Tabellenbijlage. Michiel Hekkenberg (ECN) Martijn Verdonk (PBL) (projectcoördinatie) Oktober 2014 ECN-O

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tabellenbijlage. Michiel Hekkenberg (ECN) Martijn Verdonk (PBL) (projectcoördinatie) Oktober 2014 ECN-O--14-052"

Transcriptie

1 Tabellenbijlage Michiel Hekkenberg (ECN) Martijn Verdonk (PBL) (projectcoördinatie) Oktober 2014 ECN-O

2 Verantwoording Dit rapport is de tabellenbijlage bij de Nationale Energieverkenning 2014 verschenen in oktober 2014 (ECN-O ). Voor een beschrijving van de achtergronden van de gegevens in dit rapport wordt dan ook naar het hoofdrapport verwezen. Tevens zijn de resultaten te raadplegen op de MONIT-website (http://monitweb.energie.nl). Daar kunt u zelf grafieken en tabellen maken van veel resultaten uit deze Nationale Energieverkenning gekoppeld aan historische gegevens. Waarschuwing: De in deze bijlage opgenomen cijfers betreffen middenwaarden van onzekere grootheden. Bij het gebruik van deze cijfers dient rekening te worden gehouden met deze onzekerheden. De middenwaarden zijn bruikbaar als referentie in achtergrondscenario s voor beleidsanalyses. Bij grootheden die als doelvariabele worden gebruikt moeten de onzekerheden worden meegenomen in evaluaties. De onzekerheden rond de belangrijkste doelvariabelen zijn opgenomen in het hoofdrapport van de Nationale Energieverkenning Vanwege de ruimte zijn de eenheden in deze bijlage niet vol uitgeschreven, maar worden er afkortingen gebruikt. Hieronder een overzicht van de gebruikte afkortingen met hun betekenis. Mton megaton Mton CO 2 -eq megaton CO 2 -equivalenten MWh megawattuur PJ petajoule vte voltijds equivalent (voltijdsbanen) Hoewel de informatie in dit rapport afkomstig is van betrouwbare bronnen en de nodige zorgvuldigheid is betracht bij de totstandkoming daarvan kan ECN geen aansprakelijkheid aanvaarden jegens de gebruiker voor fouten, onnauwkeurigheden en/of omissies, ongeacht de oorzaak daarvan, en voor schade als gevolg daarvan. Gebruik van de informatie in het rapport en beslissingen van de gebruiker gebaseerd daarop zijn voor rekening en risico van de gebruiker. In geen enkel geval zijn ECN, zijn bestuurders, directeuren en/of medewerkers aansprakelijk ten aanzien van indirecte, immateriële of gevolgschade met inbegrip van gederfde winst of inkomsten en verlies van contracten of orders.

3 Inhoudsopgave Tabel 1 Demografische ontwikkelingen 5 Tabel 2 Economie 5 Tabel 3 Prijzen 7 Tabel 4 Energieverbruik 8 Tabel 5 Eindverbruik van energie voor warmte 10 Tabel 6 Energiebesparing 11 Tabel 7 Hernieuwbare energie 12 Tabel 8 Broeikasgasemissies 14 Tabel 9 Gebouwde omgeving 16 Tabel 10 Verkeer en Vervoer 18 Tabel 11 Landbouw 19 Tabel 12 Industrie 21 Tabel 13 Aanbod van elektriciteit 22 Tabel 14 Verbruik van elektriciteit 24 Tabel 15 Aardgas 25 Tabel 16 Werkgelegenheid energiesector 26 Tabel 17 Toegevoegde waarde energiesector 27 Tabel 18 Werkgelegenheid alle energiegerelateerde activiteiten 28 Tabel 19 Energiebalans Tabel 20 Energiebalans Tabel 21 Energiebalans Tabel 22 Energiebalans Tabel 23 Energiebalans Tabel 24 Energiebalans Tabel 25 Energiebalans Tabel 26 Energiebalans Tabel 27 Energiebalans Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

4 Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

5 Tabel 1: Demografische ontwikkelingen (zowel vastgesteld beleid als vastgesteld en voorgenomen beleid) met peildatum 1 januari betreffende jaar Realisaties Projecties Bevolking (miljoen) 15,9 16,6 16,8 16,9 17,1 17,3 17,6 Potentiële beroepsbevolking 1 (miljoen) 9,8 10,1 10,1 10,1 10,3 10,0 10,3 Particuliere huishoudens (miljoen) 6,8 7,4 7,6 7,7 8 8,1 8,4 wv eenpersoonshuishoudens (miljoen) 2,3 2,7 2,8 2,9 3,1 3,2 3,4 Gemiddelde huishoudensgrootte 2,3 2,2 2,19 2,17 2,13 2,11 2,07 1) De potentiële beroepsbevolking bestaat uit alle personen tussen 20 jaar en de AOW-leeftijd. Bron: CBS (2012, 2013) en CBS Statline. Tabel 2: Economie (zowel vastgesteld beleid als vastgesteld en voorgenomen beleid) Index (2013=100) Realisaties Projecties Economische groei (groei BBP) 89,1 93,2 100,6 100,7 100,0 100,8 102,0 112,9 118,7 131,0 Consumptie huishoudens 100,3 102,3 102,9 101,6 100,0 99,8 100,2 109,2 116,8 134,0 Consumptie overheid 74,2 82,1 102,1 100,3 100,0 100,5 100,2 105,8 111,6 124,0 Investeringen vaste activa bedrijven 108,4 102,8 102,7 104,3 100,0 105,0 110,8 129,1 133,8 142,8 Uitvoer van goederen en diensten 67,3 77,8 90,9 98,0 100,0 102,3 106,6 131,3 142,5 169,1 Invoer van goederen en diensten 70,1 79,6 93,2 99,2 100,0 102,5 106,6 130,6 139,7 160,3 Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

6 Tabel 2 vervolg: Economie (zowel vastgesteld beleid als vastgesteld en voorgenomen beleid) Realisaties Projecties Aandeel productie naar sector 1 (%) Landbouw, bosbouw en visserij 2,4 2,5 2,3 2,2 Industrie, excl. aardolie-industrie 21,1 21,0 21,2 20,5 Energiesector 2 6,2 6,1 5,0 4,0 Bouw, milieudienstverlening en watervoorziening 9,1 7,2 6,9 6,0 Dienstverlening 61,2 63,2 64,5 67,3 Aandeel bruto toegevoegde waarde naar sector 1 (%) Landbouw, bosbouw en visserij 1,9 2,0 1,8 1,7 Industrie, excl. aardolie-industrie 12,2 11,8 12,1 11,8 Energiesector 2 5,1 5,0 3,4 2,5 Bouw, milieudienstverlening en watervoorziening 6,9 5,1 5,0 4,2 Dienstverlening 73,9 76,1 77,7 79,7 Aandeel werkgelegenheid naar sector 1 (%) Landbouw, bosbouw en visserij 2,9 2,3 2,1 1,7 Industrie, excl. aardolie-industrie 12,8 10,1 10,5 10,7 Energiesector 2 0,5 0,5 0,5 0,4 Bouw, milieudienstverlening en watervoorziening 8,5 7,1 7,4 6,6 Dienstverlening 75,4 80,0 79,5 80,6 1) Indeling naar sector op basis van hoofdactiviteit van bedrijf op basis van de Standaard Bedrijfsindeling van het CBS, uitgedrukt in constante prijzen van ) Aardolie en aardgaswinning, raffinaderijen, producenten elektriciteit en warmte, netwerkbedrijven. Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

7 Tabel 3a: Prijzen (vastgesteld beleid) Realisaties Projecties Nadere omschrijving Eenheid (constante prijzen 2013) Olie North Sea Brent US dollar per vat Gas Groothandelsprijs 1 Euro per m 3 0,15 0,17 0,20 2 0,26 2 0,24 0,26 0,24 0,30 0,30 0,32 Kolen Import ketelkolen Nederland Euro per ton Elektriciteit Groothandelsprijs basislast Euro per MWh CO 2 Europees emissiehandelssysteem Euro per ton (ETS) 3 1) Realisaties komen van CBS (leveringsprijs, exclusief BTW en belastingen), 2000 en 2005 komen uit eerdere rapportages van ECN, projecties komen van ICE (Intercontinental Exchange) en de World Energy Outlook van het IEA. 2) Deze cijfers wijken af van de gepresenteerde cijfers in het hoofdrapport. De hier gepresenteerde cijfers zijn juist. Zie ook het corrigendum van het hoofdrapport. 3) De gerealiseerde CO2-prijzen zijn afkomstig van Point Carbon. Tabel 3b: Prijzen (vastgesteld en voorgenomen beleid) Realisaties Projecties Nadere omschrijving Eenheid (constante prijzen 2013) Olie North Sea Brent US dollar per vat Gas Groothandelsprijs 1 Euro per m 3 0,15 0,17 0,20 2 0,26 2 0,24 0,26 0,24 0,30 0,30 0,32 Kolen Import ketelkolen Nederland Euro per ton Elektriciteit Groothandelsprijs basislast Euro per MWh CO 2 Europees emissiehandelssysteem Euro per ton (ETS) 3 1) Realisaties komen van CBS (leveringsprijs, exclusief BTW en belastingen), 2000 en 2005 komen uit eerdere rapportages van ECN, projecties komen van ICE (Intercontinental Exchange) en de World Energy Outlook van het IEA. 2) Deze cijfers wijken af van de gepresenteerde cijfers in het hoofdrapport. De hier gepresenteerde cijfers zijn juist. Zie ook het corrigendum van het hoofdrapport. 3) De gerealiseerde CO2-prijzen zijn afkomstig van Point Carbon. Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

8 Tabel 4a: Energieverbruik (vastgesteld beleid) (PJ) Realisaties, temperatuur gecorrigeerd Projecties Primair energieverbruik Aardgas Kolen Olie Overig fossiel Nucleair Hernieuwbaar Importsaldo elektriciteit Bruto eindverbruik 2 totaal ) Volgens definities CBS Energiebalans. 2) Volgens definities Richtlijn Hernieuwbare Energie. Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

9 Tabel 4b: Energieverbruik (vastgesteld en voorgenomen beleid) (PJ) Realisaties, temperatuur gecorrigeerd Projecties Primair energieverbruik Aardgas Kolen Olie Overig fossiel Nucleair Hernieuwbaar Importsaldo elektriciteit Bruto eindverbruik totaal ) Volgens definities CBS Energiebalans 2) Volgens definities Richtlijn Hernieuwbare Energie Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

10 Tabel 5a : Eindverbruik van energie voor warmte 1) (vastgesteld beleid) (PJ) Realisaties, temperatuur gecorrigeerd Projecties Nijverheid Gebouwde omgeving Landbouw ) Finaal energetisch verbruik excl. elektriciteit Tabel 5b: Eindverbruik van energie voor warmte 1) (vastgesteld en voorgenomen beleid) (PJ) Realisaties, temperatuur gecorrigeerd Projecties Nijverheid Gebouwde omgeving Landbouw ) Finaal energetisch verbruik excl. elektriciteit Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

11 Tabel 6a: Energiebesparing volgens Protocol Monitoring Energiebesparing (vastgesteld beleid) Energiebesparing in primaire termen (% per jaar) Realisaties Projecties Nationaal totaal 1,1 1,0 0,7 Huishoudens 1,3 1,8 0,9 Diensten 0,7 0,9 0,8 Verkeer -0,1 0,9 0,5 Industrie 1,0 0,5 0,5 Landbouw 3,8 0,4 0,6 Tabel 6b: Energiebesparing volgens Protocol Monitoring Energiebesparing (vastgesteld en voorgenomen beleid) Energiebesparing in primaire termen (% per jaar) Realisaties Projecties Nationaal totaal 1,1 1,2 0,7 Huishoudens 1,3 1,8 0,9 Diensten 0,7 1,3 1,3 Verkeer -0,1 0,9 0,5 Industrie 1,0 0,6 0,4 Landbouw 3,8 1,4 0,3 Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

12 Tabel 7a: Bruto eindverbruik hernieuwbare energie (vastgesteld beleid) Realisaties, temperatuur ongecorrigeerd Projecties Bruto eindverbruik hernieuwbare energie (PJ) Waterkacht 4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 Wind 4 2,7 7,3 16,2 17,8 19,3 20,9 23,3 63,8 86,0 148,0 op land 2,7 7,3 13,5 15,0 16,6 18,1 19,8 51,0 64,2 76,5 op zee 0,0 0,0 2,8 2,8 2,7 2,7 3,6 12,7 21,7 71,6 Zon 0,5 0,9 1,2 2,0 2,9 4,3 6,3 17,0 24,0 46,9 elektriciteit 0,0 0,1 0,2 0,9 1,8 3,2 5,1 15,6 22,5 45,5 warmte 0,4 0,8 1,0 1,1 1,1 1,1 1,2 1,4 1,5 1,4 Diepe bodemenergie 0,0 0,0 0,3 0,5 1,0 2,1 3,0 8,6 10,5 15,1 Ondiepe bodemenergie en buitenluchtwarmte 0,2 1,0 4,1 5,5 6,1 7,1 7,6 16,4 17,4 21,5 Biomassa 25,6 42,0 64,2 71,7 69,3 72,1 78,9 123,6 146,6 198,5 waarvan vervoer 0,0 0,1 9,6 13,4 12,9 14,9 16,9 36,6 36,2 35,7 29,4 51,6 86,4 97,8 99,0 106,6 119,5 229,8 284,8 430,3 bruto eindverbruik (PJ) Aandeel hernieuwbare energie (%) 1,4 2,3 3,7 4,5 4,5 4,9 5,5 10,6 13,1 19,6 1) Voorlopige gegevens CBS. Bottom up korte termijn projectie RVO. Projectie modelberekeningen ECN. 4) Inclusief normalisatie volgens procedure uit Richtlijn Hernieuwbare Energie. Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

13 Tabel 7b: Bruto eindverbruik hernieuwbare energie (vastgesteld en voorgenomen beleid) Realisaties, temperatuur ongecorrigeerd Projecties Bruto eindverbruik hernieuwbare energie (PJ) Waterkacht 4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 Wind 4 2,7 7,3 16,2 17,8 19,3 20,9 23,3 73,7 110,3 156,3 op land 2,7 7,3 13,5 15,0 16,6 18,1 19,8 51,1 63,4 76,2 op zee 0,0 0,0 2,8 2,8 2,7 2,7 3,6 22,6 46,9 80,1 Zon 0,5 0,9 1,2 2,0 2,9 4,3 6,3 18,2 26,2 51,9 elektriciteit 0,0 0,1 0,2 0,9 1,8 3,2 5,1 16,6 24,4 49,7 warmte 0,4 0,8 1,0 1,1 1,1 1,1 1,2 1,6 1,8 2,2 Diepe bodemenergie 0,0 0,0 0,3 0,5 1,0 2,1 3,0 8,6 10,5 15,1 Ondiepe bodemenergie en buitenluchtwarmte 0,2 1,0 4,1 5,5 6,1 7,1 7,6 19,4 21,1 26,3 Biomassa 25,6 42,0 64,2 71,7 69,3 72,1 78,9 143,8 154,8 187,1 waarvan vervoer 0,0 0,1 9,6 13,4 12,9 14,9 16,9 36,6 36,2 35,7 29,4 51,6 86,4 97,8 99,0 106,6 119,5 264,0 323,3 437,2 bruto eindverbruik (PJ) Aandeel hernieuwbare energie (%) 1,4 2,3 3,7 4,5 4,5 4,9 5,5 12,4 15,1 20,2 1) Voorlopige gegevens CBS. Bottom up korte termijn projectie RVO. Projectie modelberekeningen ECN. 4) Inclusief normalisatie volgens procedure uit Richtlijn Hernieuwbare Energie. Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

14 Tabel 8a: Broeikasgasemissies (vastgesteld beleid) (Mton CO 2-eq) Realisaties, temperatuur ongecorrigeerd Projecties Totale emissies per gas 211,8 223,2 213,0 209,4 209,3 191,7 192,2 192,0 190,7 182,6 179,1 160,8 Koolstofdioxide 159,2 170,7 169,9 175,9 181,4 165,3 165,4 165,1 164,0 157,6 154,9 138,3 Methaan 25,7 24,3 19,9 16,1 15,9 14,9 15,1 15,0 14,8 13,6 13,1 12,2 Lachgas 20,0 19,9 17,4 15,5 9,3 9,1 9,4 9,3 9,3 9,2 9,2 9,2 Fluorhoudend 6,9 8,2 5,8 2,0 2,6 2,4 2,4 2,5 2,5 2,2 1,9 1,2 Totale emissies per sector 211,8 223,2 213,0 209,4 209,3 191,7 192,2 192,0 190,7 182,6 179,1 160,8 ETS 80,4 84,7 76,4 86,8 87,2 87,5 85,4 84,0 71,0 Non-ETS 129,1 124,6 115,2 105,4 104,8 103,2 97,1 95,1 89,8 CO 2 Industrie en energie 93,1 97,7 97,3 101,7 100,4 91,4 90,4 93,7 94,0 92,0 90,7 77,3 ETS 80,1 82,2 74,6 85,4 85,8 86,1 84,2 82,8 69,9 Non-ETS 21,7 18,2 16,7 5,0 7,9 7,9 7,8 7,9 7,4 CO 2 Verkeer en Vervoer 30,4 33,6 37,0 38,7 38,1 37,0 36,0 36,2 35,5 33,9 33,7 33,3 ETS 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Non-ETS 38,7 38,1 37,0 36,0 36,2 35,5 33,9 33,7 33,3 CO 2 Landbouw 7,6 8,2 7,4 7,0 8,6 7,6 7,6 7,3 7,0 6,0 5,7 5,2 ETS 0,1 1,9 1,2 0,8 0,8 0,8 0,7 0,7 0,6 Non-ETS 7,0 6,7 6,4 6,8 6,4 6,2 5,3 5,0 4,5 CO 2 Gebouwde omgeving 28,1 31,2 28,3 28,4 34,4 29,3 31,4 27,9 27,5 25,7 24,9 22,6 ETS 0,2 0,4 0,3 0,4 0,3 0,3 0,3 0,3 0,2 Non-ETS 28,2 34,0 29,0 31,0 27,6 27,2 25,4 24,6 22,3 Overige broeikasgassen Landbouw 22,6 22,2 18,8 16,9 16,7 15,9 16,3 16,5 16,5 15,9 15,7 15,4 ETS 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Non-ETS 16,9 16,7 15,9 16,3 16,5 16,5 15,9 15,7 15,4 Overige broeikasgassen Overig 30,1 30,3 24,3 16,6 11,2 10,5 10,6 10,4 10,2 9,1 8,5 7,1 ETS 0,0 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 Non-ETS 16,6 10,9 10,2 10,3 10,1 9,9 8,9 8,2 6,8 1) Voorlopige door de Emissieregistratie gemaakte inschattingen volgens de IPCC guidelines 1996 (m.u.v. ETS statistieken), (voor meer informatie zie Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

15 Tabel 8b: Broeikasgasemissies (vastgesteld en voorgenomen beleid) (Mton CO 2-eq) Realisaties, temperatuur ongecorrigeerd Projecties Totale emissies per gas 211,8 223,2 213,0 209,4 209,3 191,7 192,2 191,5 190,1 176,4 173,2 158,0 Koolstofdioxide 159,2 170,7 169,9 175,9 181,4 165,3 165,4 164,6 163,4 151,4 148,9 135,4 Methaan 25,7 24,3 19,9 16,1 15,9 14,9 15,1 15,0 14,8 13,6 13,1 12,2 Lachgas 20,0 19,9 17,4 15,5 9,3 9,1 9,4 9,3 9,3 9,2 9,2 9,2 Fluorhoudend 6,9 8,2 5,8 2,0 2,6 2,4 2,4 2,5 2,5 2,2 1,9 1,2 Totale emissies per sector 211,8 223,2 213,0 209,4 209,3 191,7 192,2 191,5 190,1 176,4 173,2 158,0 ETS 80,4 84,7 76,4 86,8 86,7 87,1 80,0 78,6 68,5 Non-ETS 129,1 124,6 115,2 105,4 104,8 103,0 96,5 94,6 89,5 CO 2 Industrie en energie 93,1 97,7 97,3 101,7 100,4 91,4 90,4 93,2 93,6 86,4 85,2 74,8 ETS 80,1 82,2 74,6 85,4 85,3 85,7 78,7 77,3 67,3 Non-ETS 21,7 18,2 16,7 5,0 7,9 7,9 7,7 7,8 7,5 CO 2 Verkeer en Vervoer 30,4 33,6 37,0 38,7 38,1 37,0 36,0 36,2 35,3 33,9 33,7 33,3 ETS 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Non-ETS 38,7 38,1 37,0 36,0 36,2 35,3 33,9 33,7 33,3 CO 2 Landbouw 7,6 8,2 7,4 7,0 8,6 7,6 7,6 7,3 7,1 6,2 6,1 5,7 ETS 0,1 1,9 1,2 0,8 0,8 0,8 0,7 0,7 0,7 Non-ETS 7,0 6,7 6,4 6,8 6,5 6,3 5,4 5,3 5,1 CO 2 Gebouwde omgeving 28,1 31,2 28,3 28,4 34,4 29,3 31,4 27,9 27,5 24,9 24,1 21,6 ETS 0,2 0,4 0,3 0,4 0,3 0,3 0,3 0,2 0,2 Non-ETS 28,2 34,0 29,0 31,0 27,6 27,2 24,7 23,8 21,3 Overige broeikasgassen Landbouw 22,6 22,2 18,8 16,9 16,7 15,9 16,3 16,5 16,5 15,9 15,7 15,4 ETS 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Non-ETS 16,9 16,7 15,9 16,3 16,5 16,5 15,9 15,7 15,4 Overige broeikasgassen Overig 30,1 30,3 24,3 16,6 11,2 10,5 10,6 10,4 10,2 9,1 8,5 7,1 ETS 0,0 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 Non-ETS 16,6 10,9 10,2 10,3 10,1 9,9 8,9 8,2 6,8 1) Voorlopige door de Emissieregistratie gemaakte inschattingen volgens de IPCC guidelines 1996 (m.u.v. ETS statistieken), (voor meer informatie zie Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

16 Tabel 9a: Gebouwde omgeving (vastgesteld beleid) Realisaties, temperatuur gecorrigeerd Projecties Woningen Aantal particuliere huishoudens (miljoen) 6,8 7,19 7,4 7,5 7,6 7,6 7,7 8,0 8,1 8,4 Finaal verbruik elektriciteit 1 (PJ) Verbruik aardgas (PJ) Broeikasgasemissies (Mton CO 2-eq) Diensten Vloeroppervlak (miljoen m 2 ) Finaal verbruik elektriciteit 1 (PJ) Verbruik aardgas (PJ) waarvan inzet voor warmtekrachtkoppeling (PJ) Broeikasgasemissies (Mton CO 2-eq) Finaal verbruik elektriciteit 1 (PJ) Verbruik aardgas (PJ) Broeikasgasemissies (Mton CO 2-eq) ) Inclusief elektriciteit uit eigen opwekking. Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

17 Tabel 9b: Gebouwde omgeving (vastgesteld en voorgenomen beleid) Realisaties, temperatuur gecorrigeerd Projecties Woningen Aantal particuliere huishoudens (miljoen) 6,8 7,1 7,4 7,5 7,6 7,6 7,7 8,0 8,1 8,4 Finaal verbruik elektriciteit 1 (PJ) Verbruik aardgas (PJ) Broeikasgasemissies (Mton CO 2-eq) Diensten Vloeroppervlak (miljoen m 2 ) Finaal verbruik elektriciteit 1 (PJ) Verbruik aardgas (PJ) waarvan inzet voor warmtekrachtkoppeling (PJ) Broeikasgasemissies (Mton CO 2-eq) Finaal verbruik elektriciteit 1 (PJ) Verbruik aardgas (PJ) Broeikasgasemissies (Mton CO 2-eq) ) Inclusief elektriciteit uit eigen opwekking. Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

18 Tabel 10a: Verkeer en Vervoer (vastgesteld beleid) Realisaties Projecties Energieverbruik (PJ) Olieproducten Aardgas Elektriciteit Biobrandstoffen CO 2-emissies (Mton CO 2) Tabel 10b: Verkeer en Vervoer (vastgesteld en voorgenomen beleid) Realisaties Projecties Energieverbruik (PJ) Olieproducten Aardgas Elektriciteit Biobrandstoffen CO 2-emissies (Mton CO 2-eq) Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

19 Tabel 11a: Landbouw (vastgesteld beleid) Realisaties, temperatuur gecorrigeerd Projecties Energieverbruik (PJ) Verbruik aardgas waarvan inzet warmtekrachtkoppeling Finaal verbruik elektriciteit Broeikasgasemissies (Mton CO 2-eq.) CO Methaan Lachgas ) Inclusief elektriciteit uit eigen opwekking. Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

20 Tabel 11b: Landbouw (vastgesteld en voorgenomen beleid) Realisaties, temperatuur gecorrigeerd Projecties Energieverbruik (PJ) Verbruik aardgas waarvan inzet warmtekrachtkoppeling Finaal verbruik elektriciteit Broeikasgasemissies (Mton CO 2-eq.) CO Methaan Lachgas ) Inclusief elektriciteit uit eigen opwekking. Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

21 Tabel 12a: Energieverbruik en CO 2 emissies Industrie (vastgesteld beleid) Realisaties, temperatuur gecorrigeerd Projecties Energieverbruik (PJ) Finaal verbruik elektriciteit Finaal verbruik voor warmte Energieverbruik voor grondstoffen Broeikasgasemissies (Mton CO 2) ) Inclusief elektriciteit uit eigen opwekking 2) Finaal energetisch verbruik excl. elektriciteit Tabel 12b: Energieverbruik en CO 2 emissies Industrie (vastgesteld en voorgenomen beleid) Realisaties, temperatuur gecorrigeerd Projecties Energieverbruik (PJ) Finaal verbruik elektriciteit Finaal verbruik voor warmte Energieverbruik voor grondstoffen Broeikasgasemissies (Mton CO 2) ) Inclusief elektriciteit uit eigen opwekking. 2) Finaal energetisch verbruik excl. elektriciteit. Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

22 Tabel 13a: Aanbod van elektriciteit (vastgesteld beleid) (PJ) Realisaties (Bruto) Projecties (Netto) Productie 324,7 362,8 425,3 369,0 361,0 338,8 347,3 395,7 412,7 428,1 Aardgas 189,0 209,5 264,9 194,6 190,0 112,7 114,3 136,9 124,0 97,4 Centraal 93,0 125,0 155,0 104,3 106,7 49,7 52,9 81,2 72,4 52,1 Decentraal 96,0 84,6 109,9 90,3 83,4 63,0 61,4 55,7 51,6 45,3 Kolen 84,3 83,0 78,8 87,2 88,6 146,5 146,6 124,7 123,6 86,6 Overig fossiel 17,5 18,8 15,6 15,4 15,5 19,2 20,0 20,1 19,9 18,5 Nucleair 14,1 14,4 14,3 14,1 10,4 14,5 14,5 14,5 14,5 14,4 Hernieuwbaar 10,8 26,9 40,4 45,2 43,9 45,1 51,0 98,6 129,9 210,3 Wind 3,0 7,4 14,4 17,9 20,2 20,1 27,4 63,8 86,0 148,0 Zon 0,0 0,1 0,2 0,9 1,8 2,9 4,3 15,6 22,5 45,5 Waterkracht 0,5 0,3 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 Biomassa 7,2 19,0 25,4 25,9 21,5 21,7 18,8 18,9 21,0 16,4 Overig 9,0 10,1 11,3 12,5 12,6 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9 Internationale handel Invoersaldo 68,1 65,9 10,0 61,6 65,7 78,7 74,0 35,1 21,6 11,5 Invoer 82,6 85,3 56,1 115,8 119,7 128,4 126,3 120,4 117,0 113,7 Uitvoer 14,5 19,4 46,1 54,2 54,1 49,7 52,3 85,3 95,4 102,2 1) Voorlopige gegevens CBS. Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

23 Tabel 13b: Aanbod van elektriciteit (vastgesteld en voorgenomen beleid) (PJ) Realisaties (Bruto) Projecties (Netto) Productie 324,7 362,8 425,3 369,0 361,0 338,8 347,2 405,1 436,8 444,3 Aardgas 189,0 209,5 264,9 194,6 190,0 114,4 115,3 138,6 128,5 101,4 Centraal 93,0 125,0 155,0 104,3 106,7 50,3 52,5 75,7 69,0 49,4 Decentraal 96,0 84,6 109,9 90,3 83,4 64,1 62,8 62,9 59,5 52,0 Kolen 84,3 83,0 78,8 87,2 88,6 143,8 144,9 101,6 97,8 73,4 Overig fossiel 17,5 18,8 15,6 15,4 15,5 19,9 20,3 19,7 19,8 18,2 Nucleair 14,1 14,4 14,3 14,1 10,4 14,5 14,5 14,5 14,5 14,2 Hernieuwbaar 10,8 26,9 40,4 45,2 43,9 45,3 51,3 129,8 175,3 236,2 Wind 3,0 7,4 14,4 17,9 20,2 20,1 27,5 73,7 110,3 156,3 Zon 0,0 0,1 0,2 0,9 1,8 2,9 4,4 16,6 24,4 49,7 Waterkracht 0,5 0,3 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 Biomassa 7,2 19,0 25,4 25,9 21,5 21,9 19,1 39,2 40,2 29,8 Overig 9,0 10,1 11,3 12,5 12,6 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9 Internationale handel Invoersaldo 68,1 65,9 10,0 61,6 65,7 78,4 73,2 19,4-9,7-12,4 Invoer 82,6 85,3 56,1 115,8 119,7 128,1 125,6 110,6 101,0 102,5 Uitvoer 14,5 19,4 46,1 54,2 54,1 49,6 52,4 91,2 110,7 114,9 1) Voorlopige gegevens CBS. Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

24 Tabel 14a: Verbruik van elektriciteit (vastgesteld beleid) (PJ) Realisaties Projecties ,7 413,7 428,5 421,3 423,7 417,6 421,3 430,8 434,3 439,5 Energiebedrijven 25,7 35,8 37,4 34,2 42,0 41,5 42,1 44,3 44,4 35,7 Nijverheid 145,6 148,7 140,1 126,0 124,8 119,1 121,6 127,8 131,3 133,6 Vervoer 5,9 5,8 6,2 6,4 6,8 7,3 7,8 9,9 12,1 16,7 Landbouw 17,6 21,1 32,2 30,7 32,0 32,7 33,4 36,4 37,3 39,7 Diensten 110,3 116,9 122,6 132,8 135,6 135,7 136,3 133,9 131,7 133,3 Huishoudens 72,1 78,5 82,8 84,3 81,6 80,5 79,3 77,8 76,8 79,7 Waterbedrijven en afvalbeheer 6,5 6,9 7,2 6,9 1,0 0,9 0,8 0,7 0,7 0,8 Tabel 14b: Verbruik van elektriciteit (vastgesteld en voorgenomen beleid) (PJ) Realisaties Projecties ,7 413,7 428,5 421,3 423,5 417,2 420,4 424,5 427,1 431,9 Energiebedrijven 25,7 35,8 37,4 34,2 42,0 41,4 42,1 43,8 43,7 34,7 Nijverheid 145,6 148,7 140,1 126,0 124,7 119,1 121,6 125,8 130,1 133,7 Vervoer 5,9 5,8 6,2 6,4 6,8 7,3 7,8 9,9 12,1 16,7 Landbouw 17,6 21,1 32,2 30,7 31,9 32,6 33,3 36,3 37,5 40,2 Diensten 110,3 116,9 122,6 132,8 135,5 135,4 135,5 129,1 124,9 124,2 Huishoudens 72,1 78,5 82,8 84,3 81,6 80,5 79,3 78,9 78,2 81,5 Waterbedrijven en afvalbeheer 6,5 6,9 7,2 6,9 1,0 0,9 0,8 0,7 0,7 0,8 Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

25 Tabel 15a: Aardgasbalans (vastgesteld beleid) (PJ) Realisaties, temperatuur gecorrigeerd Projecties Winning Invoer Uitvoer Voorraadmutaties Verbruik, waarvan voor elektriciteitsproductie finaal verbruik voor grondstoffen ) De winning is gebruikt om het verschil in aardgasverbruik door temperatuurcorrectie op te vangen. 2) al dan niet in warmtekrachtkoppeling. Tabel 15b: Aardgasbalans (vastgesteld en voorgenomen beleid) (PJ) Realisaties, temperatuur gecorrigeerd Projecties Winning Invoer Uitvoer Voorraadmutaties Verbruik, waarvan voor elektriciteitsproductie finaal verbruik voor grondstoffen ) De winning is gebruikt om het verschil in aardgasverbruik door temperatuurcorrectie op te vangen. 2) al dan niet in warmtekrachtkoppeling. Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

26 Tabel 16a: Werkgelegenheid energiesector (waargenomen activiteiten, vastgesteld beleid) (1000 vte) Realisaties (voorlopige cijfers) Projecties Exploitatie Netwerken 9,5 11,2 11,0 13,3 13,8 15,0 14,8 14,8 14,4 13,7 Productie fossiele elektriciteit en warmte 11,6 9,7 10,9 9,2 8,8 8,2 7,6 7,9 6,9 4,7 Raffinaderijen 5,5 5,6 5,6 5,4 5,1 5,5 5,5 5,5 5,3 4,7 Groothandel fossiele brandstoffen (incl. benzinestations) 10,0 9,8 11,3 11,4 11,4 10,3 10,0 8,9 8,3 7,1 Exploratie en winning van olie en gas 7,2 5,8 5,7 6,2 7,1 7,5 6,7 6,2 5,9 2,1 Productie hernieuwbare energie 0,8 1,3 2,4 3,0 3,2 3,0 3,2 4,1 4,7 6,0 Exploitatie voorbereidende en ondersteunende activiteiten (afgeleide activiteiten) Afgeleide activiteiten voor hernieuwbare energie en energiebesparing 36,0 27,0 37,0 40,0 42,2 47,3 53,3 58,3.. Afgeleide activiteiten voor conventionele energie Tabel 16b: Werkgelegenheid energiesector (waargenomen activiteiten, vastgesteld en voorgenomen beleid) (1000 vte) Realisaties (voorlopige cijfers) Projecties Exploitatie Netwerken 9,5 11,2 11,0 13,3 13,8 14,9 14,8 14,5 13,9 13,0 Productie fossiele elektriciteit en warmte 11,6 9,7 10,9 9,2 8,8 8,2 7,6 7,4 6,4 4,5 Raffinaderijen 5,5 5,6 5,6 5,4 5,1 5,5 5,5 5,5 5,3 4,7 Groothandel fossiele brandstoffen (incl. benzinestations) 10,0 9,8 11,3 11,4 11,4 10,3 10,0 8,9 8,3 7,1 Exploratie en winning van olie en gas 7,2 5,8 5,7 6,2 7,1 7,5 6,7 6,2 5,9 2,1 Productie hernieuwbare energie 0,8 1,3 2,4 3,0 3,2 3,0 3,2 4,7 5,3 5,9 Exploitatie voorbereidende en ondersteunende activiteiten (afgeleide activiteiten) Afgeleide activiteiten voor hernieuwbare energie en energiebesparing 36,0 27,0 37,0 40,0 42,2 48,8 56,1 65,5.. Afgeleide activiteiten voor conventionele energie Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

27 Tabel 17a: Toegevoegde waarde energiesector (waargenomen activiteiten, lopende prijzen) (vastgesteld beleid) (miljard euro) Realisaties (voorlopige cijfers) Projecties Exploitatie Netwerken Productie fossiele elektriciteit en warmte Raffinaderijen Groothandel fossiele brandstoffen (incl. benzinestations) Exploratie en winning van olie en gas Productie hernieuwbare energie Exploitatie voorbereidende en ondersteunende activiteiten (afgeleide activiteiten) Afgeleide activiteiten voor hernieuwbare energie en energiebesparing Afgeleide activiteiten voor conventionele energie Tabel 17b: Toegevoegde waarde energiesector (waargenomen activiteiten, lopende prijzen) (vastgesteld en voorgenomen beleid) (miljard euro) Realisaties (voorlopige cijfers) Projecties Exploitatie Netwerken Productie fossiele elektriciteit en warmte Raffinaderijen Groothandel fossiele brandstoffen (incl. benzinestations) Exploratie en winning van olie en gas Productie hernieuwbare energie Exploitatie voorbereidende en ondersteunende activiteiten (afgeleide activiteiten) Afgeleide activiteiten voor hernieuwbare energie en energiebesparing Afgeleide activiteiten voor conventionele energie Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

28 Tabel 18a: Werkgelegenheid alle energiegerelateerde activiteiten, (modelbenadering, vastgesteld beleid) (1000 vte) Exploitatie activiteiten Exploitatie netwerken elektriciteit en aardgas 11,3 11,0 13,3 13,8 15,0 14,8 14,8 Exploitatie productie en handel hernieuwbare energie 2,2 2,4 3,0 3,2 3,1 3,2 4,3 Exploitatie productie en handel conventionele energie 32,0 33,4 32,2 32,4 31,5 29,8 28,4 Activiteiten uit energiegerelateerde investeringen Activiteiten uit investeringen in hernieuwbaar en energiebesparing 34,3 37,0 40,0 42,2 47,3 53,3 58,3 Activiteiten uit investeringen in conventioneel+netten en toelevering 29,0 33,4 57,3 53,6 44,8 42,0 49,2 Activiteiten uit investeringen in hernieuwbaar en besparing, toelevering 50,4 51,2 52,8 55,2 61,9 69,7 76,3 Tabel 18b: Werkgelegenheid alle energiegerelateerde activiteiten, (modelbenadering, vastgesteld en voorgenomen beleid) (1000 vte) Exploitatie activiteiten Exploitatie netwerken elektriciteit en aardgas 11,3 11,0 13,3 13,8 14,9 14,8 14,5 Exploitatie productie en handel hernieuwbare energie 2,2 2,4 3,0 3,2 3,0 3,2 4,7 Exploitatie productie en handel conventionele energie 32,0 33,4 32,2 32,4 31,5 29,8 27,9 Activiteiten uit energiegerelateerde investeringen Activiteiten uit investeringen in hernieuwbaar en energiebesparing 34,3 37,0 40,0 42,2 48,8 56,1 65,5 Activiteiten uit investeringen in conventioneel+netten en toelevering 29,0 33,4 57,1 53,3 44,7 41,8 48,4 Activiteiten uit investeringen in hernieuwbaar en besparing, toelevering 50,0 51,7 53,8 59,9 69,2 79,7 93,0 Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

29 Tabel 19: Energiebalans 2000 (realisatie, temperatuur gecorrigeerd) Huishoudens Industrie waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 22,9 25,7 11,3 7,7 7,0 1,8 36,9 102,0 9,7 48,1 1,8 59,6 161,6 Energetisch proces 0,0 5,5 3,9 0,0 0,1 0,0 0,1 5,7 2,4 0,0 0,0 2,4 8,1 Overig 0,1 2,0 0,3 0,0 0,2 0,0 0,0 2,3 0,0 0,0 0,3 0,3 2,6 23,0 33,2 15,4 7,7 7,3 1,8 37,0 110,1 12,1 48,1 2,0 62,3 172,3 TOTAAL 29

30 Tabel 20: Energiebalans 2010 (realisatie, temperatuur gecorrigeerd) Huishoudens Industrie waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Kolen Olie Aardgas Winning (PJ) Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 20,1 25,6 13,2 8,0 8,9 2,8 38,0 103,3 9,7 51,9 2,0 63,5 166,9 Energetisch proces 0,0 5,4 3,7 0,0 0,0 0,0 0,0 5,4 1,0 0,0 0,0 1,0 6,4 Overig 0,1 1,8 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 2,1 0,0 0,0 0,1 0,1 2,2 20,3 32,8 17,2 8,0 9,1 2,8 38,0 110,8 10,6 51,9 2,1 64,6 175,4 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

31 Tabel 21: Energiebalans 2012 (realisatie, temperatuur gecorrigeerd) Huishoudens Industrie waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 18,7 24,4 12,3 7,4 9,6 2,9 36,9 99,9 9,8 45,4 2,1 57,2 157,2 Energetisch proces 0,0 4,6 2,9 0,0 0,0 0,0 0,0 4,6 0,7 0,0 0,0 0,7 5,3 Overig 0,2 1,6 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,1 0,1 1,9 18,8 30,5 15,6 7,4 9,7 2,9 36,9 106,3 10,5 45,4 2,1 58,0 164,3 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

32 Tabel 22a: Energiebalans 2013 (projectie, vastgesteld beleid) Huis- Industrie houdens waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) CO 2-emissie [Mton] Verbranding 19,1 26,0 15,2 7,6 8,9 2,9 36,7 101,3 9,2 43,9 2,4 55,5 156,8 Energetisch proces 0,0 3,4 2,9 0,0 0,0 0,0 0,0 3,4 1,1 0,0 0,0 1,1 4,5 Overig 0,2 1,6 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,1 0,1 1,9 19,2 31,0 18,4 7,6 9,0 2,9 36,7 106,5 10,3 43,9 2,5 56,7 163,2 ETS 0,0 26,7 18,4 0,9 0,3 0,0 0,0 27,9 10,3 43,7 2,0 56,0 83,9 Niet-ETS 19,2 4,3 0,0 6,8 8,8 2,9 36,7 78,6 0,0 0,2 0,5 0,7 79,3 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

33 Tabel 22b: Energiebalans 2013 (projectie, vastgesteld en voorgenomen beleid) Huishoudens Industrie waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 19,1 26,0 15,2 7,7 8,9 2,9 36,7 101,3 9,2 43,7 2,4 55,4 156,6 Energetisch proces 0,0 3,4 2,9 0,0 0,0 0,0 0,0 3,4 1,1 0,0 0,0 1,1 4,5 Overig 0,2 1,6 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,1 0,1 1,9 19,2 31,0 18,4 7,7 9,0 2,9 36,7 106,5 10,3 43,7 2,5 56,5 163,0 ETS 0,0 26,7 18,4 0,9 0,3 0,0 0,0 27,9 10,3 43,5 2,0 55,9 83,7 Niet-ETS 19,2 4,3 0,0 6,8 8,8 2,9 36,7 78,6 0,0 0,2 0,5 0,7 79,3 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

34 Tabel 23a: Energiebalans 2014 (projectie, vastgesteld beleid) Huis- Industrie houdens waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 18,8 26,7 16,1 7,3 8,9 2,8 36,2 100,7 9,3 45,8 2,8 58,0 158,6 Energetisch proces 0,0 3,4 2,9 0,0 0,0 0,0 0,0 3,4 1,1 0,0 0,0 1,1 4,6 Overig 0,2 1,6 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,1 0,1 1,9 18,9 31,7 19,3 7,3 9,0 2,8 36,2 106,0 10,4 45,8 2,9 59,1 165,1 ETS 0,0 27,4 19,3 0,8 0,3 0,0 0,0 28,5 10,4 45,6 2,3 58,4 86,9 Niet-ETS 18,9 4,3 0,0 6,4 8,7 2,8 36,2 77,4 0,0 0,2 0,6 0,8 78,2 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

35 Tabel 23b: Energiebalans 2014 (projectie, vastgesteld en voorgenomen beleid) Huishoudens Industrie waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 18,7 26,7 16,1 7,3 8,9 2,8 36,2 100,6 9,3 45,4 2,8 57,5 158,1 Energetisch proces 0,0 3,4 2,9 0,0 0,0 0,0 0,0 3,4 1,1 0,0 0,0 1,1 4,6 Overig 0,2 1,6 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,1 0,1 1,9 18,9 31,7 19,3 7,3 9,0 2,8 36,2 105,9 10,4 45,4 2,9 58,7 164,6 ETS 0,0 27,4 19,3 0,8 0,3 0,0 0,0 28,5 10,4 45,2 2,3 57,9 86,4 Niet-ETS 18,9 4,3 0,0 6,5 8,7 2,8 36,2 77,4 0,0 0,2 0,6 0,8 78,1 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

36 Tabel 24a: Energiebalans 2015 (projectie, vastgesteld beleid) Huis- Industrie houdens waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 18,4 26,9 16,3 7,0 8,8 2,8 35,5 99,4 9,4 46,3 2,8 58,4 157,9 Energetisch proces 0,0 3,5 3,0 0,0 0,0 0,0 0,0 3,5 0,7 0,0 0,0 0,7 4,2 Overig 0,2 1,6 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,1 0,1 1,9 18,6 32,0 19,6 7,0 8,9 2,8 35,5 104,8 10,0 46,3 2,9 59,2 164,0 ETS 0,0 27,7 19,6 0,8 0,3 0,0 0,0 28,8 10,0 46,1 2,3 58,4 87,2 Niet-ETS 18,6 4,3 0,0 6,2 8,6 2,8 35,5 76,0 0,0 0,2 0,6 0,8 76,8 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

37 Tabel 24b: Energiebalans 2015 (projectie, vastgesteld en voorgenomen beleid) Huishoudens Industrie waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 18,4 26,9 16,3 7,1 8,8 2,8 35,3 99,3 9,4 45,8 2,8 58,0 157,3 Energetisch proces 0,0 3,5 3,0 0,0 0,0 0,0 0,0 3,5 0,7 0,0 0,0 0,7 4,2 Overig 0,2 1,6 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,1 0,1 1,9 18,6 32,0 19,6 7,1 8,9 2,8 35,3 104,6 10,0 45,8 2,9 58,8 163,4 ETS 0,0 27,7 19,6 0,8 0,3 0,0 0,0 28,8 10,0 45,7 2,3 58,0 86,8 Niet-ETS 18,6 4,3 0,0 6,3 8,6 2,8 35,3 75,8 0,0 0,2 0,6 0,8 76,6 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

38 Tabel 25a: Energiebalans 2020 (projectie, vastgesteld beleid) Huis- Industrie houdens waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 16,9 26,4 16,1 6,0 8,5 3,0 33,9 94,7 8,3 44,1 2,4 54,8 149,5 Energetisch proces 0,0 4,0 3,1 0,0 0,0 0,0 0,0 4,0 2,2 0,0 0,0 2,2 6,1 Overig 0,2 1,6 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,1 0,1 1,9 17,1 32,0 19,5 6,0 8,6 3,0 33,9 100,5 10,4 44,1 2,5 57,1 157,6 ETS 0,0 27,8 19,5 0,7 0,3 0,0 0,0 28,8 10,4 43,9 2,0 56,4 85,2 Niet-ETS 17,1 4,2 0,0 5,3 8,3 3,0 33,9 71,7 0,0 0,2 0,5 0,7 72,4 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

39 Tabel 25b: Energiebalans 2020 (projectie, vastgesteld en voorgenomen beleid) Huishoudens Industrie waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 16,6 26,2 16,1 6,2 8,1 3,0 33,9 94,0 8,3 38,7 2,4 49,4 143,4 Energetisch proces 0,0 4,0 3,1 0,0 0,0 0,0 0,0 4,0 2,2 0,0 0,0 2,2 6,2 Overig 0,2 1,6 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,1 0,1 1,9 16,7 31,8 19,5 6,2 8,2 3,0 33,9 99,8 10,4 38,7 2,5 51,6 151,4 ETS 0,0 27,7 19,5 0,7 0,3 0,0 0,0 28,7 10,4 38,5 2,0 51,0 79,7 Niet-ETS 16,7 4,1 0,0 5,4 8,0 3,0 33,9 71,1 0,0 0,2 0,5 0,7 71,7 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

40 Tabel 26a: Energiebalans 2023 (projectie, vastgesteld beleid) Huis- Industrie houdens waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 16,4 26,4 16,1 5,7 8,2 3,1 33,7 93,5 8,0 42,7 2,4 53,1 146,6 Energetisch proces 0,0 4,5 3,2 0,0 0,0 0,0 0,0 4,5 2,0 0,0 0,0 2,0 6,4 Overig 0,2 1,6 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,1 0,1 1,9 16,6 32,5 19,6 5,7 8,3 3,1 33,7 99,8 10,0 42,7 2,5 55,1 154,9 ETS 0,0 28,3 19,6 0,7 0,3 0,0 0,0 29,3 10,0 42,5 2,0 54,4 83,7 Niet-ETS 16,6 4,1 0,0 5,0 8,0 3,1 33,7 70,5 0,0 0,2 0,5 0,7 71,2 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

41 Tabel 26b: Energiebalans 2023 (projectie, vastgesteld en voorgenomen beleid) Huishoudens Industrie waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 16,1 26,5 16,2 6,1 7,7 3,1 33,7 93,0 8,0 36,8 2,4 47,3 140,3 Energetisch proces 0,0 4,5 3,2 0,0 0,0 0,0 0,0 4,5 2,0 0,0 0,0 2,0 6,5 Overig 0,2 1,6 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,1 0,1 1,9 16,3 32,5 19,7 6,1 7,8 3,1 33,7 99,4 10,0 36,8 2,5 49,3 148,7 ETS 0,0 28,4 19,7 0,7 0,2 0,0 0,0 29,4 10,0 36,7 2,0 48,6 78,0 Niet-ETS 16,3 4,1 0,0 5,3 7,5 3,1 33,7 70,0 0,0 0,2 0,5 0,6 70,6 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

42 Tabel 27a: Energiebalans 2030 (projectie, vastgesteld beleid) Huis- Industrie houdens waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 14,9 24,6 15,1 5,2 7,4 3,1 33,3 88,5 7,4 32,2 1,3 40,8 129,4 Energetisch proces 0,0 5,6 3,4 0,0 0,0 0,0 0,0 5,6 1,4 0,0 0,0 1,4 7,1 Overig 0,2 1,6 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,1 0,1 1,9 15,1 31,8 18,8 5,2 7,5 3,1 33,3 96,0 8,8 32,2 1,3 42,4 138,3 ETS 0,0 27,9 18,8 0,6 0,2 0,0 0,0 28,8 8,8 32,1 1,1 42,0 70,7 Niet-ETS 15,1 3,9 0,0 4,5 7,3 3,1 33,3 67,2 0,0 0,1 0,3 0,4 67,6 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

43 Tabel 27b: Energiebalans 2030 (projectie, vastgesteld en voorgenomen beleid) Huishoudens Industrie waarvan Chemie Land en tuinbouw Handel, diensten, overheid Waterbedrijven en afvalbeheer Verkeer eindverbruikers Raffinaderijen Elektr. productie Verbruikssaldo (PJ) Aardgas en oliewinning energie bedrijven Kolen Olie wv biobrandstof Aardgas Stoom uit kernenergie Elektriciteit Warmte Biomassa (excl. biogas) Biogas Overig Non-energetisch verbruik (PJ) Winning (PJ) Kolen Olie Aardgas Warmte hernieuwbaar Elektriciteit wv hernieuwbaar Finaal elektriciteit (PJ) Verbranding 14,7 25,2 15,4 5,7 6,6 3,1 33,3 88,6 7,4 29,1 1,3 37,8 126,4 Energetisch proces 0,0 5,7 3,4 0,0 0,0 0,0 0,0 5,7 1,4 0,0 0,0 1,4 7,1 Overig 0,2 1,6 0,3 0,0 0,1 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,1 0,1 1,9 14,8 32,4 19,1 5,7 6,7 3,1 33,3 96,2 8,8 29,1 1,4 39,3 135,4 ETS 0,0 28,4 19,1 0,7 0,2 0,0 0,0 29,3 8,8 29,0 1,1 38,9 68,2 Niet-ETS 14,8 4,0 0,0 5,1 6,5 3,1 33,3 66,8 0,0 0,1 0,3 0,4 67,2 TOTAAL Tabellenbijlage Nationale Energieverkenning

44

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Externe notitie. Petten, 8 juli Cees Volkers Wouter Wetzels. Afdeling Policy Studies ECN-N Van

Externe notitie. Petten, 8 juli Cees Volkers Wouter Wetzels. Afdeling Policy Studies ECN-N Van Externe notitie Petten, 8 juli 2013 Afdeling Policy Studies ECN-N--13-028 Van Cees Volkers Wouter Wetzels Onderwerp Nieuwste inzichten Nederlands gasverbruik Inleiding ECN Policy Studies voert regelmatig

Nadere informatie

Energie en emissies Drenthe 2020, 2023 en 2030

Energie en emissies Drenthe 2020, 2023 en 2030 Juni 2015 ECN-N--15-013 Energie en emissies Drenthe 2020, 2023 en 2030 Gerdes, J. 2 Inhoud 1 Samenvattende inleiding dichter bij emissiedoel 2020 5 2 Geraamd energieverbruik en emissies Drenthe 2020 gedaald

Nadere informatie

Afbakening energiesector voor de NEV2014

Afbakening energiesector voor de NEV2014 Afbakening energiesector voor de NEV2014 7-10-2014 gepubliceerd op cbs.nl CBS 2014 Scientific Paper 1 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Scope van de energiesector 4 2.1 Bestaande afbakeningen voor de energiesector

Nadere informatie

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving Warmte en koude Kennis, advies, instrumenten en financiële steun EfficiEncy Duurzaam GebouwDe omgeving energie financiering KEnnis industrie instrumenten EnErgiEbEsparing De Nederlandse overheid streeft

Nadere informatie

Wat vraagt de energietransitie in Nederland?

Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Jan Ros Doel/ambitie klimaatbeleid: Vermindering broeikasgasemissies in 2050 met 80 tot 95% ten opzichte van 1990 Tussendoelen voor broeikasgasemissies Geen

Nadere informatie

Het energieverbruik voor warmte afgeleid uit de Energiebalans

Het energieverbruik voor warmte afgeleid uit de Energiebalans Het energieverbruik voor warmte afgeleid uit de Energiebalans Update 2010 07 08 09 10 11 12 13 14 Centraal Bureau voor de Statistiek Verklaring van tekens. gegevens ontbreken * voorlopig cijfer ** nader

Nadere informatie

Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012

Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012 17/11/2014 Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012 Kadering» VITO actualiseert jaarlijks, in opdracht van LNE, CO 2 -inventaris gemeenten» Taken voorzien in actualisatie

Nadere informatie

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Inhoud Introductie Duurzame Energie Koepel en Sector beschrijving

Nadere informatie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie door Adriaan Wondergem 6 october 2010 De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie van 2008 tot 2050. De kernvragen zijn: Hoe ziet een (bijna) CO2-loze

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Uitgangspunten. Notitie Petten, 15 oktober 2014

1 Inleiding. 2 Uitgangspunten. Notitie Petten, 15 oktober 2014 Notitie Petten, 15 oktober 2014 Afdeling Policy Studies Van Aan Sander Lensink Marc Streefkerk (Ministerie van Economische Zaken) Kopie Onderwerp Update kosten windenergie op zee, fase II (openbaar) 1

Nadere informatie

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren Inspiratie voor de avond Marc Londo, ECN Beleidsstudies Alkmaar 1 april 2015 www.ecn.nl Boodschappen 1. De energiehuishouding verandert, en daar zijn

Nadere informatie

De waarde van het BBP Onderzoek naar de consumptie van energie

De waarde van het BBP Onderzoek naar de consumptie van energie De waarde van het BBP Onderzoek naar de consumptie van energie Geschreven door: Lesley Huang en Pepijn Veldhuizen Vakken: Economie School en klas: Scholengemeenschap Were Di, vwo 6 Begeleider: De heer

Nadere informatie

Uitgangssituatie voor de Routekaart Chemie

Uitgangssituatie voor de Routekaart Chemie Uitgangssituatie voor de Routekaart Chemie W. Wetzels 29 juni 2012 ECN-E--12-024 Verantwoording Dit rapport is geschreven in opdracht van Agentschap NL. Het projectnummer bij ECN is 6.00544. Contactpersoon

Nadere informatie

Monitor CO 2 -uitstoot woningen Rotterdam 2011

Monitor CO 2 -uitstoot woningen Rotterdam 2011 Monitor CO 2 -uitstoot woningen Rotterdam 2011 Monitor CO 2 -uitstoot woningen Rotterdam 2011 Projectnr 11-3459 drs PA de Graaf Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Mei 2011 In opdracht van de DCMR

Nadere informatie

Energieverzorging Nederland

Energieverzorging Nederland Energieverzorging Nederland Naar een Duurzame Samenleving (VROM) Vanuit een internationaal geaccordeerde basis voor 2050 Standpunt Nederlandse overheid : 100% CO2 -reductie Standpunt van de G8: 80 % CO2

Nadere informatie

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015 Technisch-economische scenario s voor Nederland Ton van Dril 20 mei 2015 Overzicht Energieplaatje in historisch perspectief Hoeveel en hoe gebruiken we energie? Wat gebeurt er met verbruik en uitstoot

Nadere informatie

Wie betaalt de rekening van de energietransitie?

Wie betaalt de rekening van de energietransitie? Wie betaalt de rekening van de energietransitie? Symposium KVGN 17 november 2016 Ron Wit Ron.Wit@eneco.com Overzicht presentatie 1. Ontwikkeling broeikasgassen in Nederland 2. Ontwikkeling integrale kosten

Nadere informatie

Beheer van energie en broeikasgas

Beheer van energie en broeikasgas Beheer van energie en broeikasgas binnen de Europese doelstellingen voor 2050 De CONCLUSIES volgen 30 maart 2014 Hebben wij de energie om 2050 schoon te halen? slotcongres 1 Beheer van energie en broeikasgas

Nadere informatie

MIRA 2011 ENERGIE. Energiegebruik per sector. www.milieurapport.be

MIRA 2011 ENERGIE. Energiegebruik per sector. www.milieurapport.be Energiegebruik per sector P index energiegebruik (=1) 13 125 12 115 11 15 1 95 9 handel & diensten industrie (niet-energetisch) huishoudens bruto binnenlands energiegebruik landbouw transport energiesector

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Rendementen en CO -emissie van elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012

Rendementen en CO -emissie van elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012 Webartikel 2014 Rendementen en CO -emissie van 2 elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012 Reinoud Segers 31-03-2014 gepubliceerd op cbs.nl CBS Rendementen en CO2-emissie elektriciteitsproductie

Nadere informatie

Basisprijzen in SDE volgens genormeerde berekening

Basisprijzen in SDE volgens genormeerde berekening Notitie Aan Basisprijzen in SDE+ 2013 volgens genormeerde berekening Ministerie van Economische Zaken ECN-N--13-003 23 januari 2013 Kopie aan Van S.M. Lensink Samenvatting Het Ministerie van Economische

Nadere informatie

Windenergie in Wijk bij Duurstede

Windenergie in Wijk bij Duurstede Windenergie in Wijk bij Duurstede J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Bruto opbrengst windenergie in Nederland en Wijk bij Duurstede Netto opbrengst Geluid windturbines

Nadere informatie

Beheer van energie en broeikasgas

Beheer van energie en broeikasgas Beheer van energie en broeikasgas in de Nederlandse industrie binnen de Europese doelstellingen voor 2050 Symposium Brandstof of Bedelstaf? 21 februari 2014 bij het Academisch Genootschap te Eindhoven

Nadere informatie

Het energieverbruik 0v warmte afgeleid eid uit de Energiebalans

Het energieverbruik 0v warmte afgeleid eid uit de Energiebalans 08 Het energieverbruik 0v ruik voor warmte afgeleid eid uit de Energiebalans ns Reinoud Segers Publicatiedatum CBS-website: 3 februari 2009 Den Haag/Heerlen, 2009 Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken

Nadere informatie

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers Net voor de Toekomst Frans Rooijers Net voor de Toekomst 1. Bepalende factoren voor energie-infrastructuur 2. Scenario s voor 2010 2050 3. Decentrale elektriciteitproductie 4. Noodzakelijke aanpassingen

Nadere informatie

Energie. Gebruik, kosten & transitie. Frans Rooijers directeur CE Delft

Energie. Gebruik, kosten & transitie. Frans Rooijers directeur CE Delft Energie Gebruik, kosten & transitie Frans Rooijers directeur CE Delft CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, transport en grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige expertise

Nadere informatie

Energie- en klimaatmonitor agrosectoren Hernieuwbare energie, reductie broeikasgassen en energiebesparing

Energie- en klimaatmonitor agrosectoren Hernieuwbare energie, reductie broeikasgassen en energiebesparing Energie- en klimaatmonitor agrosectoren Hernieuwbare energie, reductie broeikasgassen en energiebesparing Inleiding In 28 sloten de overheid en de agrosectoren het convenant Schone en Zuinige agrosectoren.

Nadere informatie

Revisie Hernieuwbare Energie 2015

Revisie Hernieuwbare Energie 2015 Paper Revisie Hernieuwbare Energie 2015 Reinoud Segers Juni 2015 CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Revisie Hernieuwbare Energie 2015, 1 Samenvatting De cijfers voor het eindverbruik van hernieuwbare

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2015

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2015 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris hernieuwbare energiebronnen Vlaanderen 2005-2015, Vito, september 2016 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2015 bedraagt 6,0 % Figuur 1 groene stroom uit bio-energie

Nadere informatie

Route naar een Duurzame Energievoorziening

Route naar een Duurzame Energievoorziening Route naar een Duurzame Energievoorziening Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Bijeenkomst: 25 november 2013, Power Lab 5 / USI & KIVI-NIRIA Inhoud Energie-transitie Energieakkoord voor duurzame groei

Nadere informatie

Economie kernenergie versus andere opties

Economie kernenergie versus andere opties Economie kernenergie versus andere opties Bert Dekker KIVI NIRIA stuurgroep Energie Symposium De economie van kerncentrales 9 november 2007 Uitgangspunten SEM Maximalisatie van renderende besparingen (payback

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Toets_Hfdst10_BronnenVanEnergie

Toets_Hfdst10_BronnenVanEnergie Toets_Hfdst10_BronnenVanEnergie Vragen Samengesteld door: visign@hetnet.nl Datum: 31-1-2017 Tijd: 11:10 Samenstelling: Geowijzer Vraag: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19,

Nadere informatie

Gas is geen aardgas, en hard nodig. Frans Rooijers - 4 november 2016

Gas is geen aardgas, en hard nodig. Frans Rooijers - 4 november 2016 Gas is geen aardgas, en hard nodig Frans Rooijers - 4 november 2016 CE Delft: wie zijn wij? Onafhankelijk beleidsonderzoek en advies Bijna 40 jaar; ca. 50 medewerkers Grensvlak economie, techniek en (milieu)beleid

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% Deze brochure wordt gepubliceerd met als doel door een efficiënt en doelgericht gebruik van de statistische gegevens, van marktgegevens, van de databank

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2014

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2014 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris hernieuwbare energiebronnen Vlaanderen 2005-2014, Vito, januari 2016 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2014 bedraagt 5,7 % Figuur 1 groene stroom uit bio-energie

Nadere informatie

1. CO2-uitstoot Nederland

1. CO2-uitstoot Nederland 1. CO-uitstoot Nederland 1. CO-uitstoot globaal 1.1 Inleiding In het Handboek Monitoring broeikasgasemissies en hernieuwbare energie lokale overheden wordt beschreven hoe de broeikasgasemissies van gemeenten

Nadere informatie

Monitor CO 2 -uitstoot woningen Rotterdam 2012

Monitor CO 2 -uitstoot woningen Rotterdam 2012 Monitor CO 2 -uitstoot woningen Rotterdam 2012 Monitor CO 2 -uitstoot woningen Rotterdam 2012 Projectnr 12-3596 drs PA de Graaf Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) April 2012 In opdracht van de

Nadere informatie

Nieuwe opzet Energiebalans van Nederland

Nieuwe opzet Energiebalans van Nederland 11 0 Nieuwe opzet Energiebalans van Nederland Otto Swertz Publicatiedatum CBS-website: 2 mei 2011 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. gegevens ontbreken * voorlopig cijfer ** nader voorlopig cijfer

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte in Nederland Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte kost veel energie Warmtevoorziening is verantwoordelijk voor bijna 40% van het energiegebruik in Nederland.

Nadere informatie

Energiestromen in Vlaanderen

Energiestromen in Vlaanderen Energiestromen in Vlaanderen kolen 142 PJ 7 % internationale bunkers 443,4 PJ 22 % olie 1 14 PJ 54 % gas 421 PJ 2 % nucleaire warmte 246 PJ 12 % primair energiegebruik 2 55,5 PJ 1 % bruto binnenlands energiegebruik

Nadere informatie

Nut en noodzaak van schaliegas vanuit energieperspectief

Nut en noodzaak van schaliegas vanuit energieperspectief Nut en noodzaak van schaliegas vanuit energieperspectief Jeroen de Joode Schaliegasbijeenkomst provincie Noord-Brabant s-hertogenbosch, 27 september 2013 www.ecn.nl Hoofdboodschap Rol gas in NL energiesysteem

Nadere informatie

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Roemenië ligt geografisch gezien in het midden van Europa (het zuidoostelijk deel van Midden-Europa). Het land telt 21,5 miljoen inwoners en

Nadere informatie

Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies

Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies Door Harry Kloosterman en Joop Boesjes (Stichting E.I.C.) Deel 1 (Basis informatie) Emissies: Nederland heeft als lidstaat van de Europese

Nadere informatie

Revisie tijdsreeksen sen energie, 1900 tot en met 1994

Revisie tijdsreeksen sen energie, 1900 tot en met 1994 0r07 07 Revisie tijdsreeksen sen energie, 1900 tot en met 1994 Rik Zakee en Reinoud Segers Publicatiedatum CBS-website: 24 juli 2008 Voorburg/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig

Nadere informatie

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Nationaal Expertisecentrum Warmte maakt duurzame warmte en koude mogelijk Warmte in Nederland Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk In opdracht van 1 Warmte kost veel energie

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 stadsontwikkeling EMA

Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 stadsontwikkeling EMA Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 EMA Principes Antwerpen ondertekende het Europese Burgemeestersconvenant. Meer dan 5.000 lokale en regionale overheden hebben ondertekend en engageren zich om op

Nadere informatie

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Energie nulmeting Regio Amstelland-Meerlanden Concept 22 oktober 2008 Opdrachtgever: Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Opgesteld door: Bosch & Van Rijn Drs. G. Bosch Ing. J. Dooper Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Referentiescenario De WETO-studie (World Energy, Technology and climate policy Outlook 2030) bevat een referentiescenario

Nadere informatie

Onze energievoorziening in feiten: mythes, nieuwtjes en kansen. Heleen de Coninck, 13 september 2011

Onze energievoorziening in feiten: mythes, nieuwtjes en kansen. Heleen de Coninck, 13 september 2011 Onze energievoorziening in feiten: mythes, nieuwtjes en kansen Heleen de Coninck, 13 september 2011 Energieonderzoek Centrum Nederland Grootste energieonderzoekcentrum van Nederland Missing link tussen

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2010 60%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2010 60% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2010 20% 80% 60% 40% Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

Nut en noodzaak van schaliegas in Nederland

Nut en noodzaak van schaliegas in Nederland Nut en noodzaak van schaliegas in Nederland Paul van den Oosterkamp, Jeroen de Joode Schaliegas Congres - IIR Amersfoort, 30-31 Oktober 2013 www.ecn.nl Visie ECN Rol gas in NL energiesysteem nu en straks

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

5 Energiescenario s Nederland in 2050

5 Energiescenario s Nederland in 2050 STAPPENPLAN VOOR DUURZAME ENERGIEPRODUCTIE hoofdstuk 5, conceptversie 7 juli 2015 Maarten de Groot Kees van Gelder 5 Energiescenario s Nederland in 2050 5.1 Inleiding Op 15 november 2012 en 21 april 2013

Nadere informatie

Welke hernieuwbare energie in 2020?

Welke hernieuwbare energie in 2020? Welke hernieuwbare energie in 2020? Waar staan we en wat is de verwachting? Het aandeel hernieuwbare energie van het totaal energetisch eindgebruik groeide van 2000 1,4% via 2,3% in 2005 tot 4,3% in 2011

Nadere informatie

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013 Nije enerzjy foar Fryslân september 2013 Inleiding Nije enerzjy foar Fryslân - 1 Nije enerzjy foar Fryslân Nije enerzjy foar Fryslân geeft een beeld van feiten en cijfers op het gebied van duurzame energie.

Nadere informatie

Voortgang Emissiehandel 2015

Voortgang Emissiehandel 2015 Voortgang Emissiehandel 2015 Feiten en cijfers over emissiehandel in Nederland 2 Samenvatting CO 2 -uitstoot Nederlandse ETS-bedrijven licht gestegen De totale CO 2 -uitstoot van Nederland is in de afgelopen

Nadere informatie

sessie 3: De Wereld op de stoep Jeroen Mercy De Wereld roept om klimaatneutraliteit, De Gentse CO2-uitstoot gemeten! Stad Gent Milieudienst

sessie 3: De Wereld op de stoep Jeroen Mercy De Wereld roept om klimaatneutraliteit, De Gentse CO2-uitstoot gemeten! Stad Gent Milieudienst sessie 3: De Wereld op de stoep De Wereld roept om klimaatneutraliteit, De Gentse CO2-uitstoot gemeten! Jeroen Mercy Stad Gent Milieudienst Context Klimaatopwarming is een feit Impact voor Gent: veerkracht

Nadere informatie

MIRA 2012 Energie. Energiegebruik per sector

MIRA 2012 Energie.  Energiegebruik per sector MIRA 212 Energie Energiegebruik per sector P energiegebruik (PJ) 1 8 1 6 1 4 1 2 1 8 6 4 2 energiesector niet toewijsbaar aan 1 sector handel & diensten transport landbouw industrie (energetisch) industrie

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 1 Nationale Energieverkenning Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) Petten 2014 Eindverantwoordelijkheid Energieonderzoek Centrum Nederland

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers % 80% 60% 40%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers % 80% 60% 40% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2012 20% 80% 60% 40% Deze brochure wordt gepubliceerd met als doel door een efficiënt en doelgericht gebruik van de statististische gegevens, van marktgegevens, van de

Nadere informatie

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Inleiding Via de Duurzame Zuivelketen streven zuivelondernemingen (NZO) en melkveehouders (LTO) gezamenlijk naar een toekomstbestendige en verantwoorde zuivelsector.

Nadere informatie

Individuele energievoorziening

Individuele energievoorziening 04/12/2014 Potentieel voor collectieve energie en warmte in Vlaanderen Erwin CORNELIS Klankbordgroep Lerend Netwerk Duurzame Wijken 3 december 2014 Presentatie in het kader van het STRATEGO-project Individuele

Nadere informatie

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014 Energie in Beweging Wat is Well to Wheel Met Well to Wheel wordt het totale rendement van brandstoffen voor wegtransport uitgedrukt Well to Wheel maakt duidelijk

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 1 Nationale Energieverkenning Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) Petten 2014 Eindverantwoordelijkheid Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) Projectcoördinatie

Nadere informatie

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect.

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect. LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Informatieblad Begrippen Biobrandstof Brandstof die gemaakt wordt van biomassa. Als planten groeien, nemen ze CO 2 uit de lucht op. Bij verbranding van de biobrandstof komt

Nadere informatie

reating ENERGY PROGRESS

reating ENERGY PROGRESS reating ENERGY PROGRESS 2012 ENERGIE EN MILIEU: Opwarming van de aarde: Drastische vermindering CO 2 -uitstoot Energie: De energiekosten fluctueren sterk en zullen alleen maar stijgen Behoud van het milieu

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

Energy2050NL Klimaatneutraal energiesysteem. Frans Rooijers - directeur CE Delft

Energy2050NL Klimaatneutraal energiesysteem. Frans Rooijers - directeur CE Delft Energy2050NL Klimaatneutraal energiesysteem Frans Rooijers - directeur CE Delft CE Delft - Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 - Energie, transport en grondstoffen - Economische, technische en

Nadere informatie

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014 Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente 4 Inleiding Het doel van de TDA is om focus aan te brengen in de kansrijke en verbindende initiatieven in Twente bij het realiseren van een duurzame

Nadere informatie

Aan: Regionale raadswerkgroep POL, thema s ruimte en economie Onderwerp: Analyse regionale energievisie Noord-Limburg Vergaderdatum: 22 oktober 2015

Aan: Regionale raadswerkgroep POL, thema s ruimte en economie Onderwerp: Analyse regionale energievisie Noord-Limburg Vergaderdatum: 22 oktober 2015 Aan: Regionale raadswerkgroep POL, thema s ruimte en economie Onderwerp: Analyse regionale energievisie Noord-Limburg Vergaderdatum: 22 oktober 2015 Inleiding Bij deze ontvangt u de analyse voor de regionale

Nadere informatie

Klimaatneutrale gemeenten. Frans Rooijers - directeur CE Delft

Klimaatneutrale gemeenten. Frans Rooijers - directeur CE Delft Klimaatneutrale gemeenten Frans Rooijers - directeur CE Delft CE Delft - Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 - Energie, transport en grondstoffen - Economische, technische en beleidsmatige expertise

Nadere informatie

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 20 november 2013 Inhoud Algemeen het SER Energieakkoord Proces, doelen, borging, hoofdlijnen & pijlers, concrete afspraken

Nadere informatie

Verkenning functionele energievraag en CO 2 -emissies tot 2050

Verkenning functionele energievraag en CO 2 -emissies tot 2050 Verkenning functionele energievraag en CO 2 -emissies tot 25 1 augustus 215 3.F61 Verkenning functionele energievraag en CO 2 -emissies tot 25 Bibliotheekgegevens rapport: Verkenning functionele energievraag

Nadere informatie

Voortgang Emissiehandel 2016

Voortgang Emissiehandel 2016 Voortgang Emissiehandel 2016 Feiten en cijfers over emissiehandel in Nederland 2 Samenvatting Nederlandse CO 2 -uitstoot in 2015 gestegen In 2015 is de totale Nederlandse CO 2 -uitstoot ten opzichte van

Nadere informatie

De kosten van de energietransitie, en: kansen voor de gasindustrie. Martien Visser Lector Energietransitie & Netwerken. Hanzehogeschool Groningen

De kosten van de energietransitie, en: kansen voor de gasindustrie. Martien Visser Lector Energietransitie & Netwerken. Hanzehogeschool Groningen De kosten van de energietransitie, en: kansen voor de gasindustrie Martien Visser Lector Energietransitie & Netwerken Hanzehogeschool Groningen Hanzehogeschool Groningen (circa 30.000 studenten) Energy

Nadere informatie

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening:

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Betaalbaar & betrouwbaar? Robert Harmsen ECN Beleidsstudies COGEN Symposium Zeist 22 oktober 2004 Een blik naar de toekomst (1) Four Futures

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw

Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw Energie in België EHA! 8 mei 2008 Nieuwerkerken 25 oktober 2007 Dirk Knapen Projectmedewerker energie en klimaat Inplanting van

Nadere informatie

HERNIEUWBARE ENERGIE IN ITALIË

HERNIEUWBARE ENERGIE IN ITALIË HERNIEUWBARE ENERGIE IN ITALIË Overzicht 1 Hernieuwbare energiebronnen (hierna ook: HE) spelen een belangrijke rol in het kader van het Italiaanse energiesysteem. Ze worden uitvoerig gebruikt om elektriciteit

Nadere informatie

Energiemonitor Noord-Nederland 4 e editie (verslagjaar 2013)

Energiemonitor Noord-Nederland 4 e editie (verslagjaar 2013) Energiemonitor NoordNederland 4 e editie (verslagjaar 2013) Voorwoord In deze energiemonitor wordt een overzicht gegeven van feiten & cijfers over de energiesector in de Energy Valley regio: Drenthe, Fryslân,

Nadere informatie

Basisles Energietransitie

Basisles Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Energietransitie Werkblad Basisles Energietransitie Werkblad 1 Wat is energietransitie? 2 Waarom is energietransitie nodig? 3 Leg in je eigen woorden uit wat het Energietransitiemodel

Nadere informatie

Monitor Schoon en Zuinig

Monitor Schoon en Zuinig Monitor Schoon en Zuinig Actuele stand van zaken - 2008 C.B. Hanschke (coord.) ECN-E--09-030 April 2009 Verantwoording Dit rapport is geschreven in opdracht van de programmadirectie Schoon en Zuinig. Het

Nadere informatie

Energiebesparing in Nederland 2000-2010

Energiebesparing in Nederland 2000-2010 Energiebesparing in Nederland 2000-2010 J. Gerdes P. Boonekamp December 2012 ECN-E--12-061 Verantwoording Deze studie is uitgevoerd door ECN in 2012 in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken.

Nadere informatie

Vergelijking methoden energiebesparing: PME en MJA Inleiding Meerjarenafspraken energie-efficiency

Vergelijking methoden energiebesparing: PME en MJA Inleiding Meerjarenafspraken energie-efficiency Vergelijking methoden energiebesparing: PME en MJA Door Martijn Verdonk (PBL) en Piet Boonekamp (ECN) Met bijdragen van: Annemie Loozen en Harry Vreuls (SenterNovem) Inleiding Het meten van energiebesparing

Nadere informatie

4. Toekomstige ontwikkeling van de energiebehoefte

4. Toekomstige ontwikkeling van de energiebehoefte 4. Toekomstige ontwikkeling van de energiebehoefte In 2011 was 4,3 procent van de in Nederland verbruikte energie hernieuwbaar, namelijk 92,6 van in totaal 2165 PJ (hoofdstuk 2, tabel 2.2). Stel dat die

Nadere informatie

Hogere investeringen, lagere kosten en meer banen mede dankzij het Nationaal Energieakkoord

Hogere investeringen, lagere kosten en meer banen mede dankzij het Nationaal Energieakkoord Hogere investeringen, lagere kosten en meer banen mede dankzij het Nationaal Energieakkoord Dr. Ir. John Kerkhoven Dr. Alexander Wirtz Dr. Joris Berkhout 12december 2014 Samenvatting Samen met ECN heeft

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Persbericht. Prijzen industrie hoger door dure aardolie. Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. Prijzen industrie hoger door dure aardolie. Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB00-148 30 juni 2000 9.30 uur Prijzen industrie hoger door dure aardolie Het prijsniveau van Nederlandse industriële producten ligt in mei van dit jaar 2,2%

Nadere informatie

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Inhoud presentatie 1.Afbakening 2.Inventarisatie energie 3.CO 2 -voetafdruk energieverbruik 4.CO

Nadere informatie

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Willemien Veele Cor Kamminga 08-04-16 www.rijksmonumenten.nl Achtergrond en aanleiding Ambitie om in 2020 16% van de energie duurzaam op te wekken in Fryslân

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2011 60%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2011 60% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2011 20% 80% 60% 40% Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

Macro-economie van offshore wind-energie

Macro-economie van offshore wind-energie Macro-economie van offshore wind-energie Windkracht14 World Trade Center, Rotterdam 22/01/2014 David de Jager Stelling > De (potentiële) economische waarde van de Nederlandse toeleverende economische sectoren

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie