2.2 Kinderjaren. De bedragen en percentages uit dit hoofdstuk hoef je niet uit je hoofd te leren. Indien nodig krijg je deze op een proefwerk erbij.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "2.2 Kinderjaren. De bedragen en percentages uit dit hoofdstuk hoef je niet uit je hoofd te leren. Indien nodig krijg je deze op een proefwerk erbij."

Transcriptie

1 2.2 Kinderjaren Het krijgen van kinderen heeft voor ouders economische gevolgen: 1. Ouders krijgen minder tijd voor andere zaken en gaan bv. minder werken; 2. Kinderen kosten geld. De overheid komt ouders op twee manieren tegemoet: 1. Vergoeding voor kinderopvang: - Inkomensafhankelijk (hoog inkomen lage bijdrage overheid) (laag inkomen hoge bijdrage overheid) - Werkgever betaalt ook een deel van de kinderopvang. 2. Kinderbijslag - De hoogte hangt af van de leeftijd van het kind; - Voor kinderen die naar mbo-opleiding gaan krijgen ouders kinderbijslag tot 18 jaar; - Voor kinderen van 16 jaar of ouder die naar een hbo-opleiding; of universiteit gaan krijgen ouders geen kinderbijslag meer; - De peildatum voor de leeftijd is de eerste dag van het kwartaal. De bedragen en percentages uit dit hoofdstuk hoef je niet uit je hoofd te leren. Indien nodig krijg je deze op een proefwerk erbij. 1

2 2.3 Je eigen eerste geld Kinderen en jongeren hebben meestel twee bronnen van inkomsten: 1. Zakgeld van de ouders: - dit hangt vaak af van de leeftijd; - zakgeld krijg je over een bepaalde periode (stroomgrootheid); - het geld wat je op een bepaald moment bezit is een voorraadgrootheid. 2. Inkomen uit een baantje: Brutoloon Loonheffing (het geld dat je krijgt van je werkgever) (deze bestaat uit loonbelasting en premie volksverzekeringen) Loonbelasting gaat naar de overheid. Premie volksverzekeringen is een premie die je betaalt voor: - AOW (Uitkering van de overheid als je 65 jaar of ouder bent); - ANW (Uitkering van de overheid voor nabestaanden na overlijden); - AWBZ (Hieruit worden bepaalde ziektekosten betaalt). Brutoloon Loonheffing = Nettoloon 2

3 2.3 Je eigen eerste geld Kinderen en jongeren hebben meestel twee bronnen van inkomsten: 1. Zakgeld van de ouders: - dit hangt vaak af van de leeftijd; - zakgeld krijg je over een bepaalde periode (stroomgrootheid); - het geld wat je op een bepaald moment bezit is een voorraadgrootheid. 2. Inkomen uit een baantje: Brutoloon Loonheffing (het geld dat je krijgt van je werkgever) (deze bestaat uit loonbelasting en premie volksverzekeringen) Loonbelasting gaat naar de overheid. Premie volksverzekeringen is een premie die je betaalt voor: - AOW (Uitkering van de overheid als je 65 jaar of ouder bent); - ANW (Uitkering van de overheid voor nabestaanden na overlijden); - AWBZ (Hieruit worden bepaalde ziektekosten betaalt). Brutoloon Loonheffing = Nettoloon 3

4 2.3 Je eigen eerste geld De overheid geeft elke burger een korting op de te betalen loonheffing. In 2015 is deze algemene heffingskorting bij een belastbaar inkomen tot Bij een hoger inkomen neemt de algemene heffingskorting steeds verder af. Als de totale loonheffing, lager of gelijk is aan de algemene heffingskorting hoef je dus geen belasting te betalen. De algemene heffingskorting wordt door de belastingdienst per maand van de loonheffing afgetrokken. Elke maand wordt dus 1/12 van van de te betalen loonheffing afgetrokken. Voorbeeld: Peter werkt in een jaar 5 maanden. Het brutoloon per maand is De loonheffing bedraagt 25%. De algemene heffingskorting is Bereken het bedrag wat Peter aan belasting moet betalen. Totale brutoloon Peter = 5 x = Berekende loonheffing = 25% van = Te betalen loonheffing = = 47 4

5 2.4 De verdeling van de inkomens Voorbeeld: Van 5 mensen is het inkomen opgevraagd. Dit leidt tot het volgende overzicht: Peter verdient Sander verdient Barbara verdient Rebecca verdient en Petra verdient Als we een grafiek gaan tekenen van de inkomensverdeling binnen deze groep personen, krijgen we de lorenzkromme. Stap 1: Bereken per inkomensbedrag het aandeel van de personen die dit inkomen hebben in % van het totale aantal personen. Er zijn 5 mensen. Elk inkomensbedrag komt 1 keer voor. Van deze groep verdient Dus 20% 1.000, 20% 1.500, 20% 1.750, 20% en 20% Bij een indeling in groepen van 20% worden de groepen de kwintielen genoemd. Bij een indeling in groepen van 10% worden de groepen de decielen genoemd. Bij een indeling in groepen van 1% worden de groepen de percentielen genoemd. 5

6 2.4 De verdeling van de inkomens Voorbeeld: Van 5 mensen is het inkomen opgevraagd. Dit leidt tot het volgende overzicht: Peter verdient Sander verdient Barbara verdient Rebecca verdient en Petra verdient Stap 2: Bereken per inkomensbedrag het gecumuleerde aandeel van de personen die dit inkomen hebben of een lager inkomen in % van het totale aantal personen. 1 persoon verdient Dit is 20%. 2 personen verdienen of minder. Dit is 40%. 3 personen verdienen of minder. Dit is 60%. 4 personen verdienen of minder. Dit is 80%. 5 personen verdienen of minder. Dit is 100%. Stap 3: Bereken het totale inkomen dat de 5 personen verdienen. De 5 personen verdienen in totaal =

7 2.4 De verdeling van de inkomens Voorbeeld: Van 5 mensen is het inkomen opgevraagd. Dit leidt tot het volgende overzicht: Peter verdient Sander verdient Barbara verdient Rebecca verdient en Petra verdient Stap 4: Bereken het aandeel van het inkomen van elke persoon in % van het totale inkomen. Bereken ook de gecumuleerde aandelen. Aandeel Peter = 1.000/ x 100% = 11% Aandeel Sander = 1.500/ x 100% = 16% Aandeel Barbara = 1.750/ x 100% = 19% Aandeel Rebecca = 2.250/ x 100% = 24% Aandeel Petra = 2.750/ x 100% = 30% Gecumuleerd aandeel Peter = 11% Gecumuleerd aandeel P + S = 11% + 16% = 27% Gecumuleerd aandeel P + S + B = 27% + 19% = 46% Gecumuleerd aandeel P + S + B + R = 46% + 24% = 70% Gecumuleerd aandeel P + S + B + R + P = 70% + 30% = 100% 7

8 2.4 De verdeling van de inkomens Stap 5: Teken een grafiek met op de horizontale as het gecumuleerde aandeel van de personen in % van het totale aantal personen en op de verticale as het gecumuleerde aandeel van het inkomen in % van het totale inkomen. Je tekent nu een vloeiende kromme door de volgende punten: Hor. As Vert. as 20% 11% 40% 27% 60% 46% 80% 70% 100% 100% Let op: Teken altijd de diagonaal (volstrekt gelijke inkomensverdeling) 8

9 2.4 De verdeling van de inkomens De Gini-coëfficiënt zegt iets over de verdeling van de inkomens. Gini-coëfficiënt = A A B A = Oppervlakte tussen de diagonaal en de Lorenzcurve. B = Oppervlakte onder de Lorenzcurve. Bij een Gini-coëfficiënt van 0 is de inkomensverdeling perfect gelijk. De Lorenzcurve valt dan samen met de diagonaal. Bij een Ginicoëfficient van 1 is de inkomensverdeling perfect ongelijk. Eén persoon bezit nu al het inkomen. 9

10 2.4 De verdeling van de inkomens 10

11 2.5 De herverdeling van de inkomens Inkomensverdeling Verenigde Staten (Data 2008) 11

12 2.5 De herverdeling van de inkomens Verdeling van rijkdom Verenigde Staten (Data 2008) De eerste balk geeft de werkelijke verdeling; De tweede balk geeft aan hoe Amerikanen denken dat de verdeling in werkelijkheid is; De derde balk geeft aan hoe men zou willen dat de verdeling zou zijn. 12

13 2.5 De herverdeling van de inkomens 13

14 2.5 De herverdeling van de inkomens Inkomensverdeling Nederland (Data 2009) In Nederland bezit 10% van de bevolking 58% van al het vermogen; De lorenzcurve begint negatief. Dit komt door de huishouden die meer schulden dan bezittingen hebben; Merk ook op dat veel huishoudens geen vermogen hebben. 14

15 2.5 De herverdeling van de inkomens In het voorbeeld van hoofdstuk 2.4 hoefden de vijf personen geen belasting te betalen over hun inkomen. In werkelijkheid moet er over inkomen belasting betaald worden. Besteedbaar inkomen = het inkomen dat overblijft nadat belastingen betaald zijn. Wanneer mensen belasting moeten betalen, kan dit betekenen dat de verdeling van de inkomens verandert. Nivellering = na de belastingheffing zijn de procentuele inkomensverschillen kleiner geworden. De inkomensverdeling wordt nu minder scheef (gelijker). Bij een progressief belastingstelsel (hogere inkomens betalen % meer belasting dan de lagere inkomens) ontstaat nivellering. Denivellering = na de belastingheffing zijn de procentuele inkomensverschillen groter geworden. De inkomensverdeling wordt nu schever (ongelijker) Bij een degressief belastingstelsel (hogere inkomens betalen % minder belasting dan de lagere inkomens) ontstaat denivellering. 15

16 2.5 De herverdeling van de inkomens Bij een proportioneel belastingstelsel betaald iedereen hetzelfde % aan belasting. Of nivellering/denivellering van inkomens rechtvaardig of niet rechtvaardig is, is geen vraag voor economen (maar wel voor politici). Voorbeeld: Voor het heffen van belastingen verdienen Rebecca en Petra samen 54% van het totale inkomen. Rebecca en Petra zijn de twee personen die het meeste verdienen. Na het heffen van belastingen verdienen Rebecca en Petra samen 46% van het totale inkomen. Door het heffen van belastingen worden de procentuele inkomensverschillen kleiner. Na betaling van belastingen verdienen Rebecca en Petra een kleiner deel van het totale inkomen dan voor de heffing van belastingen. Er heeft nu nivellering plaatsgevonden. 16

17 2.6 Ruilen over de tijd Als je inkomen hebt ontvangen, kun je een tweetal dingen doen: Consumeren Sparen = geld besteden voor de bevrediging van behoeften. = het niet-besteden van (een deel) van het inkomen. We hebben eerder gezien, dat in de economie alles draait om keuzes. Als je spaart, kies je ervoor om het moment van consumptie te verplaatsen naar de toekomst. (Video ASO Bank Juinen Van Kooten en de Bie) Het geld wordt voorlopig niet als ruilmiddel, maar als bewaarmiddel gebruikt. Dit heet ruilen over de tijd (intertemporele ruil). Deze persoon heeft een lage tijdsvoorkeur. Als je geld leent, kies je ervoor om het moment van consumptie te vervroegen. Deze persoon heeft een hoge tijdsvoorkeur. Ook nu is er sprake van ruilen over de tijd. We hebben eerder gezien, dat er bij het maken van keuzes sprake is van opofferingskosten. 17

18 2.6 Ruilen over de tijd Voorbeeld: Peter wil de nieuwe Ipad Air kopen. Hij heeft hiervoor nog niet voldoende geld. Peter kan nu twee dingen doen: 1) Hij wacht tot hij voldoende geld heeft; 2) Hij leent geld om de Ipad Air nu te kunnen kopen. Als Peter kiest voor optie 1 zijn de opofferingskosten dat hij voorlopig niet kan genieten van zijn nieuwe Ipad Air. Peter ontvangt voor het wachten wel een rentevergoeding als hij zijn geld op een spaarrekening zet. Als Peter kiest voor optie 2 zijn de opofferingskosten dat hij rente zal moeten betalen over zijn lening. Ook loopt hij de rente mis die hij zou krijgen wanneer hij het geld op zijn spaarrekening zou zetten. Wanneer Peter weet dat de prijs van de Ipad Air in de toekomst gaat stijgen of dalen zal dit van invloed zijn op de beslissing die Peter neemt. 18

19 2.7 Werken of doorleren Voorbeeld: Sandra heeft na het afmaken van haar MBO opleiding de volgende twee keuzes: 1) Sandra gaat werken; 2) Sandra gaat een HBO opleiding volgen. Als Sandra kiest voor optie 1, gaat ze al meteen geld verdienen. Ze kan dus meteen gaan consumeren. Doordat ze een MBO opleiding heeft, kan ze een minder goede baan krijgen dan iemand die een HBO opleiding heeft gevolgd. Als Sandra kiest voor optie 2, gaat ze pas later geld verdienen. Ze moet haar consumptie dus uitstellen. Doordat Sandra een HBO opleiding gevolgd heeft, kan ze later een betere baan krijgen waardoor haar totale verdiencapaciteit (het bedrag dat iemand maximaal kan verdienen) meer is dan dat van iemand met een MBO opleiding. Economie beschrijft de gevolgen van een bepaalde keuze van Sandra. Sandra zal uiteindelijk zelf haar keuze moeten maken. In economische zin is er bij dit voorbeeld dus geen foute keuze/oplossing/antwoord. 19

20 2.7 Werken of doorleren Iedereen die studeert heeft recht op een basisbeurs en een ov-studentenkaart om gratis te reizen (of door de weeks of in het weekend). Dit zijn schenkingen; Afhankelijk van het inkomen van je ouders kun je een aanvullende beurs krijgen; Deze aanvullende beurs wordt hoger als het belastbaar inkomen van de ouders lager is; Iedereen die studeert heeft de mogelijkheid om bij te lenen; Er bestaat ook de mogelijkheid om te lenen voor het betalen van collegegeld tot een bepaald maximumbedrag. Onderwijs en de hoogte van het onderwijsniveau hebben gunstige effecten op de samenleving (meer productie, betere concurrentie met het buitenland, meer welvaart). Studeren is niet enkel een individueel belang maar ook een collectief belang. Studenten moeten een deel zelf betalen, maar de overheid betaalt het grootste deel van de onderwijskosten uit de belastingen. Let op: Je hoeft de bedragen uit de tabellen 2.15 t/m 2.18 niet van buiten te leren. Je moet er wel mee kunnen werken als ze gegeven zijn. 20

21 2.7 Werken of doorleren Voorbeeld: Jan gaat studeren in Utrecht. Hij gaat op kamers wonen. De moeder van Jan heeft een belastbaar inkomen van De vader van Jan heeft een belastbaar inkomen van Bereken aan de hand van de tabellen 2.15 t/m 2.18 (pagina 32 en 33) de aanvullende beurs van Jan en het bedrag dat hij maandelijks maximaal kan lenen. Aanvullende beurs: 1) Jan is uitwonend. Uit tabel 2.18 volgt dat de aanvullende beurs maximaal 252,17 is; 2) De moeder van Jan heeft een belastbaar inkomen van Uit tabel 2.17 volgt dat er 267,17 van de aanvullende beurs van Jan af gaat; 3) De vader van Jan heeft een belastbaar inkomen van Uit tabel 2.17 volgt dat er 111,99 bij de aanvullende beurs van Jan bij komt; 4) De aanvullende beurs van Jan wordt nu 252,17-267, ,99 = 96,99 21

22 2.7 Werken of doorleren Voorbeeld: Jan gaat studeren in Utrecht. Hij gaat op kamers wonen. De moeder van Jan heeft een belastbaar inkomen van De vader van Jan heeft een belastbaar inkomen van Bereken aan de hand van de tabellen 2.15 t/m 2.18 (pagina 32 en 33) de aanvullende beurs van Jan en het bedrag dat hij maandelijks maximaal kan lenen. Maximaal leenbedrag: 1) Jan heeft recht op een aanvullende beurs van 96,99; 2) De maximale aanvullende beurs is 252,17; 3) Jan kan het verschil van 252,17-96,99 = 155,16 bijlenen; 4) Samen met het maximaal te lenen bedrag van 441,58 kan Jan dus in totaal 155, ,58 = 596,76 bijlenen. 22

2.2 Kinderjaren. De bedragen en percentages uit dit hoofdstuk hoef je niet uit je hoofd te leren. Indien nodig krijg je deze op een proefwerk erbij.

2.2 Kinderjaren. De bedragen en percentages uit dit hoofdstuk hoef je niet uit je hoofd te leren. Indien nodig krijg je deze op een proefwerk erbij. 2.2 Kinderjaren Het krijgen van kinderen heeft voor ouders economische gevolgen: 1. Ouders krijgen minder tijd voor andere zaken en gaan bv. minder werken; 2. Kinderen kosten geld. De overheid komt ouders

Nadere informatie

ALGEMENE ECONOMIE /04

ALGEMENE ECONOMIE /04 HBO Algemene economie Raymond Reinhardt 3R Business Development raymond.reinhardt@3r-bdc.com 3R 1 M 3 benaderingen van het begrip inkomen : F economisch: - nominaal inkomen (in geld uitgedrukt) - reëel

Nadere informatie

4.1 Klaar met de opleiding

4.1 Klaar met de opleiding 4.1 Klaar met de opleiding 1. Werken in loondienst - Bij een bedrijf of bij de overheid (gemeente, provincie, ministerie); - Je krijgt loon/salaris; - Je hebt een bepaalde zekerheid, dat je werk hebt,

Nadere informatie

4 Toon met twee verschillende berekeningen aan dat het ontbrekende gemiddelde inkomen (a) in de tabel gelijk moet zijn aan 70 000 euro.

4 Toon met twee verschillende berekeningen aan dat het ontbrekende gemiddelde inkomen (a) in de tabel gelijk moet zijn aan 70 000 euro. Grote opgave personele inkomensverdeling Blz. 1 van 4 personele inkomensverdeling Inkomensverschillen tussen personen kunnen te maken hebben met de verschillende soorten inkomen. 1 Noem drie soorten primair

Nadere informatie

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Valt het mee of tegen? a Als Yara een appartement koopt moet ze een hypotheek afsluiten. Hiervoor betaalt ze iedere maand een bepaald bedrag. Dit zijn haar

Nadere informatie

DE LORENZKROMME. Lorenzkromme 1

DE LORENZKROMME. Lorenzkromme 1 DE LORENZKROMME Lorenzkromme 1 1. INKOMENSVERSCHILLEN VERKLAARD Elk jaar stelt managementadviesbureau Berenschot speciaal voor Elsevier een lijst op van 257 veel voorkomende functies en het daarvoor betaalde

Nadere informatie

Economie Pincode klas 4 VMBO-GT 5 e editie Samenvatting Hoofdstuk 7 De overheid en ons inkomen Exameneenheid: Overheid en bestuur

Economie Pincode klas 4 VMBO-GT 5 e editie Samenvatting Hoofdstuk 7 De overheid en ons inkomen Exameneenheid: Overheid en bestuur Paragraaf 7.1 Groeit de economie? BBP = Bruto Binnenlands Product, de totale productie in een land in één jaar Nationaal inkomen = het totaal van alle inkomens in een land in één jaar Inkomen = loon, rente,

Nadere informatie

Lesbrief Jong en Oud 3 e druk

Lesbrief Jong en Oud 3 e druk Hoofdstuk 1. 1.16 C. School of baantje 1.17 a. 200/ 10 = 20 keer. b. Zie figuur. c. Zie figuur. d. 15 keer naar de bioscoop kost hem 150. Er blijft dan nog 50 over voor tijdschriften. Hij kan nog 50/5

Nadere informatie

Lesbrief Levensloop 1 e druk

Lesbrief Levensloop 1 e druk Hoofdstuk 1. Kiezen 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 B C D D C B 1.29 a. Mannen werken gemiddeld 26,9 uur. In procenten is dat (26,9/39,6) 100% = 67,9%. Vrouwen werken gemiddeld 12,3 van de 38,9 uur, dat

Nadere informatie

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten?

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 3) Wat zijn negatief externe effecten? 4) Waarom is deze maatstaf niet goed genoeg? Licht toe. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte

Nadere informatie

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl Studeren in 2015-2016 Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten www.wijzeringeldzaken.nl Alles over studeren en geldzaken op een rij: Zorgen over geld, daar zit niemand op te wachten. Zeker niet

Nadere informatie

Anw: uitkering bij overlijden

Anw: uitkering bij overlijden Anw: uitkering bij overlijden Inhoud Wat is de Anw 2 Voor wie is de Anw 2 Wanneer krijgt u Anw 3 De halfwezenuitkering 6 Inkomsten 7 Hoeveel is de Anw 8 Hoe lang duurt de Anw-uitkering 8 Wat gaat er van

Nadere informatie

Jong & Oud ECONOMIE HAVO 4

Jong & Oud ECONOMIE HAVO 4 Jong & Oud ECONOMIE HAVO 4 Hoofdstuk 1: school of baantje Gevangendilemma Laat de gevolgen van een keuze zien, waarbij een ander betrokken is Twee strategieën waaruit gekozen kan worden Tabel van een gevangendilemma

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Als u 65 jaar of ouder bent

Als u 65 jaar of ouder bent 2007 Als u 65 jaar of t Als u 65 jaar wordt, heeft dit gevolgen voor uw belasting en premie volksverzekeringen. Deze gevolgen hebben bijvoorbeeld betrekking op uw belastingtarief, uw heffingskortingen,

Nadere informatie

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl Studeren in 2015-2016 Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten www.wijzeringeldzaken.nl Alles over studeren en geldzaken op een rij: Zorgen over geld, daar zit niemand op te wachten. Zeker niet

Nadere informatie

Anw: uitkering bij overlijden

Anw: uitkering bij overlijden Anw: uitkering bij overlijden Inhoud Wat is de Anw 2 Voor wie is de Anw 2 Wanneer krijgt u Anw 3 Als u een kind onder 18 jaar heeft 6 Inkomsten 7 Hoeveel is de Anw 8 Hoe lang duurt de Anw-uitkering 8 Wat

Nadere informatie

Economie module 4 Ruilen in de tijd. goederen kopen

Economie module 4 Ruilen in de tijd. goederen kopen Economie module 4 Ruilen in de tijd 27 blz. werkboek = 1 ½ blz. per les H1 par 1 & 2 vb.1 O O sparen om tijd storting + rente iets te kopen goederen kopen vb.2 O O geld lenen om tijd aflossing + rente

Nadere informatie

Aanvullende inkomsten

Aanvullende inkomsten Hoofdstuk 2 Geldzaken 3-B Naam: Klas/groep: Datum: Aanvullende inkomsten Leerdoelen Je kunt aangeven welke verschillende aanvullende inkomsten de overheid verstrekt. Je kunt aangeven wanneer iemand deze

Nadere informatie

Werk en inkomen. Aangegeven loon/uitkering altijd BRUTO Wat gaat daar dan nog van af?

Werk en inkomen. Aangegeven loon/uitkering altijd BRUTO Wat gaat daar dan nog van af? Workshop Agenda 1. Introductie 2. Werk en inkomen 3. Verzekeringen 4. Woning a) Kopen b) Huren 5. Geld over a) Sparen b) Beleggen 6. Budgetteren 7. Hands-on a) Opstellen financiële planning 8. Vragenronde

Nadere informatie

H1: Economie gaat over..

H1: Economie gaat over.. H1: Economie gaat over.. 1: Belangen Geld is voor de economie een smeermiddel, door het gebruik van geld kunnen we handelen, sparen en goederen prijzen. Belangengroep Belang = Ze komen op voor belangen

Nadere informatie

Opdrachten belastingstelsel

Opdrachten belastingstelsel Opdrachten belastingstelsel Gegevens: BOX 1 Schijf Belastbaar inkomen uit werk en woning Inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen Totale belasting in een schijf 1 tot 18.628 33,% 6.147 2 van 18.629

Nadere informatie

Verzonden: Aangifte inkomstenbelasting 2014

Verzonden: Aangifte inkomstenbelasting 2014 Eigen kopie, niet opsturen Aangifte Inkomstenbelasting 2014 Formulierenversie IB 651-2Z51OLAV Afgedrukt op 24-4-2015 Verzonden: Aangifte inkomstenbelasting 2014 Burgerservicenummer 034734879 Ondertekening

Nadere informatie

De overheid. Uitgaven: uitkeringen en subsidies. De overheid. Ontvangsten: belasting en premies. De grote herverdeler van inkomens

De overheid. Uitgaven: uitkeringen en subsidies. De overheid. Ontvangsten: belasting en premies. De grote herverdeler van inkomens Overheid H2 De overheid De grote herverdeler van inkomens Ontvangsten: belasting en premies De overheid Uitgaven: uitkeringen en subsidies De grote herverdeler van inkomens 2 De Nederlandse overheid Belangrijke

Nadere informatie

Studiefinanciering Bijverdienen 2014

Studiefinanciering Bijverdienen 2014 Studiefinanciering Bijverdienen 2014 Als je studiefinanciering krijgt, mag je elk jaar een bedrag bijverdienen zonder dat je studiefinanciering daardoor in gevaar komt. In 2014 is de bijverdiengrens 13.729,80.

Nadere informatie

Zacco. bekennen 10 jaar, 10 jaar 1 jaar, 22 jaar zwijgen 22 jaar, 1 jaar 2 jaar, 2 jaar

Zacco. bekennen 10 jaar, 10 jaar 1 jaar, 22 jaar zwijgen 22 jaar, 1 jaar 2 jaar, 2 jaar LESBRIEF JONG & OUD Hoofdstuk 1 School of baantje? 1.1 Keuze maken Het maken van de juiste keuze is niet altijd makkelijk. Sofie staat voor de keuze de havo afmaken en daarna een hbo-opleiding te volgen

Nadere informatie

Domein Welvaart en Groei

Domein Welvaart en Groei Domein Welvaart en Groei Zie steeds de eenvoud!! havo Frans Etman Welvaart Welvaart Hoe je jouw wensen kan vervullen met producten. Dat is thuistaal. Voor een toets schrijf je op: de mate van behoeftebevrediging

Nadere informatie

Rendement = investeringsopbrengst/ investering *100% Reëel rendement = Nominaal rendement / CPI * 100-100 Als %

Rendement = investeringsopbrengst/ investering *100% Reëel rendement = Nominaal rendement / CPI * 100-100 Als % Inflatie Stijging algemene prijspeil Consumenten Prijs Indexcijfer Gewogen gemiddelde Voordeel: Mensen met schulden Nadeel: Mensen met loon, spaargeld Reële winst bedrijven daalt Rentekosten bedrijven

Nadere informatie

Verzonden: Aangifte inkomstenbelasting 2014

Verzonden: Aangifte inkomstenbelasting 2014 Eigen kopie, niet opsturen Aangifte Inkomstenbelasting 2014 Formulierenversie IB 651 2Z51OLAV Afgedrukt op 432015 Verzonden: Aangifte inkomstenbelasting 2014 Burgerservicenummer 090251015 Ondertekening

Nadere informatie

Verzonden: Aangifte inkomstenbelasting 2014

Verzonden: Aangifte inkomstenbelasting 2014 Eigen kopie, niet opsturen Aangifte Inkomstenbelasting 2014 Formulierenversie IB 651-2Z51OLAV Afgedrukt op 24-4-2015 Verzonden: Aangifte inkomstenbelasting 2014 Burgerservicenummer 203988401 Ondertekening

Nadere informatie

Als u gaat scheiden. Let op! PA 960-1Z81FD (2126)

Als u gaat scheiden. Let op! PA 960-1Z81FD (2126) 2008 Als u gaat scheiden Als u gaat scheiden, heeft dit gevolgen voor de belasting van u en uw echtgenoot. Voor de belastingheffing wordt u als gescheiden beschouwd, als u niet meer bij elkaar woont. Om

Nadere informatie

Oefentoets Klas: havo 3 / vwo 3

Oefentoets Klas: havo 3 / vwo 3 Oefentoets Klas: havo 3 / vwo 3 Vak: economie Toets over: h1 en h2 Lesbrief: kopen en werken Hulpmiddelen: gewone rekenmachine DEZE OEFENTOETS BESTAAT UIT 8 OPGAVEN! Opgave 1 Begrippen 1 Noem alle productiefactoren

Nadere informatie

Inkomstenbelasting. Module 7 hoofdstuk 2

Inkomstenbelasting. Module 7 hoofdstuk 2 Inkomstenbelasting Module 7 hoofdstuk 2 Verschillende vormen inkomen, verschillende vormen belasting Verschillende boxen Box 1 Bruto inkomen uit arbeid (denk aan brutoloon) Inkomen uit koophuis Aftrekposten

Nadere informatie

Domein E: Concept Ruilen over de tijd

Domein E: Concept Ruilen over de tijd 1. Het bruto binnenlands product is gestegen met 0,9%. Het inflatiepercentage bedraagt 2,1%. Bereken de reële groei van het BBP. 2. Waarmee wordt het inflatiepercentage gemeten? 3. Lees de onderstaande

Nadere informatie

Grootverdiener zwaarder belast

Grootverdiener zwaarder belast 4 september 2009 Grootverdiener zwaarder belast AMSTERDAM - De PvdA zint op de terugkeer van een toptarief van 60 procent in de inkomstenbelasting. Het toptarief is nu 52 procent. Acht jaar geleden was

Nadere informatie

5.1 Het speelkwartier

5.1 Het speelkwartier 5.1 Het speelkwartier Economie gaat over het maken van keuzes. Iedereen maakt in het leven constant keuzes. Deze keuzes hebben economische gevolgen: Welke studie ga je volgen? Wanneer ga je op jezelf wonen?

Nadere informatie

Als u gaat werken in Duitsland

Als u gaat werken in Duitsland DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 3.1.2.313 Als u gaat werken algemene informatie bronnen Brochure Belastingdienst, uitgave 2008; www.belastingdienst.nl Als u in Nederland woont en gaat werken, gaat

Nadere informatie

Studiefinanciering Bijverdienen 2016

Studiefinanciering Bijverdienen 2016 Studiefinanciering Bijverdienen 2016 Krijg je in (een deel van) 2016 studiefinanciering voor het mbo? Of voor het hoger onderwijs en val je (deels) onder het oude stelsel? Dan mag je per kalender jaar

Nadere informatie

Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek. Ontwerp power point; Henk Douna

Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek. Ontwerp power point; Henk Douna Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek Ontwerp power point; Henk Douna De grootste financiële beslissing in een mensenleven 2 520.000.000.000,- ( 520 mrd) Totale hypotheekschuld van Nederlandse huishoudens

Nadere informatie

Studiefinanciering Bijverdienen 2015

Studiefinanciering Bijverdienen 2015 Studiefinanciering Bijverdienen 2015 Als je studiefinanciering krijgt, mag je elk jaar een maximaal bedrag bijverdienen. In 2015 is de bijverdiengrens 13.856,11. Het gaat om het verzamelinkomen of belastbaar

Nadere informatie

Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen

Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen Ruilen over de tijd Intertemporele substitutie Bedrijven lenen geld om te investeren

Nadere informatie

HRo - Loonbelasting -- Deel 4

HRo - Loonbelasting -- Deel 4 Loonheffing les 4 programma Loonheffingen Wanneer wordt het loon genoten? Tarieven Loonheffingskorting Tabellen Loonberekening Tabel bijzondere beloningen Loonheffingen en genietingsmoment Wij onderscheiden:

Nadere informatie

HRo - Loonbelasting -- Deel 4

HRo - Loonbelasting -- Deel 4 Loonheffing les 4 programma Loonheffingen Wanneer wordt het loon genoten? Tarieven Loonheffingskorting Loonheffingen en genietingsmoment Wij onderscheiden: loonbelasting premies volksverzekeringen inkomensafhankelijke

Nadere informatie

INHOUD [ 7 ] G E L D W I J Z E R S T U D E N T E N

INHOUD [ 7 ] G E L D W I J Z E R S T U D E N T E N INHOUD Inleiding 9 Studiefinanciering Recht op studiefinanciering 11 Een DigiD aanvragen 12 Inkomsten van DUO 12 Geen recht meer op prestatiebeurs 17 Hoeveel betalen je ouders? 18 Gevolgen van je studieschuld

Nadere informatie

Regelingen en voorzieningen CODE 8.3.2.310. Ouderbijdrage 2014. brochure. bronnen www.duo.nl, oktober 2013

Regelingen en voorzieningen CODE 8.3.2.310. Ouderbijdrage 2014. brochure. bronnen www.duo.nl, oktober 2013 Regelingen en voorzieningen CODE 8.3.2.310 Ouderbijdrage 2014 brochure bronnen www.duo.nl, oktober 2013 Studiefinanciering Berekenen ouderbijdrage 2014 De ouderbijdrage is het bedrag dat u verondersteld

Nadere informatie

Voornamen m/v * Telefoon privé. Telefoon werk. E-mailadres

Voornamen m/v * Telefoon privé. Telefoon werk. E-mailadres Vragenformulier ten behoeve het verzorgen van een belastingaangifte over het jaar 2015 * (slechts één formulier benodigd voor betrokkene en eventueel echtgenoot c.q. partner/samenwonende). 1. ALGEMEEN

Nadere informatie

Domein Welvaart en Groei

Domein Welvaart en Groei Domein Welvaart en Groei Zie steeds de eenvoud!! vwo Frans Etman Welvaart Welvaart Hoe je jouw wensen kan vervullen met producten. Dat is thuistaal. Voor een toets schrijf je op: de mate van behoeftebevrediging

Nadere informatie

2009 -- HRo - Loonbelasting -- Deel 3

2009 -- HRo - Loonbelasting -- Deel 3 Loonheffing les 3 programma Bijzondere regelingen Spaarloonregeling Levensloopregeling Gebruikelijk loon Eindheffing Premieheffing Volksverzekeringen Werknemersverzekeringen Spaarloon 1 van 3 Doel Bevorderen

Nadere informatie

Vermogen in Nederland gelijker verdeeld sinds eind negentiende eeuw

Vermogen in Nederland gelijker verdeeld sinds eind negentiende eeuw Vermogen in Nederland gelijker verdeeld sinds eind negentiende eeuw Koen Caminada, Universiteit Leiden Kees Goudswaard, Universiteit Leiden Marike Knoef, Universiteit Leiden De verdeling van vermogen in

Nadere informatie

Productvoorwaarden BLG Aanvullend Inkomen Uitkeringsrekening Geldig vanaf 1 januari 2016

Productvoorwaarden BLG Aanvullend Inkomen Uitkeringsrekening Geldig vanaf 1 januari 2016 Productvoorwaarden BLG Aanvullend Inkomen Geldig vanaf 1 januari 2016 Dit zijn de Productvoorwaarden BLG Aanvullend Inkomen van BLG Wonen. In dit document leest u welke afspraken er gelden voor deze spaarrekening.

Nadere informatie

Uitwerking Examentraining havo voor economisch tekenen

Uitwerking Examentraining havo voor economisch tekenen Uitwerking Examentraining havo voor economisch tekenen Opgave 1 Vraag- en aanbodcurve met consumenten- en producentensurplus. Qv = -0,5p + 10 Qa = 0,5p 2 Qa = Qv Prijs in euro, q in stuks. 1. Teken de

Nadere informatie

Productvoorwaarden Aanvullend Pensioen Uitkeringsrekening

Productvoorwaarden Aanvullend Pensioen Uitkeringsrekening Particulier Pensioen Productvoorwaarden Aanvullend Pensioen Dit zijn de Voorwaarden Aanvullend Pensioen van RegioBank. In dit document leest u welke afspraken er gelden voor deze spaarrekening. Ook leest

Nadere informatie

Levensloopregeling. Spaar voor uw verlof

Levensloopregeling. Spaar voor uw verlof Levensloopregeling Spaar voor uw verlof De Levensloopregeling Spaar voor uw verlof Nederland verandert. Non stop werken tot aan ons pensioen is niet meer vanzelfsprekend, we willen werk kunnen combineren

Nadere informatie

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later

DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD. Module 4 Nu en later DOMEIN E: RUILEN OVER DE TIJD Module 4 Nu en later Inflatie Definitie: stijging van het algemeen prijspeil Gevolgen van inflatie koopkracht neemt af Verslechtering internationale concurrentiepositie Bij

Nadere informatie

Economie. Boekje Oud & Jong Samenvattingen + overige voorbereiding voor de toets. Inhoud:

Economie. Boekje Oud & Jong Samenvattingen + overige voorbereiding voor de toets. Inhoud: Boekje Oud & Jong Samenvattingen + overige voorbereiding voor de toets Economie Inhoud: Wat? blz. h1 & h2 samengevat 2 h3 samengevat 3 h4 samengevat 4 h5 samengevat 4 & 5 h6 samengevat 5 & 6 h7 Samengevat

Nadere informatie

Eindexamen economie havo 2011 - I

Eindexamen economie havo 2011 - I Opgave 1 AWBZ-zorgen Havo-leerling Dick besluit voor economie een profielwerkstuk te maken over de stijgende uitgaven van de AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten). Hieronder staan drie delen van

Nadere informatie

Pensioenfonds Vopak Individueel pensioenbeleggen. Pagina. Bijna met pensioen

Pensioenfonds Vopak Individueel pensioenbeleggen. Pagina. Bijna met pensioen Pensioenfonds Vopak Individueel pensioenbeleggen Pagina Bijna met pensioen Voorwoord Misschien droomt u van verre reizen of heeft u straks eindelijk tijd om uw oude hobby weer op te pakken. Maar het kan

Nadere informatie

Verzonden: Aangifte inkomstenbelasting 2014

Verzonden: Aangifte inkomstenbelasting 2014 Eigen kopie, niet opsturen Aangifte Inkomstenbelasting 2014 Formulierenversie IB 651-2Z51OLAV Afgedrukt op 2-7-2015 Verzonden: Aangifte inkomstenbelasting 2014 Burgerservicenummer 064236109 Ondertekening

Nadere informatie

Nog niet verstuurd: Aangifte inkomstenbelasting 2014

Nog niet verstuurd: Aangifte inkomstenbelasting 2014 Eigen kopie, niet opsturen Aangifte Inkomstenbelasting 2014 Formulierenversie IB 651-2Z51OLAV Afgedrukt op 15-9-2015 Nog niet verstuurd: Aangifte inkomstenbelasting 2014 Burgerservicenummer 036071420 Ondertekening

Nadere informatie

Studiefinanciering. Bereken de ouderbijdrage 2009

Studiefinanciering. Bereken de ouderbijdrage 2009 DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 8.3.2.311 vervallen: het (vrijwel) gelijknamige bericht, datumnr 0712-1148 Studiefinanciering. Bereken de ouderbijdrage 2009 algemene informatie bronnen www.ib-groep.nl,

Nadere informatie

Vermogensmarkt Bank, Beurs of de Haaien

Vermogensmarkt Bank, Beurs of de Haaien Vermogensmarkt Bank, Beurs of de Haaien Havo Economie 2010-2011 VERS Opdracht 1: a. Eigen antwoorden. Opletten dat het om verschillende zaken gaat. b. Eigen antwoorden. c. Waarschijnlijk zal niet het gehele

Nadere informatie

Geld voor school en studie

Geld voor school en studie Geld voor school en studie Aangenaam, wij zijn duo DUO staat voor Dienst Uitvoering Onderwijs. We voeren verschillende onderwijswetten en -regelingen uit, namens het ministerie van Onderwijs, Cultuur en

Nadere informatie

Levensloop. 1.4 Lever je gemotiveerde afweging bij de docent in. 1.5 1. Consumeren. 2. Investeren. 3. Consumeren. 4. Investeren.

Levensloop. 1.4 Lever je gemotiveerde afweging bij de docent in. 1.5 1. Consumeren. 2. Investeren. 3. Consumeren. 4. Investeren. Hoofdstuk 1 Kiezen 1.1 a. 1) Het vwo afmaken óf overstappen op deeltijd-mbo (roc). 2) Op vakantie met vrienden óf met het gezin. 3) Wel baantje óf geen baantje. b. Voordeel 1): later betere baan; nadeel:

Nadere informatie

Economie Samenvatting M4

Economie Samenvatting M4 Economie Samenvatting M4 Hoofdstuk 1 De prijs van tijd Ruilen over tijd is een belangrij onderdeel van economisch handelen. Dat geldt voor huishoudens, bedrijven en de overheid. Gezinnen sparen voor hun

Nadere informatie

Toegankelijkheid hoger onderwijs en de rol van studiefinanciering

Toegankelijkheid hoger onderwijs en de rol van studiefinanciering Toegankelijkheid hoger onderwijs en de rol van studiefinanciering Achtergrondnotitie van de HBO-raad n.a.v. ideeën over een leenstelsel Den Haag, 3 september 2012 Inleiding In het recente debat over mogelijk

Nadere informatie

3 oefenopgaven lorenzcurve pagina 1 van 5

3 oefenopgaven lorenzcurve pagina 1 van 5 3 oefenopgaven lorenzcurve pagina 1 van 5 Inleiding Hoe maak je een lorenzcurve uit losse meetwaarden? Gegeven: 10 bedrijven met omzet: 40, 56, 90, 201, 162, 31, 170, 180, 191, 118 ( mln ) i Sorteren:

Nadere informatie

Aanvullende toelichting Belasting berekenen bij emigratie of immigratie in 2015

Aanvullende toelichting Belasting berekenen bij emigratie of immigratie in 2015 Belastingdienst 15 2015 Aanvullende toelichting Belasting berekenen bij emigratie of immigratie in 2015 IB 331-1B51PL Deze aanvullende toelichting hoort bij de M aangifte 2015. In het Overzicht inkomsten

Nadere informatie

Adviestabel ouderbijdragen kinderopvang 2003

Adviestabel ouderbijdragen kinderopvang 2003 Toelichting bij het formulier voor de berekening van het belastbaar inkomen 1. Algemeen Vooraf Ouders betalen de hoogste ouderbijdrage, tenzij zij kunnen aantonen dat het gezamenlijke belastbaar huishoudinkomen

Nadere informatie

3 oefenopgaven lorenzcurve pagina 1 van 4

3 oefenopgaven lorenzcurve pagina 1 van 4 3 oefenopgaven lorenzcurve pagina 1 van 4 Inleiding Abstracte beschrijving Een lorenzcurve geeft aan hoe meetwaarde y is verdeeld over de populatie x. Een lorenzcurve loopt van (x, y) = (, ) tot (1, 1).

Nadere informatie

CPI = 122,5 Wat zegt dit? Hoe bereken je dit? Categorieën Aandeel Prijsstijging Optelling. Voeding 40% 10% Kleding 35% -5% Overig 0 CPI 102,25

CPI = 122,5 Wat zegt dit? Hoe bereken je dit? Categorieën Aandeel Prijsstijging Optelling. Voeding 40% 10% Kleding 35% -5% Overig 0 CPI 102,25 CPI = 122,5 Wat zegt dit? Hoe bereken je dit? Categorieën Aandeel Prijsstijging Optelling Voeding 40% 10% Kleding 35% -5% Overig 0 CPI 102,25 ConsumentenPrijsIndexcijfer Consumenten Prijsindexcijfer in

Nadere informatie

Nadeel Uiteindelijk wordt er geen vermogen opgebouwd om de hypotheek mee af te kunnen lossen.

Nadeel Uiteindelijk wordt er geen vermogen opgebouwd om de hypotheek mee af te kunnen lossen. Welke hypotheekvorm past het beste bij uw specifieke situatie? Het is fijn om van tevoren al te weten welke basis hypotheekvormen er bestaan. Hieronder staan de hypotheekvormen een voor een kort beschreven

Nadere informatie

Levensloopregeling Informatie voor werknemers

Levensloopregeling Informatie voor werknemers Levensloopregeling Informatie voor werknemers Levensloopregeling Met de levensloopregeling kunnen werknemers een deel van hun brutosalaris sparen. Dit spaargeld kan worden gebruikt voor een periode van

Nadere informatie

De belangrijkste veranderingen in 2015 voor senioren op een rij INKOMEN

De belangrijkste veranderingen in 2015 voor senioren op een rij INKOMEN De belangrijkste veranderingen in 2015 voor senioren op een rij INKOMEN AOW De AOW-leeftijd stijgt verder. Wordt u vóór 1 oktober 2015 65 jaar, dan gaat uw AOW drie maanden na uw 65 e verjaardag in. 65

Nadere informatie

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I Opgave 1 Beleggingen leiden tot inkomensverschillen Aangetrokken door voorspoedige ontwikkelingen op de effectenbeurs, zijn in een land de mensen steeds meer gaan beleggen in aandelen en obligaties. Mede

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 vrijdag 27 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 vrijdag 27 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2011 tijdvak 1 vrijdag 27 mei 13.30-16.00 uur economie Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Studiefinanciering Berekenen ouderbijdrage 2016

Studiefinanciering Berekenen ouderbijdrage 2016 Studiefinanciering Berekenen ouderbijdrage 2016 De ouderbijdrage is het bedrag dat u verondersteld wordt bij te dragen aan de studiekosten van uw kind. De hoogte van de ouderbijdrage bepaalt hoeveel aanvullende

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid Werkgelegenheid Aanbod van arbeid: b Marktmechanisme Loonkosten per product

Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid Werkgelegenheid Aanbod van arbeid: b Marktmechanisme Loonkosten per product Arbeidsmarkt Vraag naar arbeid = mensen Door werkgevers: bedrijven en overheid Werkgelegenheid Hoe lager het loon, hoe groter de vraag naar arbeid Aanbod van arbeid: beroepsbevolking (iedereen tussen de

Nadere informatie

Questionnaires: LASAB017 / LASAC017 / LASAD017 / LASAE017 / LAS2B017 / LASAF017 / LASAG017 / LASAH017 / LAS3B017

Questionnaires: LASAB017 / LASAC017 / LASAD017 / LASAE017 / LAS2B017 / LASAF017 / LASAG017 / LASAH017 / LAS3B017 LASAB017 Heeft u een eigen inkomen? Toelichting: Hiermee bedoelen wij een inkomen uit werk of werk dat u vroeger gedaan heeft, maar ook uitkeringen, zoals pensioen en AOW, of dividend dat op uw eigen naam

Nadere informatie

De verschillende hypotheekvormen

De verschillende hypotheekvormen De verschillende hypotheekvormen Hierbij ontvangt u een beschrijving van een vijftal hypotheekvormen. Wij willen u vragen dit alvast door te nemen zodat u reeds bekend bent met de diverse hypotheeksoorten.

Nadere informatie

Als u gaat scheiden. Let op! PA 960-1Z71FD (1019)

Als u gaat scheiden. Let op! PA 960-1Z71FD (1019) Als u gaat scheiden Als u gaat scheiden, heeft dit gevolgen voor de belasting van u en uw echtgenoot. Voor de belastingheffing wordt u als gescheiden beschouwd, als u niet meer bij elkaar woont. Om welke

Nadere informatie

Ruilen over de tijd (havo)

Ruilen over de tijd (havo) 1. Leg uit dat het sparen door gezinnen een voorbeeld is van ruilen in de tijd. 2. Leg uit waarom investeren door bedrijven als ruilen over de tijd beschouwd kan worden. 3. Wat is intertemporele substitutie?

Nadere informatie

Inkomstenbelasting - Inleiding -- Deel 2

Inkomstenbelasting - Inleiding -- Deel 2 Inkomstenbelasting inleiding 2 programma Verliescompensatie Heffingskorting Splitsing heffingskorting Middeling Aanslag Verliescompensatie 1 van 2 Binnenjaarse verliescompensatie Binnen een box mogen de

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend.

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Zorgen om de rente 1 A 2 F 3 maximumscore 2 120 x 134 = 16.080 1 16.080-10.000 = 6.080 1 4 maximumscore 1 Voorbeeld

Nadere informatie

STUDIEFINANCIERING BIJVERDIENEN. De IB-Groep komt je tegemoet. Maximum bedrag voor 2005 Wat zijn bijverdiensten Gevolgen van te veel bijverdiensten

STUDIEFINANCIERING BIJVERDIENEN. De IB-Groep komt je tegemoet. Maximum bedrag voor 2005 Wat zijn bijverdiensten Gevolgen van te veel bijverdiensten STUDIEFINANCIERING BIJVERDIENEN Als je studiefinanciering krijgt, mag je elk jaar een bedrag aan overige inkomsten hebben zonder dat je studiefinanciering daardoor in gevaar komt. In 2005 is dat 3 10.461,66.

Nadere informatie

Laat uw geld groeien!

Laat uw geld groeien! AEGON Ontslagvergoeding Sparen Ontslagvergoeding nog niet nodig? Laat uw geld groeien! Een ontslag is een ingrijpende gebeurtenis. Naast de nodige emoties speelt dan ook uw financiële situatie een grote

Nadere informatie

Kleurpagina vraagkaartjes beginner Ruilen over de tijd Quiz. Deze pagina 2 keer printen daarna op de achterkant de vraagkaartjes Ruilen over de tijd

Kleurpagina vraagkaartjes beginner Ruilen over de tijd Quiz. Deze pagina 2 keer printen daarna op de achterkant de vraagkaartjes Ruilen over de tijd Kleurpagina vraagkaartjes beginner Ruilen over de tijd Quiz. Deze pagina 2 keer printen daarna op de achterkant de vraagkaartjes Ruilen over de tijd quiz beginner printen en uitsnijden of knippen. Bijlage

Nadere informatie

Economie Elementaire economie 3 VWO

Economie Elementaire economie 3 VWO Economie Elementaire economie 3 VWO Les 13 Introductie overheid Ontwerp power point: Henk Douna docent: Jeannette de Beus De komende weken: de overheid Consumenten De markt Producenten Bijvoorbeeld Goederenmarkt

Nadere informatie

Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2009

Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2009 JAN PELLEGROM ORGANISATIEADVIES ADVIES Info voor gastouders over inkomen en belastingen in 2009 Vooraf Deze informatie is vooral bedoeld voor gastouders die dit als bijverdienste doen en verder geen of

Nadere informatie

Persoonlijk Financieel Overzicht

Persoonlijk Financieel Overzicht Persoonlijk Financieel Overzicht 19 augustus 2014 In dit rapport geven we u inzicht in uw persoonlijke financiële situatie op dit moment. Dit rapport is een overzicht en geen financieel advies. We hebben

Nadere informatie

6.1 De AOW. Een alleenstaande krijgt 70% van het minimumloon. Gehuwden of samenwonenden krijgen 100% van het minimumloon.

6.1 De AOW. Een alleenstaande krijgt 70% van het minimumloon. Gehuwden of samenwonenden krijgen 100% van het minimumloon. 6.1 De AOW In 1957 is in Nederland de AOW ingevoerd door premiers Willem Drees (PVDA). Iedereen die 65 jaar of ouder is, krijgt een uitkering van de staat. Deze uitkering hangt af van het aantal jaren

Nadere informatie

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd 2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd Mensen moeten steeds de keuze maken tussen werken en vrije tijd: 1. Werken * Je ontvangt loon in ruil voor je arbeid; * Langer werken geeft meer loon (en dus kun

Nadere informatie

ECONOMIE VOOR VMBO BOVENBOUW. 3 vmbo - (k)gt ANTWOORDENBOEK

ECONOMIE VOOR VMBO BOVENBOUW. 3 vmbo - (k)gt ANTWOORDENBOEK ECONOMIE VOOR VMBO BOVENBOUW 3 vmbo - (k)gt ANTWOORDENBOEK Hoofdstuk 2 Het inkomen van consumenten Paragraaf 1 Welke soorten inkomens zijn er? 1 Oppassen. 2 3 Werken in de horeca mag je pas na je zestiende.

Nadere informatie

Sociale verzekeringen en uitkeringen (januari) 2012 Premieoverzicht

Sociale verzekeringen en uitkeringen (januari) 2012 Premieoverzicht Sociale verzekeringen en uitkeringen (januari) 2012 Premieoverzicht Premies per 1 januari 2012 Volksverzekeringen (premieafdracht aan Belastingdienst) premie % AOW ANW AWBZ werkgever - - - werknemer 17,91

Nadere informatie

De belastingplichtige krijgt dan een positieve/negatieve aanslag IB opgelegd.

De belastingplichtige krijgt dan een positieve/negatieve aanslag IB opgelegd. Loonbelasting 2009 Loonbelasting is een aangiftebelasting. Verschil aanslagbelasting en aangiftebelasting Er zijn 2 typen belastingen: aanslag- en aangiftebelastingen. Bij aanslagbelastingen staat het

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2012 tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur oud programma economie Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen.

Nadere informatie

1. Leg uit dat het sparen door gezinnen een voorbeeld is van ruilen in de tijd. 2. Leg uit waarom investeren door bedrijven als ruilen over de tijd beschouwd kan worden. 3. Wat is intertemporele substitutie?

Nadere informatie

Uw ontslagvergoeding flexibel geregeld

Uw ontslagvergoeding flexibel geregeld Uw ontslagvergoeding flexibel geregeld Mogelijkheden bij een ontslagvergoeding Via nn.nl 2 Uw ontslagvergoeding flexibel geregeld Ontslag. Het kan iedereen overkomen. Uw wereld verandert. Maar voor iedereen

Nadere informatie

Als u gaat samenwonen

Als u gaat samenwonen 2 8 Als u gaat samenwonen Als u gaat samenwonen, kan dit gevolgen hebben voor de belasting die u en uw huisgenoot betalen. Welke gevolgen dat precies zijn, hangt af van uw persoonlijke situatie. Samenwonen

Nadere informatie

Loen Educatie & Schrijfwerk www.economieweb.nl. (N)iets op de bank? Lesbrief over sparen en lenen

Loen Educatie & Schrijfwerk www.economieweb.nl. (N)iets op de bank? Lesbrief over sparen en lenen (N)iets op de bank? Lesbrief over sparen en lenen Het is makkelijk en verstandig om geld achter de hand te hebben. Er kan bijvoorbeeld iets kapot gaan in huis, of je spaart voor iets dat je graag wil hebben.

Nadere informatie

Cijferbijlage Wonen in Nederland en werken in België

Cijferbijlage Wonen in Nederland en werken in België Cijferbijlage Wonen in Nederland en werken in België Inhoud Algemeen 2 Gezin 2 Medische zorg 3 Nabestaanden 3 Werkloos 4 Ziek of arbeidsongeschikt 5 Zwangerschap en bevalling 5 Zo blijft u op de hoogte

Nadere informatie