Afstemmen van het schoolmeubilair

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Afstemmen van het schoolmeubilair"

Transcriptie

1 De rol van de school en de leerkracht Afstemmen van het schoolmeubilair Kinderen op reguliere basisscholen brengen een groot deel van hun schooldag zittend door. Het afstemmen van het schoolmeubilair op de kinderen en daarmee het ergonomisch zitten is van belang voor een gunstige werkhouding. Waar kun je als leerkracht en school aandacht aan besteden om te zorgen dat leerlingen op een goede manier zitten tijdens hun dagelijkse werkzaamheden in de klas? Annieck Ricken is kinderoefentherapeut en bewegingswetenschapper. Ze is docent en senior onderzoeker bij de opleiding oefentherapie aan de Marjon ten Velden is kinderergotherapeut en docent ergotherapie aan de Bart Visser is bewegingswetenschapper. Hij is opleidingsmanager en lector van de opleiding oefentherapie aan de Margo van Hartingsveldt is kinderergotherapeut, opleidingsmanager en lector ergotherapie aan de De auteurs maken allen deel uit van het kenniscentrum ACHIEVE van domein gezondheid van de HvA (www.hva.nl/achieve) Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat leerlingen op de basisschool gemiddeld 60 procent van de lestijd fijnmotorische taken uitvoeren waarvan het grootste deel bestaat uit schrijven (McHale et al, 1992). Er zijn aanwijzingen dat een goede zithouding de prestaties van complexe fijnmotorische vaardigheden op school bevordert (Smith-Zuzovsky et al, 2004). Een goede zithouding is deels afhankelijk van goed meubilair. Studenten van de opleidingen Oefentherapie en Ergotherapie van de Hogeschool van Amsterdam inventariseerden in hoeverre schoolmeubilair op Nederlandse basisscholen is afgestemd op leerlingen en wat de kennis van de leerkracht is om te zorgen voor een optimale zithouding van een leerling (dit onderzoek is te lezen via /514089). Bewegen is niet alleen van belang ter bevordering van de gezondheid maar ook voor de verbetering van cognitieve leerprestaties (Singh et al, 2012). Zo wordt op verschillende scholen geëxperimenteerd met dynamisch zitten, staand leren, maar ook meer bewegen tijdens of tussen de lessen. Er zal nog meer wetenschappelijk onderzoek nodig zijn om dit verder te kunnen onderbouwen en implementeren. Scholen hebben echter te maken met een beperkt budget en daardoor niet altijd de mogelijkheid om nieuw meubilair aan te schaffen dat goed aansluit op de behoefte van de aanwezige kinderen. Schoolmeubilair in Nederland De Nederlandse Normcommissie voor Schoolmeubilair geeft in samenwerking met de Nederlandse Vereniging van Schoolmeubelfabrikanten (NVS) advies over het kiezen en het toepassen van schoolmeubilair voor leerlingen in het basisonderwijs. Vanaf 2006 is er een nieuwe Europese norm, de NEN-EN 1729 (lees meer via pdfpreview/preview_ pdf), die wat betreft hoogtematen en gebruikte codering nagenoeg niet verschilt van de Nederlandse norm (NEN-3531). Om een goede afstemming van het schoolmeubilair binnen deze normen op de kinderen te bevorderen zijn hulpmiddelen ontwikkeld zoals Peter de Onderbeenmeter (Aardoom, 2008). Een voorbeeld van de inzet van het hulpmiddel vind je op Peter de Onderbeenmeter is een valide instrument waarmee snel en efficiënt passend schoolmeubilair kan worden geselecteerd. De meter werkt met een kleurcode die overeenkomt met de kleurcodes op het meubilair (Hofstede, 2010). Deze is voor elke school te gebruiken en aan te vragen. Op de website van NVS (www.nvsplaza.nl) is te lezen hoe het schoolmeubilair afgestemd kan worden. Nederlandse praktijk Er is veel onderzoeksliteratuur over de afstemming van schoolmeubilair en de gevolgen voor de fysieke ontwikkeling van het kind. Studenten van het domein Gezondheid van de hebben onderzocht of het persoonlijk schoolmeubilair passend is voor de leerlingen in het regulier basisonderwijs in relatie tot de taken en activiteiten die ze moeten uitvoeren terwijl ze zitten. Binnen dit onderzoek zijn door observaties, metingen en enquêtes de volgende aspecten geïnventariseerd: 1) Hoeveel tijd brengen leerlingen in het basisonderwijs zittend door?; 2) Is er een optimale 18 JSW 10 juni 2015

2 Femke van den Heuvel afstemming tussen leerling en schoolmeubilair?; 3) Wat is de kennis van de leerkracht ten aanzien van het gebruik van Peter de Onderbeenmeter en zithoudingen? Acht Nederlandse basisscholen hebben geparticipeerd in het onderzoek. Bij alle scholen voldeed het schoolmeubilair aan de Europese norm. Er zijn in totaal 402 leerlingen onderzocht, waarvan 141 leerlingen in groep 3, 135 in groep 6 en 126 in groep 8. Voor het observatieonderzoek zijn in totaal 46 leerlingen betrokken uit de groepen 3, 6 en 8. Er zijn 49 leerkrachten uit groep 3 tot en met 8 van de betrokken scholen middels een enquête ondervraagd. Een opvallend resultaat is dat zowel de zithoogte als de tafelhoogte bij alle onderzochte groepen te hoog is. In Tabel 1 (zie pagina 20) is terug te vinden hoeveel procent van de leerlingen een match (groene balk) heeft met het meubilair. Tevens wordt er weergegeven van welk percentage leerlingen het meubilair boven de grenswaarde (> Max = rode balk) of onder de grenswaarde ligt (< Min = blauwe balk). Er blijkt dat in groep 3 maar liefst 81,6 procent van de leerlingen een te hoge tafel heeft en in groep 8 heeft 97,6 procent van de leerlingen een te hoge tafel. De zitbreedte en de beenruimte daarentegen vormen bij een groot percentage leerlingen een match. De zitdiepte is voornamelijk in groep 3 en 6 te groot. In Tabel 1 een overzicht van de resultaten van de afstemming van meubilair en leerlingen. Zittijd Kinderen in het basisonderwijs zitten gemiddeld 3 uur en 15 minuten per dag op hun stoel. Alle onderzochte scholen hebben een gemiddelde zittijd tussen de 3 en 3,75 uur; wat overeenkomt met 45 en 55 procent van de schooldag. Uit Een verkeerde zithouding belemmert de prestaties van complexe fijnmotorische vaardigheden, zoals schrijven JSW 10 juni

3 Zorg voor afwisseling en beweging tussen activiteiten Groep zithoogte het onderzoek blijkt dat de maximale aaneengesloten zittijd bij alle scholen tussen de 1 en de 2 uur ligt. De activiteiten die leerlingen hierbij uitvoeren bestaan voor 36 procent uit lezen of groepsdiscussies en voor 26 procent uit fijnmotorische taken en dan voornamelijk papieren pentaken. De overige tijd wordt besteedt aan knippen en plakken, beeldschermwerk, niet-schoolse taken en andere fijnmotorische taken. Zit- en tafelhoogte Op de vraag of de leerkrachten weten wat te doen als er geen geschikte stoelhoogte voor de leerling beschikbaar is geeft 40 procent aan dat de leerling dan beter op een iets te lage stoel kan zitten. Dit is beter omdat de leerling dan minder snel geneigd is onderuit te zakken. Onderuitzakken resulteert in onvoldoende ondersteuning van de rug en daardoor grotere kans op rugklachten of vergroeiing van de zitdiepte zitbreedte hoogte rugleuning tafelhoogte Tabel 1 Overzicht van percentage leerlingen en de (mis)match met het meubilair beenruimte wervelkolom. Dit gebeurt vaak bij een te hoge stoel. Het percentage leerkrachten dat aangeeft dat een leerling beter op een iets te hoge stoel kan zitten is 35 procent en de overige 25 procent gaf aan het antwoord op deze vraag niet te weten. Op de vraag of een leerling met een stoel met een bepaalde kleurcodering dus bijvoorbeeld code rood dan ook automatisch een tafel nodig heeft met de kleurcode rood geeft 45 procent van de leerkrachten aan dat de leerling automatisch dezelfde kleurcode tafel als stoel nodig heeft. Slechts 23 procent heeft deze vraag goed beantwoord en weet dat dit niet automatisch zo hoeft te zijn. De overige 32 procent geeft aan het antwoord op deze vraag niet te weten. Een groot gedeelte van de leerkrachten, 92 procent, is ervan op de hoogte dat het van belang is om het meubilair tweemaal per schooljaar op de leerlingen af te stemmen. Of dit ook daadwerkelijk gebeurt, is niet bekend. Uit antwoorden op vragen over het gebruik en de kennis van Peter de Onderbeenmeter blijkt dat leerkrachten die aangeven kennis te hebben van het hulpmiddel ook een betere gemiddelde score op de vragenlijst hadden. Dertien leerkrachten (van de 49) gebruikt het hulpmiddel bij het afstemmen van schoolmeubilair. Uit de resultaten blijkt echter geen goede match tussen schoolmeubilair en leerling, met name wat betreft zithoogte en tafelhoogte. Kortom: code rood! De vraag is of het benodigde geadviseerde schoolmeubilair dat uit de meting van Peter de Onderbeenmeter komt echter wel aanwezig is op de school. Zowel de zithoogte als de tafelhoogte zijn in alle onderzochte groepen bijna overal te groot. Omdat het onderzoek plaats heeft gevonden in de tweede helft van het schooljaar (mei) en omdat de meeste scholen alleen met de start van het schooljaar het meubilair afstemmen, hebben de meeste kinderen in het eerste semester op relatief nog hoger schoolmeubilair gezeten. Schoolmeubilair dat onvoldoende is afgestemd op de lichaamsmaten van de leerling en de zithouding van de leerling zijn de belangrijkste oorzaken van rugklachten (Beija et al, 2005; Geldof et al, 2007; Murphy et al, 2004 en Grimmer & Williams, 2000). Een goede zithouding is erg belangrijk voor het uitvoeren van voornamelijk fijnmotorische vaardigheden zoals schrijven. In de illustraties op pagina 21 zie je een juiste zithouding (boven) en een verkeerde zithouding (onder) afgebeeld. Bekijk via de volgende link een filmpje waar je als leerkracht op kunt letten als het gaat om schrijfhoudingen: 20 JSW 10 juni 2015

4 Juiste zithouding In de praktijk: Tips voor de leerkracht Leer je leerlingen een optimale zithouding aan voor fijnmotorische vaardigheden; Vergroot je kennis ten aanzien van een goede zithouding, meubilair en bewegen; Zorg voor afwisseling en bewegen tussen de activiteiten: zodat leerlingen minder lange tijd achter elkaar zitten. Verkeerde zithouding Tips ten aanzien van de afstemming van het schoolmeubilair Liever hoge tafels eruit, lage erin; Gebruik Peter de Onderbeenmeter voor een juiste afstemming van het schoolmeubilair; Match het schoolmeubilair twee keer per jaar; Mocht er weinig budget zijn binnen de school voor het meubilair, denk dan ook eens aan leasen. Daarnaast is uiteraard ook het aantal uren dat een leerling zit een bepalende factor. Recent onderzoek suggereert dat bewegen gunstige effecten kan hebben op cognitieve prestaties en schoolprestaties van kinderen en adolescenten (Lees & Hopkins, 2013; Singh et al, 2012; Verburgh et al, 2014). Via vind je een overzicht van de gevolgen van onvoldoende afgestemd schoolmeubilair op de fysieke belasting en de fijnmotorische prestaties van de leerling. Afstemming verbeteren Het schoolmeubilair dat voldoet aan de Europese norm bij leerlingen in het regulier basisonderwijs blijkt niet optimaal. De mismatch tussen het schoolmeubilair en de basisschoolleerling en de kennis van de leerkracht over de afstemming van dit meubilair kan worden verbeterd. In In de praktijk op deze pagina vind je een overzicht van enkele tips die je daarbij helpen. Geadviseerd wordt om het schoolmeubilair ten minste twee keer per jaar af te stemmen op de individuele, groeiende leerling. Het is belangrijk dat je als leerkracht kennis hebt van een optimale zithouding bij het aanleren van bijvoorbeeld schrijven Peter de Onderbeenmeter kan hiervoor een bruikbaar hulpmiddel zijn. Kinderen in groep 8 blijken voor 91procent op te hoog meubilair te zitten. Advies is om de (te) hoge tafels en stoelen te vervangen door lager meubilair, zodat er een betere match tussen leerling en schoolmeubilair mogelijk is. Wanneer het budget van de school toereikend is, kan er gekeken worden naar de aanschaf van enkele verstelbare tafels en stoelen om problemen enigszins te ondervangen als de match niet is op te lossen binnen het reeds bestaande meubilair. Verder kan er nagedacht worden over staand leren, of dynamisch zitten bijvoorbeeld op zitballen. Echter zijn de effecten hiervan nog niet bekend en is de aanschaf van deze middelen niet altijd in lijn met de beschikbare budgetten binnen de school. Zo is er bijvoorbeeld de Deskbike Junior op de markt, een unieke gepatenteerde bureaufiets die wordt gebruikt in combinatie met een zit-stabureau (www.beweegklas.nl/deskbike-junior). Deze geeft je lichaam een gezonde portie lichaamsbeweging tijdens het leren. Afwisselen van activiteiten en meer bewegen is een belangrijk aandachtspunt binnen de gezonde ontwikkeling van het kind (Singh et al, 2012). Leerlingen brengen een groot deel van de schooldag zittend door. Uit dit onderzoek blijkt immers dat in de groepen 3, 6 en 8 gemiddeld 46 tot 52 procent van de totale schooldag wordt gezeten op het persoonlijk schoolmeubilair. Dit is ongeveer 650 uur per jaar. Als we bedenken dat ook buiten de schooltijd kinderen veel zitten, tot wel 80 procent van hun wakkere tijd (Hinckson et al, 2013), is het evident dat de aandacht niet alleen dient uit te gaan naar het optimaliseren van het zitten maar vooral ook naar het beperken van de aaneengesloten tijd dat er gezeten wordt. Met dank aan Jessica Kreuger, Sophie van Leeuwen, Joris Maas en Iris Meijerink, studenten Oefentherapie en Ergotherapie (Domein Gezondheid) LITERA TUUR! De literatuurlijst is beschikbaar via JSW 10 juni

5 hét vakblad voor het basisonderwijs Wil je meer lezen? Neem dan nú een proefabonnement! KLIK HIER Nummer 9, jaargang 98, mei Jeugd in School en Wereld Vakblad voor het basisonderwijs, speciaal onderwijs en opleiding Nummer 8, jaargang 98, april Jeugd in School en Wereld Vakblad voor het basisonderwijs, speciaal onderwijs en opleiding Onderzoekend leren Zomerscholen in Nederland steeds populairder Overgewicht bij kinderen: pak het aan! Wanneer werken complimenten? Zoekgedrag op internet Gesprekken over onderwijsbehoeften Kun je rekenen met prentenboeken? Zo leer je goed gedrag aan JSW biedt maandelijks een stevig aanbod van vakkennis dat direct aansluit op de innovatie in het onderwijs en dit vertaalt naar de praktijk van alledag. Elke editie brengt een gevarieerd overzicht met praktische (overzichts)artikelen, methodebesprekingen of -vergelijkingen, ervaringen van leerkrachten met een bepaalde aanpak of werkwijze en interviews met onderwijsgevenden en deskundigen. Werk je in het (speciaal) basisonderwijs of ben je (pabo)student? Ontvang JSW geheel vrijblijvend en inclusief toegang tot het digitale archief, drie maanden lang voor slechts 13,50! Zo blijf jij als professional helemaal op de hoogte! Meer weten? Ga naar of bel

Schoolmeubilair, hoe zit dat?

Schoolmeubilair, hoe zit dat? Schoolmeubilair, hoe zit dat? Colofon Redactie dr. ir. Liek Voorbij, NEN; drs. Leo Mertens, NVS; drs. B.G. Jeene, NVS; dr. ir. Johan Molenbroek, TU Delft; H. Aardoom, GGD ZHZ; ir. Masja Notenboom, ToUse

Nadere informatie

Waarom vliegt een vlieg?

Waarom vliegt een vlieg? Oriëntatie op mens en wereld Onderzoeksvragen formuleren Waarom vliegt een vlieg? Waarom is het formuleren van goede belangrijk? Per dag beantwoorden leerkrachten heel wat vragen van leerlingen. Je kunt

Nadere informatie

Verbeteren van de werkhouding

Verbeteren van de werkhouding Sociaal-emotionele ontwikkeling De inzet van filmopnames Verbeteren van de werkhouding Hoe kun je als leerkracht de werkhouding van leerlingen ingrijpend verbeteren? Een mogelijkheid is om filmopnames

Nadere informatie

Goed zitten in de klas Schoolmeubilair in het basisonderwijs

Goed zitten in de klas Schoolmeubilair in het basisonderwijs Goed zitten in de klas Schoolmeubilair in het basisonderwijs Onderzoeksrapport Opdrachtgever: Margo van Hartingsveldt Junior adviseurs: Jessica Kreuger Sophie van Leeuwen Joris Maas Iris Meijerink Senior

Nadere informatie

Hoe begeleid je leerlingen bij hun eigen onderzoek?

Hoe begeleid je leerlingen bij hun eigen onderzoek? Oriëntatie op mens en wereld Onderzoekend leren Hoe begeleid je leerlingen bij hun eigen onderzoek? Bij onderzoekend leren gaan leerlingen op onderzoek uit op basis van hun eigen onderzoeksvragen. De leerkracht

Nadere informatie

Moedig een nieuwsgierige

Moedig een nieuwsgierige Professionalisering Nieuwsgierigheid Moedig een nieuwsgierige houding aan Nieuwsgierigheid wordt steeds vaker gezien als houding die we in het onderwijs moeten aanmoedigen en voeden. In dit artikel staat

Nadere informatie

praktijk Vorming van creativiteit

praktijk Vorming van creativiteit praktijk Vorming van creativiteit Creatief bezig zijn is niet synoniem met tekenen, schilderen of een andere kunstzinnige bezigheid. Creativiteit behelst het vormen van originele ideeën en die weergeven

Nadere informatie

Zo zorg je dat feedback werkt

Zo zorg je dat feedback werkt Professionalisering Geef leerlingen het roer Zo zorg je dat feedback werkt Feedback is een belangrijke tool in het aanleren van zelfregulatievaardigheden van leerlingen. Door feedback structureel toe te

Nadere informatie

In het kader van School Aan Zet hebben het

In het kader van School Aan Zet hebben het Passend onderwijs Werken met een persoonlijk onderzoeksdossier Excellente leerlingen uitdagen Je hebt ze vast ook in je klas: leerlingen die structureel extra uitdaging nodig hebben. Aansluiten bij de

Nadere informatie

praktijk Gesprekken met ouders

praktijk Gesprekken met ouders praktijk Gesprekken met ouders Ouders zijn belangrijke partners van de school. Scholen zijn zich ervan bewust dat samenwerken met ouders bijdraagt aan het schoolsucces en het welbevinden van hun leerlingen.

Nadere informatie

Bewegen, leren en ADHD

Bewegen, leren en ADHD Meer beweging op school Bewegen, leren en ADHD Hoewel kinderen met ADHD van nature erg beweeglijk zijn moeten zij, net als alle kinderen, veel stil zitten. Met name vanaf de hogere klassen. Onderzoek suggereert

Nadere informatie

Een stimulans voor begrijpend lezen

Een stimulans voor begrijpend lezen Taal Onderzoek in de school Een stimulans voor begrijpend lezen Veel basisscholen kampen met tegenvallende resultaten bij begrijpend lezen. Hoe kunnen de resultaten verbeterd worden? Wat is hierbij je

Nadere informatie

praktijk Codeer en leer

praktijk Codeer en leer praktijk Codeer en leer Tegenwoordig wordt steeds meer gedigitaliseerd. Het is voor de kinderen meestal niet duidelijk dat achter al deze apparaten, apps en tools codetaal zit. Door leerlingen kennis te

Nadere informatie

Bewegend leren is beter presteren

Bewegend leren is beter presteren Bewegen en leren op de Lea Dasbergschool te Arnhem Bewegend leren is beter presteren Onder dit motto brengen groepsleerkracht Niels Holleboom en vakleerkracht Joris te Molder leren en bewegen (in die volgorde)

Nadere informatie

Rekenen met prentenboeken

Rekenen met prentenboeken Rekenen-wiskunde Rekenen-wiskunde voor kleuters Rekenen met prentenboeken Hoewel literaire prentenboeken niet geschreven zijn om er gerichte reken-wiskundelessen mee te geven, kunnen deze boeken kinderen

Nadere informatie

Hoe worden leerlingen nieuwsgierig?

Hoe worden leerlingen nieuwsgierig? Professionalisering Nieuwsgierigheid Hoe worden leerlingen nieuwsgierig? Het stimuleren van de nieuwsgierigheid krijgt steeds meer belangstelling in het onderwijs. Echter weten we weinig over de relatie

Nadere informatie

SCOL Sociale Competentie Observatielijst. Analyse doelen Jonge kind

SCOL Sociale Competentie Observatielijst. Analyse doelen Jonge kind SCOL Sociale Competentie Observatielijst Analyse doelen Jonge kind Maart 2013 Verantwoording 2013 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 30 234 Toekomstig sportbeleid 31 293 Primair Onderwijs Nr. 143 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en discussie

Samenvatting, conclusies en discussie Hoofdstuk 6 Samenvatting, conclusies en discussie Inleiding Het doel van het onderzoek is vast te stellen hoe de kinderen (10 14 jaar) met coeliakie functioneren in het dagelijks leven en wat hun kwaliteit

Nadere informatie

30234 Toekomstig sportbeleid Primair Onderwijs. Brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

30234 Toekomstig sportbeleid Primair Onderwijs. Brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 30234 Toekomstig sportbeleid 31293 Primair Onderwijs Nr. 143 Brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 29 januari

Nadere informatie

Nieuwsgierigheid stimuleren

Nieuwsgierigheid stimuleren Creatief en vindingrijk denken met je klas Nieuwsgierigheid stimuleren Probleemoplossend en creatief, grensverleggend denken zijn nieuwe vaardigheden waaraan gewerkt wordt op de basisschool. Hoe kun je

Nadere informatie

Geen woorden, maar kinderen

Geen woorden, maar kinderen Taal Woordenschataandacht en leerbehoeften Geen woorden, maar kinderen Het leren en daarna goed gebruiken van woorden is een geleidelijk proces, dat het hele leven doorgaat. Hoe meer aspecten leerlingen

Nadere informatie

Organisatie: Belgische Ergonomievereniging (www.besweb.be) Contact: Roeland Motmans, 0497/ ,

Organisatie: Belgische Ergonomievereniging (www.besweb.be) Contact: Roeland Motmans, 0497/ , Belgian Ergonomics Society PERSBERICHT Onderwerp: Ergonomisch terug naar school Organisatie: Belgische Ergonomievereniging (www.besweb.be) Contact: Roeland Motmans, 0497/82.45.80, roeland.motmans@idewe.be

Nadere informatie

Galvanitas bv Bezoekadres: Wilhelminakanaal Zuid 104 4903 RA Oosterhout Postadres: Postbus 4 4900 AA Oosterhout Telefoon 0162 454355 Telefax 0162

Galvanitas bv Bezoekadres: Wilhelminakanaal Zuid 104 4903 RA Oosterhout Postadres: Postbus 4 4900 AA Oosterhout Telefoon 0162 454355 Telefax 0162 1 Galvanitas bv Bezoekadres: Wilhelminakanaal Zuid 104 4903 RA Oosterhout Postadres: Postbus 4 4900 AA Oosterhout Telefoon 0162 454355 Telefax 0162 454248 http://www.galvanitas.com e-mail: galvanitas@wxs.nl

Nadere informatie

Leesmotivatie stimuleren

Leesmotivatie stimuleren Taal Bibliotheek op School onder de loep Leesmotivatie stimuleren Niet of weinig lezen heeft op termijn grote negatieve gevolgen voor de ontwikkeling van lees- en taalvaardigheid en voor het schoolsucces

Nadere informatie

Zo vergroot je betrokkenheid binnen je team

Zo vergroot je betrokkenheid binnen je team Professionalisering De evolutie van een organisatiemodel Zo vergroot je betrokkenheid binnen je team Een klein initiatief op KBS De Zandberg in Breda was het beginpunt voor een aanpassing van het organisatiemodel

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

BASISREGELIJS BIJ DE KLASSIEKE DESKTOP. De basisregels zijn gebaseerd op het 5 W-model. Een goed preventieplan besteedt aandacht acht deze factoren.

BASISREGELIJS BIJ DE KLASSIEKE DESKTOP. De basisregels zijn gebaseerd op het 5 W-model. Een goed preventieplan besteedt aandacht acht deze factoren. WAT IS HET PROBLEEM? Computers en multimedia-apparatuur zijn geïntegreerd in het dagelijks leven en worden alsmaar belangrijker, ook in het onderwijs. In deze sessie wordt het gebruik van ICT-materiaal

Nadere informatie

VERSTELBAAR MEUBILAIR

VERSTELBAAR MEUBILAIR VERSTELBAAR MEUBILAIR Galvanitas bv GALVANITAS BV werd opgericht in 1934 en produceert reeds meer dan 50 jaar o.a. kwaliteitsmeubilair voor het onderwijs. In deze folder willen wij u een indruk geven van

Nadere informatie

Huiswerkbeleid van CBS De Zaaier

Huiswerkbeleid van CBS De Zaaier Huiswerkbeleid van CBS De Zaaier Onder huiswerk verstaan we werk dat vanuit school meegegeven wordt en waarvan verwacht wordt dat het door de kinderen thuis gemaakt en/of geleerd wordt. Huiswerk is geen

Nadere informatie

Introductie nieuwe NPR 1813, 2016(nl)

Introductie nieuwe NPR 1813, 2016(nl) Introductie nieuwe NPR 1813, 2016(nl) Bas van der Doelen Eur.Erg. Europees Ergonoom, Human Factors NL lid NEN normcommissie Kantoor- en schoolmeubilair bas.doelen@casema.nl Studiedag VerV Dynamische werken

Nadere informatie

Een alternatief voor de NEN 1812

Een alternatief voor de NEN 1812 Een alternatief voor de NEN 1812 In 1984 stelde het RIB (Rijksinkoopbureau) de commissie WAS (Werkgroep Aankoop Specificatie Kantoorstoelen) in. Deze commissie kwam binnen een jaar met een norm. Vervolgens

Nadere informatie

Planmatig samenwerken met ouders

Planmatig samenwerken met ouders Ouderparticipatie Team Planmatig samenwerken met ouders Samen vooruit! Tamara Wally Tamara Wally (MSc.) is werkzaam bij de CED- Groep. Ze werkte mee aan de publicatie Samen vooruit, over planmatig werken

Nadere informatie

In de praktijk: Engels in het basisonderwijs. Taal

In de praktijk: Engels in het basisonderwijs. Taal Taal Engels in het basisonderwijs Het belang van toetsen bij Engels Uit de verdiepingsfase van Platform Onderwijs2032 blijkt een grote behoefte aan een betere aansluiting van het vak Engels in de overgang

Nadere informatie

Populariteit, sociale relaties, buitensluiten en

Populariteit, sociale relaties, buitensluiten en sociaal-emotioneel Sociometrisch onderzoek uitvoeren Sociale relaties tussen kleuters Welke kinderen liggen goed in de groep? Wie speelt met wie? Zijn er ook kinderen die buiten de groep vallen of die

Nadere informatie

Heb je wel eens bij je leerlingen nagevraagd

Heb je wel eens bij je leerlingen nagevraagd Rekenen-Wiskunde Aansluiten op de onderwijsbehoeften van je leerlingen Effectieve voorbereiding van de rekenles Wat moet je doen om in te spelen op de onderwijsbehoeften van leerlingen? Hoe draag je als

Nadere informatie

Uitslag enquête Verbetering digitale aanbod Nieuws in de klas

Uitslag enquête Verbetering digitale aanbod Nieuws in de klas Uitslag enquête Verbetering digitale aanbod Nieuws in de klas Auteur: Michelle Knijff, projectleider onderwijs, Nieuws in de klas Datum: juni 2015 Inhoud Uitslag enquête Verbetering digitale aanbod Nieuws

Nadere informatie

. In een notendop. Over de auteur

. In een notendop. Over de auteur Boek : DCD-hulpgids voor leerkrachten. Achtergrond en adviezen bij de motorische coördinatiestoornis. Auteur : Eelke van Haeften 2009, Pica ISBN: 9789077671276 Bespreker : Sofie Bruyneel Datum : april

Nadere informatie

Uitkomsten onderzoek nut zit-statafel

Uitkomsten onderzoek nut zit-statafel PERSBERICHT Januari 2002 Uitkomsten onderzoek nut zit-statafel Samenvatting Marloes van der Drift en Maarten de Jong van de afdeling Facility Management aan de Saxion Hogeschool IJselland te Deventer hebben

Nadere informatie

Ergonomie zitten en liggen. Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst

Ergonomie zitten en liggen. Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst Ergonomie zitten en liggen Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst Zitten Zitten: Probleemstelling 1. Je houding tijdens het zitten. 2. De duur van het zitten. 1.

Nadere informatie

Breedte van het werkvlak Uw werkblad moet een breedte hebben van minimaal 120 cm.

Breedte van het werkvlak Uw werkblad moet een breedte hebben van minimaal 120 cm. Werkplekinstellingen bij beeldschermwerk Veel klachten aan het bewegingsapparaat zijn te wijten aan een verstoring van het evenwicht tussen belastbaarheid aan de ene kant en belasting aan de andere kant.

Nadere informatie

In enkele stappen naar een ergonomisch verantwoorde werkplek.

In enkele stappen naar een ergonomisch verantwoorde werkplek. Ergonomie In enkele stappen naar een ergonomisch verantwoorde werkplek. 1. Dynamisch zitten Om de tussenwervelschijven maar ook rug en beenspieren en hoe vreemd het moge klinken, ook de hersenen bij het

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE OBS HET KOMPAS

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE OBS HET KOMPAS RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE OBS HET KOMPAS School : obs Het Kompas Plaats : Beverwijk BRIN-nummer : 12IF Onderzoeksnummer : 94556 Datum schoolbezoek : 25 mei 2007 Datum vaststelling : 3 september

Nadere informatie

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Subgroep Informatievaardigheden van de UKB werkgroep Learning Spaces Anneke Dirkx (UL) Marjolein

Nadere informatie

Voorbereidende schrijfoefeningen gaan onvoldoende Slordig of slecht leesbaar handschrift

Voorbereidende schrijfoefeningen gaan onvoldoende Slordig of slecht leesbaar handschrift Ouderinformatiebrief: Motorische schrijfproblemen & kinderfysiotherapie Het belang van Schrijven is een manier om te communiceren en om je creatief te uiten. Daarom is belangrijk in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Galvanitas bv. PAGHOLZ zittingen. Epoxykleuren

Galvanitas bv. PAGHOLZ zittingen. Epoxykleuren BASISONDERWIJS Galvanitas bv GALVANITAS BV werd opgericht in 1934 en produceert reeds meer dan 50 jaar o.a. kwaliteitsmeubilair voor het onderwijs. In deze folder willen wij u een indruk geven van ons

Nadere informatie

ERGONOMIE OP SCHOOL PRAKTISCHE TIPS VOOR LEERLINGEN & LEERKRACHTEN GO4S safety consult VOF. All rights reserved.

ERGONOMIE OP SCHOOL PRAKTISCHE TIPS VOOR LEERLINGEN & LEERKRACHTEN GO4S safety consult VOF. All rights reserved. ERGONOMIE OP SCHOOL PRAKTISCHE TIPS VOOR LEERLINGEN & LEERKRACHTEN 2016 GO4S safety consult VOF. All rights reserved. 1 Boekentassen dragen, trekken, sleuren Bron : De Standaard Trolley, rugzak of boekentas?

Nadere informatie

Kinderergotherapie in passend onderwijs!

Kinderergotherapie in passend onderwijs! Kinderergotherapie in passend onderwijs! 1 Ik begrijp de problemen van deze leerling nu beter en kan hem gericht ondersteunen bij het zelfstandig werken. (leerkracht van groep 3) Voor alle kinderen, met

Nadere informatie

Werkplekinrichting (aangepast aan Arbowet 1 januari 2007)

Werkplekinrichting (aangepast aan Arbowet 1 januari 2007) Interne instructie Arbeidsinspectie Werkplekinrichting (aangepast aan Arbowet 1 januari 2007) INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. WETTELIJKE GRONDSLAG 3. INSPECTIE 3.1 Beoordeling van de werkplek 3.1.1 Zitwerkplek

Nadere informatie

Begin bij het waarom. In de bestseller Start with why beschijft auteur. Het vormgeven van je onderwijs. Professionalisering

Begin bij het waarom. In de bestseller Start with why beschijft auteur. Het vormgeven van je onderwijs. Professionalisering Professionalisering Het vormgeven van je onderwijs Begin bij het waarom Schoenenwinkels houden steeds vaker uitverkoop. Energieleveranciers delen steeds grotere welkomstcadeaus uit. Telecombedrijven bieden

Nadere informatie

Geachte leden van de vaste commissie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

Geachte leden van de vaste commissie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Tweede Kamer der Staten-Generaal Vaste commissie OCW Postbus 20018 2500 EA Den Haag De Bilt, 11 september 2016 Onderwerp: Positionpaper over het wetsvoorstel vaststellen van het handelingsdeel van het

Nadere informatie

Dossier Zittend en staand Werk

Dossier Zittend en staand Werk Dossier Zittend en staand Werk Landurig staand werken belemmert de doorbloeding van de benen. Langdurig staand werken vraag flink wat spierkracht. Staand werken kan op den duur tot voetklachten en spataderen

Nadere informatie

Tips vanuit het secretariaat lwoo/pro:

Tips vanuit het secretariaat lwoo/pro: Tips vanuit het secretariaat lwoo/pro: L E E R W E G O N D E R S T E U N E N D O N D E R W I J S ( L W O O ) E N P R A K T I J K O N D E R W I J S ( P R O ) Start procedure in OT! Zet de ll.en in OT en

Nadere informatie

SAMENVATTING onderzoek. Playing for Success 2013/2014

SAMENVATTING onderzoek. Playing for Success 2013/2014 SAMENVATTING onderzoek Playing for Success 2013/2014 SAMENVATTING onderzoek Playing for Success 2013/2014 Niels Hermens Vita Los Claire Aussems m.m.v. Sylvia Dickie, Marnix van de Heg en Majone Steketee

Nadere informatie

In de rubriek Gereedschap bespreken verschillende experts elke maand een (les)methode. Diataal

In de rubriek Gereedschap bespreken verschillende experts elke maand een (les)methode. Diataal GEREED SCHAP In de rubriek Gereedschap bespreken verschillende experts elke maand een (les)methode Diataal Diataal is een leerlingvolgsysteem voor de bovenbouw van het basisonderwijs (groep 6-8) en voor

Nadere informatie

Naar een betere Match. Inventarisatie knelpunten onderwijs arbeidsmarkt in Zorg en welzijn in Haaglanden Nieuwe Waterweg Noord

Naar een betere Match. Inventarisatie knelpunten onderwijs arbeidsmarkt in Zorg en welzijn in Haaglanden Nieuwe Waterweg Noord Samenvatting Naar een betere Match. Inventarisatie knelpunten en oplossingen bij de aansluiting onderwijs arbeidsmarkt in Zorg en welzijn in de regio Haaglanden Nieuwe Waterweg Noord 1 Samenvatting van:

Nadere informatie

Marktinventarisatie ELO s in het VO

Marktinventarisatie ELO s in het VO Marktinventarisatie ELO s in het VO Voorwoord Omdat we bij itslearning onze dienstverlening continu willen verbeteren, hebben we onderzoek laten doen naar het gebruik van elektronische leeromgevingen (ELO

Nadere informatie

Resultaten instaptoetsen Rekenen en Nederlands 2010 Rapportage aan de Profijtscholen

Resultaten instaptoetsen Rekenen en Nederlands 2010 Rapportage aan de Profijtscholen Resultaten instaptoetsen Rekenen en Nederlands 2010 Rapportage aan de Profijtscholen Rapportage: Analyse en tabellen: 4 Februari 2011 Mariëlle Verhoef Mike van der Leest Inleiding Het Graafschap College

Nadere informatie

BQE Stoelen overzicht 2010

BQE Stoelen overzicht 2010 BQE Stoelen overzicht 2010 Modellen Technische gegevens Prijzen Back Quality Ergonomics Thorbeckelaan 364 T. +31 (0)70 325 28 91 E. info@bqergonomics.nl 2564 BZ Den Haag F. +31 (0)70 368 30 87 I. www.bqergonomics.com

Nadere informatie

Hoe zit je gezond achter je pc?

Hoe zit je gezond achter je pc? Hoe zit je gezond achter je pc? Werk je vaak met de computer? Let dan goed op je gezondheid, want voor je het weet heb je rug- of nekklachten. Deze tips helpen je alvast op weg. Er wordt thuis en op kantoor

Nadere informatie

Rondleiding collega. Bij deze opdracht toon jij vaardigheden en werkhouding aan door een rondleiding op je stagebedrijf te

Rondleiding collega. Bij deze opdracht toon jij vaardigheden en werkhouding aan door een rondleiding op je stagebedrijf te Rondleiding collega Bij deze opdracht toon jij vaardigheden en werkhouding aan door een rondleiding op je stagebedrijf te verzorgen aan een collega van het stagebedrijf. Jouw stagebegeleider en/of docent

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen nodig in de klas?

Nadere informatie

STASTEUN EN IN HOOGTE VERSTELBARE VOUWTAFEL

STASTEUN EN IN HOOGTE VERSTELBARE VOUWTAFEL 2 PERSOONLIJKE BESCHERMINGSMIDDELEN; STASTEUN EN VOUWTAFEL ASAMENVATTING BDOCUMENTATIE STASTEUN EN IN HOOGTE VERSTELBARE VOUWTAFEL Het Arboconvenant Textielverzorging is een afspraak van het ministerie

Nadere informatie

BEELDSCHERMWERK. Wat is de gewenste situatie? Maatregelen. Sector Boomteelt en Vaste plantenteelt

BEELDSCHERMWERK. Wat is de gewenste situatie? Maatregelen. Sector Boomteelt en Vaste plantenteelt BEELDSCHERMWERK Langdurig achter een beeldscherm werken, kan leiden tot gezondheidsklachten. Dit zijn klachten van nek, bovenrug, schouders, armen, polsen en handen. Onderzoek heeft uitgewezen dat vanaf

Nadere informatie

ERGONOMIE EN BUREAUSTOELEN

ERGONOMIE EN BUREAUSTOELEN ERGONOMIE EN BUREAUSTOELEN Ergonomisch zitten Behoud van natuurlijke houding. Optimale balans gewichtsverdeling. Voorkomen van rugklachten. Minimale spanning op de rugspieren. Goede doorbloeding van de

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding In de buurt naar school Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen

Nadere informatie

Symposium Leren van toetsen

Symposium Leren van toetsen Symposium Leren van toetsen Feedforward in digitale feedback Bob Wassenaar Iris Böhm Programma Voorstellen Presentaties beide onderzoeken discussie Masterthesis feedback Aanleiding onderzoek: Vraagstuk

Nadere informatie

Vreedzame school Groningen

Vreedzame school Groningen Vreedzame school Groningen Dorien Petri Annelies Kassenberg December 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Vergelijking scholen A, B, C, D en E... 4 3. Conclusie... 7 2 1. Inleiding De Vreedzame school

Nadere informatie

1.10 Computeropstelling. veilig gebruik in het leslokaal

1.10 Computeropstelling. veilig gebruik in het leslokaal 1.10 Computeropstelling veilig gebruik in het leslokaal Werkwinkel info : Doelgroep : PA, TA, leerkrachten, directies Duurtijd : +/- 75 minuten Omschrijving : Computers en multimedia-apparatuur zijn geïntegreerd

Nadere informatie

Risicoanalyse Beeldschermwerk THE BASICS. David Verwimp Preventieadviseur Ergonomie

Risicoanalyse Beeldschermwerk THE BASICS. David Verwimp Preventieadviseur Ergonomie Risicoanalyse Beeldschermwerk THE BASICS David Verwimp Preventieadviseur Ergonomie BEELDSCHERMWERK! Basisprincipes! Ergonomie Fysiek + Mentaal Belasting Belastbaarheid JA NEE Ik zit minder dan 7 uur per

Nadere informatie

Effect bioritme op leerprestaties

Effect bioritme op leerprestaties Sociaal-emotionele ontwikkeling De klok gelijkzetten Effect bioritme op leerprestaties Bij maatwerk en gepersonaliseerd leren in het onderwijs gaat het vaak over het aanbieden van gedifferentieerde instructie

Nadere informatie

Samenwerkend leren in het modernevreemdetalenonderwijs

Samenwerkend leren in het modernevreemdetalenonderwijs Samenwerkend leren in het modernevreemdetalenonderwijs 1. Naam: 25 2. School: 25 3. Welk(e) vak(ken) doceert u momenteel? Engels 60,0% 15 Frans 24,0% 6 Duits 12,0% 3 Spaans 4,0% 1 1 of 14 4. Welke graad

Nadere informatie

3 juli 2015 Nummer 19

3 juli 2015 Nummer 19 3 juli 2015 Nummer 19 Inhoud: Elzeneindfestijn (ingekomen) Muze Misse Kwaliteitsvragenlijsten (KVL) Gezinsviering Laatste oproep aanmelden typecursus Herinnering Uitkomsten enquête continurooster Vervangingen

Nadere informatie

ENQUÊTE: toetsing op maat

ENQUÊTE: toetsing op maat ENQUÊTE: toetsing op maat Bezoekers van de website van de PO-Raad konden hun mening geven over toetsing op maat. Tussen 22 januari en 6 februari 2013 hebben 201 mensen de enquête volledig ingevuld. De

Nadere informatie

Over complimenten gesproken Ken je de complimentenbal al? Een leuke manier om kinderen complimenten aan elkaar te laten maken!

Over complimenten gesproken Ken je de complimentenbal al? Een leuke manier om kinderen complimenten aan elkaar te laten maken! Gedrag Tips 3 tips om het schooljaar gedenkwaardig af te ronden De laatste periode van het schooljaar is aangebroken. Een schooljaar waarin je hard gewerkt hebt aan de groepsvorming in je klas. En nu neem

Nadere informatie

Overig nieuws Hulp ouders bij rekenen deel 3.

Overig nieuws Hulp ouders bij rekenen deel 3. Overig nieuws Hulp ouders bij rekenen deel 3. Het rekenonderwijs van tegenwoordig ziet er anders uit dan vroeger. Dat komt omdat er nieuwe inzichten zijn over hoe kinderen het beste leren. Vroeger lag

Nadere informatie

- 2 - Serie 060 - pagina 44 t/m 45

- 2 - Serie 060 - pagina 44 t/m 45 ZITTEN ZIT - 2 - Serie 060 - pagina 44 t/m 45 B U R E A U S TO E L E N S e r i e 1 0 5 8-9 S e r i e 0 9 5 1 0-1 3 S e r i e n p r 1 8 1 3 1 4-1 7 S e r i e n e n - e n 1 3 3 5 1 8-1 9 S e r i e 0 7 5

Nadere informatie

Strategisch lezen voor beroep en studie

Strategisch lezen voor beroep en studie Strategisch lezen voor beroep en studie Roos Scharten (Expertisecentrum Nederlands) Georgia Vasilaras (ROC de Leijgraaf) Edith Vissers (KPC Groep) 9 december 2015 Leijgraaf: het uitgangspunt! Elke professional

Nadere informatie

Resultaten leesmonitor 2015 De Bieb op School. maart 2016

Resultaten leesmonitor 2015 De Bieb op School. maart 2016 Resultaten leesmonitor 2015 De Bieb op School maart 2016 Inleiding Eind 2014 ging in het kader van de structurele samenwerking tussen het bovenschoolse management van het basisonderwijs in de Zaanstreek

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DE BRON

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DE BRON RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DE BRON School : Basisschool De Bron Plaats : Barneveld BRIN-nummer : 01VE Onderzoeksnummer : 94446 Datum schoolbezoek : 5 juni 2007 Datum vaststelling :

Nadere informatie

Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop

Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop 1. Werkruimte Volgens het KB Werken met beeldschermapparatuur (1993) moet de ruimte, wat afmetingen en inrichting betreft, voldoende plaats bieden om veranderingen

Nadere informatie

xenium duo back dubbel comfort

xenium duo back dubbel comfort xenium duo back dubbel comfort 2 de ultieme zitbeleving De continue bewegingsondersteuning van xeniumduo back wordt als zeer prettig ervaren. x duo back xenium duo back geeft een nieuwe betekenis aan comfort.

Nadere informatie

Boys & Girls strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes in het basisonderwijs. Martijn Smoors Onderwijs Maak Je Samen

Boys & Girls strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes in het basisonderwijs. Martijn Smoors Onderwijs Maak Je Samen Boys & Girls strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes in het basisonderwijs Martijn Smoors Onderwijs Maak Je Samen Eindrapport MOOJ-onderzoek: Verschillen tussen meisjes en jongens bij het vak

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Orange

Onderzoeksrapport Orange Leiden Juni 2005 Groep 8 Ingrid Olsthoorn Remy Portier Angela Stil Maaike Verspaandonk Inhoudsopgave Hoofdstuk Bladzijde Inhoudsopgave 2 Samenvatting 3 Inleiding 4 Vraagstelling 5 Resultaten 6 Conclusie

Nadere informatie

LIO-vacatures Pabo HvA en UPvA schooljaar

LIO-vacatures Pabo HvA en UPvA schooljaar LIO-vacatures Pabo HvA en UPvA schooljaar 2017-2018 Studenten van de Pabo HvA en UPvA lopen in hun vierde studiejaar de LIO-stage op een basisschool in Amsterdam. Deze stage vindt plaats op een opleidingsschool

Nadere informatie

Samenvatting. BS De Pinksterbloem/ Amsterdam. Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS De Pinksterbloem

Samenvatting. BS De Pinksterbloem/ Amsterdam. Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS De Pinksterbloem Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS De Pinksterbloem Enige tijd geleden heeft onze school BS De Pinksterbloem deelgenomen aan de oudertevredenheidspeiling. In heel Nederland hebben in totaal

Nadere informatie

Samenvatting tevredenheidsmeting ouders

Samenvatting tevredenheidsmeting ouders Samenvatting tevredenheidsmeting ouders Hierbij ontvangt u van mij een samenvatting van de uitkomsten van de tevredenheidsmeting, die begin november is afgenomen. We hebben deze in het team en met de MR

Nadere informatie

Samenvatting. Opvoeding en thuis omgeving als aangrijpingspunten in de preventie van overgewicht bij kinderen: resultaten van de ChecKid studie

Samenvatting. Opvoeding en thuis omgeving als aangrijpingspunten in de preventie van overgewicht bij kinderen: resultaten van de ChecKid studie Opvoeding en thuis omgeving als aangrijpingspunten in de preventie van overgewicht bij kinderen: resultaten van de ChecKid studie Overgewicht is een snel groeiend wereldwijd probleem en is geassocieerd

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen nodig in de klas?

Nadere informatie

Betrek ouders bij het keuzeproces Kleuterverlenging

Betrek ouders bij het keuzeproces Kleuterverlenging ouders Betrek ouders bij het keuzeproces Kleuterverlenging Tijdens het congres Het jonge kind op het juiste spoor op 6 april jl. werd een debat gevoerd over kleuterverlenging en versnellen. Veel leerkrachten

Nadere informatie

Gezond zitten kun je leren!

Gezond zitten kun je leren! Gezond zitten kun je leren! De mens is één en al beweging. Hij beweegt zich fysiek, psychisch en geestelijk. Ons fysieke gestel is gemaakt om te bewegen. Doordat wij zij gaan zitten zullen we ook tijdens

Nadere informatie

PROGRAMMA VERLENGDE LEERTIJD IKC DE SPRONG

PROGRAMMA VERLENGDE LEERTIJD IKC DE SPRONG PROGRAMMA VERLENGDE LEERTIJD IKC DE SPRONG Johan de Walestraat 1, Leeuwarden 058-2665909 info@ikcdesprong.nl Programma verlengde leertijd IKC de Sprong schooljaar 2015-2016 IKC de Sprong is een IKC met

Nadere informatie

top-behandeling training- en onderwijsprogramma voor jonge kinderen verder met autisme dr. leo kannerhuis

top-behandeling training- en onderwijsprogramma voor jonge kinderen verder met autisme dr. leo kannerhuis top-behandeling training- en onderwijsprogramma voor jonge kinderen een aanbod van de polikliniek in Doorwerth in samenwerking met scholengemeenschap De Brouwerij in Oosterbeek maart 2015 centrum voor

Nadere informatie

Beeldschermen en hun bedieningsmiddelen als toetsenbord en muis dienen aan een aantal eisen te voldoen om goed te kunnen werken.

Beeldschermen en hun bedieningsmiddelen als toetsenbord en muis dienen aan een aantal eisen te voldoen om goed te kunnen werken. Normen en Richtlijnen voor beeldschermwerkplekken Inleiding Zodra er meer dan twee uur per dag beeldschermwerk verricht wordt valt deze werkplek onder de richtlijnen van het Koninklijk Besluit Beeldschermwerkplekken.

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE PC BASISSCHOOL DE REGENBOOG

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE PC BASISSCHOOL DE REGENBOOG RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE PC BASISSCHOOL DE REGENBOOG School : Pc Basisschool De Regenboog Plaats : Hoofddorp BRIN-nummer : 21RR Onderzoeksnummer : 94593 Datum schoolbezoek : 5 juni 2007 Datum

Nadere informatie

De lamp. Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden.

De lamp. Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden. De lamp Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden. De lamp Met lampen is het als met schoenen; ze zijn vanzelfsprekend en je ziet ze overal. Pas als de stroom een keer uitvalt, merk

Nadere informatie

Samenvatting. BS St Jozefschool/ De Rijp. Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS St Jozefschool

Samenvatting. BS St Jozefschool/ De Rijp. Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS St Jozefschool Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS St Jozefschool Enige tijd geleden heeft onze school BS St Jozefschool deelgenomen aan de oudertevredenheidspeiling. In heel Nederland hebben in totaal 170941

Nadere informatie

Samenvatting. BS Gerardus Majella. Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS Gerardus Majella

Samenvatting. BS Gerardus Majella. Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS Gerardus Majella BS Gerardus Majella/ Lopik Samenvatting Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS Gerardus Majella Enige tijd geleden heeft onze school BS Gerardus Majella deelgenomen aan de oudertevredenheidspeiling.

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE KARDINAAL ALFRINKSCHOOL

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE KARDINAAL ALFRINKSCHOOL RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE KARDINAAL ALFRINKSCHOOL School : Kardinaal Alfrinkschool Plaats : Maassluis BRIN-nummer : 09AG Onderzoeksnummer : 95006 Datum schoolbezoek : 11 en 12 juni 2007 Datum

Nadere informatie

Student & Lector. Een steekproef

Student & Lector. Een steekproef Student & Lector Een steekproef Aanleiding Sinds 2001 kent het Nederlandse hoger onderwijs lectoraten. Deze lectoraten worden vormgegeven door zogenaamde lectoren: hoog gekwalificeerde professionals uit

Nadere informatie