De baan die bij me past

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De baan die bij me past"

Transcriptie

1 Passend onderwijs en zorg H. te Braake-Schakenraad en M. Voets Met medewerking van M. van de Laar en W. Schafrat De baan die bij me past Oriëntatie op kwalificatie in het vso

2 De baan die bij me past Oriëntatie op kwalificatie in het vso H. te Braake-Schakenraad M. Voets Met medewerking van: M. van de Laar W. Schafrat s-hertogenbosch, KPC Groep, 2011

3 Deze publicatie is ontwikkeld door KPC Groep voor ondersteuning van het regulier en speciaal onderwijs in opdracht van het ministerie van OCW. KPC Groep vervult op het gebied van R&D een scharnierfunctie tussen wetenschap en onderwijsveld. Met dank voor hun adviezen aan de pilotprojecten: Bernardusschool in Den Haag, cluster 3; De Ortolaan in Weert, cluster 4; De Radar in Oosterbeek, cluster 4. Foto omslag: istockphoto, Izabela Habur Het is toegestaan om in het kader van educatieve doelstellingen (delen van) teksten uit deze publicatie te gebruiken, te verveelvoudigen, op te slaan in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar te maken in enige vorm zodanig dat de intentie en de aard van het werk niet worden aangetast. Bronvermelding is in alle gevallen vereist en dient als volgt plaats te vinden: Bron: auteur(s), jaar van uitgave, titel (en onder-titel) publicatie, plaats: naam instituut, (gevolgd door) in opdracht van het ministerie van OCW. 2011, KPC Groep, s-hertogenbosch

4 Woord vooraf In het Wetsvoorstel kwaliteit (v)so, dat per augustus 2013 voor het (voortgezet) speciaal onderwijs in werking zal treden, wordt onder meer geregeld dat voor alle leerlingen een ontwikkelingsperspectief wordt vastgesteld en dat de voortgang van de ontwikkeling geregistreerd moet worden. In het voortgezet speciaal onderwijs worden drie uitstroomprofielen ingericht (vervolgonderwijs, arbeidsmarkt en dagbesteding) en krijgen alle leerlingen in de uitstroomprofielen arbeidsmarkt en dagbesteding een getuigschrift en een overgangsdocument om hen te ondersteunen in het maken van de overstap naar betaalde arbeid of dagbesteding. In het (v)so heeft de zorg voor de leerlingen lange tijd meer aandacht gekregen dan het onderwijs; de lat lag voor veel kinderen te laag. Het is breed erkend dat kinderen in het (v)so veel meer kunnen dan hen wordt aangeboden. Net als voor het regulier onderwijs geldt dat de lat hoger kan. Een groot aantal van de (v)so-scholen heeft de afgelopen 3-5 jaar een grote inhaalslag gemaakt door het implementeren van leerlijnen en opbrengstgericht werken in de organisatie. Door keuzes te maken voor het vso in doelen en leerlijnen en hier steeds meer ruimte te creëren voor de onderdelen wonen, werken en vrije tijd ontstaat een verschil tussen so en vso en creëren scholen de mogelijkheid om leerlingen gericht op te leiden voor de maatschappij. Goed onderwijs vergroot de kansen van leerlingen met een beperking op een volwaardige participatie. Het (v)so moet zo goed mogelijk aansluiten op de mogelijkheden van de leerlingen, het onderwijs moet eruit halen wat erin zit. Om het proces van een grotere focus op opbrengsten te ondersteunen, is een Wetsvoorstel kwaliteit (v)so in de maak. Verwacht wordt dat dit wetsvoorstel voor het so per 1 augustus 2012 en voor het vso per 1 augustus 2013 in werking zal treden. In het kader van de kwaliteitsverbetering vso zijn de aansturing, uitvoering en monitoring van de (pre-)kwalificatieprocessen belangrijke aandachtspunten voor goed renderend vso. Doelgericht beleid, heldere ambities en richtlijnen zijn naast de systematische aandacht voor de pedagogische en didactische kwaliteit, de uitvoering en de communicatie noodzakelijk voor effectieve en efficiënte kwalificatieprocessen in het vso. In hoofdstuk 1 wordt de achtergrond van de ontwikkeling van dit product in het kader van de kwaliteitsverbetering van het vso toegelicht. In hoofdstuk 2 komt de aanpak aan de orde die de leraar in het vso ten dienste staat om op gefaseerde en herhaalbare wijze met de leerlingen te werken aan arbeidsoriëntatie en arbeidstoeleiding. In hoofdstuk 3 komen de leerwerkplek en het leerwerkplekproject aan de orde. In hoofdstuk 4 worden de fasen besproken als een ontdekkingsreis met drie aanlegplaatsen voor reflectie door de leerling en zijn begeleiders. De publicatie wordt afgesloten met een literatuuroverzicht en een drietal bijlagen. Omwille van de leesbaarheid is steeds hij gebruikt in de tekst. Waar hij staat kan uiteraard ook zij worden gelezen. Daar waar ouders vermeld staat, worden zowel ouders als verzorgers bedoeld. Woord vooraf

5 Inhoud Woord vooraf 1 Sturen op kwaliteitsverbetering vso Werken met de website De baan die bij me past Wettelijk kader Doelen van De baan die bij me past 4 2 Een gefaseerde, herhaalbare aanpak Introductie Fases in De baan die bij me past Afronding van het (pre-)kwalificatieproces in fase Kwalificatiedoelen betrekken in alle fasen Werken met De baan die bij me past : website 14 3 De leerwerkplek (LWP) Kiezen van een leerwerkplek Wat is een persoonlijk LWP-project? Leerwerkplekken in soorten 18 4 Een ontdekkingsreis met drie aanlegplaatsen Eerste aanlegplaats Tweede aanlegplaats Derde aanlegplaats Coachingsgesprekken 21 Literatuur 23 Bronnen 24 Bijlagen 27 Bijlage 1 Flow 28 Bijlage 2 Maatschappelijk ondernemen 29 Bijlage 3 Begrippen en afkortingen 32 Inhoud 1

6 1 Sturen op kwaliteitsverbetering vso De baan die bij me past is ontwikkeld als hulpmiddel voor een systematische planning, sturing, uitvoering en monitoring voor de kwalificatieprocessen in het vso. In handen van de schoolleiding, de leraren en de begeleiders wordt het een instrument dat kan bijdragen aan de verbetering van leer- en onderwijsprocessen in het vso. De aanname achter de aanpak voor De baan die bij me past is: dat kwaliteit gerealiseerd moet worden op het niveau van de leerling. Maatstaf daarvoor is dat die kwaliteit door de leerling én de ouders ook als zodanig moet kunnen worden herkend en verwoord; dat de interactie met de leraar/begeleider daarbij onmisbaar en noodzakelijk is en dat deze daarvoor hulpmiddelen ter sturing, uitvoering en monitoring nodig heeft; dat de team- of schoolleiding het team daarin kan sturen en ondersteunen met de juiste hulpmiddelen en condities. Krachtige leerervaringen zijn belangrijk voor leerlingen. Daarom combineert De baan die bij me past de volgende aspecten in de persoonlijke leer- en werkomgeving van de leerling: 1 praktisch werk dat voor de leerling interessant en op meer manieren nuttig is; 2 betekenisvolle relaties met deskundige volwassenen in en buiten de school waarop de leerling persoonlijk en professioneel kan vertouwen; 3 persoonlijke en realistische projecten die niet alleen voor de leerling, maar ook voor zijn buitenschoolse begeleider diepgang en meerwaarde hebben. Dit is voor de school geen eenvoudige combinatie. Het ontdekken en scheppen van dergelijke leerervaringen ontstaat niet bij toeval. Het is het resultaat van een gestructureerd proces dat, gelardeerd met flexibele en passende begeleiding, bij de leerling wordt ingeslepen zodat het ook later kan worden toegepast. Zowel uit theoretisch (Stevens, Martens & Sarason) als uit actieonderzoek (DeAnda & Arnold, 2010, 2011; Levine, 2002; Litkey & Gabrelle, 2004; Washor, 2010; Washor & Mojkowski, 2007) is bekend dat er een symbiotische en oorzakelijke relatie bestaat tussen de aandachtspunten relatie, relevantie en resultaten. De baan die bij me past begint bij relevantie, bij het uitzoeken wat de interesses van een leerling zijn: De uitdaging ten aanzien van relevantie is om de leerling niet in willekeurige ervaringen te betrekken, maar juist in die ervaringen die aansluiten bij de persoonlijke interesse van de leerling (Washor & Mojkowski, 2007). In de relatie met deskundige volwassenen (rolmodellen) in levensechte leerwerkplekken wordt het begrip van wat in de echte wereld feitelijk relevant is, overgedragen aan de leerling. De leerling laat in zijn presentatie aan de hand van zijn eigen resultaten zien wat voor hem zinvol, waardevol en daarmee duurzaam is. Het leerproces en de groei van de leerling is de opbrengst van doelgerichte en relevante communicatie over en weer. De eigen leerervaringen lokken bewust denken, motivatie tot leren en functioneren uit. Allerlei vormen van externe stages zijn hiervoor een prima instrument. Leren op een realistische leerwerkplek, met daarbinnen een specifiek op de interesses en toekomstwensen van de leerling aangesloten leerwerkplekproject (LWP-project), is een van de wegen die naar gemotiveerd en geëngageerd leren leiden. 2 De baan die bij me past

7 De baan die bij me past wil een aanpak bieden waarmee de leerling bewust leert te kiezen voor een passende, relevante, levensechte en betrouwbare leerwerkplek. Daar leert de leerling al doende en op realistische wijze wat er echt toe doet en waar hij zijn krachtige relaties en een netwerk kan opbouwen. De baan die bij me past biedt dus geen kwalificerende opleiding, maar is wel een hulpmiddel bij de voorbereiding op de keuze die leidt tot succesvolle en passende kwalificatie. Gedurende het proces wordt duidelijk of en welke kwalificatie geboden is. Wanneer een kwalificerende opleiding niet tot de mogelijkheden behoort, wordt duidelijk wat er dan in het overdrachtsdocument voor het vervolg van de loopbaan moet staan. 1.1 Werken met de website De baan die bij me past De aanpak De baan die bij me past is in 2011 gedigitaliseerd en toegankelijk gemaakt voor de begeleiders van leerlingen in de uitstroomprofielen arbeidsmarkt en dagbesteding. Naast de stappen en fasen van het plan op weg naar kwalificatie staat op de website De baan die bij me past de pagina Kwalificatiedoelen. Daarmee kan de begeleider van school tijdens het gesprek met de leerling direct doorlinken naar diverse websites met overzichten van competenties, referentieniveaus en kerndoelen. Op de pagina Persoonlijke competenties en kwaliteiten van de website kan vervolgens worden aangegeven waaraan de leerling wil gaan werken in de komende periode. 1.2 Wettelijk kader De aanpak van De baan die bij mij past sluit aan op en draagt bij aan het realiseren van de doelstellingen zoals die verwoord zijn in het Wetsvoorstel kwaliteit (v)so van het ministerie van OCW, dat vanaf 2012 in wetgeving zal worden omgezet. Het wetsvoorstel onderscheidt meerdere thema s waarvan er enkele in dit kader passen en die derhalve ook besproken worden. Over het begrip handelingsplan wordt nog volop gediscussieerd in het kader van de plannen voor Passend Onderwijs. Het begrip ontwikkelingsperspectief wordt vaak als alternatief gegeven. De activiteiten in het kader van De baan die bij me past passen goed in het werken met een ontwikkelingsperspectief of individueel ontwikkelingsplan (IOP). Na advisering van de Commissie van Begeleiding wordt door het bevoegd gezag na overleg met ouders/leerling voor iedere leerling een ontwikkelingsperspectief opgesteld. Minimaal eenmaal per jaar wordt dit met leerling/ouders geëvalueerd. Dit ontwikkelingsperspectief beschrijft de door de school ingeschatte ontwikkelingsmogelijkheden door het instroomniveau met het verwacht uitstroomniveau te verbinden. Met passend onderwijsaanbod dient het vso iedere leerling toe te leiden naar een plaats binnen één van de drie uitstroomprofielen: vervolgonderwijs, arbeidsmarkt of dagbesteding. Deze plaatsing is gebaseerd op het vastgestelde ontwikkelingsperspectief. Elk uitstroomprofiel kent kerndoelen en doelen op het terrein van sociale competenties, persoonlijkheidsvorming, voorbereiding op de maatschappij en algemeen vormende doelen. Voor de profielen vervolgonderwijs en arbeidsmarkt gelden de referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen. Iedere leerling van het vso ontvangt na het verlaten van de school een (vso-)diploma met voor de uitstroomprofielen arbeidsmarkt en dagbesteding een overgangsdocument waaruit onder meer de ondersteuningsbehoefte blijkt voor arbeidsmarkt/dagbesteding. 1 Sturen op kwaliteitsverbetering vso 3

8 Het vernieuwde toezicht zal zich dan ook richten op ontwikkelingsperspectief, opbrengsten (examenresultaten, in-, door- en uitstroomgegevens), risicoprofiel en -signalen en jaarstukken. Daarbij staat steeds centraal of de school ontwikkelingsperspectieven heeft vastgesteld en verantwoording kan afleggen over het eindresultaat in termen van de gerealiseerde uitstroom van de leerling. Het project De baan die bij me past draagt ertoe bij dat leerlingen meer bewust kiezen voor een passend uitstroomperspectief en meer gemotiveerd en betrokken toewerken naar de juiste, waar mogelijk bestendige uitstroom op basis van eigen keuzes. Het project draagt direct bij aan gefundeerde onderwijsopbrengsten gekoppeld aan elk individueel ontwikkelingsperspectief. 1.3 Doelen van De baan die bij me past In deze publicatie vindt u informatie over het waarom en de aanpak van het (pre-)kwalificatietraject De baan die bij me past. Het traject is een cyclisch proces van elkaar opvolgende leercirkels waar de leerling al doende steeds meer zicht krijgt op de eigen identiteit en loopbaanwensen en -mogelijkheden. 4 De baan die bij me past

9 Het programma speelt zich af binnen een bepaalde tijdspanne en kan naar behoefte of wens herhaald worden. Het behelst een proces dat in beeld is gebracht op de website met de titel De baan die bij me past (www.debaandiebijmepast.nl) en beoogt: de leraren die het keuzeproces van leerlingen begeleiden te ondersteunen; het keuze- en besluitvormingsproces dat leidt tot een bij de persoon passende kwalificatie en (school)loopbaan te structuren; een bewuste en gemotiveerde keuze van de leerling voor een kwalificerende opleiding en het vervolg van de (school)loopbaan. Het uiteindelijke doel van het gehele traject De baan die bij me past is dat de leerling de vaardigheden en houding aanleert van bewust en doelgericht zoeken naar de best bij hem passende kwalificatie- en loopbaanmogelijkheden. De leercirkel biedt: de stappen die van belang zijn om daarin te slagen; de herhalingsmogelijkheden om de methodiek te verankeren en ook voor de toekomst beschikbaar te maken en te houden. Trefwoorden voor de aanpak en begeleiding van De baan die bij me past zijn persoonlijk, relevant, levensecht en resultaatgericht. De kern van de cyclus is het Leren Op de Leerwerkplek (op een van de pilotscholen kortweg LOL genoemd). Op de leerwerkplek wordt eerst oriënterend en later uitvoerend samengewerkt met de leermeester. De leerling werkt op de leerwerkplek (LWP) ook aan een voor de leerling én de werkplek relevant, persoonlijk project waarover resultaatafspraken zijn gemaakt. Er zijn acht sleutels om het leren op de LWP tot een succes te maken: 1 LWP en LWP-project sluiten aan in casu kloppen met de interesses van de leerling. 2 De leerling en de begeleider van school zijn beiden actief betrokken bij het LWP-zoekproces. 3 De LWP-begeleider (leermeester), de begeleider van school en de leerling kennen elkaars rol en verwachtingen ten aanzien van de LWP. 4 De LWP-begeleider en de begeleider van school communiceren regelmatig en intensief met elkaar. 5 De leerling en de LWP-begeleider hebben een actieve, open en op vertrouwen gebaseerde werkrelatie. 6 Leerlingen reflecteren regelmatig en systematisch op hun LWP-ervaringen met hun begeleider van school en met elkaar. 7 Het LWP-project is individueel en authentiek, heeft theoretische diepgang en staat centraal in het persoonlijk leerplan van de leerling. 8 De beoordeling van het project en van de gehele LWP is gebaseerd op vooraf vastgestelde, authentieke kwaliteitseisen. het komt neer op de juiste wijze van coachen. En dat begint met het bewust maken van de EVC s van de leerling, HOE KLEIN DIE OOK ZIJN. Daar heb je soms een omslag in denken voor nodig. Zeker wanneer je daar ook de zogeheten negatieve kunde van een leerling bij betrekt. Iemand die vaak hard gilt, kun je ook zien als iemand die goed voor zichzelf opkomt. Wanneer een leerling dat niet als weerstand ervaart maar als een kunnen, kun je daar in een coachend traject de juiste vorm aan geven. Je hebt hoe dan ook een gesprek waarin niet de afwijzing de hoofdrol speelt. Joop van Veen, De Ortolaan, Weert 1 Sturen op kwaliteitsverbetering vso 5

10 2 Een gefaseerde, herhaalbare aanpak In De baan die bij me past worden (na een introductie van de methodiek) voor de leerlingen drie fasen onderscheiden. Na de drie fasen volgt een afronding met afspraken over het vervolg van het proces en de uitvoering ervan. 2.1 Introductie De leerlingen maken in grote lijnen kennis met de doelen, de aanpak en de beoogde effecten van de leercirkel voor het kwalificatietraject De baan die bij me past. Ook wordt besproken wie de partners zijn in dit proces en dat die op vastgestelde momenten in de leerplangroep met de leerling samenwerken. Het werken met deze leercyclus geeft voor alle betrokken partners of dat nu de leerling, zijn ouders, de begeleiders van school of de leerwerkplek zijn een eigen betekenis. De leercyclus heeft onder andere daarmee toegevoegde waarde ten opzichte van traditionele (snuffel)stages. Hieronder beschrijven we die waarde voor elke partij. Het is aan te bevelen het programma De baan die bij me past in een vaste leergroep met een vaste begeleider uit te voeren. De leergroep kan klas- en leerjaardoorbrekend zijn, maar hoeft dat niet per se. Doel van de vaste leergroep is dat er een relatie ontstaat tussen de leerlingen en hun begeleider, maar ook van de begeleider met de ouders van de jongeren in de groep. Daardoor wordt coaching mogelijk en de vaak op beoordeling gebaseerde leraar-leerling-relatie doorbroken. De relatie van de leraar met de leerling is meer coachend van aard en meer gericht op loopbaanoriëntatie dan op resultaatbeoordeling. Daarom wordt de vaste leergroep ook wel coachclub genoemd. 1 Voor de leerling De leerling denkt na over zijn wensen, kansen en mogelijkheden voor de toekomst door al doende zijn interesses in levensechte praktijksituatie(s) (LWP) te verkennen en te waarderen. De leerling krijgt daarbij steun van een aantal volwassenen die worden uitgenodigd serieus deel te nemen aan de loopbaanontwikkeling van de leerling. Het zijn de ouders, de begeleider van school en de begeleider van de leerwerkplek die, formeel met de leerling bij elkaar in de leerplangroep, daarvoor hun tijd en moeite gaan inzetten. Van de leerling wordt daarom verwacht dat deze een positieve kijk heeft op school, werk en samenleving en op deze aanpak. Verder wordt verwacht dat de leerling afspraken nakomt op school, op de leerwerkplek en met de leerplangroep. De resultaten legt de leerling vast in een (digitaal) portfolio en bouwt dat op voor zichzelf zodat hij er rekenschap over kan afleggen in de presentatie die hij houdt op school of op de leerwerkplek. De voortgang wordt gevolgd in de wekelijkse persoonlijke voortgangsgesprekken tussen de leerling en zijn begeleider van school. Kortom, de leerling neemt verantwoordelijkheid voor zijn eigen leerproces en loopbaan binnen en buiten schooltijd. Hij krijgt daarbij intensieve begeleiding en motiverende feedback van relevante volwassenen (rolmodellen) binnen en buiten de school. 6 De baan die bij me past

11 2 Voor de begeleider van de school De begeleider van de school 1 heeft wekelijks persoonlijk contact en indien nodig daarnaast ook telefonisch en contact met de leerling die hij coacht. In deze een-op-een gesprekken staat de voortgang op basis van het plan van de leerling (met de in de leerplangroep vastgestelde doelen en resultaten) centraal. Successen en fouten worden besproken, van feedback voorzien en geëvalueerd voor het vervolg. Deze aanpak kan binnen een reguliere klassikale didactiek extra werk- en tijdsdruk opleveren. Daarom wordt aanbevolen om De baan die bij me past eerst in een experimentele opzet aan te pakken om zicht te krijgen op aard en omvang van de consequenties. Factoren als tijd, doelgroep, ruimte en externe contacten (ouders, LWP) kunnen dan systematisch aangestuurd, uitgevoerd, gemeten, geëvalueerd en bijgesteld worden. Door de experimentele aanpak kan worden ervaren en gemeten dat deze aanpak niet naast, maar in plaats van de reguliere aanpak van loopbaanoriëntatie komt. Ter bevordering van de continuïteit en de positieve impact van persoonlijk contact op alle betrokken wordt aanbevolen om de gehele periode van de De baan die bij me past door dezelfde begeleider van school te laten uitvoeren. In de pilots bleek ook dat, zeker in de eerste rondes van de cyclus, de expertise van en de coaching en co-creatie door de ontwikkelaars zeer op prijs werden gesteld door de leerlingbegeleiders. 3 Voor de ouders Van de ouders wordt een serieuze bijdrage gevraagd aan het begin en het einde van een cyclus. Zij maken deel uit van de leerplangroep die samen met de leerling bespreekt en vaststelt wat de belangrijkste doelen en het LWP-project zijn. Zij zijn ook betrokken bij de eindpresentatie waar ze de resultaten van het plan mee evalueren en beoordelen. De ouders worden gezien als partners in een longitudinaal proces van (her)oriënteren en (voorlopig) kiezen. Hun inbreng wordt, met indien nodig de ondersteuning van de begeleider van school, gezien en ervaren als een aanvulling op wat de school en de leerwerkplek kunnen bieden aan feedback en begeleiding. 4 Voor de LWP-begeleider (leermeester) op de leerwerkplek Ook hier werpt het persoonlijk contact en de serieuze betrokkenheid bij het plan van de leerling vruchten af. Met dien verstande dat ook de begeleider op de werkplek (leermeester) wordt gezien als een van de deskundige partners op weg naar het eindresultaat, namelijk persoonlijke oriëntatie, voorbereiding en bewuste keuze van de loopbaan en beroepskwalificatie van de leerling. De LWP-begeleider wordt door de begeleider van school geïnstrueerd over inhoudelijke, didactische en organisatorische aspecten van De baan die bij me past en de cruciale rol van de LWP-begeleider daarin op het terrein van feedback en motivatie. 2.2 Fases in De baan die bij me past De baan die bij me past kent drie fases. Elke fase heeft een aantal stappen op weg naar het beoogde resultaat. Zo wordt de leerling in fase 1 (Ontwerp je eigen plan) in drie stappen begeleid bij het onderzoeken en vormen van zijn zelfbeeld (identiteit). 1 Ook wel coach, mentor, leerlingbegeleider of loopbaanbegeleider genoemd. Zie bijlage 3 voor lijst van begrippen en afkortingen. 2 Een gefaseerde, haalbare aanpak 7

12 Fase 1 Ontwerp je eigen plan Fase 1 bestaat uit drie stappen: Ken jezelf en kies je doel Vertel je plan Maak je plan af In stap 1.1 (Ken jezelf en kies je doel) gaat het om het leren (her)kennen van eigen capaciteiten, kwaliteiten en talenten. (Wie ben ik? Wat kan ik?) In stap 1.2 (Vertel je plan) praat de leerling in coachingsgesprekken en met relevante derden over zijn wensen, idealen en dromen, luistert naar hun kijk (feedback) op dat verhaal (Wat wil ik? Waar sta ik voor?). In stap 1.3 (Maak je plan af) verwerkt de leerling deze informatie in een persoonlijk leerplan om in het echte leven op de leerwerkplek na te gaan wat nodig is om het ideaal te realiseren. Het plan wordt, evenals het procesverslag van de leerling, opgenomen in het portfolio. Fase 2 Kies je eigen leerwerkplaats (LWP) en je LWP-project Fase 2 bestaat uit zeven stappen: LWP? Wat is er allemaal? LWP? Wat kies je? LWP? Schaduwdag en biografie Vertel je LWP-wensen Uitvoering LWP en LWP-project Planevaluatie Voorbereiden LWP-presentatie 8 De baan die bij me past

13 In stap 2.1 (LWP? Wat is er allemaal?) verdiept de leerling zich in zijn eigen interesses. Dat kan veel vormen aannemen, onder andere de Wie ben ik?-opdrachten die onder deze kop op de website zijn opgenomen. Het gaat om zelfreflectie, informatie uit de vriendenkring en familie, observaties van de leraar en presentaties van andere leerlingen of op bedrijven/tentoonstellingen. Na dit onderzoek kan de leerling minimaal één en maximaal drie eigen interessegebieden benoemen die hij verder gaat onderzoeken in stap 2.2. In stap 2.2 (LWP? Wat kies je?) gaat de leerling verder met zijn interesse-onderzoek. Hij gaat de diepte in om de loopbanen die passen bij zijn belangstelling beter te begrijpen. Wie werken in een branche? Wat voor bedrijven/organisaties zijn er? Welke belangrijke gebeurtenissen hebben invloed op de branche op dit moment? Waar zijn de mensen die in deze branche werken bezorgd over? Waar praten ze over? De leerling gebruikt zoveel mogelijk traditionele onderzoeksinstrumenten zoals internet, tijdschriften, kranten, beroepskeuzeboeken, folders enzovoort. Aan het einde van deze stap weet de leerling veel meer over een bepaalde sector en de loopbaanmogelijkheden. Daarnaast heeft hij een lijst met vragen opgesteld die hij aan professionals in die branche kan stellen. In stap 2.3 (LWP? Schaduwdag en biografie) volgt de leerling gedurende een schaduwdag de professional waarvan hij wil leren voor een hele dag. Hij observeert hem en doet mee met wat al kan. Het doel is dat de leerling een indruk/gevoel krijgt bij een typische dag op de leerwerkplek en tevens kan zien wat het werk van de leermeester inhoudt; daarnaast is kennismaken met elkaar van belang. Het is het begin van de leerwerkrelatie. De leerling wordt aangemoedigd op twee of drie plaatsen te gaan meelopen voordat hij gaat kiezen voor een leerwerkplek. Hij maakt een biografie van de leerwerkplek en de leermeester voor zijn portfolio. Voor de begeleider van school is het goed te weten dat sommige leerlingen willen dat er nooit een einde komt aan deze stap en dat kiezen erg moeilijk is. Anderen gaan razendsnel door het hele proces heen en vliegen van één interview naar één schaduwdag naar één leerwerkplek. De begeleider van school dient alert te zijn dat leerlingen niet blijven steken in een van deze twee strategieën (zie website). 2 Een gefaseerde, haalbare aanpak 9

14 In stap 2.4 (Vertel je LWP-wensen) maakt de leerling kenbaar naar welke leerplek zijn voorkeur uitgaat. Er worden verschillende gesprekken gevoerd over de opzet van het LWP-traject (leerling, begeleider van school en LWP-begeleider). Betrouwbare en consistente informatie en ondersteuning vormen de sleutel voor een geslaagd verloop van de LWP. Als het bedrijf akkoord is, moet een LWP-overeenkomst worden gemaakt waar alle partners hun akkoord voor kunnen geven. Aan het eind van deze stap hebben de leerling, de begeleider van school en de LWP-begeleider (leermeester) een duidelijk beeld van de doelen en resultaten die op de leerwerkplek te bereiken zijn. In stap 2.5 (Uitvoering LWP en LWP-project) gaat de leerling aan de slag op de leerwerkplek. De leerling komt in een nieuwe cultuur en moet moeite doen om het systeem en de verwachtingen te begrijpen. De begeleider op school moet moeite doen om op meer plaatsen zijn leerlingen te bezoeken en meerdere projecten te begeleiden. Het heeft de hoogste prioriteit dat alles loopt en blijft doorgaan en dat iedereen daarover goed is geïnformeerd. De leerling krijgt een duidelijk en levensecht beeld van de organisatie en werkzaamheden op de leerwerkplek en kan voorzichtig beoordelen of zijn mogelijke interesse om in die branche verder te gaan juist is of niet. In stap 2.6 (Planevaluatie en afronding) wordt het LWP-project van de leerling geëvalueerd. De beëindiging van een leerwerkperiode in een organisatie is van groot belang voor de leerling, maar ook voor de relatie van de school met de leermeester en het LWP-bedrijf. In de vorm van een exitgesprek wordt de kwaliteit van het werk en het project van de leerling op de werkplek geëvalueerd. Het is van belang de leermeester c.q. het LWP-bedrijf te bedanken voor de inzet en de leerling hierbij uitdrukkelijk te betrekken, onder andere om het belang van deze werkwijze voor de leerling nog eens te onderstrepen. Op het eind van het jaar kan de school een algemene evaluatiebijeenkomst organiseren voor de LWP-bedrijven c.q. de leermeesters; dit ook met het oog op een toekomstige werkrelatie voor andere leerlingen. Stap 2.7 (Voorbereiden LWP-presentatie) staat in het teken van de voorbereiding van de persoonlijke presentatie van de leerling in fase 3 over zijn leerwerkplekervaringen. In deze stap worden de ervaringen op de LWP en de resultaten van het LWP-project samengevat ter voorbereiding van de presentatie. Alle relevante documentatie, zowel ter illustratie (folders, prints, foto s) als ter verantwoording (verslaglegging in woord en beeld), is door de leerling verzameld en bewaard in zijn portfolio. Aan de hand van deze stappen onderzoekt de leerling zelf geleidelijk en actief binnen de praktijk van de leerwerkplek en met hulp van zijn leermeester aan de hand van zijn persoonlijk LWP-project hoe het beoogde ideaal bereikt kan worden. Al doende ervaart de leerling op realistische wijze welke handelingen, gedrag, motivatie, persoonlijke kwaliteiten en (voor)- opleiding nuttig, nodig en voorwaardelijk zijn om op die werkplek te kunnen werken. De stappen voor leren op de locatie van de leerwerkplek (fase 2) representeren activiteiten waarmee ook algemene competenties c.q. kwalificatiedoelen geoefend kunnen worden: 1 inventariseren; 2 kiezen; 3 oriënteren; 4 verwoorden; 5 uitvoeren en ervaren; 6 feedback krijgen; 7 reflecteren en concluderen. Deze competenties komen ook terug in fase 3 waar de leerling zijn presentatie houdt. 10 De baan die bij me past

15 Het einddoel van fase 2 is dat de leerling een beeld heeft gekregen van: welke externe mogelijkheden er zijn voor de onderzochte baan, beroep of werk; welke specifieke handelingen, gedrag, motivatie en persoonlijke kwaliteiten daarvoor gewenst en vereist zijn. De kennis en allerlei andere knowhow, opgedaan in het echte leven van de LWP van die periode, worden opgeslagen in het portfolio en gebruikt als materiaal bij de eindpresentatie voor de leerplangroep en andere genodigden van de leerling. Fase 3 Presentatie LWP aan klas, ouders en leermeester Fase 3 bestaat uit twee stappen: Verslaglegging over LWP en presentatie Afspraken over vervolg van het plan De twee stappen van deze fase zijn bedoeld om een authentieke (groeps)assessment en daaraan gekoppelde beoordeling te realiseren. Dit houdt in dat meerdere bij het plan van de leerling betrokken personen de kwaliteit van de leeropbrengsten beoordelen en dat concrete conclusies worden getrokken voor het vervolg van het (pre-)kwalificatietraject. In deze fase presenteert de leerling aan de hand van een Checklist LWP-presentaties wat zijn resultaten zijn en hoe hij die tijdens de LWP heeft geleerd. Om dit te kunnen, heeft de leerling in elke fase procesverslagen gemaakt, deze met zijn coach besproken en in het portfolio opgeslagen. De leerling besluit met conclusies over: zijn ideaal en de (pre-)kwalificatiedoelen; hoe hij de weg naar de gewenste en passende kwalificatie wil vervolgen. Een aantal leerlingen van groep 2B van de Bernardusschool heeft het afgelopen jaar een aantal weken een try-out stage gelopen in het kader van De baan die bij mij past, waaronder ook onze zoon Thomas. Drie leerlingen hebben hierover, ieder op hun eigen wijze, een presentatie gehouden en ik als moeder en toeschouwer heb genoten van hun verhalen. De leerlingen vonden het best spannend, maar ze hebben het fantastisch gedaan! Bonnie vertelde over haar stage op een kinderdagverblijf, Thomas over zijn stage bij bibliotheek Benoordenhout en Rick over het schildersvak. Dit alles werd ondersteund met voorbeelden en foto s. Heel boeiend! Bij deze presentaties was een speciale commissie aanwezig, die onder andere bestond uit een afvaardiging van de Lucasstichting en leermeesters. Ook een aantal juffen en de leerlingen van groep 1B waren erbij. Na afloop van elke presentatie werden er vragen vanuit zowel de commissie als de medeleerlingen gesteld, die goed werden beantwoord. De middag werd uiteindelijk feestelijk afgesloten met een officieel certificaat en bloemen voor de leerlingen. Het was de eerste keer dat dit project en de presentaties van de leerlingen werd gehouden en dit is zeker voor herhaling vatbaar! Het is voor de leerlingen een stukje erkenning van hun inzet en voor de ouders een mooie gelegenheid om betrokken te zijn bij wat hun kind presteert. Hierbij wil ik iedereen bedanken die aan dit project heeft meegewerkt: allereerst natuurlijk Bonnie, Rick en Thomas en alle leerlingen van groep 2B en 1B, de leermeesters Esther, Ruud en meneer Jellema, de commissie en uiteraard Kamine Veux en Maria Leemans, de initiators van dit project voor hun motiverende en coördinerende rol hierin. Jullie allen hebben mij een prachtige middag bezorgd. Corinne Santifort, ouder 2 Een gefaseerde, haalbare aanpak 11

16 In stap 3.1 (Verslaglegging over LWP en presentatie) worden de resultaten en effecten van het leerproces en de presentatie beoordeeld door de leerplangroep én door de leerling uitgenodigde relevante assessoren. Deze maken daar ook verslag van voor de leerling. Alle verslagen worden opgenomen in het portfolio van de leerling. Met zijn coach worden de eerste conclusies over de voortgang besproken. In stap 3.2 (Afspraken over vervolg van het plan) wordt de leercirkel afgerond met conclusies over het vervolg van het (pre-)kwalificatieproces op basis van feedback, reflectie en besluitvorming. Het gaat om besluitvorming met consent, wat wil zeggen dat door alle betrokkenen in de leerplangroep persoonlijk wordt uitgesproken dat zij met het besluit over het vervolg van het (pre-)kwalificatieproces instemmen, en dat in geval van bezwaren tegen het besluit dit altijd met argumenten onderbouwd moet worden. De baan die bij me past is een systematische werkwijze van cyclisch terugkerende leercirkels met als uiteindelijk doel een bewuste en gemotiveerde keuze voor een kwalificerende opleiding of een zeer goed gedocumenteerd en met de leerplangroep vastgesteld overgangsdocument. Indien doelbewust en integraal toegepast heeft deze werkwijze een aantal positieve neveneffecten voor de leerling die: een methodiek voor het benaderen van nieuwe loopbaanmogelijkheden leert begrijpen en hanteren; doelgericht een netwerk van leermeesters opbouwt en leert netwerken; voor medeleerlingen kan optreden als ervaringsdeskundige over bepaalde leerwerkplekken met ideeën voor leren op locatie. 12 De baan die bij me past

17 2.3 Afronding van het (pre-)kwalificatieproces in fase 3 De leerling legt in fase 3 rekenschap af over de behaalde LWP-resultaten (conform leerplan) en wordt door de begeleider van school, de LWP-begeleider, ouders en enkele medeleerlingen geëvalueerd en beoordeeld op de kwaliteit van: zijn bijdrage aan het werk op de LWP; het afgesproken project en de groei die de leerling daarin doormaakte; met als toetssteen en leidraad de eisen die in de realiteit van de dagelijkse praktijk en op de arbeidsmarkt worden gesteld aan het werkproces en aan het eindresultaat. De weging van de beoordeling door de diverse assessors van bedrijf en school is uiteraard verschillend en afhankelijk van de fase waarin de leerling is en van de opdracht waarmee een leerling zich buiten school aan het oriënteren, voorbereiden dan wel al aan het kwalificeren is. Wanneer het een plaatsing binnen het bedrijfsleven betreft en er sprake is van een (pre-)kwalificerende stage in een erkend leerwerkbedrijf met gecertificeerde leermeesters, weegt het oordeel van deze laatste zwaarder dan het oordeel van de begeleider vanuit de school. Presentatie In fase 3 wordt de leercirkel De baan die bij me past afgerond met een bijeenkomst van maximaal 60 minuten waarin verslag wordt gedaan van de ervaringen en leerpunten op de LWP. De ontdekkingsreiziger legt, bij wijze van spreken, verantwoording af aan de stuurlui aan de wal die direct betrokken zijn bij de leerling (ouders, begeleiders van school en bedrijf) en aan bekenden (klasgenoten, collega s van het LWP-bedrijf) met wie de leerling zijn presentatie wil delen. Voor een leerling komt het neer op een individueel en vooral persoonlijk traject. Een presentatie aan derden of in een groter verband is zeker niet gemakkelijk, maar als het lukt, is het voor de leerling betekenisvol en voor het vervolg van het leerproces zeer waardevol. De rol van een authentieke en onderbouwde beoordeling door mensen die ertoe doen en door de leerling als echt ervaren worden, biedt feedback die zowel leerzaam als (re)motiverend is. Tijdens deze presentatie toont de leerling aan: welke leerdoelen van het persoonlijk plan (fase 1) en LWP-project (fase 2) gerealiseerd zijn; wat en hoe nog meer werd geleerd dan wat was afgesproken; of dat tegemoet komt aan zijn wensen en eisen; zijn keuze voor het vervolg van het traject op basis van een zelfevaluatie. Onder leiding van de leraar beantwoordt de leerling vervolgens vragen van de aanwezigen en bespreekt op welke wijze aan de afspraken in het persoonlijk plan is voldaan op de LWP. Op het eind van dit assessment volgt in kleiner verband de waardering van de assessoren voor wat bereikt is op de LWP. Het presenteren is niet alleen een vorm van verantwoording afleggen, maar ook een vorm voor het verankeren van het gepresenteerde in het geheugen. Want we onthouden: 10% van wat we lezen; 20% van wat we horen; 30% van wat we zien; 50% van wat we horen en zien; 70% van wat we met anderen bespreken; 80% van wat we evalueren en nabespreken; 90% van wat we anderen uitleggen. De conclusies hebben consequenties voor de afronding van het (pre-)kwalificatieproces: de leercyclus wordt gestopt of er volgt een nieuwe leercirkel voor de leerling en de leerplangroep. 2 Een gefaseerde, haalbare aanpak 13

18 Dit kan betekenen dat: de leerling overstapt naar een kwalificerend opleidingstraject naar keuze; of dat de leercirkel nog eens wordt doorlopen in een andere LWP-setting. In het geval van herhaling van de leercirkel wordt bij de uitvoering van fase 2 de nadruk gelegd op tijdsinvestering. Fases 1 en 3 blijven daarbij echter wezenlijke onderdelen van de cirkel omdat daar actief wordt gewerkt aan de bewustwording van de leerling en via onafhankelijke feedback aan reflectie en besluitvorming. Deze fases kunnen niet overgeslagen worden en bij elke herhaling worden veranderingen bekeken, beoordeeld, aangepast en gedocumenteerd in het portfolio. 2.4 Kwalificatiedoelen betrekken in alle fasen Bij het opstellen van het plan in fase 1 wordt voortdurend, samen met de leerling en de leerplangroep, afgetast hoe zijn wensen aansluiten bij de maatschappelijke eisen en passen bij de persoonlijke mogelijkheden van de leerling. De eisen van de samenleving ten aanzien van kwalificatie worden gerepresenteerd in diverse bestanden van organisaties die de eisen van kwalificering hebben vastgelegd in overzichten. Onderstaande bestanden zijn op de website (www.debaandiebijmepast.nl) te downloaden en worden in de loop van het project verder aangevuld. SLO kerndoelen vso Kwalificatiedossiers COLO SVA-certificering Referentieniveaus Nederlands/rekenen IVIO-examenprogramma s Heft in eigen handen 2.5 Werken met De baan die bij me past : website Uit onderzoek tijdens de pilotfase bleek in de scholen behoefte te bestaan om op verschillende manieren de processen rondom (pre-)kwalificatie te stroomlijnen en te verbeteren. Een van de manieren is de inzet van het programma De baan die bij me past. De baan die bij me past is een programma voor systematische planning, sturing, uitvoering en monitoring voor (pre-)kwalificatieprocessen in het vso. In handen van de schoolleiding en de leraren en begeleiders wordt het een instrument dat bij kan dragen aan de verbetering van loopbaan- en arbeidsvoorbereidende leer- en onderwijsprocessen in het vso. 14 De baan die bij me past

19 Het programma De baan die bij me past is ook digitaal in te zetten met de website De baan die bij me past. Het programma werkt met leercirkels en stappen in afgebakende fasen van de kwalificatiecyclus. Op de website staan de hulpmiddelen die tijdens de pilot zijn gemaakt en aangepast voor leerlingen van de pilots in vso cluster 3 en 4. De bronnen en instrumenten zijn ook door nieuwe gebruikers aan te passen en op maat te maken voor de eigen doelgroep. Zo zullen leraren van praktijkonderwijs, vmbo en mbo de inhoud van de website op maat kunnen maken van de doelgroep met behulp van de voor hen geëigende materialen en instrumenten. Voor individuele leerlingen is het mogelijk hun persoonlijke leerplanning te integreren, evenals hun (werk)portfolio. Het programma De baan die bij me past is een open source en zonder kosten te gebruiken. Wilt u de website geheel op maat van uw organisatie en de individuele leerlingen maken, dan kunt u daarvoor begeleiding krijgen zowel op inhoudelijk vlak als op het gebied van de (door)- ontwikkeling en het onderhoud van de website. Er worden regelmatig bijeenkomsten belegd om geïnteresseerden te laten kennismaken met het programma De baan die bij me past, de bijbehorende website en de reeds geïntegreerde instrumenten, bronnen en voorbeelden. 2 Een gefaseerde, haalbare aanpak 15

20 3 De leerwerkplek (LWP) Een leerwerkplek (LWP) is een realistische praktijkomgeving waar de leerling werk uitvoert dat deel uitmaakt van een dienstverlening of productieproces en waarbij sprake is van een afnemer/ koper (de klant). Bij elke LWP is een afspraak gemaakt tussen de school en een bedrijf over een project dat de leerling op de leerwerkplek zelf uitvoert en bijdraagt aan het werk ter plaatse c.q. dat nuttig is voor de leermeester en/of het bedrijf. Een ander punt is de hogere eis die aan het bedrijfsleven als LWP wordt gevraagd. Maatschappelijke betrokkenheid ervaar ik wel bij bedrijven, maar wanneer het echt meer investering in de leerling vraagt, dan moet er meer bij komen kijken. Onze school heeft al eens een leermeesterdag georganiseerd. Dit initiatief werd als zeer leuk en boeiend ervaren. Zo ook een avond met mensen uit het bedrijfsleven (Lions). Hieruit blijkt zeker betrokkenheid. Maar hoe je het ook wendt of keert, de school zal ook daarin veel moeten blijven investeren. Joop van Veen, De Ortolaan, Weert 3.1 Kiezen van een leerwerkplek Het gaat op de LWP om het opdoen van relevante kennis en vaardigheden en deze toe te passen in een betekenisvolle context. Die betekenisvolle context kan op vele plaatsen gevonden worden zoals verderop bij de verschillende soorten leerwerkplekken beschreven wordt. Het kan ook zijn dat, zeker voor de jongere leerlingen, in het begin niet gezocht wordt naar een arbeidsplaatsachtige leerwerkplek. Het ervaren van flow (zie bijlage 1) kan voor de motivatie van de jongere, die het belang van de school niet (meer) ziet, een belangrijke positieve omslag opleveren en inzicht bieden in de mogelijkheden van werk rondom de, ook een mogelijk niet direct arbeidsgerelateerde, leerwerkplek. Even een stap terug of op de plaats kan later grote stappen voorwaarts opleveren als de betekenis van leren en werken wordt herkend en ook persoonlijk wordt ervaren. De begeleiding van de leermeester, de belangstellende vragen en de waardering van het publiek tijdens de presentatie en de waardering van de leraar zijn belangrijke motiverende factoren voor het vervolg van de (pre-)kwalificatiecyclus. Een cijfer is belangrijk en herkenbaar, maar realistische en professionele feedback met een geschreven toelichting erbij die kan worden opgeslagen en teruggezien in het portfolio, dat is wat er echt toe doet. Op dit terrein is nog een grote slag te slaan voor de betrokken begeleiders van de school die werken met De baan die bij me past. Fase 3 stelt wat dat betreft hoge eisen aan de school op het terrein van het geven van betekenisvolle feedback en gegeven en genomen verantwoordelijkheid. Van belang is dat leerlingen in contact met een volwassene die zij bewonderen en waar zij tegenop zien, kennis kunnen opdoen en vaardigheden kunnen leren. Jongeren in het vso hebben vaak een, al dan niet waarneembaar, negatief of onrealistisch zelfbeeld opgebouwd en vertalen dat ook in een negatief of onrealistisch beeld van hun loopbaan. Het contact met de expert en ervaringsdeskundige, tevens rolmodel, op een voor de leerling relevant terrein wordt door de jongere eerder als echt en waardevol ervaren dan schoolwerk. 16 De baan die bij me past

'De baan die bij me past'

'De baan die bij me past' 'De baan die bij me past' Kwalificatietraject VSO KPC Groep Suzanne Beek Maria Voets Colofon Deze publicatie is ontwikkeld door KPC Groep voor ondersteuning van het regulier en speciaal onderwijs in opdracht

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen. Arjan Clijsen, Wout Schafrat en Suzanne Beek. Competentiescan Handelingsgericht werken in het voortgezet onderwijs

Doorlopende leerlijnen. Arjan Clijsen, Wout Schafrat en Suzanne Beek. Competentiescan Handelingsgericht werken in het voortgezet onderwijs 8 Doorlopende leerlijnen Arjan Clijsen, Wout Schafrat en Suzanne Beek Competentiescan Handelingsgericht werken in het voortgezet onderwijs Competentiescan Handelingsgericht werken in het voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 4: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 12: Het vinden van werk c: Kiezen en solliciteren naar passende stageplek Thema 1 Introles De leerling oriënteert zich op

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Tumult in het VSO. Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal

Tumult in het VSO. Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal Tumult in het VSO Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal In het VSO (voortgezet speciaal onderwijs) worden twee soorten kerndoelen onderscheiden. Leergebiedspecifieke

Nadere informatie

ontwikkelingsperspectief

ontwikkelingsperspectief ontwikkelingsperspectief Leerlijnen OPP uitstroombestemming Thema nieuwsbrief schooljaar 2013-2014 IvOO - VSO Diplomastroom 15-11-2013 In oktober is er een ouderavond geweest met als onderwerp het (document)

Nadere informatie

Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel

Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel FACTSHEET Cursus Bijlagen Professionaliseringsplan KOLOM Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel Algemeen

Nadere informatie

Visie en eindtermen voor jobcoachopleidingen

Visie en eindtermen voor jobcoachopleidingen Visie en eindtermen voor jobcoachopleidingen Versie 1.0 12 april 2012 Inhoudsopgave blz. Voorwoord 2 Algemeen -Visie 3 -Methodiek 4 Intake/assessment 5 Jobfinding 6 Coaching on the job 7 Definitielijst

Nadere informatie

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS duurzame plaatsing van werknemers met autisme 1 Welkom bij toolbox AUTIPROOF WERKT Autiproof Werkt is een gereedschapskist met instrumenten die gebruikt kan worden bij

Nadere informatie

Elke dag leren door te doen

Elke dag leren door te doen Elke dag leren door te doen Praktijkonderwijs elke dag een uitdaging Elk kind heeft talent en voor elk kind zijn er uitdagingen. Dat is het uitgangspunt van Praktijkonderwijs op het Elde College. Binnen

Nadere informatie

Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs. Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013

Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs. Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013 Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013 Perspectief op de ontwikkeling van kinderen.. als kijken in een glazen bol? Wat is het ontwikkelingsperspectief?

Nadere informatie

De nieuwe naam voor ZML Noordoost Brabant

De nieuwe naam voor ZML Noordoost Brabant De nieuwe naam voor ZML Noordoost Brabant Beter voor nu, beter voor later Niet alle kinderen in deze wereld vinden even makkelijk hun weg. Deze kinderen hebben extra begeleiding en zorg nodig om hun eigen

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Ouderavond Ordening en Ontwikkeling

Ouderavond Ordening en Ontwikkeling Ouderavond Ordening en Ontwikkeling dinsdag 1 oktober 2013 Programma 1. Missie & Visie; waar staan we voor 2. Wet kwaliteit VSO 3. Richtinggevend (wettelijk) kader USP 4. Profielen in beeld 5. Verbindingen

Nadere informatie

KWALITEITSWET (V)SO DE SPRIENKE KWALITEITSWET (V)SO DE SPRIENKE. Uitdaging Beweging Perspectief

KWALITEITSWET (V)SO DE SPRIENKE KWALITEITSWET (V)SO DE SPRIENKE. Uitdaging Beweging Perspectief DE SPRIENKE Uitdaging Beweging Perspectief Mytylschool de Sprienke Vivaldipad 1, 4462 JA Goes Telefoon: 0113 22 91 50 E-mail: info@desprienke.nl Website: www.desprienke.nl KWALITEITSWET (V)SO KWALITEITSWET

Nadere informatie

Individueel verslag Timo de Reus klas 4A

Individueel verslag Timo de Reus klas 4A Individueel verslag de Reus klas 4A Overzicht en tijdsbesteding van taken en activiteiten 3.2 Wanneer Planning: hoe zorg je ervoor dat het project binnen de beschikbare tijd wordt afgerond? Wat Wie Van

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK?

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK? WAT MAAKT UNIEK? WAAROM De vrijeschool heeft een geheel eigen kijk op onderwijs, die gebaseerd is op het mensbeeld uit de antroposofie. Daarbinnen heeft iedere vrijeschool in Nederland een grote mate van

Nadere informatie

Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent!

Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent! De missie van onze school: Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent! De visie van onze school: A: Goed onderwijs, opbrengstgericht Door middel van een gevarieerd lesaanbod

Nadere informatie

Voor u als ondernemer. Sterk in Werk maatschappelijk en flexibel ondernemen

Voor u als ondernemer. Sterk in Werk maatschappelijk en flexibel ondernemen Voor u als ondernemer Sterk in Werk maatschappelijk en flexibel ondernemen Steeds meer bedrijven laten hun maatschappelijke betrokkenheid zien. Bijvoorbeeld door werkzaamheden uit te besteden bij een organisatie

Nadere informatie

Toelichting ontwikkelingsperspectief

Toelichting ontwikkelingsperspectief Toelichting ontwikkelingsperspectief Dit document is bedoeld als achtergrond informatie voor de scholen, maar kan ook (in delen, zo gewenst) gebruikt worden als informatie aan ouders, externe partners

Nadere informatie

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 12: Het vinden van werk Praktijkkern c: Kiezen en solliciteren naar passende stageplek Thema Praktijkkern 12. Het vinden

Nadere informatie

Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding

Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding Typering van de vakken die binnen het profiel arbeidsmatige dagbesteding worden aangeboden Nederlandse taal en communicatie

Nadere informatie

Basis Individuele Coaching (BIC)

Basis Individuele Coaching (BIC) Basis Individuele Coaching (BIC) 5 stappen tot het Persoonlijk OntwikkelingsPlan (POP) Voorbereiding, uitgangspunten en stappenplan POP, competentielijst en checklist www.liannevandriel.nl Lianne van Driel

Nadere informatie

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding portfolio handleiding Werkgroep portfolio & coaching 1 De plaats van portfolio in het leren op het VMBO. In enkele notities en werkdocumenten is het kader voor het nieuwe onderwijs geschetst. Dit komt

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs

Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs Wat is opbrengstgericht werken? Opbrengstgericht werken is het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van de prestaties van leerlingen.

Nadere informatie

gevorderd voldoende minimum

gevorderd voldoende minimum Opbrengsten SO Het Mozaïek onderbouw Inleiding Iedere school heeft tot taak onderwijs te bieden waarbij de leerlingen kennis, vaardigheden en houdingen verwerven. Uitgangspunt voor dat aanbod zijn de kerndoelen

Nadere informatie

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan!

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! 1 Inhoudsopgave: Voorwoord pagina 3 Inleiding pagina 4 Hoofdstuk 1 Hoe een middel een doel werd pagina 5 Hoofdstuk 2 Waar het eigenlijk om gaat pagina

Nadere informatie

Beeldcoaching in het onderwijs

Beeldcoaching in het onderwijs Beeldcoaching in het onderwijs Leren coachen met video V i s i e I n B e e l d H u z a r e n l a a n 2 4 7 2 1 4 e c E p s e Gebruik van video is de duidelijkste en snelste manier om te reflecteren op

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Inleiding 2

Hoofdstuk 1 Inleiding 2 Gesprekscyclus Scholengroep Rijk van Nijmegen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding 2 Hoofdstuk 2 Gesprekscyclus Opbouw De tweejarige scyclus van SGRvN - Het voortgangs - Het beoordelings 4 4 4 5 6 Hoofdstuk

Nadere informatie

Gevraagd: Bekwame praktijkopleiders!

Gevraagd: Bekwame praktijkopleiders! Gevraagd: Bekwame praktijkopleiders! Leerbedrijven geven leerlingen de kans om ervaring op te doen in het beroep waarvoor zij opgeleid worden. Zij vervullen daarmee een belangrijke en onmisbare rol voor

Nadere informatie

Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider

Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider Opbrengst-en handelingsgericht werken Ad Kappen, Gerdie Deterd Oude Weme Programma 16.00 16.15 17.30 17.45 18.30 20.30 opening Marielle lezing ogw

Nadere informatie

werken aan leren leren

werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren werkvormen leren leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pleincollege Sint Joris PRO PRO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pleincollege Sint Joris PRO PRO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Pleincollege Sint Joris PRO PRO Plaats : Eindhoven BRIN nummer : 20AT C6 BRIN nummer : 20AT 05 PRO Onderzoeksnummer : 273588 Datum onderzoek : 16 april 2014

Nadere informatie

Handleiding sectoronderzoek V4 2014-2015

Handleiding sectoronderzoek V4 2014-2015 Handleiding sectoronderzoek V4 2014-2015 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Het kompas 3 2.1 Aanleiding 3 2.2 Betekenis 3 2.3 Doelen 3 2.4 Definitie van sectoronderzoek gereed 4 2.5 Waarde 4 2.6 Kompas 5

Nadere informatie

Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat?

Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat? Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat? GP goes OGW Met OGW willen we de ontwikkeling van leerlingen zo goed mogelijk stimuleren. Dat vraagt van de docent én school

Nadere informatie

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK?

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK? WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK? WAAROM DE VRIJESCHOOL De vrijeschool heeft een geheel eigen kijk op onderwijs, die gebaseerd is op het mensbeeld uit de antroposofie. Daarbinnen heeft iedere vrijeschool

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 1 Oriëntatie opbrengstgericht differentiëren en stellen van doelen

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 1 Oriëntatie opbrengstgericht differentiëren en stellen van doelen Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 1 Oriëntatie opbrengstgericht differentiëren en stellen van doelen Hoe gaan we met elkaar om? Maak contact Vertrouwelijkheid Niets is gek Zorg goed voor

Nadere informatie

Vormgeving van SLB in de praktijk

Vormgeving van SLB in de praktijk Vormgeving van SLB in de praktijk Inhoudsopgave Inleiding...2 Het eerste leerjaar...2 Voorbeeld Programmering Studieloopbaanbegeleiding (SLB) niveau 3-4...3 POP en Portfolio...8 Vervolg...10 Eisma-Edumedia

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Handelingsgericht Werken Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Doelen Kennismaking met de uitgangspunten HGW Reflecteren op uitgangspunten HGW Zicht op de betekenis van HGW op de eigen praktijksituatie

Nadere informatie

Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid. Leg het fundament. Crebonummer 91370. Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL

Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid. Leg het fundament. Crebonummer 91370. Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid Leg het fundament Crebonummer 91370 Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL EXAMENBANK PROVE2MOVE 2 Inhoudsopgave Inleiding 3 Opdrachten

Nadere informatie

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl 2013 Actief burgerschap 0 Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl Inhoudsopgave Pagina Inleiding 2 Hoofdstuk 1 : 3 Hoofdstuk 2 : : een doel en een middel

Nadere informatie

Het werkveld. Kennis en vaardigheden

Het werkveld. Kennis en vaardigheden Eindkwalificatie propedeuse opleiding Communicatie Vanuit de visie van Biesta dient uitgebalanceerd onderwijs te leunen op drie pijlers, namelijk persoonlijke ontwikkeling, socialisatie en kwalificatie.

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

1.3. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten en passen enkele uitgangspunten bewust en systematisch toe.

1.3. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten en passen enkele uitgangspunten bewust en systematisch toe. 1. Uitgangspunten HGW 2. Reflectie 3. Communicatie Implementatie HGW-OGW Leerkrachten Fase 1 Fase 2 Fase 3 Fase 4 1.1. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten van HGW niet maar passen deze (gedeeltelijk)

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

Porfolio. Politie Vormingscentrum

Porfolio. Politie Vormingscentrum Porfolio 1. Inleiding 2. Wat is een portfolio? Hoe gebruik je het portfolio Reflectieverslagen Persoonlijke leerdoelen formuleren Werkwijze en denkmodel om opgaven/problemen op te lossen 1. INLEIDING Ligt

Nadere informatie

Verantwoording herziening leerlijnen VSO. Uitstroom dagbesteding en arbeid. Tim Micklinghoff Laura Meijer Linda Jonkman

Verantwoording herziening leerlijnen VSO. Uitstroom dagbesteding en arbeid. Tim Micklinghoff Laura Meijer Linda Jonkman Verantwoording herziening leerlijnen VSO Uitstroom dagbesteding en arbeid Tim Micklinghoff Laura Meijer Linda Jonkman CED-Groep, juli 2012 Inleiding Veel VSO-scholen werken met de leerlijnen die de CED-Groep

Nadere informatie

doe er wat mee! Ik zie een ster

doe er wat mee! Ik zie een ster lob lob doe er wat mee! Ik zie een ster Algemene info LOB Waarom is LOB (loopbaanoriëntatie en -begeleiding) in het vmbo een kernopgave voor docenten, ouders en leerlingen? De situatie Veel leerlingen,

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP)

Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) In de voorbereiding op het Pop gesprek stelt de medewerker een persoonlijk ontwikkelingsplan op. Hierbij maakt de medewerker gebruik

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

Werken naar vermogen bij Sunny Tom een kwestie van de juiste mix: persoon, situatie en begeleiding

Werken naar vermogen bij Sunny Tom een kwestie van de juiste mix: persoon, situatie en begeleiding Werken naar vermogen bij Sunny Tom een kwestie van de juiste mix: persoon, situatie en begeleiding Persoon Jongeren met een beperking die moeilijk plaatsbaar zijn op de arbeidsmarkt Situatie Tuinbouwbedrijf

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Atrium PRO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Atrium PRO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Het Atrium PRO Plaats : Zoetermeer BRIN nummer : 21KM C1 BRIN nummer : 21KM 00 PRO Onderzoeksnummer : 277364 Datum onderzoek : 1 oktober 2014 Datum vaststelling

Nadere informatie

* Vanaf 9 september is onze nieuwe website online : www.pentacollege-attendiz.nl

* Vanaf 9 september is onze nieuwe website online : www.pentacollege-attendiz.nl Opbrengsten Penta College 2014-2015 Inleiding Iedere school heeft tot taak onderwijs te bieden waarbij de leerlingen kennis, vaardigheden en houdingen verwerven. Uitgangspunt voor dat aanbod zijn de kerndoelen

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Theoretische Leerweg. Klas 4 TL/M 2015-2016

Sectorwerkstuk. Theoretische Leerweg. Klas 4 TL/M 2015-2016 Sectorwerkstuk Theoretische Leerweg Klas 4 TL/M 2015-2016 Naam leerling Naam mentor/begeleider Inleiding Met het maken van dit sectorwerkstuk oefen je vaardigheden die je als leerling van het VMBO nodig

Nadere informatie

Opleidingsgebied ICT. 2 e beoordeling: Eindbeoordeling:

Opleidingsgebied ICT. 2 e beoordeling: Eindbeoordeling: Opleidingsgebied ICT Kwalificatiedossier en kerntaak Applicatie- en mediaontwikkeling 2012-2013, 2013-2014 Kerntaak 1: Ontwerpen van de applicatie, (cross)media-uiting of game Kwalificatie en crebocode

Nadere informatie

Van Afvinken naar Aanvonken

Van Afvinken naar Aanvonken Van Afvinken naar Aanvonken A. Ideevorming minor Overtref jezelf (tot excellente professional) 1. Idee Idee is als volgt: voor de minor Overtref jezelf schrijven zich 1 e jaars studenten in die vinden

Nadere informatie

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals FOCUS ON THE FUTURE Je bent een HR professional met veel ambitie en je wilt succesvol(ler) zijn. Je bent gericht op de nieuwste HR ontwikkelingen en nieuwsgierig naar hoe andere HR professionals zaken

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering van het (voortgezet) speciaal onderwijs

Kwaliteitsverbetering van het (voortgezet) speciaal onderwijs NOVEMBER 2010 Kwaliteitsverbetering van het (voortgezet) speciaal onderwijs Wetsvoorstel Het Wetsvoorstel kwaliteit (v)so zal volgens de laatste berichten van het Ministerie van OCW vanaf 2012 gaan gelden

Nadere informatie

Coalitielid met hart en ziel

Coalitielid met hart en ziel Coalitielid met hart en ziel Samenwerken vind ik belangrijk omdat... Peter Rooze 29 januari 2011 Teambuilding en samenwerking. Resultaten: 1. Kennismaking met - motieven van - collega s. 2. Betere samenwerking.

Nadere informatie

De lat omhoog. wetgeving kwaliteit (v)so. Marjan Zandbergen OCW

De lat omhoog. wetgeving kwaliteit (v)so. Marjan Zandbergen OCW De lat omhoog wetgeving kwaliteit (v)so Marjan Zandbergen OCW Onderwerpen Introductie; Doel; Inhoud wetgeving; Flankerend Beleid. Introductie Het grootste gevaar voor menigeen onder ons is niet dat de

Nadere informatie

Individueel opleidingsplan (IOP) M.S. (Marieke) van Schelven

Individueel opleidingsplan (IOP) M.S. (Marieke) van Schelven Individueel opleidingsplan (IOP) M.S. (Marieke) van Schelven Opzet workshop Theorie individueel opleidingsplan Werken met het individueel opleidingsplan Aan de slag! Terugkoppeling en afronding 15 december

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK OP OBS OETKOMST IN KOLHAM

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK OP OBS OETKOMST IN KOLHAM RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK OP OBS OETKOMST IN KOLHAM Plaats : Kolham BRIN-nummer : 13DT Onderzoek uitgevoerd op : 22 juni 2010 Rapport vastgesteld te Groningen: 13 september

Nadere informatie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie Kwaliteitskader aanbieders Kunsteductie juni 2013 1 1. Toetsingskaders, toetsing en registratie Inleiding Kwaliteitsmanagement vloeit voort uit de overtuiging dat kwaliteit van producten en processen vrijwel

Nadere informatie

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk De jongeren die zich aanmelden bij Maljuna Frato hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt en hebben weinig of geen zicht op hun mogelijkheden, kwaliteiten

Nadere informatie

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Cursus Mondigheid Dit praktijkvoorbeeld uit het verbetertraject Zeggenschap in de LG sector is door InteraktContour

Nadere informatie

Motivatie voor loopbaanleren door de inzet van sociale media Hoe organiseer je het? Hoe manage je het? Hoe realiseer je het?

Motivatie voor loopbaanleren door de inzet van sociale media Hoe organiseer je het? Hoe manage je het? Hoe realiseer je het? Motivatie voor loopbaanleren door de inzet van sociale media Hoe organiseer je het? Hoe manage je het? Hoe realiseer je het? Ruim 90% van de werkgevers zoekt via sociale media naar informatie over sollicitanten.

Nadere informatie

Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding

Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding Actuele ontwikkelingen zoals flexibilisering van arbeid, de noodzaak tot het vergroten van de in- en externe mobiliteit van de werknemer, maar ook wetswijzigingen zorgen

Nadere informatie

De speerpunten van de SPCO-scholen

De speerpunten van de SPCO-scholen Meerjaren Plan 2012-2015 De speerpunten van de SPCO-scholen Inleiding Strategische speerpunten Hart voor kinderen Met veel genoegen presenteren wij de samenvatting van ons strategisch meerjarenplan Hart

Nadere informatie

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Combo Emonomy Combo Emonomy heeft een lange historie en traditie in methodiekontwikkeling, onderzoek, opleiding, coaching en advies op het gebied van arbeidsontwikkeling,

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

Handleiding Mbo-hbo doorstroomassessment jij en het hbo ..een succesvolle combinatie?

Handleiding Mbo-hbo doorstroomassessment jij en het hbo ..een succesvolle combinatie? Handleiding jij en het hbo..een succesvolle combinatie? Inhoudsopgave Leeswijzer 3 Inleiding 4 1. Het portfolio 5 1.1 Kwaliteitseisen 5 1.2 Samenstelling van het portfolio 5 1.3 Inleveren portfolio 6 1.4

Nadere informatie

Leerjaar Doelstelling opdracht. Activiteit Betrokkenen Loopbaancompetenties. Motievenreflectie Kwaliteitenreflectie

Leerjaar Doelstelling opdracht. Activiteit Betrokkenen Loopbaancompetenties. Motievenreflectie Kwaliteitenreflectie LOB matrix KWC afdeling SMS Noteer in onderstaand schema alle activiteiten die jij als professional of binnen de afdeling waar je werkzaam bent mee gewerkt wordt. Dit kunnen losse instrumenten zijn zoals

Nadere informatie

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen?

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen? Samenvatting Aanleiding en onderzoeksvragen ICT en elektriciteit spelen een steeds grotere rol bij het dagelijks functioneren van de maatschappij. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: Ministerie

Nadere informatie

Herinrichting Schoolplein mavo 3

Herinrichting Schoolplein mavo 3 Herinrichting Schoolplein mavo 3 Pagina 1 van 7 Inleiding Binnenkort ga je aan de slag met het project Herinrichting van het schoolplein. Alle leerlingen van het derde leerjaar gaan ervoor zorgen dat ons

Nadere informatie

Een verslag van coachende begeleidingsgesprekken met een klasgenoot over de leerdoelen en leerpunten tijdens de stage.

Een verslag van coachende begeleidingsgesprekken met een klasgenoot over de leerdoelen en leerpunten tijdens de stage. Specificaties Medewerker maatschappelijke zorg Titel: Soort: Werksituatie: Eindproduct: Coachend begeleiden en sociaal activeren Cursus Gehandicaptenzorg, geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg,

Nadere informatie

Werkgroep resultaten en opbrengsten

Werkgroep resultaten en opbrengsten Werkgroep resultaten en opbrengsten Domein INK: Resultaten en opbrengsten Thema: Leeropbrengsten Prestatie-indicator: Niveau Leeropbrengsten, niveau 80% van de haalt minimaal zijn uitstroomprofiel en uitstroomniveau.

Nadere informatie

Nota: de identiteit van het Kleurenorkest

Nota: de identiteit van het Kleurenorkest Nota: de identiteit van het Kleurenorkest Januari 2015 1 INHOUD De identiteit van het Kleurenorkest... 3 Het Didactische uitgangspunt:... 4 Natuurlijk Leren... 4 De Pedagogische PIJLERS:... 6 NLP: taalkracht...

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Protocol Advies keuze voortgezet onderwijs

Protocol Advies keuze voortgezet onderwijs Protocol Advies keuze voortgezet onderwijs Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl Protocol Advies schoolkeuze Voortgezet Onderwijs Aanmelding

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

Opbrengsten. Het Mozaïek SO midden-/bovenbouw Almelo 29-08-2014

Opbrengsten. Het Mozaïek SO midden-/bovenbouw Almelo 29-08-2014 Opbrengsten Het Mozaïek SO midden-/bovenbouw Almelo 29-08-2014 Inleiding Iedere school heeft tot taak onderwijs te bieden waarbij de leerlingen kennis, vaardigheden en houdingen verwerven. Uitgangspunt

Nadere informatie

Keuzedeel mbo. Voorbereiding hbo. behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo. Geldig vanaf 1 augustus 2013. Crebonr.

Keuzedeel mbo. Voorbereiding hbo. behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo. Geldig vanaf 1 augustus 2013. Crebonr. Keuzedeel mbo Voorbereiding hbo behorend bij één of meerdere kwalificatiedossiers mbo Geldig vanaf 1 augustus 2013 Crebonr. Vastgesteld Penvoerder: Ontwikkeld door: 2 van 7 1. Algemene informatie D1: Voorbereiding

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Onderwijsconcept op de Herman Broerenschool te Delft. (met behulp van de methode Kids Skills) Eigen Initiatief Model (Begeleid ontdekkend leren)

Onderwijsconcept op de Herman Broerenschool te Delft. (met behulp van de methode Kids Skills) Eigen Initiatief Model (Begeleid ontdekkend leren) Onderwijsconcept op de Herman Broerenschool te Delft SO (4 tot 13 jaar) VSO (13 tot 20 jaar) Oplossingsgericht werken (met behulp van de methode Kids Skills) Eigen Initiatief Model (Begeleid ontdekkend

Nadere informatie

- Aan het eind van deze fase is niveau 1F bereikt

- Aan het eind van deze fase is niveau 1F bereikt Bernardusschool - Cognitiestroom, uitstroomprofiel arbeidsmarkt Typering van de vakken die binnen het profiel arbeidsmarkt worden aangeboden Nederlandse taal en communicatie Op de Cognitiestroom van de

Nadere informatie

Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10

Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10 Van: Klas: 1 Inhoud: Handleiding Portfolio pag. 3 Deel 1. Dit ben ik pag. 6 Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10 Deel 3. Ervaringen pag. 11 3.1 stage (binnen schooltijd)

Nadere informatie

Onderzoek naar de kwaliteitsverbetering bij. Christelijke Speciale basisschool De Branding

Onderzoek naar de kwaliteitsverbetering bij. Christelijke Speciale basisschool De Branding RAPPORT VAN BEVINDINGEN Onderzoek naar de kwaliteitsverbetering bij Christelijke Speciale basisschool De Branding Plaats : Spijkenisse BRIN-nummer : 23XL Onderzoeksnummer : 123530 Datum schoolbezoek :

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89 Inhoud Inleiding 9 1 Zelfsturend leren 13 1.1 Zelfsturing 13 1.2 Leren 16 1.3 Leeractiviteiten 19 1.4 Sturingsactiviteiten 22 1.5 Aspecten van zelfsturing 25 1.6 Leerproces vastleggen 30 2 Oriëntatie op

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie