden. Een werkmethode is een handelingswijze. Het zegt hoe je het concrete handelen aanpakt. Deze methoden stroken met de missie en de waarden van jeugdwerk en vloeien er uit voort. De werkmethoden geven tevens aan hoe de strategieën aangepakt en georganiseerd worden. Op zoek naar de identiteit van jeugdwerk I 8 maart 2010 I pagina 4 > 6

5 3.1 Participatief werken Jeugdwerk wil kinderen en jongeren stimuleren om te groeien in het opnemen van engagement. Het tempo, het ritme wordt bepaald door de kinderen en jongeren zelf, gekoppeld aan de verwachtingen die er zijn bij het opnemen van engagement. Jeugdwerk is op die manier georganiseerd dat kinderen en jongeren het kunnen mee-doen, mee-werken en mee-maken. 3.2 Procesgericht werken Kinderen en jongeren krijgen kansen om samen te werken, om te lukken en te mislukken, om te leren, zonder dat het steeds een hoogstaand en kwalitatief eindresultaat moet opleveren. Het proces met de deelnemers primeert op het eventuele eindresultaat. Bovendien kan het proces zelf ook het einddoel zijn. 3.3 Coachend werken Deze werkmethode is gericht op het stimuleren van zelfontplooiing. De bedoeling is dat kinderen en jongeren in beweging komen en groeien, dat ze ondersteund worden in het zoeken naar hun talenten. Zij bepalen hierbij zelf de richting, ze zoeken hun eigen weg. De coachende stijl bestaat er in kinderen en jongeren op een stimulerende en waarderende manier te ondersteunen. Het gaat voornamelijk om procesmatig coachen, namelijk ervoor zorgen dat kinderen en jongeren zich betrokken voelen op en verantwoordelijk voelen voor het proces. De coach stimuleert de zelfverantwoordelijkheid voor het eigen (leer)proces. 3.4 Groepsgericht werken met aandacht voor het individu Jeugdwerk is groepsgericht. Het is gebaseerd op interactie tussen kinderen en jongeren in georganiseerd verband. De groep levert een essentiële meerwaarde als het gaat over samen plezier maken, identiteitsbeleving, zelfontplooiing en verantwoordelijkheid. Er moet echter altijd aandacht zijn voor het individu. Elk individu in de groep dient erkend te worden. 4 Paradoxen Jeugdwerk situeert zich met haar missie (het wat), haar strategische visie (het hoe) en haar werkmethoden (de handelingsprincipes) binnen een bepaald kader waar schijnbare tegenstellingen actief zijn. Schijnbaar, want de uitersten van de paradoxen sluiten elkaar niet uit, het gaat eerder om bepaalde schalen waarbinnen jeugdwerk zich kan positioneren, om bepaalde elementen waar ze meer of minder de focus leggen. Het is belangrijk dat organisaties nadenken over deze paradoxen en zich bewust zijn van hun positie ten aanzien van de spanningsvelden. 4.1 Behoud en innovatie behoud innovatie Een organisatie kan enerzijds een structurele werking hebben, een redelijk vaststaande structuur waarbinnen zij haar werking uitgebouwd heeft. Deze structuur biedt het kader waarbinnen de organisatie ageert. Anderzijds kan een organisatie experimenteren en nieuwe manieren (blijven) uitvinden om aan jeugdwerk te doen. Jeugdwerk moet hiervoor de kansen krijgen, zeker met een doelgroep die instroomt met eigen ideeën, noden en behoeften. Op zoek naar de identiteit van jeugdwerk I 8 maart 2010 I pagina 5 > 6

6 4.2 Plezier en leren plezier leren Een tweede paradox in jeugdwerk is die tussen de focus op plezier en de focus op leren. Het idee van Wildemeersch (1997) over jeugdwerk als speelse nuttigheid of nuttige speelsheid omschrijft deze paradox het best. Enerzijds kan de focus van jeugdwerk op plezier liggen, op spelen om te spelen, op het louter plezier beleven in groep. Anderzijds kan de focus liggen op het leren, op het meegeven van een bepaalde boodschap aan kinderen en jongeren. Deze focus kan verschillen van organisatie tot organisatie, maar ook binnen een organisatie van activiteit tot activiteit. 4.3 Vrijwilligers en beroepskrachten 100% vrijwilligers 100% beroepskrachten Een opvallend kenmerk is dat jeugdwerk in Vlaanderen in tegenstelling tot andere landen voor een groot deel een zaak van vrijwilligers is. Maar een organisatie kan variëren van 100% vrijwilligers tot 100% beroepskrachten met alle mogelijke variaties daartussenin: vrijwilligers die beroepskrachten ondersteunen, vrijwilligers en beroepskrachten die de taken verdelen en beroepskrachten die vrijwilligers ondersteunen. Naargelang de focus die een organisatie legt, zal haar structuur, haar inspraakorganen en de manier van werken hier een invloed van ondervinden. Besluit In deze tekst gingen we op zoek naar de identiteit van jeugdwerk. Een zoektocht die niet eenvoudig is, maar die wel een aantal lijnen uittekent waarbinnen jeugdwerk zich afspeelt. De tekst mag dan ook niet als een checklist beschouwd worden voor wat al dan niet jeugdwerk is, maar dient als een kader, een inspiratie voor verdere discussies over jeugdwerk in de praktijk. Een gesprek waar wij alvast graag aan deelnemen en naar uitkijken! Op zoek naar de identiteit van jeugdwerk I 8 maart 2010 I pagina 6 > 6

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK OPDRACHTSVERKLARING SINT- LODEWIJK cliënt-organisatie-medew MISSIE SINT-LODEWIJK - biedt aangepast onderwijs

Nadere informatie

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg.

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Vzw Ondersteuningsstructuur Bijzondere Jeugdzorg info@osbj.be - www.osbj.be Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Deel 2: aandachtspunten voor organisaties Naar aanleiding van het

Nadere informatie

Identiteit van de Koos Meindertsschool

Identiteit van de Koos Meindertsschool Identiteit van de Koos Meindertsschool 1. Identiteit - het karakter van de school Wij zijn een open school waarin een ieder gelijkwaardig is. Wij heten elk kind welkom op de Koos Meindertsschool, ongeacht

Nadere informatie

ENGAGEMENTSVERKLARING vzw LEJO

ENGAGEMENTSVERKLARING vzw LEJO ENGAGEMENTSVERKLARING vzw LEJO Rechten en plichten van de organisatie en de vrijwilliger 1. Vrijwilliger Naam:. Voornaam: Woonplaats: Verblijfplaats Telefoon:.. GSM: E-mail: Geboortedatum:.../.../... Opleiding/beroep:

Nadere informatie

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap De KNVB gelooft in de maatschappelijke meerwaarde van voetbal. Voetbal brengt de samenleving in beweging. Zo n 300.000 vrijwilligers zijn in Nederland actief bij

Nadere informatie

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT VISIE PEDAGOGISCH PROJECT van daltonschool De Kleine Icarus Algemene visie De opdracht van daltonschool De Kleine Icarus bevat naast het onderwijskundig eveneens een maatschappelijk aspect Wij brengen

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Inhoud. Steunpunt Diversiteit en Leren 17/03/2010. Brede School in Vlaanderen en Brussel

Inhoud. Steunpunt Diversiteit en Leren 17/03/2010. Brede School in Vlaanderen en Brussel Inhoud Vooraf: Steunpunt Diversiteit en Leren 1. Wat is een Brede School? 2. Welke impact ervaren de proefprojecten? 3. Brede school in de toekomst 4. Standpunt VVJ Brede School in Vlaanderen en Brussel

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

EFRO Luik Ondernemende Innovatieve Partnerschappen/Ecosystemen in Studentensteden: toelichting

EFRO Luik Ondernemende Innovatieve Partnerschappen/Ecosystemen in Studentensteden: toelichting EFRO Luik Ondernemende Innovatieve Partnerschappen/Ecosystemen in Studentensteden: toelichting Wat? Een ondernemend innovatief partnerschap ( ecosysteem ) binnen een studentenstad wordt door Agentschap

Nadere informatie

10 klimaatmaatregelen voor innovatie

10 klimaatmaatregelen voor innovatie 10 klimaatmaatregelen voor innovatie We hebben als overheid de ambitie om bij de te dragen in Vlaanderen als topregio. Vandaag leven we in een context van beperking. Van meer, met minder. En nóg meer met

Nadere informatie

Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen

Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen Conceptnota Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen 1. Situering Deze conceptnota heeft tot doel om, binnen de contouren van het Vlaams Regeerakkoord

Nadere informatie

Karuur vzw JEUGDBELEIDSPARTICIPATIE BINNEN LOKALE BESTUREN

Karuur vzw JEUGDBELEIDSPARTICIPATIE BINNEN LOKALE BESTUREN Karuur vzw JEUGDBELEIDSPARTICIPATIE BINNEN LOKALE BESTUREN Wat is Karuur? Ontstaan in 2009 Gesubsidieerd door de Vlaamse overheid (decreet Vlaams jeugd- en kinderrechtenbeleid) 3 vaste stafmedewerkers,

Nadere informatie

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs (1) Het Stedelijk Onderwijs is de dynamische ontmoetingsplaats van alle leernetwerken ingericht door de Stad Antwerpen. (2) Het Stedelijk Onderwijs voldoet

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School

De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School Opdracht Steunpunt Gok Ontwikkelen visietekst Opvolgen proefprojecten Formuleren beleidsaanbevelingen Brede School? Verkenning van enkele

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Professionele en persoonlijke groei?

Professionele en persoonlijke groei? + Professionele en persoonlijke groei? Samen naar meer resultaat, meer gemak en meer plezier! Han Oei Oei voor Groei - www.oeivoorgroei.nl info@oeivoorgroei.nl 0633794681 + Meer resultaat, meer gemak en

Nadere informatie

3.3. Doelgroep Identiteit. Tools en en instructies. halve dag. Praktisch

3.3. Doelgroep Identiteit. Tools en en instructies. halve dag. Praktisch 3.3 Doelgroep Tijdens de workshop doelgroep baken je de groepen af waarvoor je wil werken. Dit kunnen primaire doelgroepen zijn: zij die rechtstreeks participeren in jouw werking, of secundaire doelgroepen

Nadere informatie

We willen in de toekomst blijvend verder bouwen aan de totale persoonsvorming van steeds meer kinderen en jongeren binnen onze jeugdbeweging.

We willen in de toekomst blijvend verder bouwen aan de totale persoonsvorming van steeds meer kinderen en jongeren binnen onze jeugdbeweging. KSA Nationaal vzw Vooruitgangstraat 225 1030 Brussel (T) 02 201 15 10 info@ksa.be www.ksa.be Basismap (deel Structuur) Visie & Missie 1. Missie KSA is een jeugdbeweging voor alle kinderen en jongeren vanaf

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. 4 De rol van de leidinggevende 59 4.1 Inleiding 59 4.2 De verschillende rollen van de leidinggevende 59

Inhoud. Inleiding 7. 4 De rol van de leidinggevende 59 4.1 Inleiding 59 4.2 De verschillende rollen van de leidinggevende 59 Inhoud Inleiding 7 1 Coaching en ontwikkeling van medewerkers in organisaties 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Professionele ontwikkeling in organisaties 13 1.3 Coaching in organisaties 14 1.4 Coachend leidinggeven

Nadere informatie

> VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES I Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (voormiddag)

> VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES I Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (voormiddag) > VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES I Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (voormiddag) Aanwezig: 18 leerlingen en 1 begeleidende leerkracht Vertegenwoordiging: Sint-Theresia-instituut Kortrijk,

Nadere informatie

Bisconceptnota. Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen

Bisconceptnota. Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen DE VLAAMSE MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Bisconceptnota Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen 1. Situering 1.1. Vlaams Regeerakkoord

Nadere informatie

Leidinggeven bij de stad Antwerpen

Leidinggeven bij de stad Antwerpen Visietekst Leidinggeven bij de stad Antwerpen 1. Inleiding Leidinggevenden zijn sleutelfiguren in onze organisatie. Zij hebben een voorbeeldfunctie, zorgen voor de vertaling van doelstellingen naar concrete

Nadere informatie

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur SKPO Profielschets Lid College van Bestuur 1 Missie, visie SKPO De SKPO verzorgt goed primair onderwijs waarbij het kind centraal staat. Wij ondersteunen kinderen om een stap te zetten richting zelfstandigheid,

Nadere informatie

Visie. Stedelijke Initiatieven Buitenschoolse Opvang. pedagogische begeleidingsdienst & dienst kinderopvang. Departement Onderwijs en Opvoeding

Visie. Stedelijke Initiatieven Buitenschoolse Opvang. pedagogische begeleidingsdienst & dienst kinderopvang. Departement Onderwijs en Opvoeding Visie Stedelijke Initiatieven Buitenschoolse Opvang Departement Onderwijs en Opvoeding pedagogische begeleidingsdienst & dienst kinderopvang Colofon Deze brochure is tot stand gekomen in samenwerking

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Flexkidz

Pedagogisch beleid Flexkidz Pedagogisch beleid Flexkidz Voor u ligt het verkorte pedagogisch beleidsplan van Flexkidz. Hier beschrijven we in het kort de pedagogische visie en uitgangspunten. In dit pedagogisch beleidsplan beschrijven

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit! Workshop Studiedag PIAAC 20 maart 2014

PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit! Workshop Studiedag PIAAC 20 maart 2014 PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit! Workshop Studiedag PIAAC 20 maart 2014 Welkom Wie zijn de experten te gast? Wie zijn wij? Wat gaan we doen in deze workshop? 1. Presentatie: verwezenlijkingen en

Nadere informatie

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Het pedagogisch beleidsplan is bedoeld als leidraad bij de opvang van de kinderen van Chr. Kinderopvang Natuurlijk. Alle medewerkers van het kinderdagverblijf

Nadere informatie

Leren excelleren Strategisch beleid PRIMOvpr 2015-2019

Leren excelleren Strategisch beleid PRIMOvpr 2015-2019 Leren excelleren Strategisch beleid PRIMOvpr 2015-2019 Onderwijsgroep PRIMO vpr Stichting voor Openbaar Primair Onderwijs Voorne-Putten en regio Kwaliteit op een hoger plan brengen Wie zijn we? Sinds 1

Nadere informatie

Samen puzzelen aan hartelijke professionaliteit!

Samen puzzelen aan hartelijke professionaliteit! naar een strategisch meerjarenplan Samen puzzelen aan hartelijke professionaliteit! Iedereen kan iets Niemand kan alles. Je hebt het recht hulp te vragen Je hebt de plicht hulp te bieden Adagium CLIM 1.

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

De jeugddienst als sociaalpedagogische. Sven De Visscher (HoGent) VVJ driedaagse 2011

De jeugddienst als sociaalpedagogische. Sven De Visscher (HoGent) VVJ driedaagse 2011 De jeugddienst als sociaalpedagogische dienst Sven De Visscher (HoGent) VVJ driedaagse 2011 Stelling Jeugddiensten nemen een belangrijke positie in tussen kind en samenleving indien ze verder durven springen

Nadere informatie

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1 Kijkwijzer techniek Deze kijkwijzer is een instrument om na te gaan in welke mate leerlingen een aantal competenties bezitten. Door middel van deze kijkwijzer willen we verschillende doelen bereiken: Handvatten

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin

Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin VLOR studiedag 3 februari 2012 Taal = hot item Arme peuters ook taalarm (16/03/2009) Steeds minder baby s met Nederlands als thuistaal geboren (4/12/2010)

Nadere informatie

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink Samenspel Formeel - Informeel Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink 6/12/2015 Programma - Korte kennismaking; - Ontwikkelingen in de vrijwillige zorg; - Uitgangspunt

Nadere informatie

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management White Paper - Ervaringsgericht leren de praktijk als leermeester Leren is belangrijk. Voor individuen én voor organisaties en het één is voorwaarde voor het ander. Geen wonder dus dat leren en de effectiviteit

Nadere informatie

Functieprofiel. Wat is het?

Functieprofiel. Wat is het? Functieprofiel Wat is het? Een functieprofiel is een omschrijving van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van een functie binnen een organisatie. Het zorgt ervoor dat discussies worden vermeden

Nadere informatie

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Inez Sales Juni 2011 INHOUDSOPGAVE Leiderschap... 3 1. Leiderschap en management... 4 2. Leiderschapstijl ten behoeve van de klant... 5 3. Leiderschapstijl

Nadere informatie

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Werk ik wel volgens de uitgangspunten van de Wmo en

Nadere informatie

Inspireren, Leren & Werken. Werken aan een nieuwe werkwijze

Inspireren, Leren & Werken. Werken aan een nieuwe werkwijze Inspireren, Leren & Werken Werken aan een nieuwe werkwijze WIE, WAT, WAAR? BOOTCAMP JEUGDWERK 2014 BLZ 4 DAG 4 DONDERDAG 4 SEPTEMBER BLZ 8 DAG 1 MAANDAG 1 SEPTEMBER BLZ 5 DAG 5 VRIJDAG 5 SEPTEMBER BLZ

Nadere informatie

COACHING IS VOOR IEDEREEN

COACHING IS VOOR IEDEREEN COACHING IS VOOR IEDEREEN over kracht, wijsheid, lenigheid en charme doelen inzicht in coaching ervaring met coachingsvaardigheid goesting naar meer actie reflectie- informatie 1 Structuur 1. vingeroefening

Nadere informatie

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK?

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK? WAT MAAKT UNIEK? WAAROM De vrijeschool heeft een geheel eigen kijk op onderwijs, die gebaseerd is op het mensbeeld uit de antroposofie. Daarbinnen heeft iedere vrijeschool in Nederland een grote mate van

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan

Pedagogisch beleidsplan Pedagogisch beleidsplan Auteur: Ingeborg van der Zanden Bartels Datum: 05 januari 2015 Plaats: Kerkdriel Versie: 0.1 Pedagogisch beleidsplan BSO VillaDriel 12 april 2015 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

BIJLAGE. Vlaamse Gemeenschapscommissie Collegebesluit nr. 20152016-0442 25-03-2016. Bijlage nr. 1

BIJLAGE. Vlaamse Gemeenschapscommissie Collegebesluit nr. 20152016-0442 25-03-2016. Bijlage nr. 1 Vlaamse Gemeenschapscommissie Collegebesluit nr. 20152016-0442 25-03-2016 BIJLAGE Bijlage nr. 1 Begrippenkader bij het collegebesluit nr. 20152016-0442 van 25 maart 2016 houdende de uitvoering van de verordening

Nadere informatie

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek 1 Inleiding 2 Op 15 juni 2015 verzamelden de leden van de advieswerkgroep Sociaal-Cultureel Werk en vertegenwoordigers van regionale koepelverenigingen

Nadere informatie

Aan het einde van het tweede semester vier werkdagen voor het driehoeksgesprek in mei of juni.

Aan het einde van het tweede semester vier werkdagen voor het driehoeksgesprek in mei of juni. HOE WORDT DE STUDENT BEGELEID EN BEOORDEELD? Studenten doen clusters van onderzoeksdagen en eindigen met een langere stage. Tijdens het praktijktraject worden studenten begeleid door de mentor, de leergroepbegeleider

Nadere informatie

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Inhoudsopgave SAMENVATTING... 3 1. INLEIDING... 4 1.1 Aanleiding... 4 1.2 Doel... 4 2. VISIE OP LEREN EN ONTWIKKELEN... 6 2.1 De relatie tussen leeractiviteiten

Nadere informatie

TOELICHTING HANDVEST SUCCESVOL VRIJWILLIGEN

TOELICHTING HANDVEST SUCCESVOL VRIJWILLIGEN TOELICHTING HANDVEST SUCCESVOL VRIJWILLIGEN Het Handvest succesvol vrijwilligen is opgevat als een handig en visueel aantrekkelijke tool. Het moet organisaties toelaten zich te profileren als vrijwilligersorganisatie(-dienst

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Introductie Introductie Het pedagogisch beleid van de tussenschoolse opvang SKN s Eetclub biedt een kader dat de overblijfkrachten en de coördinatoren tussenschoolse

Nadere informatie

Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie?

Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie? Fiche 4: Hoe verhoog je je interculturele competentie? In deze fiche vind je instrumenten om de interculturele competenties van personeelsleden op te bouwen en te vergroten zodat het diversiteitsbeleid

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent!

Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent! De missie van onze school: Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent! De visie van onze school: A: Goed onderwijs, opbrengstgericht Door middel van een gevarieerd lesaanbod

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Onze visie op cliënten, medewerkers en organisatie vertrekt vanuit 6 waarden: Cliëntgestuurd, Integer, Inclusief, Open, Participatief, Professioneel.

Onze visie op cliënten, medewerkers en organisatie vertrekt vanuit 6 waarden: Cliëntgestuurd, Integer, Inclusief, Open, Participatief, Professioneel. missie en VISIE Het GielsBos wil een veilige en geborgen thuis bieden aan volwassenen en kinderen met een beperking. We bieden deze mensen en hun leefomgeving een brede ondersteuning vanuit ervaring en

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Module

Nadere informatie

Concept van een ontmoetingsplaats

Concept van een ontmoetingsplaats Concept van een ontmoetingsplaats Algemene omschrijving Zowel uit de verschillende bezoeken in Brussel, Antwerpen, Frankrijk en Italië, als uit ons onderzoek, blijkt dat ontmoetingsplaatsen voor kinderen

Nadere informatie

Visie in de praktijk

Visie in de praktijk Gastlessen voor studenten 2 e leerjaar PW 3 en 4 Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding Visie in de praktijk Gastles visie in de praktijk - Docentenhandleiding Theorie over dit onderwerp:

Nadere informatie

Logo organisatie. EFQM Excellence. Organisatie naam

Logo organisatie. EFQM Excellence. Organisatie naam Logo organisatie EFQM Excellence Recognised for Excellence Organisatie naam Verantwoordelijke (België) 2004 EFQM Het is de bedoeling van EFQM om het algemene gebruik van dit materiaal binnen bedrijven

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015

Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015 Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015 Inhoud 3 Vooraf 5 Een andere kijk op spijbelen 6 Over de diepere betekenis van kinderspel 7 Kinderen hebben zo hun kijk op quality time 8 Plan

Nadere informatie

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Introductie Met de REQUEST methode wordt getracht de participatie van het individu in hun eigen mobiliteit te vergroten. Hiervoor moet het individu voldoende

Nadere informatie

Vlaanderen. is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN. Een nieuwe procesaanpak. www.complexeprojecten.be

Vlaanderen. is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN. Een nieuwe procesaanpak. www.complexeprojecten.be Vlaanderen is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN Een nieuwe procesaanpak www.complexeprojecten.be U heeft het als bestuur of als private initiatiefnemer wellicht reeds meegemaakt. De opstart en uitvoering

Nadere informatie

Vlaamse Gemeenschapscommissie, algemene directie Onderwijs en Vorming, E. Jacqmainlaan 135, 1000 Brussel.

Vlaamse Gemeenschapscommissie, algemene directie Onderwijs en Vorming, E. Jacqmainlaan 135, 1000 Brussel. BIJLAGE Bijlage nr. 2 Gunningsverslag 1 INLEIDING 1.1 Aanbestedende overheid Vlaamse Gemeenschapscommissie, algemene directie Onderwijs en Vorming, E. Jacqmainlaan 135, 1000 Brussel. 1.2 Diensten De opdracht

Nadere informatie

Dossier Mediacoach 2015

Dossier Mediacoach 2015 Dossier Mediacoach 2015 Mediacoach is een opleiding voor professionelen die werken met jongeren en/of volwassenen en die mediawijsheid willen integreren in hun eigen beroepspraktijk. Mediawijsheid is onontbeerlijk

Nadere informatie

Methodiek 20150819. Inhoud: Inleiding. Hoe verloopt een overleg/bewonersvergadering? Richtlijnen voor de coach. Hulpmiddelen.

Methodiek 20150819. Inhoud: Inleiding. Hoe verloopt een overleg/bewonersvergadering? Richtlijnen voor de coach. Hulpmiddelen. Methodiek 20150819 Een geëmancipeerd mens is een mondig mens. Mondig zijn houdt in dat je zelfstandig kunt beslissen, handelen en oordelen, dat je keuzes kunt en mag maken en dat je keuzevrijheid hebt.

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Elementen van een pedagogisch project 1 GEGEVENS M.B.T. DE SITUERING VAN

Nadere informatie

Pedagogische reflectie bij het werken met jonge kinderen

Pedagogische reflectie bij het werken met jonge kinderen VLOR Studiedag Aansluiting opvang en onderwijs aan jonge kinderen Vlaams Parlement 4 februari 2012 Pedagogische reflectie bij het werken met jonge kinderen Dr. Jan Peeters Universiteit Gent Literatuur

Nadere informatie

ADVIES Vlaamse Strategie Duurzame Ontwikkeling 2011 2015

ADVIES Vlaamse Strategie Duurzame Ontwikkeling 2011 2015 ADVIES Vlaamse Strategie Duurzame Ontwikkeling 2011 2015 Het decreet van 18 juli 2008, ter bevordering van duurzame ontwikkeling, vormt het kader voor de Vlaamse Strategie Duurzame Ontwikkeling (VSDO).

Nadere informatie

Praktijkvoorbeeld. VOV - Lerend Netwerk. Hannelore Calmeyn

Praktijkvoorbeeld. VOV - Lerend Netwerk. Hannelore Calmeyn Praktijkvoorbeeld VOV - Lerend Netwerk Hannelore Calmeyn Missie VOV is het Vlaams lerend netwerk van mensen die beroepsmatig bezig zijn met leren en met het ontwikkelen van individuen en organisaties.

Nadere informatie

Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans

Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans LEADERSHIP IN PROJECT-BASED ORGANIZATIONS Dealing with complex and paradoxical demands Leiderschap

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning.

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning. Het Pedagogisch Klimaat Schooljaar 2007 / 2008 Wat is een pedagogisch klimaat? Als we praten over een pedagogisch klimaat binnen Breedwijs Zuid Berghuizen gaat het over de sfeer die de partners willen

Nadere informatie

Communicatieve vaardigheden Ac 1

Communicatieve vaardigheden Ac 1 Communicatieve vaardigheden Ac 1 HIK Hoger Instituut der Kempen Afdeling Graduaat Maatschappelijk Werk Academiejaar 2008-2009 Els Boven en Lize Vandereycken Module: A Sociaal werk Ac1 Communicatieve vaardigheden

Nadere informatie

Verbinden vanuit diversiteit

Verbinden vanuit diversiteit Verbinden vanuit diversiteit Krachtgericht sociaal werk in een context van armoede en culturele diversiteit Studievoormiddag 6 juni 2014 Het verhaal van Ahmed Een zoektocht met vele partners Partners De

Nadere informatie

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK VERSIE JUNI 2014 INLEIDING De Bouwcampus staat in de steigers: hier pakken we de uitdagingen binnen de bouw gezamenlijk op. In vraagstukken die zowel private als publieke

Nadere informatie

MAAK WERK VAN EEN INNOVATIEVE ORGANISATIECULTUUR IN UW KMO

MAAK WERK VAN EEN INNOVATIEVE ORGANISATIECULTUUR IN UW KMO DETAILED CURRICULUM MAAK WERK VAN EEN INNOVATIEVE ORGANISATIECULTUUR IN UW KMO Innovatie is noodzakelijk om in de huidige hyper-competitieve, internationale en volatiele markt continuïteit te kunnen verzekeren.

Nadere informatie

De specifieke lerarenopleiding

De specifieke lerarenopleiding geëngageerd onderzoekend communicatief talent ontwikkelend vakdeskundig leerling gericht samenwerkend De specifieke lerarenopleiding dynamisch leergierig master Jij bent... inspirerend creatief toekomstgericht

Nadere informatie

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT 5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT WAT BETEKENT DUURZAAM? Duurzaam betekent aansluiten op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in

Nadere informatie

Afgeronde onderzoeksprojecten Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke Beperking (periode 2008 2012)

Afgeronde onderzoeksprojecten Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke Beperking (periode 2008 2012) Afgeronde onderzoeksprojecten Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke Beperking (periode 2008 2012) In de periode 2008-2012 heeft het Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke Beperking

Nadere informatie

Basis Individuele Coaching (BIC)

Basis Individuele Coaching (BIC) Basis Individuele Coaching (BIC) 5 stappen tot het Persoonlijk OntwikkelingsPlan (POP) Voorbereiding, uitgangspunten en stappenplan POP, competentielijst en checklist www.liannevandriel.nl Lianne van Driel

Nadere informatie

Diverse school, diverse kansen

Diverse school, diverse kansen Diverse school, diverse kansen Stel je buur de volgende 3 vragen: 1. Hoe kom jij in aanraking met diversiteit in onderwijs? 2. Wat is het eerste gevoel dat jij hebt wanneer je denkt aan diversiteit? 3.

Nadere informatie

Workshop 5: Talentmanagement als hefboom in de (sociale) economie? zaal 3 + L. Talentmanagement als hefboom in de (sociale) economie?

Workshop 5: Talentmanagement als hefboom in de (sociale) economie? zaal 3 + L. Talentmanagement als hefboom in de (sociale) economie? Workshop 5: Talentmanagement als hefboom in de (sociale) economie? zaal 3 + L Nancy Cantens - Ann Decorte Talentmanagement als hefboom in de (sociale) economie? 1. Toelichting bij het wat, wanneer en waarom

Nadere informatie

Vlaamse Regering ~~. =

Vlaamse Regering ~~. = VR 2012 0911 DOC.1119/2 Vlaamse Regering ~~. = >>J - n= Ontwerp van besluit van de Vlaamse Regering houdende bepaling van de Vlaamse beleidsprioriteiten voor het gemeentelijk jeugdbeleid DE VLAAMSE REGERING,

Nadere informatie

KBC GROEP GROEPSWIJD WERKNEMERS-STAKEHOLDERSBELEID

KBC GROEP GROEPSWIJD WERKNEMERS-STAKEHOLDERSBELEID KBC GROEP GROEPSWIJD WERKNEMERS-STAKEHOLDERSBELEID Inleiding De KBC-groep wil een onafhankelijke bank-verzekeraar zijn voor particulieren en kleine en middelgrote ondernemingen in geselecteerde Europese

Nadere informatie

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK?

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK? WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK? WAAROM DE VRIJESCHOOL De vrijeschool heeft een geheel eigen kijk op onderwijs, die gebaseerd is op het mensbeeld uit de antroposofie. Daarbinnen heeft iedere vrijeschool

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

Onderwerp: projectoproep 2 april 2015 Subsidies voor sociale economie projecten in de provincie Antwerpen

Onderwerp: projectoproep 2 april 2015 Subsidies voor sociale economie projecten in de provincie Antwerpen NOTA Datum: 2 april 2015 Van: Dienst Economie en Internationale Samenwerking Team Sociale Economie Onderwerp: projectoproep 2 april 2015 Subsidies voor sociale economie projecten in de provincie Antwerpen

Nadere informatie

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Strategische visie van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Al deze veranderingen hebben ingrijpende gevolgen De bibliotheken in Drenthe krijgen te maken met bezuinigingen en veranderende politieke opvattingen.

Nadere informatie