Proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband"

Transcriptie

1 Schoordijk Instituut Centrum voor aansprakelijkheidsrecht AJ. Akkermans Proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband Een rechtsvergelijkend onderzoek naar wenselijkheid, grondslagen en afgrenzing van aansprakelijkheid naar rato van veroorzakingswaarschijnlijkheid W.E.J. Tjeenk Willink 1997 Deventer

2 Lijst van afkortingen xv HOOFDSTUK 1 Inleiding 1.1 Introductie Hetprobleem Doelstellingen van dit boek Aspecten van onzeker causaal verband Onzekerheid over het causaal verband als een gevolg van meervoudige causaliteit Geen onzekerheid over onrechtmatigheid of tekortkoming Waar onzeker causaal verband het meeste voorkomt Wat het probleem actueel maakt Overzicht van de inhoud van dit boek Hoofdstuk 2: alternatieve veroorzaking Hoofdstuk 3: het verlies van een kans Hoofdstuk 4: de alternatieve benadeelde Hoofdstuk 5: alternativiteit bij veroorzakers en benadeelden Hoofdstuk 6: bewijslastomkeer en proportionele aansprakelijkheid Hoofdstuk 7: grondslagen voor proportionele aansprakelijkheid Hoofdstuk 8: conclusies 15 HOOFDSTUK 2 Alternatieve veroorzaking 2.1 Inleiding Onzeker causaal verband als een bijzonder geval van alternatieve veroorzaking Plan van behandeling Uitwerking van de vraagstelling aan de hand van het Nederlandse recht Inleiding Wat is de rechtsgrond van artikel 6:99? Is artikel 6:99 toepasselijk bij twijfel over de omvang van deelschades? Wat is rechtens wanneer op een of meer van de alternatieve oorzaken geen aansprakelijkheid kan worden gebaseerd? Rechtsvergelijkend overzicht Algemeen Duitsland 28 VII

3 2.3.3 Oostenrijk Zwitserland Frankrijk Belgie Verenigde Staten Canada Engeland De rechtsgrond van artikel 6: Inleiding Artikel 6:99 houdt meer in dan alleen omkering van de bewijslast De betere bewijspositie van de gedaagden Het doen ontstaan van de bewijsnood door de gedaagden Het bestaan van een bewijsnood is geen voorwaarde voor de toepasselijkheid van artikel 6: Het "efficiency"-argument van Williams Eigen opvatting 7 " 2.5 Twijfel over de omvang van deelschades Inleiding De betekenis van het DES-arrest Tegenbewijs Toerekening van de bewijsnood aan de gedaagden " Positie benadeelde minder penibel 7 " Hoe artikel 6:99 w l kan worden toegepast 7 " De aansprakelijkheid van ieder der gedaagden moet afzonderlijk worden bezien 2.6 Wanneer op een of meer van de alternatieve oorzaken geen aansprakelijkheid kan worden gebaseerd 2.6 A Inleiding Voorbeelden De kernvraag Alles-of-niets leidt tot een patstelling ^ Alles-of-niets werkt hoe dan ook arbitrair Rechtvaardiging van proportionele aansprakelijkheid ten opzichte van de gedaagde Rechtvaardiging van proportionele aansprakelijkheid ten opzichte van de benadeelde Kans kleiner dan 50% Aansluiting bij het principe van de "eigen schuld" De betekenis van het DES-arrest 1 Q Aansluiting bij de tekst van artikel 6: Conclusies VIII

4 HOOFDSTUK 3 Het verlies van een kans 3.1 Inleiding Het verlies van een kans als vergoedbare vermogensschade De waardering van kansen bij onzekere schade-omvang Plan van behandeling Uitwerking van de vraagstelling aan de hand van het Nederlandse recht Inleiding In welke omvang moet het principe van het verlies van een kans worden aanvaard? In welke omvang moet de belasting met een duurzaam risico worden aanvaard als een vergoedbare vermogensschade? Wat moet de minimale, en wat de maximale grootte van een kans zijn om als zodanig voor vergoeding in aanmerking te komen? Rechtsvergelijkend overzicht Algemeen Frankrijk Belgie I Engeland I Verenigde Staten ' Canada Duitsland Evaluatie van het principe van het verlies van een kans Inleiding De financiele waarde van kansen Kans overdraagbaar: verkeerswaarde Kans niet overdraagbaar: door benadeelde geleverde inspanningen Kans niet overdraagbaar: hypothetische marktwaarde Kansen met betrekking tot de gezondheid Aansluiting bij de waardering van kansen bij de begroting van inkomensschade * Het verlies van gezondheidskansen als immateriele schade De betekenis van moeilijkheden bij de begroting van de waarde van een verloren kans Redelijke begroting is veelal wel degelijk mogelijk Het gebruik van statistische gegevens I Het verlies van een kans als "constructie" om de onzekerheid omtrent het causaal verband te omzeilen ^ I" Het veronderstelde onderscheid tussen de "traditionele" toepassingen van het kansleerstuk en de toepassing bij medische fouten Het beweerde onderscheid tussen kansen met betrekking tot de toekomst en met betrekking tot het verleden Het Hotson-argument: het onderscheid tussen past en future fact 200 IX

5 Verwarring van "afgesneden" en "openstaande" kansen Een onderscheidend criterium bestaat niet Aspecten die de kritiek mogelijk kunnen verklaren Kansen waarvan de verwezenlijking afhankelijk zou zijn geweest van de benadeelde Gezichtspunten van rechtspolitieke aard Conclusies De belasting met een duurzaam risico als vergoedbare vermogensschade Inleiding Uitgangspunt: in de regel is sprake van actuele vermogensschade Het bezwaar van over- of ondercompensatie Complicaties bij het bestaan van een achtergrondrisico Claims met een speculatief karakter Oplossing: de (analoge) toepasselijkheid van artikel 6: Begrotingsproblemen Praktische bezwaren tegen uitstel Samenhang met abstracte schadeberekening Het vaststaan van aansprakelijkheid voor andere schadeposten Gezichtspunten van rechtspolitieke aard Gezag van gewijsde Aanpassing van de remedie aan de bijzondere aard van het nadeel Conclusies De minimale en de maximale grootte van een te vergoeden kans Inleiding Beslissing van geval tot geval Onzekerheid over het bestaan van een te vergoeden kans Grote onzekerheid over de omvang van een kleine kans Conclusies 253 HOOFDSTUK 4 De alternatieve benadeelde 4.1 Inleiding Pluraliteit van benadeelden, massaschade, en proportionele aansprakelijkheid De alternatieve benadeelde De verwerping van de alles-of-niets-benadering Plan van behandeling Opvattingen in literatuur en rechtspraak Nederland Verenigde Staten Overige landen De problematiek van uitsluitend statistisch aantoonbare schadeveroorzaking: epidemiologisch bewijs van "general causation" Inleiding Afbakening van het probleem 283 X

6 4.3.3 Hoofdlijnen van de epidemiologische methodiek Voorwaarden voor het epidemiologisch bewijs van "general causation" Conclusies Collectieve benaderingswijzen Inleiding Gezamenlijke vordering tot schadevergoeding Verhaal door een gezamenlijke verzekeraar Conclusies Evaluatie van proportionele aansprakelijkheid Inleiding Extra bezwaren tegen de alles-of-niets-benadering Extra rechtvaardiging voor een proportionele benadering "Incorrecte" compensatie van individuele benadeelden De bruikbaarheid van statistische kansberekeningen voor de bepaling van de hoogte van een proportionele schadevergoeding Principiele uitspraken versus "Salomonsoordelen" Overige gezichtspunten van rechtspolitieke aard De beperkte geschiktheid van civielrechtelijke aansprakelijkheid voor het redresseren van door toxische schadeveroorzaking geleden nadeel Conclusies De belasting met een duurzaam risico Inleiding Praktische aspecten Verschil in beloop van de schadeloosstelling Uitbreiding kring van benadeelden Verzekeringsremedie of schadefonds Conclusies 323 HOOFDSTUK 5 Alternativiteit bij veroorzakers en benadeelden 5.1 Inleiding Alternativiteit bij veroorzakers en benadeelden Een significant achtergrondrisico als additionele complicatie Aansprakelijkheid voor het geheel of partieel? Plan van behandeling Opvattingen in literatuur en rechtspraak Nederland Verenigde Staten Overige landen Eigen opvatting: in principe proportionele aansprakelijkheid Inleiding De toepasselijkheid van artikel 6: XI

7 5.3.3 De onverenigbaarheid van het resultaat van een een-voor-eentoepassing van artikel 6:99 met de inhoudelijke strekking van deze bepaling De noodzaak van een totaalbeschouwing De gerechte allocatie van het verhaalsrisico Materieelrechtelijk uitgangspunt: proportionele aansprakelijkheid Procesrechtelijke uitwerking: lastenverdeling ten gunste van de benadeelden 3( > Letselschade: totaalaansprakelijkheid als uitzondering op de regel? Het bestaan van een achtergrondrisico: des te meer reden voor een proportionele oplossing Conclusies Uitwerkingsaspecten van een proportionele benadering Inleiding Hoe ver moet de logica van de "Gesamtschau" worden doorgevoerd? De omvang van de individuele schadevergoedingsplicht: opdelen van de totaalschade ("apportionment") of uitgaan van het maximaal mogelijke ("Anteilszweifel")? Conclusies 39^ HOOFDSTUK 6 Proportionele aansprakelijkheid en omkering van de bewijslast 6.1 Inleiding Bewijslastomkeer bij schending van verkeers- en veiligheidsnormen Vraagstelling Plan van behandeling Evaluatie van bewijslastomkeer bij aansprakelijkheid van de werkgever voor bedrijfsongevallen en beroepsziekten De aansprakelijkheid van de werkgever ex artikel 7:658 BW (1638x oud) Bewijslastomkeer bij aanmerkelijke verhoging van de kans op schade De effectiviteit van veiligheidsvoorschriften Bescherming van de werknemer tegen eigen onvoorzichtigheid Bescherming tegen schade ontstaan in "de uitoefening van de werkzaamheden" Spanningsveld met schuldaansprakelijkheid Tweede mogelijke oorzaak gelegen buiten "de uitoefening van de werkzaamheden" Te lage veroorzakingswaarschijnlijkheid Conclusies Bewijslastomkeer met toelating van "gedeeltelijk tegenbewijs" 4l Verfijning van het leerstuk van bewijslastomkeer 4l9 XII 3 9 3

8 Bij aansprakelijkheid van de werkgever ex artikel 7:658 (1638x oud) Bij medische fouten Conclusies HOOFDSTUK 7 Grondslagen voor proportionele aansprakelijkheid 7.1 Inleiding Proportionele aansprakelijkheid: minder "systemfremd" dan wel wordt verondersteld Onzeker causaal verband als bewijsimpasse CSQN-verband: geen "feit" maar hooguit een veronderstelling "Primaire causaliteit" als zuiver normatief gegeven De glijdende schaal van de veroorzakingswaarschijnlijkheid De logica van een proportionele oplossing Evaluatie van verschillende benaderingen Inleiding De rechtseconomisch gefnspireerde benadering Vermindering van de schadevergoedingsplicht door matiging ex artikel 6: Toerekening in de zin van artikel 6:98 ("toerekening naar kansbepaling") Het verlies van een kans Gecombineerde toepassing van de principes van alternatieve veroorzaking en "eigen schuld" Conclusies 447 HOOFDSTUK 8 Conclusies 8.1 Opbouw van dit hoofdstuk De merites van proportionele aansprakelijkheid Algemeen Individuele schadegevallen Meerdere benadeelden (massaschade) Inpassing in het systeem van het aansprakelijkheidsrecht Algemeen Geen vreemde eend in de bijt Grondslagen voor proportionele aansprakelijkheid Afgrenzing van proportionele aansprakelijkheid Algemeen Bewijslastomkeer en proportionele aansprakelijkheid Beperking tot substantiate causaliteitsonzekerheid Besluit 462 XIII

9 Uitgebreide inhoudsopgave Summary 463 Geraadpleegde literatuur 479 Jurisprudentieregister 511 Trefwoordenregister 519 Verschenen uitgaven Centrum voor aansprakelijkheidsrecht 525 XIV

B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2

B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2 Monografieen BW B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2 Prof. mr. C.J.M. Klaassen Kluwer - Deventer - 2007 Inhoud VOORWOORD XI LUST VAN AFKORTINGEN XIII LUST VAN VERKORT AANGEHAALDE LITERATUUR XV I INLEIDING

Nadere informatie

Toezicht en aansprakelijkheid

Toezicht en aansprakelijkheid Toezicht en aansprakelijkheid Een rechtsvergelijkend onderzoek naar de rechtvaardiging voor de aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad van toezichthouders ten opzichte van derden PROF. MR. I. GIESEN Hoogleraar

Nadere informatie

Een rechtseconomische analyse van het Nederlandse onrechtmatigedaadsrecht. Louis Visscher

Een rechtseconomische analyse van het Nederlandse onrechtmatigedaadsrecht. Louis Visscher Een rechtseconomische analyse van het Nederlandse onrechtmatigedaadsrecht Louis Visscher Boom Juridische uitgevers Den Haag 2006 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Communicerende vaten 1 1.2 De rechtseconomische

Nadere informatie

Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen

Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen prof dr mr A.J. Akkermans Beroepsziekten en bedrijfsongevallen vanuit juridisch perspectief Werkgeversaansprakelijkheid Bron: W.E. Eshuis e.a. (2011), Werkgeverskosten

Nadere informatie

Ongelijkheidscompensatie bij stelplicht en bewijslast in het civiele arbeidsrecht en het ambtenarenrecht

Ongelijkheidscompensatie bij stelplicht en bewijslast in het civiele arbeidsrecht en het ambtenarenrecht Ongelijkheidscompensatie bij stelplicht en bewijslast in het civiele arbeidsrecht en het ambtenarenrecht Naar een eenvormig stelsel? Mr.H.JW.AÜ Kluwer - Deventer - 2009 Lijst van gebruikte afkortingen

Nadere informatie

13 Arbeidsongevallen en beroepsziekten

13 Arbeidsongevallen en beroepsziekten Monografieën Privaatrecht 13 Arbeidsongevallen en beroepsziekten S.D. Lindenbergh Tweede druk ï Kluwer a Wolters Kluwer business Kluwer- Deventer - 2009 INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 Inleiding /1 1 Het thema

Nadere informatie

Planschadevergoeding. t Mr. G.M. van den Broek. Het recht op schadevergoeding bij wijziging van het pianologische regime. door

Planschadevergoeding. t Mr. G.M. van den Broek. Het recht op schadevergoeding bij wijziging van het pianologische regime. door Planschadevergoeding Het recht op schadevergoeding bij wijziging van het pianologische regime door t Mr. G.M. van den Broek Kluwer - Deventer - 2002 Inhoudsopgave Voorwoord Lijst van gebruikte qflcortingen

Nadere informatie

Doorwerking van Europees recht

Doorwerking van Europees recht Doorwerking van Europees recht De verhouding tussen directe werking, conforme interpretatie en overheidsaansprakelijkheid Jolande M. Prinssen KLUWER Deventer - 2004 INHOUD Lijst van gebruikte afkortingen

Nadere informatie

Onrechtmatige overheidsdaad

Onrechtmatige overheidsdaad s tu diepock et s p r i v a a t r e c h t 28 Onrechtmatige overheidsdaad Rechtsbescherming door de burgerlijke rechter derde druk Prof. mr. G.E. van Maanen Prof. mr. R. de Lange 2000 W.E.J. Tjeenk Willink

Nadere informatie

INHOUD. Lijst van aangehaalde werken XV

INHOUD. Lijst van aangehaalde werken XV INHOUD Voorwoord Afkortingen V XIII Lijst van aangehaalde werken XV Algemene inleiding 1 Deel I. Oorzaak 9 Hoofdstuk 1. Oorzaak en onzeker voorval 11 1.1 Inleiding 11 1.2 Waarom is vereenzelviging van

Nadere informatie

Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief. Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief

Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief. Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief Kluwer - Deventer Stichting Personenschade Instituut van Verzekeraars (PIV) Den Haag

Nadere informatie

LSA Workshop. Bedreigingen, kansen en positioneren in de markt. Mr. Joost Wildeboer Mr. Gerben Janson. Vereniging van Letselschade Advocaten LSA

LSA Workshop. Bedreigingen, kansen en positioneren in de markt. Mr. Joost Wildeboer Mr. Gerben Janson. Vereniging van Letselschade Advocaten LSA LSA Workshop Bedreigingen, kansen en positioneren in de markt Mr. Joost Wildeboer Mr. Gerben Janson Vereniging van Letselschade Advocaten LSA 1 Uw BGK uurtarief onder druk, oorzaken: Druk op uurtarieven

Nadere informatie

Productaansprakelijkheid

Productaansprakelijkheid Mr. L. Dommering-van Rongen Productaansprakelijkheid Een rechtsvergelijkend overzicht 2000 Kluwer - Deventer Inhoud Lijst van gebruikte afkortingen V 1. INLEIDING 1 1.1. Wat is productaansprakelijkheid?

Nadere informatie

Mr. C.H.W.M. Sterk. Verhoogd gevaar in het aansprakelijkheidsrecht

Mr. C.H.W.M. Sterk. Verhoogd gevaar in het aansprakelijkheidsrecht Mr. C.H.W.M. Sterk Verhoogd gevaar in het aansprakelijkheidsrecht Een rechtsvergelijkend onderzoek naar aansprakelijkheid voor zaken, Stoffen en motorrijtuigen Kluwer - Dcvcnicr - 1994 Inhoudsopgave Lijst

Nadere informatie

Actio Pauliana en onrechtmatige daadvordering. Mr. drs. KP. van Koppen

Actio Pauliana en onrechtmatige daadvordering. Mr. drs. KP. van Koppen Actio Pauliana en onrechtmatige daadvordering Mr. drs. KP. van Koppen Kluwer - Deventer - 1998 Voorwoord V Gebruikte afkortingen XV Algemene inleiding en verantwoording 1 Verantwoording 1 2 Een körte schets

Nadere informatie

BEMIDDELING DOOR DE MAKELAAR BIJ DE KOOP EN VERKOOP VAN ONROERENDE ZAKEN

BEMIDDELING DOOR DE MAKELAAR BIJ DE KOOP EN VERKOOP VAN ONROERENDE ZAKEN BEMIDDELING DOOR DE MAKELAAR BIJ DE KOOP EN VERKOOP VAN ONROERENDE ZAKEN EEN WETENSCHAPPELIJKE PROEVE OP HET GEBIED VAN DE RECHTSGELEERDHEID PROEFSCHRIFT TER VERKRIJGING VAN DE GRAAD VAN DOCTOR AAN DE

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Afkortingen. 1 inleiding en verantwoording 1

Inhoudsopgave. Afkortingen. 1 inleiding en verantwoording 1 Inhoudsopgave Afkortingen XIII 1 inleiding en verantwoording 1 Deel i 1.1 Introductie van het thema 1 1.2 Nadere afbakening van de onderzoeksvraag 5 1.3 Plan van aanpak en deelvragen 7 1.4 Afbakening en

Nadere informatie

HET DESKUNDIGENADVIES IN DE CIVIELE PROCEDURE. mr. drs. G. de Groot

HET DESKUNDIGENADVIES IN DE CIVIELE PROCEDURE. mr. drs. G. de Groot HET DESKUNDIGENADVIES IN DE CIVIELE PROCEDURE mr. drs. G. de Groot Kluwer - Deventer - 2008 Verkorte inhoudsopgave Lijst van afkortingen XIX 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 3 3.1 3.2

Nadere informatie

Vrijheid van onderwijs in vijf Europese landen

Vrijheid van onderwijs in vijf Europese landen Schoordijk Instituut Centrum voor wetgevingsvraagstukken Gert-Jan Leenknegt Vrijheid van onderwijs in vijf Europese landen Een rechtsvergelijkend onderzoek naar de gemeenschappelijke rechtsbeginselen op

Nadere informatie

GRONDSLAGEN BESTUURDERSAANSPRAKELIJKHEID

GRONDSLAGEN BESTUURDERSAANSPRAKELIJKHEID GRONDSLAGEN BESTUURDERSAANSPRAKELIJKHEID EEN MAATPAK VOOR DE BOARD ROOM D.A.M.H.W. Strik Kluwer - Deventer - 2010 Inhoudsopgave Lijst van gebruikte afkortingen XIII Hoofdstuk 1 Inleiding 1 1.1 Ter introductie

Nadere informatie

B14 Bevrijdende verjaring

B14 Bevrijdende verjaring MONOGRAFIEËN BW B14 Bevrijdende verjaring Mr. M.W.E. Koopmann Raadsheer in het Gerechtshof Amsterdam Ktuwer a Wolters Kluwer business Deventer - 2010 INHOUDSOPGAVE Voorwoord / V Lijst van afkortingen /

Nadere informatie

Medische aansprakelijkheid: actuele en toekomstige ontwikkelingen

Medische aansprakelijkheid: actuele en toekomstige ontwikkelingen DOSSIERS GEZONDHE1DSRECHT Medische aansprakelijkheid: actuele en toekomstige ontwikkelingen prof. mr. T. Hartlief (eindred.) mw. prof. mr. W.R. Kastelein (eindred.) mr. Chr.H. van Dijk mw. mr. E. de Kezel

Nadere informatie

Bewijslastverdeling in het Nederlandse en Belgische arbeidsrecht

Bewijslastverdeling in het Nederlandse en Belgische arbeidsrecht Bewijslastverdeling in het Nederlandse en Belgische arbeidsrecht Mr. C. Bosse KLUWER Deventer - 2003 Voorwoord V Lijst van afkortingen XIII 1 Inleiding 1 1.1 Achtergrond van het onderzoek 1 1.2 Recente

Nadere informatie

De grenzen van de rechtsstrijd in het bestuursrechtelijk beroep en hoger beroep in rechtsvergelijkend perspectief

De grenzen van de rechtsstrijd in het bestuursrechtelijk beroep en hoger beroep in rechtsvergelijkend perspectief De grenzen van de rechtsstrijd in het bestuursrechtelijk beroep en hoger beroep in rechtsvergelijkend perspectief The limits of the administrative law dispute in appeal to a court of first instance and

Nadere informatie

Symposium Omkering van bewijslast. 27 oktober 2017 Rotterdam Studiekring Normatieve Uitleg

Symposium Omkering van bewijslast. 27 oktober 2017 Rotterdam Studiekring Normatieve Uitleg Symposium Omkering van bewijslast 27 oktober 2017 Rotterdam Studiekring Normatieve Uitleg Wettelijk vermoeden en omkering van de bewijslast Daan Asser 1 1. Feiten en recht Rechtsfeit is het feit of het

Nadere informatie

HOOFDSTUK II De aansprakelijkheid van ouders/voogden voor hun minderjarige kinderen /7

HOOFDSTUK II De aansprakelijkheid van ouders/voogden voor hun minderjarige kinderen /7 INHOUDSOPGAVE Voorwoord /V Lijst van verkort aangehaalde literatuur / XIII HOOFDSTUK I Kwalitatieve aansprakelijkheid /1 1 Inleiding / 1 2 Begrenzing van kwalitatieve aansprakelijkheid / 2 3 Uitbreiding

Nadere informatie

Rechtskarakter en financiering van de coöperatie

Rechtskarakter en financiering van de coöperatie Schoordijk Instituut Center for Company Law G.J.H. Van der Sangen Rechtskarakter en financiering van de coöperatie Een onderzoek naar de civielrechtelijke kenmerken van de coöperatie in het licht van de

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord. Afkortingen. 1 Inleiding. 2 De praktijk XVII

Inhoud. Voorwoord. Afkortingen. 1 Inleiding. 2 De praktijk XVII Inhoud Voorwoord V Afkortingen XVII 1 Inleiding 1.1 Beroepsmatige incasso 1 1.2 Definities van incasso en incasseren 2 1.3 Verplichtingen uit de incasso-overeenkomst, de beroepsaansprakelijkheid en de

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord /11. Lijst van afkortingen /13. Lijst van verkort aangehaalde werken /15

Inhoudsopgave. Voorwoord /11. Lijst van afkortingen /13. Lijst van verkort aangehaalde werken /15 Inhoudsopgave Voorwoord /11 Lijst van afkortingen /13 Lijst van verkort aangehaalde werken /15 1 Inleiding / 29 1.1 Algemeen/29 1.2 Onderzoeksvragen / 30 1.3 Afbakening / 31 1.4 Onderzoeksmethode / 32

Nadere informatie

Proportionele aansprakelijkheid. Prof.mr. E. Bauw Universiteit Utrecht

Proportionele aansprakelijkheid. Prof.mr. E. Bauw Universiteit Utrecht Proportionele aansprakelijkheid Prof.mr. E. Bauw Universiteit Utrecht Opbouw 1. Het vereiste van causaal verband 2. Bewijs van causaal verband 3. Remedies bij onzeker causaal verband 4. Proportionele aansprakelijkheid

Nadere informatie

Aansprakelijkheid van leidinggevenden

Aansprakelijkheid van leidinggevenden Aansprakelijkheid van leidinggevenden naarprivaatrechtelijke, strafrechtelijke en bestuursrechtelijke maatstaven Mr. S.N. devalk Kluwer - Deventer - 2009 Inhoud Woord vooraf Körte inhoudsopgave Uitgebreide

Nadere informatie

Vrijwaring & Interventie

Vrijwaring & Interventie Mr. M.O.J. de Folter Vrijwaring & Interventie!. Kluwer a Wolters Kluwer business Kluwer - Deventer - 2009 INHOUDSOPGAVE Lijst van afkortingen / XV EERSTE DEEL VRIJWARING HOOFDSTUK 1 Begripsomschrijving

Nadere informatie

DE BEVRIJDENDE VERJARING. mr. J.L. Smeehuijzen

DE BEVRIJDENDE VERJARING. mr. J.L. Smeehuijzen DE BEVRIJDENDE VERJARING mr. J.L. Smeehuijzen Kluwer - Deventer - 2008 Lijst van afkortingen xxm Inleiding 1 1 Het nieuwe verjaringsrecht geeft aanleiding tot zorg 1 2 De onderwerpen van dit proefschrift

Nadere informatie

Lijst van gebruikte afkortingen

Lijst van gebruikte afkortingen Inhoudsopgave Lijst van gebruikte afkortingen IX 1 Inleiding 1 1.1 Achtergrond: causaliteitsonzekerheid in het aansprakelijkheidsrecht 1 1.2 Relevantie en afbakening van het onderzoek 3 1.2.1 Relevantie

Nadere informatie

Vaststelling van smartengeld

Vaststelling van smartengeld Vaststelling van smartengeld PROEFSCHRIFT ter verkrijging van de graad van Doctor aan de Universiteit Leiden, op gezag van Rector Magnificus prof. mr. P.F. van der Heijden, volgens besluit van het College

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 2. TOEPASSINGSGEBIED VAN HET RECHT OP AFBEELDING...33

INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 2. TOEPASSINGSGEBIED VAN HET RECHT OP AFBEELDING...33 INHOUDSOPGAVE DANKWOORD... v VOORWOORD...vii HOOFDSTUK 1. DE GRONDSLAG... 1 1. De grondslag: het persoonlijkheidsrecht op afbeelding... 1 2. Invloed van de mensenrechten... 3 A. Art. 22 G.W.... 4 B. Art.

Nadere informatie

VERREKENING DOOR DE FISCUS

VERREKENING DOOR DE FISCUS VERREKENING DOOR DE FISCUS EEN WETENSCHAPPELIJKE PROEVE OP HET GEBIED VAN DE RECHTSGELEERDHEID PROEFSCHRIFT TER VERKRIJGING VAN DE GRAAD VAN DOCTOR AAN DE RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN OP GEZAG VAN DE

Nadere informatie

Schoordijk Instituut. Centrum voor wetgevingsvraagstukken. M.M. van Toorenburg. Medeplegen. W.E.J. Tjeenk Willink 1998 Deventer

Schoordijk Instituut. Centrum voor wetgevingsvraagstukken. M.M. van Toorenburg. Medeplegen. W.E.J. Tjeenk Willink 1998 Deventer Schoordijk Instituut Centrum voor wetgevingsvraagstukken M.M. van Toorenburg Medeplegen W.E.J. Tjeenk Willink 1998 Deventer Gebruikte afkortingen XIII HOOFDSTUK 1 1 Doelstelling, afbakening en opzet van

Nadere informatie

Aansprakelijkheid van bestuurders voor belastingschulden

Aansprakelijkheid van bestuurders voor belastingschulden Mr. J.A. Booij Aansprakelijkheid van bestuurders voor belastingschulden KLUWER.TS^" Deventer - 2003 INHOUDSOPGAVE Lijst van gebruikte afkortingen / 5 Overzicht bestuurdersaansprakelijkheid /15 HOOFDSTUK

Nadere informatie

Oneerlijke handelspraktijken jegens consumenten

Oneerlijke handelspraktijken jegens consumenten Monografieen BW B49a Oneerlijke handelspraktijken jegens consumenten Mr. D.W.F. Verkade Advocaat-generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden Kluwer - Deventer - 2009 Inhoud WOORD VOORAF V ENIGE AFKORTINGEN

Nadere informatie

Schadebegroting en berekening in mededingingszaken

Schadebegroting en berekening in mededingingszaken Schadebegroting en berekening in mededingingszaken Vereniging voor Mededingingsrecht 28 april 2010 mr. Erik-Jan Zippro e.j.zippro@law.leidenuniv.nl Privaatrechtelijke handhaving van mededingingsrecht Nietigheid

Nadere informatie

Erfrecht van de langstlevende echtgenoot

Erfrecht van de langstlevende echtgenoot Monografieen BW B19 Erfrecht van de langstlevende echtgenoot Mr. P.C. van Es Universitair hoofddocent notarieel recht, Universiteit Leiden Kluwer - Deventer - 2009 Inhoud VOORWOORD V LUST VAN AFKORTINGEN

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE Woord vooraf Inhoudsopgave 7 Verhouding straf(proces)recht - aansprakelijkheidsrecht Strafrechtelijke en civielrechtelijke fout

INHOUDSOPGAVE Woord vooraf Inhoudsopgave 7 Verhouding straf(proces)recht - aansprakelijkheidsrecht Strafrechtelijke en civielrechtelijke fout INHOUDSOPGAVE Woord vooraf 5 Inhoudsopgave 7 I. Verhouding straf(proces)recht - aansprakelijkheidsrecht 13 A. Strafrechtelijke en civielrechtelijke fout 13 1. Cass., 15 mei 1941 (het steenbakkersarrest)

Nadere informatie

MONOGRAFIEËN BW. B88 Verzekering. Prof. mr. F.H.J. Mijnssen. Tweede druk. Kluwer a Wolters Kluwer business

MONOGRAFIEËN BW. B88 Verzekering. Prof. mr. F.H.J. Mijnssen. Tweede druk. Kluwer a Wolters Kluwer business MONOGRAFIEËN BW B88 Verzekering Prof. mr. F.H.J. Mijnssen Tweede druk Kluwer a Wolters Kluwer business Deventer - 2012 INHOUDSOPGAVE Voorwoord / V lijst van afkortingen / XV Verkort aangehaalde literatuur

Nadere informatie

Deponering, publicatie en verzet

Deponering, publicatie en verzet Deponering, publicatie en verzet Een onderzoek naar de procedures rond vereffening, omzetting, kapitaalvermindering, fusie, splitsing en beeindiging van de overblijvende aansprakelijkheid uit een 403-verklaring

Nadere informatie

ONTBINDING, SCHADEVERGOEDING EN NAKOMING. De remedies voor wanprestatie in het licht van de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit

ONTBINDING, SCHADEVERGOEDING EN NAKOMING. De remedies voor wanprestatie in het licht van de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit ONTBINDING, SCHADEVERGOEDING EN NAKOMING De remedies voor wanprestatie in het licht van de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit mr. M.M. Stolp Kluwer - Deventer - 2007 Inhoudsopgave Deel

Nadere informatie

Grondslagen voor proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband

Grondslagen voor proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband A.J. AKKERMANS* Grondslagen voor proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband 1 Inleiding Eenterreinwaarop het doorbrekenvan het 'allesofniets' ten behoevevan een gedifferentieerde benadering

Nadere informatie

Rechtsgevolgen en functies van bezit en houderschap

Rechtsgevolgen en functies van bezit en houderschap Monografieen Nieuw BW A14 Rechtsgevolgen en functies van bezit en houderschap Mr. A.C. van Schaick Kluwer - Deventer - 2003 Inhoud LUST VAN AFKORTINGEN XIII LUST VAN VERKORT AANGEHAALDE LITERATUUR XV DEEL

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Woord vooraf /V. Lijst van afkortingen / XIII. HOOFDSTUK 1 Inleiding /1

INHOUDSOPGAVE. Woord vooraf /V. Lijst van afkortingen / XIII. HOOFDSTUK 1 Inleiding /1 INHOUDSOPGAVE Woord vooraf /V Lijst van afkortingen / XIII HOOFDSTUK 1 Inleiding /1 1.1 Aanleiding / 1 1.2 Vraag- en doelstelling / 3 1.3 Enkele begrippen / 5 1.4 De norm van art. 6 EVRM / 5 1.5 Afbakening

Nadere informatie

DEEL 2 RECHTSGEVOLGEN EN FUNCTIES VAN BEZIT EN HOUDERSCHAP EN ASPECTEN DIE DAARBIJ VAN BELANG ZIJN

DEEL 2 RECHTSGEVOLGEN EN FUNCTIES VAN BEZIT EN HOUDERSCHAP EN ASPECTEN DIE DAARBIJ VAN BELANG ZIJN Voorwoord Lijst van afkortingen Lijst van verkort aangehaalde literatuur DEEL 1 BEZIT EN HOUDERSCHAP IN HET ALGEMEEN Hoofdstuk I Algemene opmerkingen 1 Inleiding 2 Terminologie Hoofdstuk II Begripsomschrijving

Nadere informatie

Bewijsrechtelijke verhoudingen in het verzekeringsrecht. Evidence in Insurance contract law

Bewijsrechtelijke verhoudingen in het verzekeringsrecht. Evidence in Insurance contract law e r z e k e r i n Bewijsrechtelijke verhoudingen in het verzekeringsrecht Evidence in Insurance contract law Proefschrift ter verkrijging van de graad van doctor aan de Erasmus Universiteit Rotterdam op

Nadere informatie

Tien jaar jurisprudentie schadevergoeding in het bestuursrecht

Tien jaar jurisprudentie schadevergoeding in het bestuursrecht Tien jaar jurisprudentie schadevergoeding in het bestuursrecht 2e druk Mr. B.J. van Ettekoven, Mr. R.C.S. Bakker & Mr. R. P Hoogenboom KLUWER Deventer - 2004 Inhoudsopgave Voorwoord, inleiding, gebruiksaanwijzing

Nadere informatie

Woord vooraf Lijst van afkortingen Lijst van verkort aangehaalde literatuur

Woord vooraf Lijst van afkortingen Lijst van verkort aangehaalde literatuur INHOUD Woord vooraf Lijst van afkortingen Lijst van verkort aangehaalde literatuur V XIII XV Inleiding 1 Inleiding 3 Aanleiding voor de theorie: de ontwikkeling van het privaatrecht 4 Uitgangspunt van

Nadere informatie

Bescherming van de arbeid in het licht van nieuwe technologieen

Bescherming van de arbeid in het licht van nieuwe technologieen E.J.H.M. LOUSBERG Bescherming van de arbeid in het licht van nieuwe technologieen Een vergelijkend onderzoek naar de juridische bescherming van de arbeid in Nederland, Belgie en Duitsland bij invoering

Nadere informatie

T. Hartlief. Ontbinding. Over ongedaanmaking, bevrijding en rechterlijke bevoegdheden bij ontbinding wegens wanprestatie

T. Hartlief. Ontbinding. Over ongedaanmaking, bevrijding en rechterlijke bevoegdheden bij ontbinding wegens wanprestatie T. Hartlief Ontbinding Over ongedaanmaking, bevrijding en rechterlijke bevoegdheden bij ontbinding wegens wanprestatie KLUWER - DEVENTER - 1994 Inhoudsopgave Lijst van afkortingen Verkort aangehaalde literatuur

Nadere informatie

Model A.1. Verzoekschrift bij toepassing van artikel 213 BW (onderhoudsgeld tussen echtgenoten) de artikelen 1034bis e.v. en 1320 e.v. Ger.W.

Model A.1. Verzoekschrift bij toepassing van artikel 213 BW (onderhoudsgeld tussen echtgenoten) de artikelen 1034bis e.v. en 1320 e.v. Ger.W. INHOUDSTAFEL A. FEITELIJKE SCHEIDING VO O R ECHTSCHEIDING 1 Model A.1. Verzoekschrift bij toepassing van artikel 213 BW (onderhoudsgeld tussen echtgenoten) de artikelen 1034bis e.v. en 1320 e.v. Ger.W.

Nadere informatie

Het effect van de Wnra op de schaderegeling. 7 november 2017 mr. J. (Jasper) W.F. Overtoom

Het effect van de Wnra op de schaderegeling. 7 november 2017 mr. J. (Jasper) W.F. Overtoom Het effect van de Wnra op de schaderegeling 7 november 2017 mr. J. (Jasper) W.F. Overtoom Programma Schade van de ambtenaar Rechtspositionele voorschriften Werkgeversaansprakelijkheid Goed werkgeverschap

Nadere informatie

BELEGGINGSFONDSEN NAAR BURGERLIJK RECHT

BELEGGINGSFONDSEN NAAR BURGERLIJK RECHT BELEGGINGSFONDSEN NAAR BURGERLIJK RECHT EEN WETENSCHAPPELIJKE PROEVE OP HET GEBIED VAN DE RECHTSGELEERDHEID PROEFSCHRIFT TER VERKRIJGING VAN DE GRAAD VAN DOCTOR AAN DE RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN OP

Nadere informatie

Fiscale onderkapitalisatie van vennootschappen

Fiscale onderkapitalisatie van vennootschappen Prof. dr. R.P.C.W.M. Brandsma Fiscale onderkapitalisatie van vennootschappen KLUWER Tjj? Deventer - 2004 INHOUDSOPGAVE Voorwoord / V Lijst van gebruikte afkortingen / Xfll HOOFDSTUK 1 1 Inleiding /1 1.1

Nadere informatie

Openlijke geweldpleging

Openlijke geweldpleging RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN Openlijke geweldpleging PROEFSCHRIFT ter verkrijging van het doctoraat in de Rechtsgeleerdheid aan de Rijksuniversiteit Groningen op gezag van de Rector Magnificus Dr. S.K.

Nadere informatie

B5 Volmacht. Kluwer a Wolters Kluwer business MONOGRAFIEËN BW

B5 Volmacht. Kluwer a Wolters Kluwer business MONOGRAFIEËN BW MONOGRAFIEËN BW B5 Volmacht Prof. mr. A.C. van Schaick Advocaat te Tilburg, hoogleraar privaatrechtelijke rechtshandhaving en rechtsvergelijking aan de Universiteit van Tilburg en raadsheer-plaatsvervanger

Nadere informatie

Proportionele aansprakelijkheid & de beginselen en doelen

Proportionele aansprakelijkheid & de beginselen en doelen Datum: 31 januari 2012 Proportionele aansprakelijkheid & de beginselen en doelen Hoe verhouden de voorwaarden waaronder proportionele aansprakelijkheid wordt toegepast zich tot de beginselen en doelen

Nadere informatie

Ervaringen van rechters met whiplash M R. H. D E H E K 3 0 M A A R T 2 0 1 2

Ervaringen van rechters met whiplash M R. H. D E H E K 3 0 M A A R T 2 0 1 2 Ervaringen van rechters met whiplash M R. H. D E H E K 3 0 M A A R T 2 0 1 2 Stereotypering van een whiplashzaak: - dik en voorspelbaar - rituele dans om de deskundige(n) en de vraagstelling - vaste standpunten

Nadere informatie

DWINGEND RECHT VOOR DE BESLOTEN VENNOOTSCHAP

DWINGEND RECHT VOOR DE BESLOTEN VENNOOTSCHAP DWINGEND RECHT VOOR DE BESLOTEN VENNOOTSCHAP Een beschouwing over de contractsvrijheid van aandeelhouders in rechtsvergelijkend perspectief door Mr. M. Meinema Kluwer - Deventer - 2003 Voorwoord Inhoudsopgave

Nadere informatie

Misleidende (B2B) reclame rgelij kende reclame

Misleidende (B2B) reclame rgelij kende reclame MONOGRAFIEËN BW Misleidende (B2B) reclame rgelij kende reclame Mr. D.W.F. Verkade Advocaat-generaal i.b.d. bij de Hoge Raad der Nederlanden Bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam (Bregstein-leerstoel)

Nadere informatie

Rechtsvinding en fiscale werkelijkheid

Rechtsvinding en fiscale werkelijkheid Dr. H.J.M. Nieuwenhuizen Rechtsvinding en fiscale werkelijkheid Een onderzoek naar de betekenis van drie spanningsvelden bij het bepalen van defiscalewerkelijkheid Qp Kluwer Deventer - 2010 a Wolters Kluwer

Nadere informatie

12 Huwelijksvermogensrecht

12 Huwelijksvermogensrecht Monografieën Privaatrecht 12 Huwelijksvermogensrecht Prof. mr. M.J.A. van Mourik Elfde druk Kluwer - Deventer - 2009 INHOUDSOPGAVE Lijst van afkortingen / XIII Enige verkort aangehaalde werken / XV I.

Nadere informatie

Voorwoord... i Lijst van afkortingen... xiii

Voorwoord... i Lijst van afkortingen... xiii Inhoudsopgave Voorwoord... i Lijst van afkortingen... xiii 1 Inleiding... 1 1 Texaco v. Pennzoil... 1 2 Betrokkenheid van derden bij contractbreuk vanuit Nederlands, rechtsvergelijkend en Europees perspectief...

Nadere informatie

Voorwoord... Opzet en leidraad... Lijst van de gebruikte afkortingen...

Voorwoord... Opzet en leidraad... Lijst van de gebruikte afkortingen... i INHOUDSTAFEL Voorwoord.............................................. Opzet en leidraad.......................................... Lijst van de gebruikte afkortingen............................. vii ix

Nadere informatie

N.C. van Oostrom-Streep, 'De kwalitatieve verplichting' Woord vooraf Lijst van afkortingen

N.C. van Oostrom-Streep, 'De kwalitatieve verplichting' Woord vooraf Lijst van afkortingen Inhoudsopgave Woord vooraf Lijst van afkortingen v xv Hoofdstuk 1 Inleiding op het onderwerp, presentatie van de onderzoeksvraag 1 1.1 Inleiding 1 1.2 De mogelijkheden 2 1.3 De vraag 4 1.4 De methode 5

Nadere informatie

PUBLICATIE VAN DE JAARREKENING

PUBLICATIE VAN DE JAARREKENING PUBLICATIE VAN DE JAARREKENING Onderzoek in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken naar (i) de bevoegdheid om ontheffing te verlenen van de verplichting om de jaarrekening op te maken, over

Nadere informatie

ONEERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN EN HANDHAVING VAN CONSUMENTENBESCHERMING IN DE FINANCIËLE SECTOR. Preadvies voor de Vereniging voor Effectenrecht 2010

ONEERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN EN HANDHAVING VAN CONSUMENTENBESCHERMING IN DE FINANCIËLE SECTOR. Preadvies voor de Vereniging voor Effectenrecht 2010 ONEERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN EN HANDHAVING VAN CONSUMENTENBESCHERMING IN DE FINANCIËLE SECTOR Preadvies voor de Vereniging voor Effectenrecht 2010 DEEL 1 Oneerlijke handelspraktijken en handhaving van

Nadere informatie

JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT

JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT samengesteld door mr. F. Stadermann, mr. W.A. Luiten, mr. M. Keijzer-de Korver en mr. A. Koopman derde, geheel herziene druk Inhoudsopgave DEEL I: AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT

Nadere informatie

Aansprakelijkheid, risico en onderneming: Europese en Zuid- Afrikaanse perspectieven

Aansprakelijkheid, risico en onderneming: Europese en Zuid- Afrikaanse perspectieven Redactie: Michael Faure Johann Neethling Aansprakelijkheid, risico en onderneming: Europese en Zuid- Afrikaanse perspectieven INTERSENTIA METRO XV INHOUDSOPGAVE Michael Faure & Johann Neethling INLEIDING

Nadere informatie

ASSER-SERIE PROCESRECHT CASSATIE IN BURGERLIJKE ZAKEN MR. D.J. VEEGENS MR. E. KORTHALS ALTES MR. H.A. GROEN KLUWER DEVENTER 2005

ASSER-SERIE PROCESRECHT CASSATIE IN BURGERLIJKE ZAKEN MR. D.J. VEEGENS MR. E. KORTHALS ALTES MR. H.A. GROEN KLUWER DEVENTER 2005 ASSER-SERIE PROCESRECHT CASSATIE IN BURGERLIJKE ZAKEN MR. D.J. VEEGENS VIERDE BEWERKT DRUK DOOR MR. E. KORTHALS ALTES EN MR. H.A. GROEN KLUWER DEVENTER 2005 /. Geschiedenis en rechtsvergelijking 1 1. De

Nadere informatie

DE LEVENSVERZEKERING

DE LEVENSVERZEKERING DE LEVENSVERZEKERING Een privaatrechtelijke en successierechtelijke beschouwing MR. W.J.M. VAN VEEN 1992 W.EJ. TJEENK WILLINK ZWOLLE INHOUD Lijst van gebruikte afkortingen XI Hoofdstuk 1 Inleiding 1 1.1

Nadere informatie

De aansprakelijkheid van de werkgever voor arbeidsongevallen en beroepsziekten

De aansprakelijkheid van de werkgever voor arbeidsongevallen en beroepsziekten De aansprakelijkheid van de werkgever voor arbeidsongevallen en beroepsziekten Een rechtsvergelijkend onderzoek The Employers' Liability for Occupational Accidents and Diseases A comparative research PROEFSCHRIFT

Nadere informatie

Het recht van kinderen op levensonderhoud: een gedeelde zorg

Het recht van kinderen op levensonderhoud: een gedeelde zorg Het recht van kinderen op levensonderhoud: een gedeelde zorg Een rechtsvergelijking tussen Nederland, Noorwegen en Zweden Child maintenance: a shared responsibility A legal comparison between the Netherlands,

Nadere informatie

Proportionele aansprakelijkheid bij personenschade

Proportionele aansprakelijkheid bij personenschade Proportionele aansprakelijkheid bij personenschade Prof mr. A.J. Akkermans 1 Inleiding Het bestuur van de LSA heeft de heer Peeperkorn en mij gevraagd of wij ieder een inleiding wilden houden over het

Nadere informatie

De rekenende rechter

De rekenende rechter Schoordijk Instituut Onderzoekschool voor Wetgevingsvraagstukken De rekenende rechter Van 'Iudex Non Calculat' naar actieve cijferaar? Redactie W.H. van Boom M.J. Borgers Boom Juridische uitgevers Den

Nadere informatie

Schadeomvang en schadeberekening

Schadeomvang en schadeberekening Schadeomvang en schadeberekening NGB Nederlands Genootschap van Bedrijfsjuristen 30 oktober 2012 mr. dr. Marcel R. Ruygvoorn Afbakening Aansprakelijkheid wordt verondersteld (uitzondering: kort exposé

Nadere informatie

GIRAAL EFFECTENVERKEER EN GOEDERENRECHT

GIRAAL EFFECTENVERKEER EN GOEDERENRECHT GIRAAL EFFECTENVERKEER EN GOEDERENRECHT EEN STUDIE NAAR ENKELE GOEDERENRECHTELIJKE ASPECTEN VAN DE WET GIRAAL EFFECTENVERKEER EEN WETENSCHAPPELIJKE PROEVE OP HET GEBIED VAN DE RECHTSGELEERDHEID PROEFSCHRIFT

Nadere informatie

Publicaties vanwege het CENTRUM VOOR NOTARIEEL RECHT. Waarde en Erfrecht

Publicaties vanwege het CENTRUM VOOR NOTARIEEL RECHT. Waarde en Erfrecht Publicaties vanwege het CENTRUM VOOR NOTARIEEL RECHT Waarde en Erfrecht Beschouwingen over de waarde van een onderneming in het erfrecht en enige verwante wetten door Mr. W. Burgerhart Kluwer a Wolters

Nadere informatie

Onrechtmatige daad: aansprakelijkheid voor personen

Onrechtmatige daad: aansprakelijkheid voor personen Monografieen Nieuw BW B46 Onrechtmatige daad: aansprakelijkheid voor personen Mr. F.T. Oldenhuis universitär hoofddocent vakgroep Privaatrecht en Notarieel Recht aan de Rijksuniversiteit te Groningen raadsheer-plaatsvervanger

Nadere informatie

WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID

WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID door Mariken Peters sectie aansprakelijkheid, verzekeringen en (letsel)schade STELLING 1 Als de werknemer een arbeidsongeval op de werkplek overkomt, is de werkgever altijd

Nadere informatie

Het openbaar ministerie in civiele zaken

Het openbaar ministerie in civiele zaken Het openbaar ministerie in civiele zaken M. E. de Meijer Erasmus Universität Rotterdam sander-g I lnstituut KLUWER 2003 INHOUDSOPGA VE Voorwoord V Inhoudsopgave VII Lijst van gebruikte afkortingen XV Hoofdstuk

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Inleiding 1

Hoofdstuk 1 Inleiding 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding 1 1.1 Introductie 1 1.2 Enkele cijfers 2 1.3 Het Haags Kinderontvoeringsverdrag in vogelvlucht 3 1.3.1 Inleiding 3 1.3.2 Definitie van internationale kinderontvoering

Nadere informatie

De ouderlijke aansprakelijkheid

De ouderlijke aansprakelijkheid De ouderlijke aansprakelijkheid De aansprakelijkheid van ouders voor de daden van hun minderjarige kinderen Raymond en Kathleen Eugène Graffiti jongen van 16 jaar die inwoont bij gescheiden moeder brengt

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v Dankwoord... ix Lijst van afkortingen... xiii Lijst van verkort aangehaalde literatuur... xv

INHOUD. Voorwoord... v Dankwoord... ix Lijst van afkortingen... xiii Lijst van verkort aangehaalde literatuur... xv INHOUD Voorwoord............................................................ v Dankwoord.......................................................... ix Lijst van afkortingen.................................................

Nadere informatie

ECLI:NL:RBSHE:2009:BJ7462

ECLI:NL:RBSHE:2009:BJ7462 ECLI:NL:RBSHE:2009:BJ7462 Instantie Datum uitspraak 03-09-2009 Datum publicatie 11-09-2009 Zaaknummer 629990 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Rechtbank 's-hertogenbosch Civiel recht

Nadere informatie

s t u d i e p o c k e t -s* p r i v aatrech t s 37 Erfrecht zesde druk Prof. mr. M.JA, van Mourik 1997 W.E.J. Tjeenk Willink Deventer

s t u d i e p o c k e t -s* p r i v aatrech t s 37 Erfrecht zesde druk Prof. mr. M.JA, van Mourik 1997 W.E.J. Tjeenk Willink Deventer s t u d i e p o c k e t -s* p r i v aatrech t s 37 Erfrecht zesde druk Prof. mr. M.JA, van Mourik 1997 W.E.J. Tjeenk Willink Deventer Inhoud Lijst van afkortingen/verklaring van Symbolen Enig verkort aangehaalde

Nadere informatie

ERFRECHT EN SCHENKING

ERFRECHT EN SCHENKING MR. C. ASSER'S HANDLEIDING TOT DE BEOEFENING VAN HET NEDERLANDS BURGERLIJK RECHT ERFRECHT EN SCHENKING BEWERKT DOOR MR. S. PERRICK ADVOCAAT EN NOTARIS TE AMSTERDAM DERTIENDE DRUK KLUWER - DEVENTER - 2002

Nadere informatie

AFKORTINGEN 13 1. INLEIDING 15

AFKORTINGEN 13 1. INLEIDING 15 Inhoud AFKORTINGEN 13 1. INLEIDING 15 1.1 Probleemstelling 15 1.1.1 Arbeidsongeschiktheid en re-integratie 15 1.1.2 Aansprakelijkheid en schadebeperking 17 1.1.3 Een complex systeem 19 1.1.4 De werkgever

Nadere informatie

Inhoud. Inleidende probleemstelling: wederkerige schenkingen... 11. Hoofdstuk 1. De emanatie van twee rechtsfiguren: de oorzaak en de voorwaarde...

Inhoud. Inleidende probleemstelling: wederkerige schenkingen... 11. Hoofdstuk 1. De emanatie van twee rechtsfiguren: de oorzaak en de voorwaarde... Voorwoord...v Dankwoord... vii Inleiding...1 Afdeling 1. Inleiding en situering van het onderwerp...1 Afdeling 2. Afbakening van het onderwerp...5 Afdeling 3. Onderzoeksmethode...5 A. Geïntegreerd onderzoek...5

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 Inleiding 1

Inhoudsopgave. 1 Inleiding 1 1 Inleiding 1 2 Onderzoeksopzet en verantwoording 5 2.1 Synopsis 5 2.2 Relevantie van het onderzoek 6 2.3 Afbakening en verantwoording van het onderzoek 7 2.4 Probleemstelling 9 2.5 Opbouw van het boek

Nadere informatie

Praktijkboek verjarings- en vervaltermijnen in de bouw

Praktijkboek verjarings- en vervaltermijnen in de bouw Praktijkboek verjarings- en vervaltermijnen in de bouw 2 e druk mr. S.J.H. Rutten Voorwoord De eerste druk van dit boek is door praktijk en in de literatuur met grote instemming ontvangen. In de recensie

Nadere informatie

VERKORTE INHOUDSOPGAVE

VERKORTE INHOUDSOPGAVE VERKORTE INHOUDSOPGAVE Voorwoord /V Gebruikte afkortingen / XXIII 1. Inleiding /1 2. Getuigenbewijs in de civiele procedure /5 2.1 Getuigenbewijs en waarheidsvinding / 5 2.2 Getuigenbewijs waarover? /

Nadere informatie

Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183. Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld

Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183. Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183 Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld Auteurs: mr. M. Verheijden en mr. L. Stevens Samenvatting In maart 2009 vindt een

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. VOORWOORD... v HOOFDSTUK I CIVIELRECHTELIJKE ASPECTEN PATRICK SENAEVE...1

INHOUDSOPGAVE. VOORWOORD... v HOOFDSTUK I CIVIELRECHTELIJKE ASPECTEN PATRICK SENAEVE...1 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD... v HOOFDSTUK I CIVIELRECHTELIJKE ASPECTEN PATRICK SENAEVE...1 Basisbibliografie...1 1. Grondslag en karakter...2 A. De onderhoudsuitkering tijdens de echtscheidingsprocedure:

Nadere informatie

Artikel 185 WW. Spoorboekje

Artikel 185 WW. Spoorboekje Artikel 185 WW Spoorboekje Wanneer is art. 185 WVW van toepassing? Er moet aan een aantal voorwaarden zijn voldaan wil art. 185 WVW van toepassing zijn. Allereerst zal er sprake moeten zijn van een ongeval

Nadere informatie