VORST- EN DOOIZOUTBESTANDHEID VAN BETONVERHARDINGEN

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VORST- EN DOOIZOUTBESTANDHEID VAN BETONVERHARDINGEN"

Transcriptie

1 VORST- EN DOOIZOUTBESTANDHEID VAN BETONVERHARDINGEN DOSSIER CEMENT Omwille van hun groot blootgesteld oppervlak zijn wegen bijzonder onderhevig aan belasting veroorzaakt door weersomstandigheden. Voor wegverhardingen en lineaire wegelementen van cementbeton is de bestandheid tegen vorst en tegen chemische smeltmiddelen dan ook van fundamenteel belang. Dit bulletin brengt nog eens in herinnering op welke wijze vorst en dooizou ten op beton inwerken, en beschrijft daarna uitgebreid hoe aantasting kan worden voorkomen. 2 oktober 1994 wegverharding beton vorst/dooizout 1 BB/Sf B (94) Ef2 L3

2 I. AANTASTING VAN WEGENBETON DOOR VORST EN DOOIZOUTEN I. BEVRIEZING VAN VERS BETON 3. DE INWERKING VAN DOOIZOUTEN De hydratatie van beton begint van zodra het cement in contact komt met water. Vers aangelegd beton bevat dus nog vrij water dat bij 0 C bevriest. Deze hoeveelheid vrij water wordt mettertijd kleiner, de hoeveelheid gebonden water neemt toe. Het cement verhardt geleidelijk en in het gehydrateerde netwerk ontwikkelt zich een zekere sterkte. Dooizouten en vorst vormen samen een zeer sterke belasting voor blootgestelde oppervlakken. Deze inwerking doet zich voor in twee fasen : Indien de temperatuur op dat ogenblik onder 0 C zakt, dan daalt ook het vriespunt van dit vrije water, vermits het door de vorst onder druk wordt gezet. Dit water migreert naar beschikbare inwendige tussenruimten of naar het oppervlak. Als de druk groter wordt dan de sterkte van het beton, ontstaat breuk. De tijd die het beton na verwerking nodig heeft om tegen vorst bestand te zijn hangt af van de druksterkte. Aangenomen wordt dat wegenbeton met een druksterkte-op-kubus hoger dan 10 N/mm2 buiten gevaar is. In de praktijk komt dit bij een temperatuur van minstens 5 C en voor cement van klasse 42,5 neer op een termijn van 3 dagen. Deze termijn is wel afhankelijk van het type en de hoeveelheid cement, de hoeveelheid water, de temperatuur tijdens het aanleggen, het type bekisting, de betonmassa, de bescherming van het oppervlak,... Beton dat binnen deze termijn door vorst wordt overvallen is nagenoeg waardeloos; vorst die pas na die termijn optreedt, zal enkel een vertraging van de verharding veroorzaken. Bij het smelten van het ijs door de zouten wordt de voor deze endothermische reactie nodige warmte onttrokken aan de oppervlaktelaag, die hierdoor plots afkoelt. Dit leidt tot : een versterking van de invloed van de vorst op het vrije water in de capillairen, een thermische schok die belangrijke schuif- en trekspanningen opwekt in de oppervlaktelaag; de krimp van deze laag wordt inderdaad tegengewerkt door de minder koude onderliggende laag. Nadat het ijs gesmolten is, verspreidt de zoutoplossing zich in de oppervlaktelaag. Vermits vorst zich, afhankelijk van de diameter van de capillairen, bij verschillende temperaturen voordoet, verandert de zoutconcentratie in het niet bevroren water sterk. Aldus ontstaan belangrijke osmotische drukken die hun invloed voegen bij deze van het zich uitzettende ijs en van het onder druk migrerende water in de capillairen. 2. BEVRIEZING VAN VERHARD BETON Beton van goede kwaliteit bevat capillairen met beperkte afmetingen waarin het water slechts ver onder 0 C bevriest. Bij normale vorst, die zich geleidelijk en gelijktijdig met een uitdroging van de lucht ontwikkelt, komt het overblijvende vrije water onder druk te staan waardoor het vriespunt verder verlaagt en migreert naar het oppervlak of naar beschikbare inwendige tussenruimten. De inwendige spanningen blijven klein, terwijl de mortel van voldoende kwaliteit is om er aan te weerstaan. Dit beton zal dus zeer goed bestand zijn tegen vorst. Als het beton te jong is of van zeer slechte kwaliteit (te grote capillairen), dan bevriest het water reeds bij 0 C. De grote hoeveelheid nog aanwezig water vindt onvoldoende uitzettingsruimte, en de zich opbouwende druk veroorzaakt inwendige spanningen waartegen de zwakke mortel niet bestand is. In het geval van een met water verzadigd beton en/of van beton dat brutaal aan vorst wordt blootgesteld, beschikt het water evenmin over de nodige expansieruimte of het heeft de tijd niet om er te geraken. Dit kan voor gevolg hebben dat het oppervlakbeton uiteen springt. Vorstgevoelige granulaten nabij het oppervlak absorberen het water en barsten onder invloed van de vorst. Hierdoor wordt de omhullende mortel vernietigd en aan het betonoppervlak ontstaan uiteindelijk kraterjes. Inwerking van dooizouten op betonnen voertuigkering van het type 'New Jersey' Proef kernen worden genomen voor analyse

3 II. PREVENTIEMAATREGELEN 1. AANMAKEN VAN BETON MET ZEER HOGE STERKTE Voor belangrijke wegen wordt over het algemeen beton met zeer hoge sterkte voorgeschreven. Dit vereist mortel van zeer goede kwaliteit, met een lage poreusheid en een grote treksterkte. Deze kwaliteit wordt bekomen door : een zeer lage water/cement-factor (W/C). Voor beton met hoge sterkte betekent dit : 0,45. De druksterkte van beton is inderdaad omgekeerd evenredig met de verhouding W/C (fig. 1). een redelijk lage zand / cement- factor (Z/C), met Z gelijk aan de massa van de fractie 0,08/2 mm van het inerte skelet. Voor wegenbeton is Z/C begrepen tussen 1,0 en 1,5. Voor lineaire wegelementen ligt Z/C tussen 1,2 en 1,8. het gebruik van goed zand dat voldoet aan de technische voorschriften van het normatief document PTV nr Rivierzand van het type "Rijnzand" met granulometrie 0,08/2 mm tot 0,08/5 mm blijkt erg geschikt te zijn. Ideaal is de fractie 0,08/2 mm onderverdeeld in de volgende verhoudingen : - fractie 0,5/2 mm : % - fractie 0,25/0,5 mm : 40 à 65 % - fractie 0,08/0,25 mm : 10 à 30 %. Voor wegenbeton 0/32 mm moet het zandgehalte (0,08/2 mm) begrepen zijn tussen 23 en 28 % van de massa van het inerte skelet. Voor beton 0/20 mm mag het zandgehalte oplopen tot maximum 32 % van het inerte skelet. Het opvoeren van het zandgehalte en van de hoeveelheid fijne elementen verhoogt de waterbehoefte inderdaad systematisch met alle schadelijke gevolgen van dien. een minimaal cementgehalte van 375 kg/m3. Voor wegenbeton wordt cement van klasse 42,5 gebruikt en type CEM I LA of CEM LA. een continue korrelverdeling, een aangepaste verdichting en consistentie. De instabiliteit van bepaalde samenstellingen kan leiden tot een belangrijke opstijging van mortel naar de door dooizouten belaagde oppervlaktelaag. Om segregatie te vermijden is de aanvoer van verschillende steenfracties nodig, zoals 2/7 mm, 7/20 mm en eventueel 20/32 mm. Bovendien moeten de stenen zoals door de technische voorschriften van het normatief document PTV nr. 400 wordt bepaald vorstbestand en zuiver zijn, en slechts weinig deeltjes kleiner dan 0,08 mm bevatten (max. 1 % voor groottes boven 7 mm, en max. 2 % voor groottes onder 7 mm). Er is een significante correlatie aangetoond tussen de ISOfijnheidsmodulus van de eigenlijke zandfractie (0,08/2 mm) en de bestandheid tegen dooizouten van voertuigkeringen van het type New Jersey; bij gebruik van fijner zand, vermindert de duurzaamheid van het beton snel (fig. 2). ISO - fijnheidsmodulus van de fractie 0,08/2 mm 2,1 2 1,9 1,8 1,7 1,6 1,5 geen zeer klein klein matig vrij groot groot Afschilferingrisico Fig. 1 Invloed van de WIC-factor op de druksterkte (bepaald na 90 dagen op kernen van 100 cm' doorsnede) voor verschillende soorten beton (cementklasse 42,5) Fig. 2 - Afschilferingsrisico als functie van de fijnheidsmodulus (voorbeeld van New Jersey vocrtuigkeringen)

4 eventuele toevoeging van een hulpstof WBP (waterbeperkend plastificeermiddel) of SWBV (sterk waterbeperkend vloeimiddel). 2. TOEPASSING VAN LUCHTBELVORMERS IN BETON Het doel van deze hulpstoffen is, ofwel de verwerkbaarheid van het beton te verbeteren zonder watertoevoeging (A), ofwel de hoeveelheid aanmaakwater te verminderen bij gelijke verwerkbaarheid (B), ofwel een combinatie van beide (C) (fig. 3). In België worden luchtbelvormers tensioactieve stoffen die zeer veel microscopisch kleine luchtbelletjes in het beton verspreiden relatief weinig toegepast in wegenbeton. De gangbare filosofie geeft nog steeds de voorkeur aan het verwezenlijken van beton met een zeer hoge sterkte en een hoge cementdosering (zie II.1). Er weze aan herinnerd dat een hulpstof bedoeld is om bepaalde eigenschappen van een goed samengesteld beton te verbeteren. Ze dient niet om goed beton te maken van ongeschikte of slecht gekozen materialen. Het gebruik van een hulpstof vraagt om een compatibiliteitsproef met het gebruikte cement. Een aangepaste dosering dient vastgelegd te worden. Daartegenover staat dat de toepassing van luchtbelvormers gebruikelijk is voor de aanleg van talrijke types van lineaire wegelementen. Het gebruik ervan zou zich in de toekomst evenwel kunnen uitbreiden tot betonverhardingen waarvoor fijnere granulaten vereist zijn (beperking van het rolgeluid), of waarop vaak dooizouten zullen gestrooid worden. SWBV's zijn dikwijls maar gedurende een eerder beperkte tijd effectief werkzaam en worden daarom vandaag weinig gebruikt in de wegenbouwsector. Ze komen enkel in aanmerking voor locale herstellingen waar weinig verdichtingsmiddelen voorhanden zijn, of voor beton met hoge aanvangssterkte dat het verkeer al na minder dan 24 tot 48 uur moet kunnen dragen. Bij gelijke verwerkbaarheid bieden SWBV-hulpstoffen de mogelijkheid het watergehalte aanzienlijk te verminderen (met tenminste 30 1/m 3). De invloed is zeer gunstig voor de W/C-factor; de sterkte en de duurzaamheid van het beton worden er in grote mate door verbeterd. Meestal worden ze onmiddellijk WI& het storten van het beton ingebracht. Afhankelijk van het gebruikte produkt bedraagt de hoeveelheid 1 à 4 % van de cementmassa. De ingebrachte luchtbelletjes hebben ondermeer tot gevolg dat : Met WBP-hulpstoffen kan het watergehalte eveneens zij het minder spectaculair gereduceerd worden (5 tot 10 1/ m 3). Ze worden meestal rechtstreeks bij het aanmaakwater gevoegd, in hoeveelheden begrepen tussen 0,2 en 0,5 % van de cementmassa. Beton met 375 kg cement per rn2 Watergehalte (kter/rrf) om net zonder sterk waterbeperkend vloerniddel (SWK Fig. 3 - Verband tussen verwerkbaarheid van beton en zijn watergehalte : invloed van het gebruik van een sterk waterbeperkend vloeimiddel (SVVBV) de verwerkbaarheid van het verse beton verbetert, terwijl de hoeveelheid aanmaakwater vermindert, de bestandheid van het beton tegen vorst en dooizouten verbetert, de druksterkte van het beton enigszins vermindert. Het gehalte aan ingevoerde lucht verandert naargelang de maximum korreldiameter van het beton. Hoe groter de korrelgrootte van de granulaten, hoe lager het noodzakelijke percentage ingebrachte lucht. Voor beton 0/32 mm legt de norm NBN B een minimum luchtgehalte van 4 % op. Als een luchtbelvormer toegepast wordt, is het in de praktijk onontbeerlijk om de reële hoeveelheid ingebrachte lucht te controleren in het verse beton. Om de dosering te bepalen die nodig is voor een luchtgehalte van minimum 4 %, en een idee te hebben van de werkelijke hoeveelheid luchtbelletjes in het beton, moet een geschiktheids- en compatibiliteitsproef met de andere aangewende materialen uitgevoerd worden. Net als voor de andere hulpstoffen mag men niet vergeten dat luchtbelvormers niet dienen om goed beton te vervaardigen met ongeschilde of slecht gekozen materialen.

5 3. VOORZORGSMAATREGELEN llj DENS HET BETONNEREN IN DE WINTER. Betonneren in de winter. Indien het risico bestaat van vorst tijdens of binnen de 24 uur na het betonneren, dan kunnen bepaalde voorzorgsmaatregelen in overweging worden genomen, zoals : vermindering van de hoeveelheid aanmaakwater door gebruik te maken van een waterreducerende hulpstof, of verlaging van de water/cement-factor (W/C) door een hogere cementdosering toe te passen; aanwending van een betonsamenstelling die leidt tot versnelde verharding. Dit kan door : een cementdosering van 375 tot 425 kg/m3 cement te kiezen met een snelle ontwikkeling van de hydratatiewarmte klasse 42,5R of eventueel 52,5N; het gebruik van een vertragende hulpstof te verbieden; toevoeging van een bindingsversneller in het aanmaakwater (met een chloridegehalte van het beton beperkt tot max. 0,4 % van de cementmassa voor wegverhardingen van doorlopend gewapend beton); verhoging van de temperatuur van het verse beton door verwarming van één of meerdere bestanddelen (bij voorkeur het water); handhaving van de temperatuur van het betonoppervlak op minimum 5 C door een bijkomende thermisch isolerende bescherming (platen van geëxpandeerd polystreen bijvoorbeeld), en dit gedurende tenminste 3 dagen. Algemeen wordt het betonneren verboden wanneer de luchttemperatuur onder thermometerhut (gemeten om 8 h 's morgens op 1,50 m van de grond) lager of gelijk is aan +1 C en het nachtminimum onder 3 C is gedaald. Het betonoppervlak moet daadwerkelijk tegen vorst beschermd worden, opdat de temperatuur ter hoogte van het oppervlak tot 72 uur na de verwerking van het beton niet onder +1 C zou dalen. Het strooien van dooizouten Elk gebruik van dooizouten moet verboden worden op beton dat nog geen 6 weken oud is. In ieder geval, de sterkte van het beton moet vergelijkbaar zijn met de sterkte-op-28-dagen van beton bewaard bij 20 C. 4. BASISREGELS VOOR EEN GOEDE VERVAARDIGING EN VERWERKING VAN BETON Het gebruik van de juiste materialen en een passende samenstelling volstaan in de wegenbouw niet om kwalitatief goed beton te bekomen. Bereiding, transport en verwerking zijn evenzeer belangrijke aspecten. De bereiding van beton in een betoncentrale omvat drie essentiele bewerkingen : opslag van de materialen : hier bestaat het gevaar voor ontmenging en verontreiniging; dosering van de bestanddelen : de moeilijkheid ligt in het in de hand houden van het watergehalte van granulaten en zand en dus van de water/cement-factor; het eigenlijke mengen dat voldoende tijd in beslag moet nemen om een homogeen mengsel te bekomen. Het is dus van belang dat aan deze bewerkingen bijzondere aandacht wordt besteed. Om de werf continu te kunnen bevoorraden moet de betoncentrale tevens een voldoende grote capaciteit hebben. Het verdient aanbeveling om een beroep te doen op een centrale die beantwoordt aan de BENOR-conformiteitseisen. Voor het transport van het beton moeten de nodige maatregelen worden genomen om te beletten dat ontmenging optreedt, de specie verontreinigd raakt, of cementmelk verloren gaat. Beton voor de wegenbouw wordt bij voorkeur in kipwagens vervoerd. De verwerking van het beton dient te gebeuren met materieel dat aangepast is aan de schaal van de werf. Storten, verdichten en trillen moeten zodanig zijn dat het beton een lage porositeit heeft : de wateropslorping volgens de onderdompelingsproef moet bij voorkeur kleiner zijn dan 6 %. Het is verboden om vlak voor de betonneermachine water toe te voegen met de bedoeling het verse beton beter verwerkbaar te maken. Zeer aangeraden is het gebruik van een afstrijkbalk die evenwijdig met de as van de weg opgesteld en dwars op die as heen en weer bewogen wordt ('supersmoother'). Het met de hand aanbrengen van bepleisteringen om oneffenheden bij te werken is niet toegelaten. En tenslotte mag het betonoppervlak ook in geen geval natgespoten worden, of onder bevochtiging geborsteld worden. upersmoother in actie

6 5. BESCHERMING VAN BETON TEGEN VERDAMPING De kwaliteit van wegenbeton en in het bijzonder de duurzaamheid van het betonoppervlak is sterk afhankelijk van de bescherming van het verse beton tegen verdamping. Elk waterverlies van vers beton is schadelijk, zowel voor de sterkte als voor de krimp (risico op scheurvorming) en de duurzaamheid. Omwille van het grote vrije oppervlak is wegenbeton erg blootgesteld aan uitdroging; afhankelijk van de relatieve luchtvochtigheid, de windsnelheid, de temperatuur van beton en lucht, kan meer dan één liter water per uur en per m2 verdampen uit niet beschermd beton. Elke voortijdige uitdroging van beton leidt tot : onvolledige hydratatie van cement aan het oppervlak, hetgeen tot poedervorming leidt, vermeerdering van het aantal capillairen, en vorming van een netwerk van microscheurtjes aan het oppervlak; beide geven aanleiding tot poreusheid en vermindering van de trek- en afschuifsterkte. Deze microscheurtjes vormen voorkeurswegen voor de indringing van de zoutoplossingen. Bescherming tegen verdamping kan, naargelang het type van beton, op verschillende manieren worden verwezenlijkt. Beton voor wegverhardingen en voor lineaire wegelementen moet beschermd worden door het oppervlak onmiddellijk na de betonneermachine met een nabehandelingsprodukt te besproeien. Een doeltreffendheid van tenminste 80 %, gedefiniéerd volgens de norm NBN B15-219, is hierbij vereist. De aangebrachte hoeveelheid is zodanig dat het te beschermen oppervlak volledig en uniform bedekt wordt. Dit komt over het algemeen neer op een verbruik van minimum 200 g per ml. Nabehandelingsprodukten zijn wit of metaalldeurig on\ zonnestralen te weerkaatsen en om de opwarming van het beton te beperken. Verhardingen kunnen ook beschermd worden door middel van een plastic folie. Dit kan evenvyel sporen op het oppervlak nalaten. Voor chemisch uitgewassen beton wordt steeds een plastic folie toegepast. Beton moet in ieder geval steeds gedurende meer dan 72 uur beschermd worden; maar omdat de folie na ongeveer 24 uur wordt verwijderd om te kunnen borstelen, is het noodzakelijk de bescherming na deze bewerking te hernieuwen door het aanbrengen van een nabehandelingsprodukt. Wanneer het produkt door regen is weggespoeld, moet de behandeling hernomen worden. HOE KAN DE BESTANDHEID VAN VERHARD BETON TEGEN VORST EN DOOIZOUTEN BEOORDEELD WORDEN? Voor het bepalen van de bestandheid van verhard beton tegen vorst bestaan verschillende proeven. Sommige zijn genormaliseerd, de meest gebruikelijke zijn hierna opgenomen. Omdat zowel de ouderdom van het beton, als de temperatuur bij verharding grote invloed hebben op de kwaliteit ervan, zullen proef verslagen altijd de ouderdom van het beton op het ogenblik van de proeven vermelden. Aanbevolen wordt om de testen pas uit te voeren wanneer het beton minstens 28 dagen oud is. Als aan het einde van deze proef de mechanische eigenschappen ongewijzigd zijn, dan voldoet het beton aan het bestandheidscriterium tegen vorst. Dit wordt gecontroleerd door : - visueel onderzoek van het uitzicht van de proefstukken gedurende en na de 14 cyclussen, niet destructief onderzoek van de proefstukken (geluidssnelheid en/of resonantiefrequentie) gedurende en na de blootstelling aan de vorst-dooicyclussen, vergelijking van de splijt- en/of buigtreksterkte van de proef stukken na 14 cyclussen, met die van getuigeproefstukken van hetzelfde beton, gemeten vóór de cydussen. WATERABSORPTIE DOOR ONDERDOMPELLNG Opdat beton van een goede bestandheid tegen dooizouten zou getuigen moet normaal de waterabsorptie, gemeten volgens de beproevingsmethode van de norm NBN B15-215, lager zijn dan 6 %. Boven 6,5 % wordt het risico van afschilfering groter. Voor wegenbeton wordt deze proef meestal uitgevoerd op de bovenste verhardingslaag, maw. waar de inwerking van de dooizouten zich 'het meest laat gevoelen. De proef wordt verricht op cilindervormige proefstukken met een doorsnede van 100 cm' en bij voorkeur uit de wegverharding geboord. VORSTGEVOELIGHEIDSPROEF VOLGENS DE NORMEN NBN B EN NBN B De door onderdompeling met water verzadigde proefstukken ondergaan 14 directe vorst-dooicyclussen van 24 uur. Elke cydus bestaat uit een vriesperiode van uur bij -15 C, en een dooiperiode waarbij het proefstuk gedurende 6-7 uur in water van ca. 9 C ondergedompeld blijft. Er dient te worden opgemerkt dat deze vorstgevoeligheidsproef praktisch niet gebruikt wordt voor wegenbeton : er bestaat immers geen correlatie tussen de proefresultaten en het werkelijke gedrag van het beton dat in situ aan vorst wordt blootgesteld. BEPALING VAN DE BESTANDHELD VAN BETON TEGEN AFSCHILFEREN, VOLGENS DE INTERNATIONALE ONTWERPNORM ISO/DIS De bestandheid tegen afschilfering wordt in deze proef bepaald door betonnen proefstukken waarvan het oppervlak bedekt is met een 3 % oplossing van calciumchloride, aan 30 vorst-dooicyclussen te onderwerpen. Elke cyclus omvat een vriesperiode van ongeveer 12 uur bij 18 C. Het dooien geschiedt bij luchttemperatuur (in het labo) en duurt 6 tot 8 uur. Om de 5 cyclussen wordt het massaverlies per oppervlakteeenheid van het beproefde oppervlak gemeten. Wegenbeton van goede kwaliteit zal na 30 cyclussen een massaverlies van minder dan 2,5 g/dm2 laten optekenen. Beton waarvan het massaverlies na 30 cyclussen kleiner is dan 10 g/dm2 wordt evenwel nog als aanvaardbaar bestempeld.

7 III. BEHANDELING VAN AL TE POREUS VERHARD BETON Wanneer beton na de aanleg een te grote poreusheid vertoont (waterabsorptie groter dan 6,5 %, of zelfs 7 %) dan kan het oppervlak door middel van impregnatie beschermd worden. Het doel en de functie van een dergelijke impregnatie bestaat in het hydrofoob maken van het betonoppervlak. Dit remt de indringing van regenwater en dooizouten af en voorkomt schade ten gevolge van vorst-dooicyclussen. Impregneerprodukten bevatten meestal twee stoffen : de actieve stof waarvan het gehalte schommelt tussen 5 en 10 %, en het oplosmiddel dat zorgt voor de overdracht van de actieve stof in het materiaal. Dit oplosmiddel, dat naderhand verdampt, moet een grote indringingsdiepte van de actieve stof mogelijk maken. Om doeltreffend te zijn moet het impregmeermiddel beantwoorden aan verschillende criteria waarvan de voornaamste zijn : - bestandheid tegen alkaliën (er dient rekening gehouden te worden met het basisch karakter van het beton); bestandheid tegen ultraviolet licht; wegenbeton wordt op grote schaal blootgesteld aan zonnestralen en aan weer en wind; goede indringingsdiepte; geen kleverig oppervlak na droging; goede doorlatendheid voor waterdamp. Alvorens dergelijke produkten aan te wenden moeten voorzichtigheidshalve proefsecties worden behandeld. De doeltreffendheid van het produkt wordt alsdan in het laboratorium gecontroleerd door middel van vorst-dooiproeven. Bovendien leveren bepaalde produkten geen definitief resultaat op. De behandeling moet in dat geval periodiek herhaald worden. Betonverhardingen van vliegvelden worden bijzonder zwaar op de proef gesteld : extreem zware lasten, dynamische belasting, inwerking van dooi produkten tijdens de winter, gebeurlijk ook brandstoflekken Betonverhardingen kunnen aan de gestelde kwaliteitscriteria voldoen door : een geschikte draagstructuur : een 35 cm dikke laag beton op een fundering van 20 cm mager beton en een onderfundering; de keuze van een passende betonsamenstelling: voldoende hoge sterkte en compactheid, en met min. 375 kg cement per m3 het gebruik van een luchtbelvormer in het beton; een bijkomende bescherming van het betonoppervlak met een impregneermiddel. (Foto: luchthaven van Zaventern) 10.

8 BIBLIOGRAFIE PETIT J. Betontechnologie in de wegenbouw Brussel : Verbond der Cementnijverheid, p. FEBELCEM dit bulletin is een publicatie van : FEBELCEM - Federatie van Belgische Cementnijverheid Voltastraat Brussel tel fax KOSMATKA S. H.; PANARE SE W.C. Design and Control of Concrete Mixtures PCA (Portland Cement Association) Publication, EB001.13T 13th edition, 205 p. CARLES-GIBERGUES A.; PIGEON M. La durabilité des bétons en ambiance hivernale rigoureuse in : BARON, J.; OLLIVIER J.P. La durabilité des bétons Paris : Presses de l'ecole Nationale des Ponts et Chaussées, 1992, p auteur : Ir A. Jasienski verantwoordelijk uitgever: J.P. Jacobs wettelijk depot : /0280/06 (herdruk, november 2003) BETONVERHARDINGEN BESTAND TEGEN VORST- EN DOOIZOUTEN VOORZORGSMAATREGELEN 1. Bereiding van beton met zeer hoge weerstand W/C 0,45 Z/C 1,5 zand van goede kwaliteit en in beperkte hoeveelheid minimum 375 kg/m3 cernent, klasse 42,5 continue korrelverdeling eventueel hulpstoffen toevoegen : WBP of SWBV BEHANDELING VAN TE POREUS VERHARD BETON 2. Eventueel gebruik van luchtbelvormers in het beton beton 0/32 mm: minimum luchtgehalte van 4 % 3. Voorzorgsmaatregelen bij betonneren in de winter betonneren moet worden verboden als t + 1 C niet toelaten dat dooizouten worden gestrooid op beton dat minder dan 6 weken oud is 4. Basisregels voor de goede vervaardiging en verwerking bereiding, vervoer en aanleg verzorgen 5. Bescherming van beton tegen verdamping minimum 200 g/m2 doeltreffend nabehandelingsproduct dadeljk na de verwerking van het beton wanneer de waterabsorptie > 6,5 %, behandeling van het betonoppervlak met een goed impregneerproduct

Vorst-dooiweerstand van betonverhardingen: theorie en praktische voorbeelden

Vorst-dooiweerstand van betonverhardingen: theorie en praktische voorbeelden Vorst-dooiweerstand van betonverhardingen: theorie en praktische voorbeelden ir. Luc Rens FEBELCEM Raadgevend ingenieur l.rens@febelcem.be dr. ir. Anne Beeldens OCW Onderzoeker a.beeldens@brrc.be CONCRETE

Nadere informatie

1 technologie ONTWERP VAN BETONCONSTRUCTIES BESTAND TEGEN VORST-DOOICYCLI EN DOOIZOUTEN

1 technologie ONTWERP VAN BETONCONSTRUCTIES BESTAND TEGEN VORST-DOOICYCLI EN DOOIZOUTEN ONTWERP VAN BETONCONSTRUCTIES BESTAND TEGEN VORSTDOOICYCLI EN DOOIZOUTEN TECHNOLOGIE NOVEMBER 2012 BB/SfB Ef2 (L3) Bevriezing van verhard beton Dooizouten Bevriezing van vers beton 1 technologie ONTWERP

Nadere informatie

ADDENDUM STANDAARDBESTEK 250. Gefigureerd beton

ADDENDUM STANDAARDBESTEK 250. Gefigureerd beton 1 ADDENDUM STANDAARDBESTEK 250 Gefigureerd beton Contractuele bepalingen die de voorschriften van het Standaardbestek 250 voor de wegenbouw (uitgave 1997) van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap

Nadere informatie

PROEFPROJECT MET GROEN BETON

PROEFPROJECT MET GROEN BETON PROEFPROJECT MET GROEN BETON Hoogwaardig betonpuingranulaat in hoogwaardige toepassingen Filip Props, kwaliteitscontrole, Oosterzeelse Breek- & Betoncentrale (O.B.B.C. nv) OOSTERZEELSE BREEK- & BETONCENTRALE

Nadere informatie

Lastenboektekst ULTRA FAST TRACK

Lastenboektekst ULTRA FAST TRACK Lastenboektekst ULTRA FAST TRACK Het doel van de aanneming is mede, bij de herstelling van wegvakken, de ingebruikname van cementbetonverhardingen te verkorten tot 36 uur na de aanleg door gebruik te maken

Nadere informatie

TOEPASSING VAN GERECYCLEERDE GRANULATEN. Kwaliteitsborging bij de productie van hoogwaardig beton met gerecycleerde granulaten. Dirk Vandecappelle

TOEPASSING VAN GERECYCLEERDE GRANULATEN. Kwaliteitsborging bij de productie van hoogwaardig beton met gerecycleerde granulaten. Dirk Vandecappelle TOEPASSING VAN GERECYCLEERDE GRANULATEN Kwaliteitsborging bij de productie van hoogwaardig beton met gerecycleerde granulaten Dirk Vandecappelle 1. Inhoud - Eisen gesteld aan de granulaten - Acceptatiebeleid

Nadere informatie

Vorst en dooizouten. Figuur 1 Invloed van de verzadigingsgraad van beton op de bestandheid tegen vorst (A.M. Neville)

Vorst en dooizouten. Figuur 1 Invloed van de verzadigingsgraad van beton op de bestandheid tegen vorst (A.M. Neville) Vorst en dooizouten Beton wordt veel gebruikt als materiaal voor bestratingen (stenen, blokken, tegels), terreinverhardingen en wegverhardingen (gesloten betonverhardingen). Vorst en dooizouten zijn dan

Nadere informatie

Uitvoering van betonconstructies: NBN EN 13670 en prnbn B 15-400 (ANB)

Uitvoering van betonconstructies: NBN EN 13670 en prnbn B 15-400 (ANB) Uitvoering van betonconstructies: NBN EN 13670 en prnbn B 15-400 (ANB) Betonstorten en nabehandeling ir. Bram Dooms Uitvoering van betonconstructies - 06/11/2013 - Pagina 1 Betonstorten en nabehandeling

Nadere informatie

MIX DESIGN MIX PROPORTIONING. BEKISTINGEN ONTWERP EN UITVOERING partim BETONSAMENSTELLING. Peter Minne

MIX DESIGN MIX PROPORTIONING. BEKISTINGEN ONTWERP EN UITVOERING partim BETONSAMENSTELLING. Peter Minne BEKISTINGEN ONTWERP EN UITVOERING partim BETONSAMENSTELLING Peter Minne INHOUD - Eisen gesteld aan het beton - Samenstelling van de betonstructuur - Van eisen naar samenstelling - Het gebruik van software

Nadere informatie

HET BELANG VAN DE BETONSAMENSTELLING VOOR EEN DUURZAME EN ESTHETISCHE VERHARDING

HET BELANG VAN DE BETONSAMENSTELLING VOOR EEN DUURZAME EN ESTHETISCHE VERHARDING HET BELANG VAN DE BETONSAMENSTELLING VOOR EEN DUURZAME EN ESTHETISCHE VERHARDING Anne Beeldens (OCW) - Pieter De Winne (AWV) Vincent Helmus (SPW) Olivier Pilate (SAGREX) Claude Ployaert (CBR) Luc Rens

Nadere informatie

Contopp Versneller 10 Compound 6

Contopp Versneller 10 Compound 6 DIN EN 13813 Screed material and floor screeds - Screed materials - Properties and requirements Contopp Versneller 10 To e p a s s i n g s g e b i e d e n Contopp Versneller 10 is een pasteuze hulpstof,

Nadere informatie

Beton. HST 8 verharding.

Beton. HST 8 verharding. HST 8. 1. Wat is het verschil tussen bindingstijd en verhardingstijd van beton? Bindingstijd: de tijd die nodig is om de boel te binden (dat alles aan elkaar hecht en dat het nog verwerkbaar is). Verhardingstijd:

Nadere informatie

NAAR EEN OPTIMALE SAMENSTELLING VAN WEGENBETON

NAAR EEN OPTIMALE SAMENSTELLING VAN WEGENBETON NAAR EEN OPTIMALE SAMENSTELLING VAN WEGENBETON KENMERKEN VAN WEGENBETON KENMERKEN VAN MATERIALEN OPPERVLAKKENMERKEN VAN WEGVERHARDINGEN SAMENSTELLING VAN WEGENBETON ENKELE BIJZONDERE TOEPASSINGEN 1 NAAR

Nadere informatie

CEM III voor betonverhardingen

CEM III voor betonverhardingen Duurzaamheid II CEM III voor betonverhardingen Werner Remarque CEMEX Keuze van Cement De Europese cementnorm EN 197-1 kent 27 cementtypes. In Nederland zijn volgens NEN 8005 (Nederlandse invulling van

Nadere informatie

Kwaliteitseisen voor geprefabriceerde en ter plaatse gestorte betonnen veiligheidsstootbanden

Kwaliteitseisen voor geprefabriceerde en ter plaatse gestorte betonnen veiligheidsstootbanden Kwaliteitseisen voor geprefabriceerde en ter plaatse gestorte betonnen veiligheidsstootbanden ir. Luc Rens Raadgevend Ingenieur Infrastructuur FEBELCEM De geharmoniseerde norm EN1317-5 behandelt naast

Nadere informatie

Meer informatie over asfalt, voor- en nadelen kan u raadplegen op onze partnersite:

Meer informatie over asfalt, voor- en nadelen kan u raadplegen op onze partnersite: Wegen, opritten, parkings in asfalt Op volgende pagina een korte samenvatting vanwege het Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw aangaande de soorten asfalt, de samenstelling van asfaltverhardingen, de verwerking

Nadere informatie

Concrete Day. 8 December 2011

Concrete Day. 8 December 2011 Ontwerp van aanbevelingen met betrekking tot het voorschrijven van zichtbeton. Carine Callandt - Johan Baeten Concrete Day 8 December 2011 Inleiding Het buitenoppervlak van beton werd lang meestal overdekt

Nadere informatie

Productinformatieblad

Productinformatieblad Krimparme gietmortel Five Star 190 voor het ondergieten van staalconstructies en betonelementen. Deze mortel voldoet aan CUR-Aanbeveling 24 en waar van toepassing aan NEN-EN 206-1. Unieke formule, bouwt

Nadere informatie

AFBAKENING VAN HET ACCREDITATIEGEBIED SCOPE

AFBAKENING VAN HET ACCREDITATIEGEBIED SCOPE Bladzijde: 1 van 5 AFBAKENING VAN HET ACCREDITATIEGEBIED SCOPE Bladzijde: 2 van 5 instructie product gemeten eigenschap meetbereik beproevingsmethode I10/001 Betonkubus NBN EN 12390-3 Bijlage B Betoncilinder

Nadere informatie

Bestek Gefigureerd Beton

Bestek Gefigureerd Beton Bestek Gefigureerd Beton 1. Beton 1.1 Beschrijving Figuratiebeton wordt hoofdzakelijke gekenmerkt door een specifieke oppervlaktebehandeling die tot doel heeft bepaalde figuraties in het beton aan te brengen,

Nadere informatie

10 Hulpstoffen en toevoegingen

10 Hulpstoffen en toevoegingen 10 Hulpstoffen en toevoegingen 10.1 Definitie Een hulpstof is een stof die, als regel bij een toevoeging in hoeveelheden gelijk aan of minder dan 5% (m/m) van de cementhoeveelheid, een significante wijziging

Nadere informatie

Art. 1: stortklaar beton (wegenbouw) 1. : in vrachtwagen > = 5m³ geleverd Hoeveelheid: 50, Eenheid: m3 - VH

Art. 1: stortklaar beton (wegenbouw) 1. : in vrachtwagen > = 5m³ geleverd Hoeveelheid: 50, Eenheid: m3 - VH Art. 1: stortklaar beton (wegenbouw) 1. : in vrachtwagen > = 5m³ geleverd 2. : in vrachtwagen 3m³ < 5 m³ geleverd 3. : in vrachtwagen < 1m³ < 3m³ geleverd 4. : afgehaald Art. 2: stortklaar beton (gebouwen)

Nadere informatie

Cement en water vormen cementlijm

Cement en water vormen cementlijm Nabehandelen De nazorg van vers gestort betonwerk wordt nabehandelen genoemd. Doel van het nabehandelen is om het water in het verhardende beton vast te houden en niet te laten verdampen. De kwaliteit

Nadere informatie

Productinformatieblad

Productinformatieblad Krimparme Ondersabelings- en Troffelmortel Five Star 180 voor het onderstoppen van staalconstructies en betonelementen. Deze mortel voldoet aan CUR-Aanbeveling 24 en waar van toepassing aan NEN-EN 206-1.

Nadere informatie

BETON MET GERECYCLEERDE GRANULATEN EVOLUTIES & VOORBEELDEN

BETON MET GERECYCLEERDE GRANULATEN EVOLUTIES & VOORBEELDEN BETON MET GERECYCLEERDE GRANULATEN EVOLUTIES & VOORBEELDEN Ir. Jeroen Vrijders Labo Duurzame Ontwikkeling 2009-2011 100% vervanging 2014 EN 206 2016 (?) NBN B15-001 1988 Berendrechtsluis 1999 RecyHouse

Nadere informatie

NATIONALE MAATSCHAPPIJ DER BELGISCHE SPOORWEGEN TECHNISCHE BEPALING O-RINGEN

NATIONALE MAATSCHAPPIJ DER BELGISCHE SPOORWEGEN TECHNISCHE BEPALING O-RINGEN NATIONALE MAATSCHAPPIJ DER BELGISCHE SPOORWEGEN TECHNISCHE BEPALING L - 84 O-RINGEN UITGAVE: 07/2005 Index DEEL I - ALGEMENE VOORWAARDEN...3 1. UITZICHT...3 2. AFMETINGEN - TOEGESTANE AFWIJKINGEN...3 3.

Nadere informatie

LM310 Tegelmortel. wit. Productomschrijving. Toepassing. Speciale eigenschappen. Leveringsvorm. Houdbaarheid/opslag.

LM310 Tegelmortel. wit. Productomschrijving. Toepassing. Speciale eigenschappen. Leveringsvorm. Houdbaarheid/opslag. LM310 Tegelmortel wit Productomschrijving Witte tegelmortel met kalk en dichte toeslagmiddelen en additieven welke stabiliteit, sterkte en de verwerkingsstabiliteit bevorderen. Toepassing Tegelmortel LM310

Nadere informatie

Technische bepalingen

Technische bepalingen III. Technische bepalingen Art. 1: Stortklaar beton (wegenbouw) 1. : In vrachtwagen >= 5m² geleverd 2. : In vrachtwagen 3m³ < 5m³ geleverd 3. : In vrachtwagen < 1m³ < 3m³ geleverd 4. : Afgehaald Hoeveelheid:

Nadere informatie

beheersorganisme voor de controle van de betonproducten Tel. (02) Fax (02) TECHNISCHE NOTA NTN 018

beheersorganisme voor de controle van de betonproducten Tel. (02) Fax (02) TECHNISCHE NOTA NTN 018 PROBETON Vereniging zonder winstoogmerk beheersorganisme voor de controle van de betonproducten Aarlenstraat 53 - B9 1040 Brussel Tel. (02) 237.60.20 Fax (02) 735.63.56 e-mail : mail@probeton.be website

Nadere informatie

Beton LASTENBOEKBESCHRIJVING. 1. Algemeen

Beton LASTENBOEKBESCHRIJVING. 1. Algemeen LASTENBOEKBESCHRIJVING Beton 1. Algemeen Bij het voorschrijven van Argexbeton, moet steeds een onderscheid gemaakt worden tussen beton met gesloten structuur (zoals omschreven in EN 206-1) en beton met

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: Beton in de kist

Hoofdstuk 4: Beton in de kist Hoofdstuk 4: Beton in de kist Horizontale speciedruk Gewogen rijpheid Temperatuurbeheersing Nabehandeling Ontkisten 1 Horizontale speciedruk op bekisting Hydrostatisch drukverloop Reactie cement met water

Nadere informatie

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF DIGEST WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF BETON STORTEN TIJDENS DE WINTERPERIODE WELKE MAATREGELEN KAN MEN NEMEN OM HET BETON TEGEN VORST TE BESCHERMEN?

Nadere informatie

Polymeervoeg. Gebruiksaanwijzing. voor tegels en straatstenen. Droog in de voegen keren Wordt hard na bevochtiging. techniseal.com

Polymeervoeg. Gebruiksaanwijzing. voor tegels en straatstenen. Droog in de voegen keren Wordt hard na bevochtiging. techniseal.com Polymeervoeg voor tegels en straatstenen Droog in de voegen keren Wordt hard na bevochtiging Gebruiksaanwijzing techniseal.com Kwalitatief hoogwaardig product TECHNISEAL POLYMEERVOEG VOOR TEGELS EN STRAATSTENEN

Nadere informatie

BETONSTAAL MECHANISCHE VERBINDINGEN VAN BETONSTAAL

BETONSTAAL MECHANISCHE VERBINDINGEN VAN BETONSTAAL OCBS Vereniging zonder winstoogmerk Keizerinlaan 66 B 1000 BRUSSEL www.ocab-ocbs.com TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN PTV 309 Herz. 0 2014/9 PTV 309/0 2014 BETONSTAAL MECHANISCHE VERBINDINGEN VAN BETONSTAAL HERZIENING

Nadere informatie

GEWAPEND BETONSTAAL GERIBDE KOUDVERVORMDE DRAAD

GEWAPEND BETONSTAAL GERIBDE KOUDVERVORMDE DRAAD OCBS Vereniging zonder winstoogmerk Keizerinlaan 66 B 1000 BRUSSEL www.ocab-ocbs.com TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN PTV 303 Herz. 4 2013/12 PTV 303/4 2013 GEWAPEND BETONSTAAL GERIBDE KOUDVERVORMDE DRAAD HERZIENING

Nadere informatie

BETONSTAAL GERIBDE en GEDEUKTE STAVEN GERIBDE en GEDEUKTE DRAAD met hoge ductiliteit

BETONSTAAL GERIBDE en GEDEUKTE STAVEN GERIBDE en GEDEUKTE DRAAD met hoge ductiliteit OCBS Vereniging zonder winstoogmerk Keizerinlaan 66 B 1000 BRUSSEL www.ocab-ocbs.com TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN PTV 302 Herz. 7 2015/6 PTV 302/7 2015 BETONSTAAL GERIBDE en GEDEUKTE STAVEN GERIBDE en GEDEUKTE

Nadere informatie

TECHNISCHE FICHE SikaScreed Chape-50

TECHNISCHE FICHE SikaScreed Chape-50 TECHNISCHE FICHE MORTEL VOOR DEKVLOEREN PRODUCTBESCHRIJVING is een gebruiksklare 1-component cementgebonden mortel. TOEPASSINGEN Realisatie van zwevende en hechtende dekvloeren, op nieuwe of bestaande

Nadere informatie

12.1 Indeling volgens NEN-EN 1008

12.1 Indeling volgens NEN-EN 1008 12 Aanmaakwater 12 Aanmaakwater is een essentiële grondstof voor beton; zonder water geen hydratatie. Het is daarom belangrijk dat het aanmaakwater geen verontreinigingen bevat die: het hydratatieproces

Nadere informatie

DUURZAAM BETON DOOR BEHEERSING VAN DE WATERABSORPTIE

DUURZAAM BETON DOOR BEHEERSING VAN DE WATERABSORPTIE DUURZAAM BETON DOOR BEHEERSING VAN DE WATERABSORPTIE technologie NOVEMBER 2009 BB/SfB f2 (L33) WateraBsorptie door onderdompeling eisen volgens de normen absorptie door onderdompeling en Watergehalte van

Nadere informatie

Bijscholing betontechnologie 7 november 2014. Jaap van Eldik, Senior Betontechnologisch Adviseur Mebin B.V.

Bijscholing betontechnologie 7 november 2014. Jaap van Eldik, Senior Betontechnologisch Adviseur Mebin B.V. Bijscholing betontechnologie Jaap van Eldik, Senior Betontechnologisch Adviseur Mebin B.V. Onderwerpen Beton Regelgeving Sterkteklassen Milieuklassen Rekenvoorbeeld Sterkteontwikkeling Krimpgedrag Beton

Nadere informatie

BODEMVERSTERKING EN STABILISATIE. Plaatsingsvoorschriften. nidagreen

BODEMVERSTERKING EN STABILISATIE. Plaatsingsvoorschriften. nidagreen BODEMVERSTERKING EN STABILISATIE Plaatsingsvoorschriften nidagreen nidagreen onderlaag voor sierkunstgras 1 - Algemeen nidagreen platen zijn honingraatplaten in polypropyleen die bedoeld zijn als stevige

Nadere informatie

PROBETON vzw Aarlenstraat 53/B Brussel Tel.: +32 (0) Fax : +32 (0)

PROBETON vzw Aarlenstraat 53/B Brussel Tel.: +32 (0) Fax : +32 (0) PROBETON vzw Beheersorganisme voor de controle van de betonproducten PROBETON vzw Aarlenstraat 53/B9 1040 Brussel Tel.: +32 (0)2 237 60 20 Fax : +32 (0)2 735 63 56 mail@probeton.be www.probeton.be TECHNISCHE

Nadere informatie

ALSAN 870 RS / TXS 10 / TXS 20

ALSAN 870 RS / TXS 10 / TXS 20 ALSAN 870 RS / TXS 10 / TXS 20 ALSAN 870 RS / TXS 10 / TXS 20 zijn op PMMA gebaseerde, flexibele, zelfnivellerende mortels gebruikt op oppervlakken met multifunctionele toepassingen (dakterrassen, balkons,

Nadere informatie

ABG CONSULTING. DIAGNOSE van betonschade. ir. Hugo WILDEMEERSCH. BETON een uniek bouwmateriaal

ABG CONSULTING. DIAGNOSE van betonschade. ir. Hugo WILDEMEERSCH. BETON een uniek bouwmateriaal ABG CONSULTING DIAGNOSE van betonschade ir. Hugo WILDEMEERSCH BETON een uniek bouwmateriaal ONTWERPNORMEN STERKTE - STABILITEIT Bij de oprichting kan veel mislopen voorbeeld ASR Alkali - silicareactie

Nadere informatie

Editie september 2009 Memento verpakt cement

Editie september 2009 Memento verpakt cement Editie september 2009 Memento verpakt cement tv@enci.nl - www.enci.nl Overzicht ENCI verpakt cement Cementbenaming Portlandcement 42,5 N Portlandcement 52,5 R Wit portlandcement Wit portlandkalksteencement

Nadere informatie

Diepfunderingstechnieken en Materiaaltechnologie

Diepfunderingstechnieken en Materiaaltechnologie Diepfunderingstechnieken en Materiaaltechnologie Recente ontwikkelingen: Normalisatie en certificatie: NBN EN 206-1 en B15-001:2004 NBN EN 1536 (palen) EN 1538 (slibwanden) -. Uitvoeringstechnieken Hogere

Nadere informatie

Examen Betontechnoloog BV Vragen en antwoorden cursusseizoen 2012/2013

Examen Betontechnoloog BV Vragen en antwoorden cursusseizoen 2012/2013 Examen Betontechnoloog BV Vragen en antwoorden cursusseizoen /3 De betontechnoloog is vanouds de functionaris die bij de betoncentrale en de betonproductenindustrie verantwoordelijk is voor de selectie

Nadere informatie

Metselen en Voegen van Modern en Traditioneel Metselwerk

Metselen en Voegen van Modern en Traditioneel Metselwerk Metselen en Voegen van Modern en Traditioneel Metselwerk BASISTEKST VOOR HET LASTENBOEK Deze basistekst voor het lastenboek beschrijft zowel het (her)metselen als het (her)opvoegen van een gevel in modern

Nadere informatie

Certificatie van Wegenisbeton nu en straks

Certificatie van Wegenisbeton nu en straks Certificatie van Wegenisbeton nu en straks Dirk Van Loo, COPRO Jean Wustenberghs, CRIC-OCCN Certificatie? Nieuwe reglementering Overheidsopdrachten KB Uitvoering 1/07/2013, art.41/42: De producten mogen

Nadere informatie

VII. Calciumsulfaatgebonden dekvloeren

VII. Calciumsulfaatgebonden dekvloeren VII Calciumsulfaatgebonden dekvloeren 1 Algemeen 60 1.1 Definitie, toepassing en soorten Een dekvloer is volgens NEN-EN 13813 een bouwdeel dat vervaardigd wordt op een dragende constructie of op een daarop

Nadere informatie

Deelexamen : BETONTECHNOLOOG Datum : 26 mei 2015. : 14.00 tot 17.00 uur (180 minuten)

Deelexamen : BETONTECHNOLOOG Datum : 26 mei 2015. : 14.00 tot 17.00 uur (180 minuten) Deelexamen : BETONTECHNOLOOG Datum : 26 mei 21 Tijd : 14. tot 17. uur (18 minuten) Het deelexamen bestaat uit 9 open vragen. Indien een open vraag volledig juist is beantwoord, zal dit worden gewaardeerd

Nadere informatie

Bijscholing docenten 7 nov. 14

Bijscholing docenten 7 nov. 14 Bijscholing docenten 7 nov. 14 Zelfverdichtend beton (ZVB) Zelfverdichtend beton is zo vloeibaar dat het zonder verdichten een bekisting, met een dicht wapeningsnet volledig kan vullen en ontluchten. De

Nadere informatie

Plaatsing van straatstenen en boordstenen

Plaatsing van straatstenen en boordstenen Plaatsing van straatstenen en boordstenen 1) Ontvangst van de producten Controleer de lading op: kleur; afmetingen; hoeveelheid. Houd steeds de productlabels bij. Plaatsing getuigt van goedkeuring van

Nadere informatie

GRONDBEHANDELING: EEN TECHNISCH GEAVANCEERDE OPLOSSING. Luc Rens FEBELCEM

GRONDBEHANDELING: EEN TECHNISCH GEAVANCEERDE OPLOSSING. Luc Rens FEBELCEM GRONDBEHANDELING: EEN TECHNISCH GEAVANCEERDE OPLOSSING Luc Rens FEBELCEM EEN SAMENWERKING TUSSEN TWEE FEDERATIES Gemeenschappelijke belangen Gezamenlijke acties Oprichting werkgroep «Grondbehandeling»

Nadere informatie

Gerecycleerde granulaten in wegbeton

Gerecycleerde granulaten in wegbeton Gerecycleerde granulaten in wegbeton Betongranulaten en zelfs meer algemeen puingranulaten worden al lang in de wegenbouw toegepast, meer bepaald in ophogingen, onderfunderingen of funderingen. Naarmate

Nadere informatie

VOOR PROEVEN OP MATERIALEN

VOOR PROEVEN OP MATERIALEN KATHOLIEKE U"NrVERSITEIT LEUVEN LABORATORIUM REYNTJENS VOOR PROEVEN OP MATERIALEN ERKENNINGSPROEVEN INNERFIX Kasteelpark Arenberg 40 B-3001 Heverlee K.U.LEUVEN RESEARCH Mi) DEVELOPMENT LABORATORIUM REYNTJENS

Nadere informatie

Hout. Houteigenschappen 2013/12

Hout. Houteigenschappen 2013/12 2013/12 Hout Houteigenschappen Hout is een natuurproduct. Elke houtsoort heeft zijn eigen unieke eigenschappen. Deze eigenschappen kunnen echter per soort enigszins variëren. Om tot optimaal gebruik en

Nadere informatie

NATURAL B U I L D I N G HENNEPBETON MONTAGEGIDS GEREEDSCHAP

NATURAL B U I L D I N G HENNEPBETON MONTAGEGIDS GEREEDSCHAP NATURAL B U I L D I N G HENNEPBETON MONTAGEGIDS GEREEDSCHAP 1. VOORZORGSMAATREGELEN Deze gids beschrijft de techniek van het aanbrengen van hennepbeton met IsoHemp-producten. Alle gegevens dienen ter ondersteuning

Nadere informatie

Condensatie op mijn ramen

Condensatie op mijn ramen 1-5 De vorming van condensatie op je ramen is niet altijd te wijten aan een fout aan je ramen, het kan het gevolg zijn van een natuurlijk fenomeen. Hoe ontstaat condensatie? Lucht kan, volgens zijn temperatuur,

Nadere informatie

DARK CLOUD. Toepassingen. Eigenschappen. Beschikbare formaten. Product informatie

DARK CLOUD. Toepassingen. Eigenschappen. Beschikbare formaten. Product informatie Toepassingen Geschikt voor buitentoepassingen Terrassen Tuinpaden Eigenschappen Grijze graniet Slijtvast Hard Uniforme kleur Afwerking oppervlak: gevlamd en geborsteld Gezaagde kanten Antislip maar toch

Nadere informatie

PROBETON vzw Aarlenstraat 53/B9 1040 Brussel Tel.: +32 (0)2 237 60 20 Fax : +32 (0)2 735 63 56 mail@probeton.be www.probeton.be

PROBETON vzw Aarlenstraat 53/B9 1040 Brussel Tel.: +32 (0)2 237 60 20 Fax : +32 (0)2 735 63 56 mail@probeton.be www.probeton.be PROBETON vzw Beheersorganisme voor de controle van de betonproducten PROBETON vzw Aarlenstraat 53/B9 1040 Brussel Tel.: +32 (0)2 237 60 20 Fax : +32 (0)2 735 63 56 mail@probeton.be www.probeton.be TECHNISCHE

Nadere informatie

TECHNISCHE FICHE. SikaTop -122 FR PRODUCTBESCHRIJVING VOORGEDOSEERDE HYDRAULISCHE MORTEL VOOR BETONHERSTELLING

TECHNISCHE FICHE. SikaTop -122 FR PRODUCTBESCHRIJVING VOORGEDOSEERDE HYDRAULISCHE MORTEL VOOR BETONHERSTELLING TECHNISCHE FICHE VOORGEDOSEERDE HYDRAULISCHE MORTEL VOOR BETONHERSTELLING PRODUCTBESCHRIJVING Voorgedoseerde mortel bestaande uit: component A (hars in emulsie) component B (cement en speciale vulstoffen)

Nadere informatie

CEMENTGEBONDEN FUNDERINGEN VOOR WEGEN Eigenschappen en toepassingen

CEMENTGEBONDEN FUNDERINGEN VOOR WEGEN Eigenschappen en toepassingen CEMENTGEBONDEN FUNDERINGEN VOOR WEGEN Eigenschappen en toepassingen Verhardingen, zoals wegen, voetpaden, openbare ruimtes, parkings, bedrijfsvloeren,... vergen over het algemeen een fundering, zeker als

Nadere informatie

GEWAPEND BETONSTAAL TRALIELIGGERS

GEWAPEND BETONSTAAL TRALIELIGGERS OCBS Vereniging zonder winstoogmerk Pleinlaan 5 B 1050 BRUSSEL www.ocab-ocbs.com TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN PTV 305 Herz. 3 2009/3 PTV 305/3 2009 GEWAPEND BETONSTAAL TRALIELIGGERS HERZIENING 3 Goedgekeurd

Nadere informatie

VOORSPANSTAAL - STRENGEN

VOORSPANSTAAL - STRENGEN OCBS Vereniging zonder winstoogmerk Ravensteinstraat 4 B 1000 BRUSSEL www.ocab-ocbs.com TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN PTV 311 Herz. 5 2012/6 PTV 311/5 2012 VOORSPANSTAAL - STRENGEN HERZIENING 5 BENOR vzw Goedgekeurd

Nadere informatie

B.1 Bestekteksten. B.1.1 Blokken

B.1 Bestekteksten. B.1.1 Blokken B1 Bestekteksten B1 bestekteksten 35 B.1 Bestekteksten In dit hoofdstuk zijn alle beschikbare bestekteksten opgenomen. Voor meer informatie verwijzen we naar hoofdstukken B3 Verwerking en B.4 Technische

Nadere informatie

TECHNISCHE FICHE SikaLatex

TECHNISCHE FICHE SikaLatex TECHNISCHE FICHE SikaLatex HARS OM TE MENGEN MET HET AANMAAKWATER VAN MORTELS PRODUCTBESCHRIJVING SikaLatex is een synthetisch hars in waterige oplossing onder de vorm van een geconcentreerde melkachtige

Nadere informatie

AUTEUR TECHNISCH DEPARTEMENT

AUTEUR TECHNISCH DEPARTEMENT 1/7 BESCHRIJVING: Watergedragen polyurethaan vrij van broeikasgassen Het product TECNOFOAM G-2040 is een twee componenten systeem (polyol en isocyanaat).bij de verwerking ontstaat er een schuim met een

Nadere informatie

4. Fysische en mechanische eigenschappen

4. Fysische en mechanische eigenschappen 4.1 Uiterlijk en structuur De structuur van cellenbeton wordt bepaald door de aanwezigheid van een groot aantal uiterst kleine cellen. Cellenbeton wordt in verschillende volumemassa s vervaardigd, variërend

Nadere informatie

Beperkt warmteverliezen. Beschermt tegen wateroverlast

Beperkt warmteverliezen. Beschermt tegen wateroverlast Stopt regendoorslag Beperkt warmteverliezen Beschermt tegen wateroverlast Stormdry beschermende crème voor metselwerk Wanneer metselwerk nat wordt, wordt het koud en koude muren betekenen koude gebouwen,

Nadere informatie

Betonherstelling in theorie

Betonherstelling in theorie Betonherstelling in theorie ing. Josse Jacobs Laboratorium Betontechnologie Technologisch Adviseur Herstellen van Beton ir. Niki Caubergs Laboratorium Betontechnologie Technologisch Adviseur Speciale betonsoorten

Nadere informatie

Antraciet Grijs-Antraciet Grijs Rood genuanceerd

Antraciet Grijs-Antraciet Grijs Rood genuanceerd Toepassingen Opritten Parkeerplaatsen Tuinpaden Terrassen Eigenschappen Vlak geproduceerde betonnen bestratingssteen Getrommelde kanten Licht verouderd Duurzaam Slijtvast Maatvast Vorstbestendig Antislip

Nadere informatie

Productinformatieblad

Productinformatieblad weber.mix 6 in 1 is een kant-en-klare mortel geschikt voor diverse toepassingen. Ideale oplossing voor renovatieklussen en verbouwingen Vloer & wand Binnen & buiten Veelzijdig inzetbare mortel welke geschikt

Nadere informatie

TECHNISCHE FICHE Sika FastFix-131

TECHNISCHE FICHE Sika FastFix-131 TECHNISCHE FICHE VOCHTUITHARDEND VOEGMATERIAAL VOOR ALLE SOORTEN STRAATSTENEN MET EEN VOEGBREEDTE TUSSEN 2 EN 12 MM BESCHRIJVING TOEPASSINGEN EIGENSCHAPPEN / VOORDELEN is een vochtuithardend voegmateriaal

Nadere informatie

Scheurvorming in jong beton

Scheurvorming in jong beton Scheurvorming in jong beton Scheurtjes in beton zijn niet direct reden voor ongerustheid. Sterker nog, wapeningsstaal in beton kan zijn werk pas doen als er enige scheurvorming in het beton is opgetreden.

Nadere informatie

beton voor bedrijfsvloeren

beton voor bedrijfsvloeren ABT staat voor voegloze bedrijfsvloeren, zonder beperkingen. In het principe van voegloos ontwerpen (zie ook de flyer voegloze vloeren ) is het beperken van de krimp één van de belangrijkste aspecten.

Nadere informatie

GEPREFABRICEERDE ELEMENTEN VAN ARCHITECTONISCH BETON

GEPREFABRICEERDE ELEMENTEN VAN ARCHITECTONISCH BETON Voor de beste betonproducten Pour les meilleurs produits en béton TOEPASSINGSREGLEMENT BENOR TR 21-601 Uitgave 4 2016 GEPREFABRICEERDE ELEMENTEN VAN ARCHITECTONISCH BETON www.probeton.be INHOUD INHOUD

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Berekenen van betonsamenstellingen

Hoofdstuk 2: Berekenen van betonsamenstellingen Hoofdstuk 2: Berekenen van betonsamenstellingen 1 Berekenen van betonsamenstellingen A: Inventarisatie van de eisen B: Keuze van de materialen Geldt voor alle betontypen, zie dictaat BBT C: Ontwerpen van:

Nadere informatie

TECHNISCHE FICHE. Leempleisters van Wanlin. Samenstelling van de pleistermaterialen. Verpakking en opslag. Fysieke eigenschappen.

TECHNISCHE FICHE. Leempleisters van Wanlin. Samenstelling van de pleistermaterialen. Verpakking en opslag. Fysieke eigenschappen. Leempleisters van Wanlin Samenstelling van de pleistermaterialen Zand, zuivere leem van Wanlin, gehakseld stro. Verpakking en opslag Het pleistermateriaal Argibase is verkrijgbaar in twee varianten: Argibase-D

Nadere informatie

INFOFICHE EB002 WITTE VLEKKEN OP BESTRATINGSPRODUCTEN

INFOFICHE EB002 WITTE VLEKKEN OP BESTRATINGSPRODUCTEN EBEMA NV Dijkstraat 3 Oostmalsesteenweg 204 B-3690 Zutendaal B -2310 Rijkevorsel T +32(0)89 61 00 11 T +32(0)3 312 08 47 F +32(0)89 61 31 43 F +32(0)3 311 77 00 www.ebema.com www.stone-style.com www.megategels.com

Nadere informatie

Asfalt voor zwaar belaste verhardingen. Eric Van den Kerkhof Johan Trigallez Colas Belgium

Asfalt voor zwaar belaste verhardingen. Eric Van den Kerkhof Johan Trigallez Colas Belgium Asfalt voor zwaar belaste verhardingen Eric Van den Kerkhof Johan Trigallez Colas Belgium Asfalt voor zwaar belaste verhardingen Inleiding Soorten spoorvorming in asfalt Oplossingen voor KWS-verhardingen

Nadere informatie

Waterdichtings en isolatieoplossingen. isolatie. natuurlijkvermiculiet. Minerale isolatie

Waterdichtings en isolatieoplossingen. isolatie. natuurlijkvermiculiet. Minerale isolatie Waterdichtings en isolatieoplossingen isolatie optimaalperliet natuurlijkvermiculiet Minerale isolatie minerale isolatie introductie Introductie MINERALE ISOLATIE NATUURLIJKE OORSPRONG Twee grondstoffen

Nadere informatie

TECHNISCHE INGREPEN TEGEN VOCHT ONDERAAN DE MUREN. Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen :

TECHNISCHE INGREPEN TEGEN VOCHT ONDERAAN DE MUREN. Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen : TECHNISCHE INGREPEN TEGEN VOCHT ONDERAAN DE MUREN Ongeacht de aard van de ingreep en zijn doeltreffendheid vergt het drogen van muren vrij veel tijd. Zo bijvoorbeeld bevat een muur met een dikte van 40

Nadere informatie

Regels voor de goede uitvoering van beton. ir. Bram Dooms

Regels voor de goede uitvoering van beton. ir. Bram Dooms Regels voor de goede uitvoering van beton ir. Bram Dooms 1 Context Normen betreffende Betonconstructies NBN EN 1990 (Eurocode) Ontwerp Grondslagen van het constructief ontwerp NBN EN 1992 (Eurocode 2)

Nadere informatie

Technische aandachtspunten bij gebruik van vezelversterkt beton

Technische aandachtspunten bij gebruik van vezelversterkt beton 10 sept Gebruiken van vezelversterkt beton Technische aandachtspunten bij gebruik van vezelversterkt beton ir. Niki Cauberg Technologisch Adviseur niki.cauberg@bbri.be Veel mogelijkheden om vezelversterkt

Nadere informatie

Bijzonder bestek. Stabiliteit Algemene funderingsplaat. 10.00 Grondwerken en onderbouw. 10.60 Bronbemaling. 10.61 Peilbuis. 10.62 Grondwaterverlaging

Bijzonder bestek. Stabiliteit Algemene funderingsplaat. 10.00 Grondwerken en onderbouw. 10.60 Bronbemaling. 10.61 Peilbuis. 10.62 Grondwaterverlaging Engineering Projectmanagement Graphic design CMS - Webdesign Middelstraat 8 1785 Merchtem België Tel. +32(0)52 37 04 35 info@stabiton.net www.stabiton.net Versie: 2010-01-04 Bijzonder bestek Stabiliteit

Nadere informatie

beheersorganisme voor de controle van de betonproducten Tel. (02) Fax (02)

beheersorganisme voor de controle van de betonproducten Tel. (02) Fax (02) PROBETON Vereniging zonder winstoogmerk beheersorganisme voor de controle van de betonproducten Aarlenstraat 53 - B9 1040 Brussel Tel. (02) 237.60.20 Fa (02) 735.63.56 e-mail : mail@probeton.be website

Nadere informatie

Thermische isolatie van bestaande platte daken

Thermische isolatie van bestaande platte daken Thermische isolatie van bestaande platte daken In onze maatschappij gaat steeds meer aandacht naar energiebesparingen, milieubescherming en comfort, wat een doordachte thermische isolatie van de gebouwschil

Nadere informatie

Aanbevelingen voor DE BOUW VAN WATERZUIVERINGSINSTALLATIES IN BETON

Aanbevelingen voor DE BOUW VAN WATERZUIVERINGSINSTALLATIES IN BETON Aanbevelingen voor DE BOUW VAN WATERZUIVERINGSINSTALLATIES IN BETON Aanbevelingen voor DE BOUW VAN WATERZUIVERINGSINSTALLATIES IN BETON ir. Claude PLOYAERT Raadgevend ingenieur Vertaling : prof.dr.ir.

Nadere informatie

1 CEMENTBETONVERHARDINGEN

1 CEMENTBETONVERHARDINGEN 1 CEMENTBETONVERHARDINGEN 1.1 Beschrijving De cementbetonverharding omvat: - het laags- en strooksgewijs spreiden en mechanisch verdichten van een mengsel van granulaten, cement, aanmaakwater, en eventuele

Nadere informatie

TECHNISCHE FICHE. Sika FastFix-138 FTP PRODUCTBESCHRIJVING PRODUCTINFORMATIE

TECHNISCHE FICHE. Sika FastFix-138 FTP PRODUCTBESCHRIJVING PRODUCTINFORMATIE TECHNISCHE FICHE SNEL UITHARDENDE MICROBETON VOOR INBEDDING EN VASTZETTING VAN ELEMENTEN IN DE WEGENBOUW PRODUCTBESCHRIJVING is een gebruiksklare, monocomponente hydraulische microbeton waaraan bijkomende

Nadere informatie

beheersorganisme voor de controle van de betonproducten Tel. (02) Fax (02) TR 105 BENOR

beheersorganisme voor de controle van de betonproducten Tel. (02) Fax (02) TR 105 BENOR PROBETON Vereniging zonder winstoogmerk beheersorganisme voor de controle van de betonproducten Aarlenstraat 53 / B9 B-1040 Brussel Tel. (02) 237.60.20 Fax (02) 735.63.56 e-mail : mail@probeton.be website

Nadere informatie

Betonsterkte vs. Duurzaamheid

Betonsterkte vs. Duurzaamheid Oorzaak en gevolg vs. Duurzaamheid De aanleiding : Vaste commissie in situ Cur vc12 voorschriftenbetontechnologie Stufib en Stutech Stufib rapport 20 (studiecel 18) te downloaden www.stufib.nl Ab van den

Nadere informatie

Beton. college Utrecht maart 2010 HKU. Beton Tadao Ando

Beton. college Utrecht maart 2010 HKU. Beton Tadao Ando Beton college Utrecht maart 2010 HKU Beton Tadao Ando 1 14-03-2011 Lengte: 2460 meter Breed: 32 meter Hoogte: 343 4 meter beton gieten in 3 dagen Glijbekisting Architect: Norman Foster 127.000 m3 beton

Nadere informatie

Duurzaamheidstabellen betontechnologie

Duurzaamheidstabellen betontechnologie Duurzaamheidstabellen betontechnologie Milieuklassen Klasseaanduiding Beschrijving van de omgeving Informatieve voorbeelden waar de betreffende milieuklasse zich kan voordoen 1. Geen risico op corrosie

Nadere informatie

Eero Saarinen, JFK airport

Eero Saarinen, JFK airport Eero Saarinen, JFK airport Beto college Utrecht maart 2010 HKU Beton Tadao Ando Beton Beton Lengte: 2460 meter Breed: 32 meter Hoogte: 343 4 meter beton gieten in 3 dagen Glijbekisting Architect: Norman

Nadere informatie

VABOR-ledenvergadering Almere, 21 juni XF4 moet luchtiger! Ing. Peter de Vries FICT, ENCI BV

VABOR-ledenvergadering Almere, 21 juni XF4 moet luchtiger! Ing. Peter de Vries FICT, ENCI BV VABOR-ledenvergadering Almere, 21 juni 2012 XF4 moet luchtiger! Ing. Peter de Vries FICT, ENCI BV BETON is een materiaal op trots op te zijn! Maar dit is ook heel mooi. Mooie plaatjes hebben een keerzijde

Nadere informatie

De technologie van waterdicht beton

De technologie van waterdicht beton 1 Waterdichtheid afhankelijk van materiaaleigenschappen, scheuren en voegen De technologie van waterdicht beton Is beton waterdicht? In de praktijk wel, zo bewijzen vele woonarken met betonnen casco in

Nadere informatie

Holle vloerplaten van spanbeton. Holle vloerplaten zijn onmisbaar bij het ontwerpen van een modern huis!

Holle vloerplaten van spanbeton. Holle vloerplaten zijn onmisbaar bij het ontwerpen van een modern huis! Holle vloerplaten van spanbeton Holle vloerplaten zijn onmisbaar bij het ontwerpen van een modern huis! 1. Algemeen Betonnen vloeren, die men holle vloerplaten noemt, zijn tegenwoordig onmisbare elementen

Nadere informatie

OPSTIJGEND VOCHT. Rewah nv. Sinds 1985 uw specialist in de ontwikkeling van producten voor vochtbestrijding

OPSTIJGEND VOCHT. Rewah nv. Sinds 1985 uw specialist in de ontwikkeling van producten voor vochtbestrijding OPSTIJGEND VOCHT Rewah nv Sinds 1985 uw specialist in de ontwikkeling van producten voor vochtbestrijding Diagnose: opstijgend vocht! - Vlekvorming - Geurhinder - Vochtig pleisterwerk - Schimmels - Zoutuitbloeiingen

Nadere informatie