Ommetje om Oud Merkelbeek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ommetje om Oud Merkelbeek"

Transcriptie

1 Ommetje om Oud Merkelbeek Ommetje om Oud Merkelbeek 1

2 Voorwoord Welkom in Oud Merkelbeek. Wij zijn vereerd dat u deze wandeling heeft uitgekozen. We hebben voor u een route getraceerd. Centraal in deze route ligt het monumentale St. Clemenskerkje en de loop van de Merkelbeker beek. Het Clemenskerkje is gebouwd op een terp bij de beek: De Onderste Hof en apostolische school). Omdat de omgeving niet direct zijn betekenis en waarde prijs geeft, willen we u met deze diepere laag kennis laten maken door middel van deze folder en de informatiepanelen, die geplaatst zijn bij verschillende interessante plekken. van oudsher een kruispunt van wegen, een plaats van uitwisseling van culturen. Ook in het rijke Roomse en intellectuele leven heeft Merkelbeek een belangrijke plaats ingenomen (Klooster, Latijnse School, groot seminarie Wij wensen u veel wandelplezier. Werkgroep OM3 (Ommetje om Oud Merkelbeek) 2 Ommetje om Oud Merkelbeek 3

3 Inleiding Oud Merkelbeek, is het onderste en oudste deel van het dorp Merkelbeek. De oorsprong en de kern van het dorp lag vroeger bij deze terp. Dit gebied is al lang bewoond. Langs de beek zijn vondsten uit de Steentijd bekend. De weg Coriovallum-Xanten (via Tuddern) liep hier en kruiste bij de terp en de beek de weg van Vaesrade (Romeinse villa) naar Schinveld (Romeins kamp). Dit kruispunt lag op een halve dagmars op de route Heerlen-Tuddern: een mooie rustplek!. De naam Merkelbeek is afkomstig van de 2 woorden Markila (markt of afgebakend gebied) en backi (beek), waarmee de Merkelbeker beek bedoeld is. Hier op deze terp in Onderste Merkelbeek werd later ook de Clemenskerk gebouwd en ontstond de kern van het dorp Merkelbeek. Na de bouw van een nieuwe parochiekerk in 1887 op de grens van Merkelbeek en Dovergenout (de gehuchten Haag, Hout en Douve) verplaatst zich ook het centrum van het dorp. De gemeentegrens met Brunssum werd gevormd door de meanderende Merkelbeker beek. Toen de beek overkluisd en enigszins verplaatst werd, ontstond een onbegrijpelijke en niet meer zichtbare gemeentegrens, waardoor verschillende buren of overburen tot een andere gemeente behoorden. Op 1 januari 1982 kwam in deze vreemde situatie een oplossing. De gemeente Merkelbeek werd bij de nieuwe gemeente Onderbanken gevoegd, terwijl Oud-Merkelbeek bij de gemeente Brunssum werd gevoegd. Dit ommetje voert U door dit oude gedeelte en toont u een aantal bijzondere objecten. Ommetje om Oud Merkelbeek is mede mogelijk gemaakt door Het gemeentewapen van Merkelbeek Het gemeentewapen (verworven per Koninklijk Besluit in 1892) bestaat uit twee gedeelten. In het linker deel is het dubbel koppig slangenkruis, het wapen van de familie Huyn van Amstenrade, afgebeeld. Het rechter deel toont een afbeelding van de heilige paus en martelaar Clemens, in pauselijk ornaat met in de hand een bijbel en aan zijn voeten een scheepsanker. Clemens was de vierde paus (van 88 tot 97) en werd verbannen en gedood door verdrinking met een anker om zijn hals. Zijn feestdag wordt gevierd op 23 november (winterkermis rond die datum in Merkelbeek). Hij is de patroon of parochieheilige en natuurlijk kreeg ook de parochiekerk zijn naam. De zomerkermis wordt gevierd rond 24 juni. Dit is de dag waarop de geboorte van Johannes de Doper wordt gevierd en waarop in het verleden vele (mid)zomerfeesten werden gevierd. 4 Ommetje om Oud Merkelbeek 5

4 Start route Start- en eindpunt: het Clemenskerkje, op de hoek van Groeneweg en Merkelbeekerstraat. U kunt ook starten bij: De Schinvelder Hoeve, Brunssummerstraat 65, Schinveld of de Bovenste Hof, Akkerweg 7, Brunssum. Zie ook de plattegrond op pag 22. Duur van de wandeling: circa 3 uur Lengte: circa 10 km (mogelijk ook 2 etappes van 5 km ) > U start Ommetje om Oud Merkelbeek bij de monumentale Clemenskerk op de hoek Groeneweg en Merkelbeekerstraat, waar naast de Clemenskerk ook nog een aantal anderen beschermde monumenten te zien zijn zoals de Lourdesgrot, het grafmonument van baron de Negri en de ommuring. 1. De Clemenskerk De Clemenskerk is de oorspronkelijke parochiekerk van Merkelbeek. De fundamenten van de kerk dateren uit de 10e eeuw. De muur aan de zuidzijde bestaat voor een gedeelte uit breeksteen (Maaskeien) en in het metselwerk zijn nog Romeinse dakpannen verwerkt. De Clemenskerk was al een zelfstandige parochiekerk in In dat jaar wordt in een verslag van het Landskapittel van Susteren van 1 juni 1234 vermeld: Joannes sacerdos de Merckelbeich (Johannes pastoor van Merkelbeek). De kerk had ook een zijbeuk, maar deze is afgebroken. De kerk heeft tot 1878 dienst gedaan als parochiekerk totdat de parochiekerk in bovenste Merkelbeek werd ingewijd. De kerk hier werd vervolgens verbouwd tot nachtkoor voor de priesters: eerst Benedictijnen en later Karmelieten. Tevens werd de binnenzijde van het kerkje vanaf 1901 voorzien van nieuwe muurschilderingen, gemaakt door Dom Romanus Jacobs. Gelijktijdig werden de grenen koorbanken aangebracht in de kapittelzaal of het nachtkoor. Hier werden de getijden door de monnikengemeenschap gebeden of gezongen. De 8 getijden of Uren vonden tussen 5 uur in de ochtend en 20 uur s avonds plaats. Het klooster naast de kerk werd steeds verder uitgebouwd. In 1904 werden de leien op het dak vervangen door pannen en werd het oude kerkhof naast de kerk, waarop een Lourdesgrot was gebouwd, ommuurd. Na de Benedictijnen hebben de Karmelieten de kerk en het klooster bewoond en gebruikt van 1923 tot Vervolgens kwamen klooster en kerk in particuliere handen (bejaardenhuis Huize Tieder ) totdat in 1992 de gemeente Brunssum eigenaar werd van het hele complex. Door inspanningen van vrijwilligers wordt de kerk en de Lourdesgrot onderhouden en vinden hier regelmatig activiteiten plaats. > U bevindt zich nu op dit oude kerkhof en kunt hier nog twee interessante objecten zien: het grafmonument Familie De Negri en 2 grafkruisen tegen de kerkmuur van de slachtoffers van de Heks van Merkelbeek. 6 Ommetje om Oud Merkelbeek 7

5 Grafmonument De Negri (1859) Naast de kerk ziet u het grafmonument van het adellijk echtpaar de Negri (Josep Antoon de Negri en Pauline Catherina Gislena Gilliodts). In de laatste levensjaren woonden zij op De Vossenhof, tegenwoordig Onderste Hof naast de kerk. Het praalgraf is onlangs gerestaureerd en bevat nog altijd de 2 intacte lijkkisten met daarboven het wapen van de familie de Negri. De Heks van Merkelbeek Tegen de zijgevel zien we 2 kruisen, afkomstig van het nieuwe kerkhof. Dit zijn de herdenkingskruisen van de slachtoffers van de heks van Merkelbek. Bij die naam denkt men wellicht aan een middeleeuws gebeuren. Maar niets is minder waar. Het betreft hier een gruwelijk, maar waar gebeurd, voorval in Onderste Merkelbeek: Op 22 november 1936 werden de bejaarde Ferdinand Buijzen en diens schoonzus Dina Senden, resp. 71 en 73 jaar oud, door de huishoudster, de 64 jarige Maria Clara van H. uit Stevensweert, vermoord. Dina vond men op die zondagochtend met een ingeslagen schedel in de voorkamer en Ferdinand werd gevonden in zijn bed, met een doorgesneden, keel. Op 5 april 1937 werd Maria veroordeeld tot 15 jaar gevangenisstraf. Deze voor die tijd en omstandigheden niet al te zware straf werd opgelegd, omdat men rekening hield met haar hoge leeftijd. 2. De Lourdesgrot Deze grot werd gebouwd in 1887 op initiatief van emeritus pastoor Kamps. Na een bezoek aan het Franse Lourdes bracht hij een stukje steen mee van de rots, waar nog geen 30 jaar daarvoor, in 1858, Maria aan Bernadette was verschenen. Pastoor Kamps verbleef in het Klooster van de zusters van het Kostbaar Bloed, gevestigd in de voormalige pastorie. De grot werd gebouwd met veldbrandstenen van de ringovens uit de buurt tussen Merkelbeek en Brunssum. Het Mariabeeld in de grot werd geschonken door barones De Negri, die verzorgd werd in het bejaardenhuis. Op 26 juni 1887 werd de grot onder enorme belangstelling ingezegend. Het succes van de grot als bedevaartplaats was de oorzaak dat de zusters het klooster in 1892 verkochten aan de Benedictijnen. Het werd namelijk rond de grot te druk en de rust, die de ouden van dagen wensten, werd verstoord door de bedevaartgangers. De grot bleef een grote aantrekkingskracht uitoefenen op bedevaartgangers, omdat Lourdes of te ver of te duur was. De pelgrims vormden een belangrijke inkomensbron voor het klooster, dat na de Benedictijnen vanaf 1923 gebruikt werd door de orde van de Karmelieten. Tot de zestiger jaren van de vorige eeuw duurde die massale belangstelling. Na het 2e Vaticaans concilie, de veranderingen in de Kerk en in de maatschappij vertrokken de Karmelieten al snel en verstomde het Ave Maria van de pelgrims hier. 8 Ommetje om Oud Merkelbeek 9

6 3. Terrein voormalige abdijkerk & het klooster (fundamenten in de bodem) Het klooster van de zusters van het Kostbaar Bloed werd gevestigd (1878) in de voormalige pastorie. Deze werd verbouwd en uitgebreid tot een klein klooster. Een gedeelte van het klooster deed dienst als bewaarschool; verder werden in het klooster ouden van dagen verzorgd, waaronder de barones de Negri. Toen de zusters vertokken, werd het klooster met het kerkje overgenomen door de Benedictijnen, die ergens bij de grens met Duitsland een basis zochten (door de Kulturkampf in Duitsland waren daar kloosters verboden). Zij breidden het klooster verder uit en bouwden een grote abdijkerk die op 29 mei 1900 werd ingewijd. Ook voor de Benedictijnen werd de ruimte uiteindelijk te beperkt en zij verkochten het klooster aan de paters Karmelieten in 1923 (en vertrokken naar het klooster in Mamelis bij Vaals). In 1928 werd door de Karmelieten een priesteropleiding gevestigd in het klooster. In 1963 begon de belangstelling voor de priesteropleiding terug te lopen en enkele jaren later werd de opleiding verplaatst. In 1968 werd het klooster verkocht aan Dhr. Tiemessen en Derks, die er een particulier bejaardenhuis van maakten: Huize Tieder. De grote abdijkerk werd in 1975 afgebroken. In 1992 werd het complex ingericht als asielzoekerscentrum (ca. 300 mensen). Dat heeft geduurd tot Het complex werd toen niet meer geschikt geacht voor bewoning. Het complex werd daarna doelwit van vandalen. In 2009 werd het klooster gesloopt, na enkele branden en vele vernielingen. Momenteel wordt er gewerkt aan een nieuwe bestemming voor het verwilderend terrein naast het rijksmonument. > Vanuit de Clemenskerk loopt u bij de trappen aan de Merkelbeekerstraat, naar links, bergaf tot bij de kruising van de Titus Brandsmastraat. Hier ziet u de monumentale boerderij Renckenshuis (Merkelbeekerstraat 89) 10 Ommetje om Oud Merkelbeek 11

7 4. Boerderij Renckenshuis Deze boerderij is in 1754 gebouwd. In 1836 werd dit pand bij openbare verkoop verkocht. De koopakte begon met Wij, Leopoldus de eerste Koning der Belgen. Het pand werd gekocht door zadelmaker Pieter Hendrik Debie, die er een kuiperij (vaten maken) begon. Later werd het ook café en uitspanning, een plaats waar grossiers een plek vonden om zich zelf en de paarden te verzorgen. Dichtbij de oude parochiekerk heeft hier aan de beek de verdwenen Wijershof gelegen. Als oudste leenbezitter van Wijershof wordt genoemd Reyner Beck van Merkelbeek. Hier ligt de bakermat van de adellijke familie Beck of Becx met een familietak in Brunssum op het kasteel het Bexhuis of Spiekert. > Vervolg uw weg naar rechts bij het fraaie gevelkruis en loop de Titus Brandsmastraat in. Volg de straat tot bij de Europalaan. Links in de weilanden tussen huisnummer 32 en 26 kunt u de Feldbissbreuk bewonderen. 5. Titus Brandsmastraat Deze straat is genoemd naar Titus Brandsma, een Karmeliet, die regelmatig in het klooster kwam en hier brevierde. Titus werd op 23 februari 1881 in de buurt van Bolsward geboren. Later werd hij na zijn studies pater Karmeliet, hoogleraar mystiek en later rector magnificus aan de Kath. Universiteit in Nijmegen. Titus verbleef voornamelijk in het Karmelietenklooster Doddendael in Nijmegen, maar daarnaast ook veel, vanwege zijn zwakkere gezondheid, in het klooster in Merkelbeek, waar tevens een priesteropleiding gevestigd was. Door zijn kritische publicaties over de NSB (Nationaal Socialistische Beweging) werd de aandacht van Duitsers op hem gevestigd. Wanneer hij als adviseur van de Katholieke Dagbladpers ook nog weet te bewerkstelligen dat Nazi-advertenties uit de Kath. Bladen worden geweerd, wordt hij door de Duitsers gearresteerd. Via gevangenissen in Scheveningen en Amersfoort werd hij in 1942 op transport gesteld naar Dachau, waar hij als martelaar stierf. In 1985 werd Titus zalig verklaard. > Bij de T-splitsing na circa 500 meter volgt u de Loogstraat naar rechts. 12 Ommetje om Oud Merkelbeek 13

8 6. De Loogstraat en het bronnenbos > U vervolgt uw weg via de Loogstraat en u houdt na 150m links aan; u volgt de Mgr. Mannensstraat tot u bij de Akkerweg (links) bent aangekomen. Op de Akkerweg loopt u naar boerderij De Bovenste Hof. In het bronnenbos ontspringen verschillende bronnen uit de kalkrijke lössgrond, die het begin van de Merkelbeker beek vormen. In dit moerassige bosgedeelte treffen we een elzenbroekbos aan met een zeldzaam vegetatietype met sleutelbloem, dotterbloem, eenbes en muskuskruid. Het hoger en droger gelegen loofbos wordt in het voorjaar gesierd met bloeiende gele doventelels, bosanemonen, salomonszegels en gevlekte aronskelken Bij het vochtige gedeelte heeft men oorspronkelijk 6 vijvers aangelegd, waarin forellen gekweekt werden en wilgen geplant (voor het vlechten van manden). Voor de 2e wereldoorlog zijn deze vijvers in verval geraakt en in de zestiger jaren werden de vijvers gevuld met gemeentelijk huisvuil. In de 90-er jaren werden weer enkele vijvers uitgebaggerd en doen nu dienst als opvangplaats van overmatige regenwater. 7. De Bovenste Hof De Bovenste Hof was een leengoed van de heer van Valkenburg en maakte deel uit van de goederen behorende bij het leengoed Huize Douwe welk in 1381 werd verworven door de Huyns van Amstenrade. In 1385 wordt Reynaert Vaes Huyn, broer van Werner Huyn van Amstenrade als eerste leenheer vermeld. Het huidige hoofdgebouw dateert uit de 18e eeuw. Na de familie Huyn is deze pachthoeve eigendom geweest van de verschillende geslachten, die kasteel Amstenrade bewoond hebben. Hier werd in 1853, als zoon van de toenmalige pachter, geboren Mgr. Dr. Paulus Mannens, bekend theoloog, proost, vicaris generaal en President van het Groot Seminarie in Roermond. Naar hem is de Mgr. Manensstraat genoemd. De woning is in 1930 ingrijpend gewijzigd na een brand. De binnenmuren zijn opgetrokken met eiken vakwerk en baksteen. De Hof is nog steeds eigendom van het graafschap de Marchant et d Ansembourg en doet dienst als pachtboerderij. Vanaf 1981 had het Ministerie van Landbouw het bedrijf gepacht als proefdierenbedrijf en Paardveehouderij. Hier is zo n 10 jaar onderzoek gedaan aan paarden. Door bezuinigingen bij het ministerie van Landbouw werden de onderzoeksactiviteiten vanaf 1992 geconcentreerd in Dronten. Nu is in dit pand een rundveehouderij en manege gehuisvest. In de kantine van de manage kunt u eventueel iets consumeren. 14 Ommetje om Oud Merkelbeek 15

9 > Vanaf boerderij Bovenste Hof loopt u verder over de Akkerweg en gaat door de tunnel onder de N276 door; U vervolgt verder deze weg tot een splitsing. Hier neemt u links de holle weg door het bos omhoog. Boven volgt u de route verder naar rechts via de notenlaan en u laat het mogelijk Buitenringtracé links liggen. Na 200 meter notenlaan gaat u naar rechts en vervolgt het pad tot aan de Hagendoornweg (volg de routemarkering); via een bospad, parallel aan de Hagendoornweg, volgt u deze weg en gaat u dan weer rechts naar beneden door het voetgangerspoortje. In het weiland volgt u het weidepad tot een volgende hek. Hier gaat u doorheen en meteen op het pad naar links volgt u de weg, die weer door de tunnel onder de N 276 naar de Bovenste Hof loopt. U loopt vervolgens verder richting de Mgr. Mannensstraat. Hier slaat u rechtsaf en volgt deze straat tot de kruising met de Loogstraat. Hier ziet u een mooie witte boerderij aan de Vogelsvaldenerweg en een fraai wegkruis. Steek de Loogstraat voorzichtig over en volg de route via de Vogelsvaldenerweg. 8. t Vögelke Het pand het Vögelke, is geen monument, maar wel een fraai gelegen carréboerderijtje. De Vogelsvalderenweg was een wandelpad door weilanden naar de oorspronkelijke parochiekerk. Aan het begin en het einde van deze weg bevond zich een valderen (dichtvallend toegangsheg, waar wandelaars gemakkelijk door konden lopen, maar het vee de wei niet kon verlaten). Bij de viersprong kruist u de Valderenweg (met links een fraai stukje holle weg). > U laat Boerderij t Vögelke achter u en u vervolgt de route via de verharde weg, de Vogelsvaldenerweg. Deze weg blijft u volgen. Onderweg loopt u langs waterbuffers en steekt u de Valderensweg over. U vervolgt de Vogelsvalderenweg tot de kruising met de Merkelbeekerstraat, een geasfalteerde weg. Hier steekt u voorzichtig over (startpunt) en volgt u de Groeneweg 300 meter tot aan de monumentale boerderij Onderste Hof. 16 Ommetje om Oud Merkelbeek 17

10 9. De Onderste Hof In 1671 is het oudste deel van dit pand gebouwd. Eerder stond hier al een leenhof dat in 1386 door Thijs Vos verkregen werd als leenhof van Valkenburg. In 1729 heeft de familie De Negri de Vossenhof verworven. De Onderste Hof was in vroegere tijden een weerbaar huis: geschikt voor de verdediging. Op de binnenplaats zijn resten van oude mergelfundamenten gevonden, die uit de dertiende eeuw stammen. Boven de deur van de binnenplaats bevindt zich een hardstenen lijst met drie wapenschilden en hardstenen metselwerk er omheen. Het is niet onmogelijk, gezien de wapens die er op staan, dat deze steen afkomstig is van de oude Wijershof (verdwenen hoeve in de buurt). In het woongedeelte is nog veel oorspronkelijk, zoals trappen, deuren en vloeren. Het woongedeelte van nu heeft in 1848 zijn huidige vorm gekregen; voordien waren dit stallen. Het voormalige herenhuis kijkt uit op het beekdal. > Na boerderij de Onderste Hof gaat u rechtsaf en loopt u via een onverharde weg het beekdal in. 10. Beekdal Nabij het beekdal lagen vroeger twee steenfabrieken, die tot in de zestigerjaren van de vorige eeuw van de Limburgse klei bakstenen maakten. De beek, vroeger ook gebruikt als riool, werd na de 2e wereldoorlog overkluisd. In 2000 is de beek tussen Merkelbeek en Schinveld door het Waterschap Roer en Overmaas weer open gelegd, zodat deze beek weer rustig door het dal kan meanderen. Bij een groot wateraanbod kan hier in het stroomdal een massa water gebufferd worden. Daarnaast zijn nog extra waterbuffers uitgegraven om de kernen van Schinveld en Merkelbeek bij een hevig stortbui droog te houden. > Bij het Zwarte paedje (zwart: door as en steenkoolresten om paden begaanbaar te houden bij regen en sneeuw) volgt u de weg naar links richting Schinveld, met de stroom van de beek mee. Na 800 meter ziet u rechts van de weg een heuvel (motte) in het bos. 18 Ommetje om Oud Merkelbeek 19

11 11. Middeleeuwse Motte De Vossenberg Het eerste soort kasteel in onze contreien was de motte. Op een kunstmatige aarden heuvel werd een versterking, gebouwd, vaak voorzien van een palissade (palenafrastering). In het begin was de motte niet meer dan een houten toren. Motten werden alleen opgeworpen, wanneer er geen natuurlijke heuvels waren. De Brunssumse motte lag omstreeks op een strategisch punt, namelijk bij de splitsing van de oude Romeinse weg van Heerlen over Brunssum naar Gangelt en Tuddern. Op deze punten hadden de Romeinen hun wachttorens gebouwd en mogelijk was deze motte een voortzetting van zo n wachttoren en diende als eerste verdedigbaar onderkomen van een heer uit de omgeving. Fraaie voorbeelden van mottekastelen van steen in de omgeving vinden we in Wijnandsrade en Terborg in Schinnen. > U keert terug naar het Zwarte paedje en vervolgt uw tocht tot de weg van Brunssum-Schinveld. Steek hier bij het tankstation voorzichtig de weg over. Vervolgens ziet u rechts van u Hotel Restaurant Monument de Schinvelderhoeve: Schinvelderhuuske. 12. Schinvelder Huuske Het rijksmonument Schinvelder Huuske, nu Schinvelder Hoeve genoemd, was ooit een carrévormige hoeve, die door een gracht (water uit de Roode Beek) werd omgeven. Het was een adellijk huis en grootleen van Valkenburg. De oudste vermelding is uit 1385 (Edmond van Heyenhoven) en het staat ook bekend onder de naam Huis Heyenhoven. Het kasteel is ontstaan als woontoren. Deze toren bestond uit een kelder en een hoge verdieping met daarboven het dak. Ten westen van de toren stond vermoedelijk een nog ouder gebouw, voorzien van een 1,3 m dikke muur. Het huidige bakstenen huis met fraaie, door Naamse steen omgeven ramen, omgeeft samen met de voormalige stallen en pachterwoning de binnenhof. Deze is waarschijnlijk rond 1723 gebouwd. Aan de Binnenhofzijde zijn, typisch voor deze streek, tussendorpelvensters (eigenlijk 2 vensters) zichtbaar. Via een bordes met een dubbele, zijdelingse trap betreedt men bet huis. Het Schinvelder Huuske is nu een hotel / restaurant. Hier bestaat de mogelijkheid om even te rusten en iets te consumeren. > Na het bezoek aan de Schinvelder Hoeve gaat u terug en steekt u bij het tankstation de drukke weg over naar de Beekweg. Hier neemt u wederom het Zjwarte Paedje of het smalle wandelpad langs de beek. U loopt door tot dat u arriveert bij het vertrek- en eindpunt van Ommetje om Oud Merkelbeek de Clemenskerk (kruising Merkelbeekerstraat en de Groeneweg). 20 Ommetje om Oud Merkelbeek 21

12 EG ECHTERBAAN 1 De Clemenskerk 2 De Lourdesgrot 3 Terrein voormalige abdijkerk en het klooster 4 Boerderij Renckenshuis 5 Titus Brandsmastraat 6 De Loogstraat en het bronnenbos 7 De Bovenste Hof 8 t Vögelke 9 De Onderste Hof 10 Beekdal 11 Middeleeuwse Motte De Vossenberg 12 Schinvelder Huuske AMSTENRADERWEG BELENWEG STEENWEG MAARWEG R HULTERWEG Merkelbeek KERK STEEN AKKERPAD STEEN AKKERHOF CLEMENSWEG GREYERTWEG IRENE HOF JULIANA N276 MISWEG MARIJKE U MARGRIET OUDE MISWEG BEATRIXSTR BERNHARD WILMENWEG HAAGDOORNWEG JULIANA RAADHUIS MGR. MANNENS AKKERWEG R KLOOSTER 8 7 VALDERENSWEG 6 1 U 2 VOGELVALDERENWEG HENRI DUNANT TITUS BRANDSMA Brunssum THIBALD ALB. LEMMENDER DIRKSTR 5 EUROPALAAN F. NIGHTINGALE KENNEDYLAAN WALRAMSTR HERTOG CORTENBACHSTR GOSWINSTR LOOG HOEN 9 MONTGOMERYSTR EUROPALAAN BEXDELLE EISEN R 4 HOWER DE GASPERI KEIZER KONING SLUITERD De Grub GROENEWEG SCHUMAN 3 MARSHALL ADENAUER CHURCHILL REGENTESSE STR STADHOUDER HERTOG ROOSEVELT LEENHEER HEUFKE ULRICH REINER BERKENSTR MAASTRICHTER BEEKWEG MERKELBEEKER EUROPALAAN BEX ESSEN RINGOVEN KENNEDYLAAN LANDSHEER KLINGBEMDEN VROEDSCHAP BRUNNER BRON STOK HOES DORP KLINGBEMDEN CLERC POORTER 10 SCHOUT SCHEPEN DR. POELS JACINTA HOF VELD RAADHUIS SCHINKEL HOKKELENBERG KRUISBERG LAAN KENNEDY LINDE Schinveld VELD VOSSEN LEEN KLOOSTER TUYN JNKR V. WEERST HEULENDER HEULENDERSTR KLOOSTER HOF OLYMPIADE OP DE VAARD MERKELBEEKERWEG HAEFLAND DORP FOLKLORIADA JONKER CLUTT DE NEGRISTR HOUSER STR HEUF KLOOSTER ST. BRIGIDASTR KOUTENVELD SCHIFFELER LINDEPLEIN KERK PAS SAGE VOS S T R KASTEEL HOF STEDE ING. O.D. KERK R VELD T WINKEL CENTRUM HEUF POST JULIANA PAST. MOONEN HOF KERKEVELD DOOR VAART PLEIN PROVINCIALE WEG JULIANA PASTOOR KAMP SCHINVELDER SAVELBERGSTR 11 GRACHT DORP WILLEM ALEX. STR STR 12 PR. HENDRIKLAAN TEGEL PR. BERNHARD OP GENHOES PR. HENDRIK LAAN WILHELMINA PR. BERNHARD J. FRISO MOLENVAART PR. BEATRIX WATERMOLEN HOOGENBOSCH WEG DOORVAART PASTOOR HAGEN BIES OPGENHOES BOERHAAVE MUEZEBERG FLEMING PASTEUR ST. GREGORIUSLAAN HOFPOEL PR. MARIJKE PR. BEATRIX LAND STEINER BUNDER BONGARD EGGELAAN PLOEG STR PR. MARGRIET IRENE PR. PR. HENDRIKLAAN ORANJE MILIEUWEG MEELOVEN ZAND Plattegrond > uitkijkpunt, panorama > Restaurant/café /kantine > Schinvelder Hoeve, Brunssummerstraat 65, 6451 CR Schinveld > Kantine manege Bovenste Hof, Akkerweg 7, Brunssum > Gastronomie- Eetcafé Smeets, Steenweg 6, 6447 BP Merkelbeek > Café de Kling, Merkelbeekerstraat 75, 6441 KK Brunssum 22 Ommetje om Oud Merkelbeek 23

13 Colofon Deze brochure is een uitgave van de werkgroep OM3 Ommetje om Oud Merkelbeek en VVV Zuid-Limburg. Wij hebben deze brochure met de meeste zorg samengesteld. Alle informatie hierin wordt echter verstrekt zonder aansprakelijkheid onzerzijds. VVV Zuid-Limburg 2012 Werkgroep OM3: Piet Cox, Frank Ulaga en Peter Kleuters Coördinatie VVV Zuid-Limburg, afdeling Marketing & Evenementen Fotografie Werkgroep OM3, Jos van Wunnik (foto s Motte). Met dank aan Jac Smeets (historische bronnen). Cartografie AnyWay Productions, Hansweert Vormgeving Het Vormlab, Heerlen Druk Leen B.V.

Beleef de natuur en cultuur van Elsloo

Beleef de natuur en cultuur van Elsloo Beleef de natuur en cultuur van Elsloo Start- en eindpunt: parkeerplaats bij kasteel Elsloo Duur van de wandeling: ca 2 uur Lengte: ca 6 km Vanaf de parkeerplaats gaan we in zuidelijke richting naar de

Nadere informatie

Een rondje Oude Dorp Nieuwerkerk aan den IJssel

Een rondje Oude Dorp Nieuwerkerk aan den IJssel Een rondje Oude Dorp Nieuwerkerk aan den IJssel Inleiding We beginnen in de Zuidplaspolder op de kruising van de Ringvaartlaan en het fietspad dat omhooggaat naar de Gele Brug en het Oude Dorp. Bij het

Nadere informatie

Levensloopje. Een wandeling van 7,2 km

Levensloopje. Een wandeling van 7,2 km Levensloopje Een wandeling van 7,2 km 1 Levensloopje De wandeling maakt onderdeel uit van het project Gedenkparken. Het vormt de verbinding tussen de twee deelprojecten Levensbomenbos en de oude begraafplaats

Nadere informatie

Rondje Vledder. een (virtuele) wandeling langs enkele gebouwen van historische betekenis

Rondje Vledder. een (virtuele) wandeling langs enkele gebouwen van historische betekenis Rondje Vledder een (virtuele) wandeling langs enkele gebouwen van historische betekenis 10 11 1 8 9 2 4 5 6 7 3 Het plattegrondje geeft een beeld van Vledder tussen ca. 1930 en 1940. De nummers langs de

Nadere informatie

Het huis had een houten skelet, daartussen fistelstek besmeerd met leem.

Het huis had een houten skelet, daartussen fistelstek besmeerd met leem. Alle huizen zonder steen. In de Middeleeuwen is het dorp Boxtel ontstaan. Het dorp was klein. Rond 1100 lag er een motteheuvel met daarnaast een paar voorraadschuren. Beiden werden door water omsloten.

Nadere informatie

Door landgoed Nieuw Rande naar Diepenveen

Door landgoed Nieuw Rande naar Diepenveen Alternatieve NS-wandelroute dag 2 Er zijn twee redenen om een alternatief te bieden voor deze bekende NS-wandeling. De eerste is dat op dit moment in de uiterwaarden langs de IJssel gewerkt wordt aan het

Nadere informatie

Korte geschiedenis van de parochie

Korte geschiedenis van de parochie Korte geschiedenis van de parochie Het dorp Schin op Geul is zeer oud. Onder de naam Schina komt het reeds voor in het oudste gedenkboek der abdij van de H.Remigius te Reims, dat omstreeks 847 werd opgesteld.

Nadere informatie

Gedichten langs de Geul- route GULPEN-WITTEM

Gedichten langs de Geul- route GULPEN-WITTEM Gedichten langs de Geul- route GULPEN-WITTEM STROOMAFWAARTS De afstand van zuil 1 (Cottessen) tot zuil 14 (Stokhem) is circa 14 km. De gedichtenroute in de Gemeente Gulpen-Wittem begint bij de Heimansgroeve:

Nadere informatie

Bewonersplatform Kerkrade-Oost- Wandelen in Kerkrade

Bewonersplatform Kerkrade-Oost- Wandelen in Kerkrade Bewonersplatform Kerkrade-Oost- Wandelen in Kerkrade WETENSWAARDIGHEDEN Startpunt: Museumplein. Hier kunt u uw auto parkeren. Duur: 45 tot 70 minuten. Heuvelachtig Niet geschikt voor mensen die moeilijk

Nadere informatie

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen Vuurstenen werktuigen steentijd [Stadsmuseum] L ang geleden zag de Achterhoek er heel anders uit dan tegenwoordig. Er waren uitgestrekte heidevelden, moerassen en veel bossen. Kortom, een ruig en onherbergzaam

Nadere informatie

Wandeling in de bossen bij Wolfheze (15 km)

Wandeling in de bossen bij Wolfheze (15 km) Wandeling in de bossen bij Wolfheze (15 km) Afstand 15 km Startpunt Bilderberg Hotel Wolfheze, Wolfhezerweg 17 Wolfheze Wolfheze ligt op de Veluwe en dat staat garant voor mooie oude bossen. Deze wandeling

Nadere informatie

SPELREGELS START. Loop vanaf het Tongerloplein richting Molenstraat en sla rechtsaf de hoek om.

SPELREGELS START. Loop vanaf het Tongerloplein richting Molenstraat en sla rechtsaf de hoek om. SPELREGELS De speurtocht start en eindigt op het Tongerloplein te Roosendaal. Blijf bij je groepje en let op het verkeer! START Loop vanaf het Tongerloplein richting Molenstraat en sla rechtsaf de hoek

Nadere informatie

Een andere mogelijke betekenis is dat het zou gaan over een verheffing naast de Zenne

Een andere mogelijke betekenis is dat het zou gaan over een verheffing naast de Zenne Heffen: Verklaring naam Heffen: Eerste maal vermelding in 1088 Heffena = Heffe en A Wil zeggen bezinksel en water Mogelijke betekenis: modderbeek of moerasgebied Een andere mogelijke betekenis is dat het

Nadere informatie

Kasteel Genbroek. Samenvatting. Kasteel Genbroekstraat 18 te BEEK

Kasteel Genbroek. Samenvatting. Kasteel Genbroekstraat 18 te BEEK Kasteel Genbroek Kasteel Genbroekstraat 18 te BEEK Samenvatting Zeer representatieve kantoorruimte in een authentiek kasteel op nog geen 5 minuten afstand van Maastricht- Aken Airport. De helft van dit

Nadere informatie

Wandelingen in en rond Bemelen

Wandelingen in en rond Bemelen Wandelingen in en rond Bemelen wandeling naar de Amerikaanse begraafplaats (openingstijden kerkhof 09.00 uur 17.00 uur) duur; ± 3 uur (excl. bezoektijd kerkhof) ± 12 km Café de Baskuul Oude Akerstraat

Nadere informatie

Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden. Datum 2 mei 2011

Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden. Datum 2 mei 2011 Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden Datum 2 mei 2011 Colofon Projectnaam Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden Auteur Willem de Bruin Datum 2 mei 2011 1. Inleiding 1.1

Nadere informatie

Gemeente Veghel. De Bunders. Water- wandelroute

Gemeente Veghel. De Bunders. Water- wandelroute Gemeente Veghel De Bunders Water- wandelroute Water- wandelroute De Bunders 2 In de wijk De Bunders ligt een gescheiden rioolstelsel Dat wil zeggen dat het regenwater van de straat niet via het riool wordt

Nadere informatie

Inleiding. Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland Symbolen in deze tijd

Inleiding. Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland Symbolen in deze tijd Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland 2016 Lesbrief voor de groepen 7 van de basisscholen in Midden-Delfland Deze les is de voorbereiding voor de Kindermonumentendag op

Nadere informatie

9-4-2013 Wandelroute Zuid Limburg - Vijlen. www.wandelwiki.be

9-4-2013 Wandelroute Zuid Limburg - Vijlen. www.wandelwiki.be 9-4-2013 Wandelroute Zuid Limburg - Vijlen Geuldal en Vijlenerbos. We maken een wandeling in het Zuid-Limburgse heuvellandschap, dus dat wordt klimmen en dalen. Vanuit Vijlen lopen we over veldwegen naar

Nadere informatie

LUZENKAMPROUTE. Beschrijving van deze wandeling.

LUZENKAMPROUTE. Beschrijving van deze wandeling. LUZENKAMPROUTE Deze route voert door het Bremmersbos, de Luzenkamp en een gedeelte van de Melickerheide. Houdt u bij het volgen van de route ook het bijgevoegde kaartje bij de hand. Beschrijving van deze

Nadere informatie

Wandelend langs de kerken en plaatsen van voormalige kerken van Gorredijk

Wandelend langs de kerken en plaatsen van voormalige kerken van Gorredijk Wandelend langs de kerken en plaatsen van voormalige kerken van Gorredijk Wandelroute van ongeveer een uur en een kwartier. Van de Ontmoetingskerk naar de voormalige Evangelische Gemeente Eben Haëzer Vanuit

Nadere informatie

Dag van het Kasteel 2012

Dag van het Kasteel 2012 Dag van het Kasteel 2012 wandelen rond Zeeuwse kastelen en buitenplaatsen Schouwen-Duiveland Slot Moermond, Renesse Zuid-Beveland De Hellenburg, Baarland Walcheren Westhove, Oostkapelle Zeeuws-Vlaanderen

Nadere informatie

Slot Valckesteyn. Poortugaal. Stichting Oudheidkamer Rhoon en Poortugaal

Slot Valckesteyn. Poortugaal. Stichting Oudheidkamer Rhoon en Poortugaal Slot Valckesteyn Poortugaal Stichting Oudheidkamer Rhoon en Poortugaal Slot Valckesteyn Slot Valckesteyn Op enkele kilometers afstand van het eerste huis bouwde de Heer van Putten rond 1310 kasteel Valckesteyn.

Nadere informatie

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart St. Janskerk. St. Janskerk

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart St. Janskerk. St. Janskerk Informatiekaart St. Janskerk St. Janskerk De spits van deze lange slanke toren staat al eeuwen scheef. Hoe dat komt weten we niet, maar het zal tot in lengte van dagen wel zo blijven. De toren heeft niet

Nadere informatie

6Plekjes met voelbare historie

6Plekjes met voelbare historie 6Plekjes met voelbare historie Waterwegen hebben in heel veel belangrijke gebeurtenissen in de geschiedenis een rol gespeeld. Voor aanval en verdediging tijdens oorlogen, voor het vervoer van goederen

Nadere informatie

STRUIN BULLETIN. Korte Struin 2. Uitgave: december De grens over: Een boswandeling tussen Eperheide en Teuven

STRUIN BULLETIN. Korte Struin 2. Uitgave: december De grens over: Een boswandeling tussen Eperheide en Teuven STRUIN BULLETIN Korte Struin 2 Uitgave: december 2009 De grens over: Een boswandeling tussen Eperheide en Teuven De grens over: Een boswandeling tussen Eperheide en Teuven Door: Frans Sijben - Nijmegen

Nadere informatie

De ommetjes van Gemeente Boxmeer. .nl

De ommetjes van Gemeente Boxmeer. .nl De ommetjes van Gemeente Boxmeer De ommetjes van Gemeente Boxmeer Gekoppeld aan het wandelroutenetwerk zijn verspreid over de gemeente Boxmeer korte wandelroutes uitgezet. Tijdens de wandeltochten kunt

Nadere informatie

" Non - Stop " Seniorenwerking vnr - vzw

 Non - Stop  Seniorenwerking vnr - vzw laats : VOLLEZELE Naam wandeling : WALGRAEVEWANDELING Lengte wandeling : 7 km 300 meter Duur wandeling : 1 h 49 min Gemiddelde snelheid: 4 km/h Aard van de wegen : De wandeling loopt over betonwegjes en

Nadere informatie

Wandeling De Kleine Kievit ruim 4 uren (in te korten tot 3 uren).

Wandeling De Kleine Kievit ruim 4 uren (in te korten tot 3 uren). Wandeling De Kleine Kievit ruim 4 uren (in te korten tot 3 uren). Start bij dorpshuis de Spil; U verlaat het dorpshuis en steekt over bij de oversteekplaats; Ga het fiets-/voetpad op (Zoomweg), langs de

Nadere informatie

TE KOOP MAASTRICHT KASTEEL DE BURGHT BURGHTSTRAAT 25 TE MAASTRICHT. VRAAGPRIJS 669.000,- k.k.

TE KOOP MAASTRICHT KASTEEL DE BURGHT BURGHTSTRAAT 25 TE MAASTRICHT. VRAAGPRIJS 669.000,- k.k. TE KOOP MAASTRICHT KASTEEL DE BURGHT BURGHTSTRAAT 25 TE MAASTRICHT Zeer representatief kasteel, gelegen in de Maastrichtse wijk Heer, met slotgracht en eigen parkeerterrein. Het souterrain is thans in

Nadere informatie

Lefkada ten Voeten Uit

Lefkada ten Voeten Uit Lefkada ten Voeten Uit Wandeling nr. 1 p.10, tussen LE3 en LE4, er is geen ketting meer. p.10, na LE4, twee bankjes (achter de vuilnisbakken), de vuilnisbakken waren weg. Wandeling nr. 2 p.12, toen wij

Nadere informatie

Routebeschrijving Door de Stad - Oost

Routebeschrijving Door de Stad - Oost Routebeschrijving Door de Stad - Oost Deze kunstroute van 1,5 km lang, voert u vanaf het Centraal Station door de binnenstad van Nijmegen. Ze eindigt midden in het centrum van Nijmegen, op de Grote Markt.

Nadere informatie

www.wandelwiki.be Landgoederen Klarenbeek en De Haere. 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk

www.wandelwiki.be Landgoederen Klarenbeek en De Haere. 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk Landgoederen Klarenbeek en De Haere. We wandelen met Lupus in het overgangsgebied tussen de voormalige Zuiderzee en de Veluwe. Doornspijk is een overwegend agrarische

Nadere informatie

RE-CREATIEVE BOERDERIJ DE GANZENHOF

RE-CREATIEVE BOERDERIJ DE GANZENHOF FOTOPUZZELTOCHT RE-CREATIEVE BOERDERIJ DE GANZENHOF 1. Vertrek vanaf de inrit rechtsaf het fietspad op. 2. Na 350 mtr. Linksaf Beverdijcken in. Vrg. 1 Tel de huisnummers van de Beverdijcken bij elkaar

Nadere informatie

Spaubeek Sint Jansgeleen 3

Spaubeek Sint Jansgeleen 3 B R O C H U R E Aangeboden door BSB-Crombag makelaardij te Geleen Tel: 046-4757800 Spaubeek Sint Jansgeleen 3 Vraagprijs: 775.000,-- k.k. In de LIMBURGSE heuvels, op de grens van het DANIKERBOS gelegen,

Nadere informatie

Relicten te Doel en Kieldrecht opgenomen in de inventaris van het bouwkundig erfgoed

Relicten te Doel en Kieldrecht opgenomen in de inventaris van het bouwkundig erfgoed Erfgoedgemeenschap Doel & Polder Relicten te Doel en Kieldrecht opgenomen in de inventaris van het bouwkundig erfgoed 21 oktober 2010 door Denis Malcorps Onderstaande luchtfoto geeft de geplande Ontwikkelingszone

Nadere informatie

Stadswandeling. Kruispoort

Stadswandeling. Kruispoort Brugge Brugge is de hoofdstad van de provincie West-Vlaanderen. De gemeente telt bijna 117.000 inwoners. Ongeveer 20.000 daarvan wonen in het historisch centrum. In 2002 was Brugge Culturele hoofdstad

Nadere informatie

Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout

Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout Titel: Beknopte historische geografie van Oosterhout en Den Hout Inleiding Oosterhout, strategisch gelegen tussen de A27, de A59 en de A16 heeft al een lange geschiedenis. Thans een bruisende stad met

Nadere informatie

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 122254 Scheveningen, Den Haag en Leidschendam

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 122254 Scheveningen, Den Haag en Leidschendam Fietsroute 122254 Scheveningen, Den Haag en Leidschendam Praktische informatie Dichtstbijzijnde parkeerplaats de kuil Wassenaarseslag 2242 PG Wassenaar Dichtstbijzijnde parkeerplaats vanaf eindpunt de

Nadere informatie

Stadswandeling Deventer (W1)

Stadswandeling Deventer (W1) Stadswandeling Deventer (W1) Sla vanaf Homestay Dreamtime LA en ga aan het einde van de straat RA (Bessenstraat). Aan het einde van deze straat LA (Bloemstraat). Negeer afslag R. Volg de bocht RA (Ligusterpad;

Nadere informatie

Wandeling Landgoed Wouwse Plantage ca. 9km.

Wandeling Landgoed Wouwse Plantage ca. 9km. Wandeling Landgoed Wouwse Plantage ca. 9km. De wandeling gaat door een afwisselend landschap, gedeeltelijk open gebied maar voornamelijk loofbos. De paden kunnen op sommige plaatsen modderig zijn in natte

Nadere informatie

STRUINBULLETIN. Juni 2010 KORTE STRUIN 7. Door het Nederrijk naar het Duitse Wyler. Door het Nederrijk naar het Duitse Wyler

STRUINBULLETIN. Juni 2010 KORTE STRUIN 7. Door het Nederrijk naar het Duitse Wyler. Door het Nederrijk naar het Duitse Wyler STRUINBULLETIN Juni 2010 KORTE STRUIN 7 Door het Nederrijk naar het Duitse Wyler Canadese Erebegraafplaats Groesbeek Door het Nederrijk naar het Duitse Wyler Door Frans Sijben, Nijmegen Hoe bereikt u het

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

Routebeschrijving Tweedaagse wandeling van Maastricht naar Luik (43km)

Routebeschrijving Tweedaagse wandeling van Maastricht naar Luik (43km) Copyright: Hans Farjon & Bert Stok, 2011 Graag terugmelding bij onvolkomenheden in beschrijving: hans.farjon@planet.nl Routebeschrijving Tweedaagse wandeling van Maastricht naar Luik (43km) Start: Maastricht

Nadere informatie

BIJLAGE 1 BEELD BEZOEK DE KERK in Ede

BIJLAGE 1 BEELD BEZOEK DE KERK in Ede BIJLAGE 1 BEELD BEZOEK DE KERK in Ede voor groep 5 t/m 8 1.1 DE OUDE KERK IN EDE IN 1910 Toelichting bij de praatplaten bij het thema ARCHEOLOGISCHE VONDSTEN 1.1 DE OUDE KERK IN EDE IN 1910 1.2 EEN KERK

Nadere informatie

In een vorig artikel is uiteengezet hoe de monumentenwet

In een vorig artikel is uiteengezet hoe de monumentenwet In een vorig artikel is uiteengezet hoe de monumentenwet funktioneert en is opgegeven welke gebouwen in Hilversum door het Rijk beschermd zijn (de z g n o Rijksmonumenten) Van de mogelijkheid om voor objekten

Nadere informatie

BOERDERIJ MOERBEEK 48 LUTJEWINKEL juni 2012. 2012-1 boerderij Moerbeek 48. Inleiding. eerste steen. Luchtfoto vanuit het noorden.

BOERDERIJ MOERBEEK 48 LUTJEWINKEL juni 2012. 2012-1 boerderij Moerbeek 48. Inleiding. eerste steen. Luchtfoto vanuit het noorden. BOERDERIJ MOERBEEK 48 LUTJEWINKEL juni 2012 1 Inleiding Bewoning en veranderingen De boerderij is vrij zeker gebouwd begin 1800. In 1872 heeft er een grondige verbouwing plaats gevonden met o.a. een nieuwe

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 De Kerk Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 2 1. Geschiedenis De grote bevolkingsgroei in de tweede helft van de 14de eeuw maakte het noodzakelijk nieuwe kerken

Nadere informatie

Het kasteel begin 19e eeuw. Naar een gouache van J.A. Knip. RHCe, fotocollectie nr. 108658.

Het kasteel begin 19e eeuw. Naar een gouache van J.A. Knip. RHCe, fotocollectie nr. 108658. 2. Huidige kasteel Anders dan in het verleden vaak gedacht is, heeft het kasteel van Helmond een eeuwenlange bouwgeschiedenis gekend. Begonnen in het tweede kwart van de veertiende eeuw (ca. 1325) werd

Nadere informatie

DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6. Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum. 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te:

DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6. Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum. 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te: DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6 Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te: 1 In de museumzaal hangen banieren met tekst. Een banier is een soort vlag. Er staan ook

Nadere informatie

Begraafplaats Sint Pieter bij Maastricht.

Begraafplaats Sint Pieter bij Maastricht. Voormalig Carmelitessenklooster aan de Bleekerij te Sint Pieter bij Maastricht. In de jaren 1977-1978 werd dit klooster gesloopt ten behoeve van de bouw van de Parkresidentie ten zuiden van de Kennedybrug.

Nadere informatie

De sage van Gelmel beschrijft de geschiedenis van het ontstaan van Zondereigen en Ginhoven in de 9e en 10e eeuw.

De sage van Gelmel beschrijft de geschiedenis van het ontstaan van Zondereigen en Ginhoven in de 9e en 10e eeuw. de antwoorden De sage van Gelmel beschrijft de geschiedenis van het ontstaan van Zondereigen en Ginhoven in de 9e en 10e eeuw. Gelmel was een Viking. Aan het eind van de 9e eeuw kwam hij geregeld de Mark

Nadere informatie

PALLISADE PAUL DE KORT 12.17 UUR 8 NOV WINTERTIJD 21 JUNI 21 JUNI 7 MEI EN 6 AUGUSTUS 7 MEI EN 6 AUGUSTUS 12 UUR. 13 uur. 11 uur. 14 uur.

PALLISADE PAUL DE KORT 12.17 UUR 8 NOV WINTERTIJD 21 JUNI 21 JUNI 7 MEI EN 6 AUGUSTUS 7 MEI EN 6 AUGUSTUS 12 UUR. 13 uur. 11 uur. 14 uur. 8 uur 21 MAART EN 21 SEPTEMBER ZONSONDERGANG 21 JUNI 7 MEI EN 6 AUGUSTUS 21 MAART EN 21 SEPTEMBER 8 NOVEMBER EN 3 FEBRUARI 21 DECEMBER 9 uur 21 uur 20 uur 19 uur 18 uur 17 uur 10 uur 16 uur 8 nov 7 mei

Nadere informatie

Bewonersplatform Kerkrade-Oost. Wandelen in Kerkrade OMMETJE HAMBOS

Bewonersplatform Kerkrade-Oost. Wandelen in Kerkrade OMMETJE HAMBOS Bewonersplatform Kerkrade-Oost Wandelen in Kerkrade OMMETJE HAMBOS OMMETJE HAMBOS PRIJSWINNEND OMMETJE 2011 OMMETJESWEDSTRIJD UITGESCHREVEN DOOR Route naar idee van: Harrie Vinders. Lid bewonersplatform

Nadere informatie

specimen Dorpsommetje Izakje de Vries Zuidwest Drenthe www.drenthe.nl Wandelen en genieten van de omgeving! De lengte van deze route is 12 kilometer

specimen Dorpsommetje Izakje de Vries Zuidwest Drenthe www.drenthe.nl Wandelen en genieten van de omgeving! De lengte van deze route is 12 kilometer Dorpsommetje Izakje de Vries Zuidwest Drenthe De lengte van deze route is 12 kilometer Wandelen en genieten van de omgeving! www.drenthe.nl Dorpsommetje Izakje de Vries De Dorpsvereniging Nijeveen heeft

Nadere informatie

Romantische route van de Middeleeuwen tot de nieuwe tijd: Tüschenbroich Brunbeck Watern

Romantische route van de Middeleeuwen tot de nieuwe tijd: Tüschenbroich Brunbeck Watern Romantische route van de Middeleeuwen tot de nieuwe tijd: Tüschenbroich Brunbeck Watern Deze pittoreske wandelroute voert u door het prachtige gebied rondom kasteel Tüschenbroich en de nabije omgeving.

Nadere informatie

Een Puzzeltocht voor de kinderen van Uitgeest en omstreken

Een Puzzeltocht voor de kinderen van Uitgeest en omstreken Een Puzzeltocht voor de kinderen van Uitgeest en omstreken In Een Rondje Uitgeest, zijn enkele rijksmonumenten en bijzondere panden van Uitgeest opgenomen en is een selectie gemaakt van gevelstenen en

Nadere informatie

Nieuwbouwproject Loverixplein te Banholt

Nieuwbouwproject Loverixplein te Banholt Nieuwbouwproject Loverixplein te Banholt 2 Nieuwbouwwoningen aan het Loverixplein in Banholt Aan het Loverixplein in Banholt zullen ter plaatse van de voormalige bakkerij 2 nieuwbouwwoningen gerealiseerd

Nadere informatie

STRUIN BULLETIN KORTE STRUIN 4. Rondje Mook Anders. Aangepaste Versie Maart 2011. Een wandeling langs de Limburgs Gelderse Grens

STRUIN BULLETIN KORTE STRUIN 4. Rondje Mook Anders. Aangepaste Versie Maart 2011. Een wandeling langs de Limburgs Gelderse Grens STRUIN BULLETIN KORTE STRUIN 4 Rondje Mook Anders Aangepaste Versie Maart 2011 Zicht op de Mookerheide Een wandeling langs de Limburgs Gelderse Grens Door: Frans Sijben - Nijmegen Korte Struin 4: Rondje

Nadere informatie

Net over de grens 37 km

Net over de grens 37 km STARTPUNT: Postelhoek Laagsestraat 56, 7637 PC Oud Ootmarsum Overijssel Net over de grens 37 km De fietsroute Net over de grens brengt u vanaf eetcafé Postelhoek in Oud-Ootmarsum al snel in Duitsland.

Nadere informatie

Levensloopje. Een wandeling van 7,2 km

Levensloopje. Een wandeling van 7,2 km Levensloopje Een wandeling van 7,2 km 1 2 Levensloopje De wandeling maakt onderdeel uit van het project Gedenkparken. Het vormt de verbinding tussen de twee deelprojecten Levensbomenbos en de oude begraafplaats

Nadere informatie

Kapel, Lourdesgrot en kruiswegstaties hellingbos Simpelveld

Kapel, Lourdesgrot en kruiswegstaties hellingbos Simpelveld Kapel, Lourdesgrot en kruiswegstaties hellingbos Simpelveld Ruimtelijke context Achter het Clara Fey klooster bevindt zich een hellingbos, waarin een Lourdesgrot, een vervallen kapel, 14 kruiswegstaties

Nadere informatie

Bennebroekerlaan 10. Bouwjaar : Circa 1890 Architect : : Neorenaissance-trant met invloed van de Chaletstijl Oorspronkelijke functie : Woonhuis

Bennebroekerlaan 10. Bouwjaar : Circa 1890 Architect : : Neorenaissance-trant met invloed van de Chaletstijl Oorspronkelijke functie : Woonhuis Bennebroekerlaan 10 Straat en huisnummer : Bennebroekerlaan 10 Postcode en plaats : 2121 GR Bennebroek Kadastrale aanduiding : A4647 Complexonderdeel : Naam object : De Lijsterhof Bouwjaar : Circa 1890

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Kastelen De eerste kastelen De eerste kastelen werden tussen 800 en 1000 na Christus gebouwd. In die tijd maakten de Noormannen de kusten van Europa onveilig: ze plunderden dorpen en boerderijen. De mensen

Nadere informatie

info@pietnowee.nl Pagina 1

info@pietnowee.nl Pagina 1 "Thuis heb ik nog een ansichtkaart" Ik heb er zelfs meer dan één van het dorp waar ik geboren ben. Mijn voorouders waren tuinders en woonden voornamelijk in Den Hoorn en omgeving. Veel is er veranderd

Nadere informatie

Toplocatie Tolberg. Ruim 8.550 m² aan mogelijkheden

Toplocatie Tolberg. Ruim 8.550 m² aan mogelijkheden Toplocatie Tolberg Ruim 8.550 m² aan mogelijkheden Algemeen Aan de rand van Roosendaal is in de jaren 70 van de vorige eeuw de wijk Tolberg ontwikkeld. De boerderij en de bijgebouwen met aangrenzende buitenruimten,

Nadere informatie

Quickscan Gemeente Drimmelen maart - april 2013

Quickscan Gemeente Drimmelen maart - april 2013 Quickscan Gemeente Drimmelen maart - april 2013 Wagenberg, Brouwerijstraat 3 Woonhuis met garage, ca. 1910. Kenmerken van Jugendstil. Rijk gedetailleerde voorgevel in rode strengperssteen met speklagen

Nadere informatie

Typering van het monument: Restant van de oude parochiekerk, bekend onder de naam De Klockeberg, thans ingericht als plantsoen.

Typering van het monument: Restant van de oude parochiekerk, bekend onder de naam De Klockeberg, thans ingericht als plantsoen. Kerngegevens gemeentelijk monument: Monumentnummer : GM004 Naam monument : De Klockeberg Adres : Dorpsstraat bij 2 Postcode en plaats : 6095 AH Baexem Kadastrale aanduiding : BXM00 sectie E nr(s) 955 Coördinaten

Nadere informatie

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 122144 Brunssum, Kerkrade en Heerlen

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 122144 Brunssum, Kerkrade en Heerlen Fietsroute 122144 Brunssum, Kerkrade en Heerlen Praktische informatie Dichtstbijzijnde parkeerplaats mondo verde Groene Wereld Landgraaf Dichtstbijzijnde parkeerplaats vanaf eindpunt mondo verde Groene

Nadere informatie

Rondrit naar Groede 94.99 km

Rondrit naar Groede 94.99 km Rondrit naar Groede 94.99 0 2.04 0 Lissewege Het zeer landelijke Lissewege hoort sinds de gemeentefusies bij Brugge. De naam van het dorp duikt op in de 11de eeuw en zou afkomstig kunnen zijn van 'liswega',

Nadere informatie

De achterkant van Kampen door Ernst Hupkes

De achterkant van Kampen door Ernst Hupkes De achterkant van Kampen door Ernst Hupkes Wanneer een bezoeker voor de eerste keer de oude binnenstad van Kampen betreedt kan deze zomaar het gevoel krijgen een 19de-eeuwse stad binnen te treden. Met

Nadere informatie

De Kasteelseloop. Geachte Heer/Mevrouw,

De Kasteelseloop. Geachte Heer/Mevrouw, De Kasteelseloop Geachte Heer/Mevrouw, In het kader van het ontwikkelen van een reconstructieplan voor de Peel biedt het Projectbureau van de Reconstructie Commissie de mogelijkheid om een z.g. Projectplan

Nadere informatie

Over de kerk van Marum

Over de kerk van Marum Over de kerk van Marum De kerk van Marum is een van de oudste bakstenen kerken in Groningen. Het oudste gedeelte, het koor, dateert uit de 12 e eeuw. De toren is 13 e -eeuws. De preekstoel werd in 1826

Nadere informatie

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart Muurtorens. Muurtorens

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart Muurtorens. Muurtorens Informatiekaart Muurtorens Muurtorens Zutphen is een bijzondere stad omdat er nog grote delen van de middeleeuwse stadsmuur overeind staan. In deze muur waren zware verdedigingstorens opgenomen. De torens

Nadere informatie

Openbare wasplaatsen in de Noord-Meuse. Autoroute no.2, afgewisseld met korte wandelingen in het noorden van de Meuse.

Openbare wasplaatsen in de Noord-Meuse. Autoroute no.2, afgewisseld met korte wandelingen in het noorden van de Meuse. Openbare wasplaatsen in de Noord-Meuse Autoroute no.2, afgewisseld met korte wandelingen in het noorden van de Meuse. Route II zuidoost auto/wandelroute Deel II kan ook gekoppeld worden aan deel I. De

Nadere informatie

Quickscan Gemeente Drimmelen maart - april 2013

Quickscan Gemeente Drimmelen maart - april 2013 Quickscan Gemeente Drimmelen maart - april 2013 Made Adelstraat 17 Karakteristiek woonhuis onder Mansardedak, ca. 1930. Detailleringen in o.a. het metselwerk zijn kenmerkend voor de bouwperiode en omgeving.

Nadere informatie

27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen. www.wandelwiki.be

27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen. www.wandelwiki.be 27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen Galgenberg en Paardenslenkte. We maken een prachtige wandeling in het buitengewoon stille en glooiende grensgebied van Nederland en Duitsland ten noorden van Ootmarsum.

Nadere informatie

Dag van de Trage Wegen 2015 - Route 2 - Limburgs landschap Tösch route - 13 Km

Dag van de Trage Wegen 2015 - Route 2 - Limburgs landschap Tösch route - 13 Km Dag van de Trage Wegen 2015 - Route 2 - Limburgs landschap Tösch route - 13 Km Het Lemke Bergerkampstraat 18 A 3650 Dilsen-Stokkem - 089/562646 VZW Trage Wegen - www.tragewegen.be www.hetlemke.be www.tragewegen.be

Nadere informatie

Schatten van Vroeger. Lage Zwaluwe in beeld. Concept

Schatten van Vroeger. Lage Zwaluwe in beeld. Concept Schatten van Vroeger Lage Zwaluwe in beeld Concept Nieuwstraat Hier begint onze wandeling vanaf nr.8 bs de Grienden. Deze school is gebouwd in. Links naast de deur van de kamer van de leraren is een gedenksteen.

Nadere informatie

Heilig Hart Kerk en Kapucijnen klooster te Langeweg. Kloosterlaan 6; 8; 10

Heilig Hart Kerk en Kapucijnen klooster te Langeweg. Kloosterlaan 6; 8; 10 Heilig Hart Kerk en Kapucijnen klooster te Langeweg Kloosterlaan 6; 8; 10 Foto's Heilig Hart Kerk en Kapucijnen klooster te Langeweg Kenmerken Postcode/plaats Kloosterlaan 6;8;10 4772 RA Langeweg Oorspronkelijke

Nadere informatie

TE KOOP Saksische boerderij t Loeg 4 Anderen Drenthe. Vraagprijs: 925.000,- k.k. www.reliplan.nl

TE KOOP Saksische boerderij t Loeg 4 Anderen Drenthe. Vraagprijs: 925.000,- k.k. www.reliplan.nl TE KOOP Saksische boerderij t Loeg 4 Anderen Drenthe Vraagprijs: 925.000,- k.k. www.reliplan.nl 2 Object Object Dit unieke object betreft een Saksische boerderij uit 1793 Ligging Midden in het idyllische

Nadere informatie

Verkoopbrochure Kerkstraat 57 te Lepelstraat 1

Verkoopbrochure Kerkstraat 57 te Lepelstraat 1 Verkoopbrochure Kerkstraat 57 te Lepelstraat 1 Inhoudsopgave 1. OMSCHRIJVING OBJECT... 3 2. VERKOOPPROCEDURE... 5 BIJLAGEN - Plattegronden - Kaart Lepelstraat - Kaart bestemmingsplan - Bestemmingsplanvoorschriften

Nadere informatie

> Route van de kleine Kernen

> Route van de kleine Kernen route 1 Landschap Doenrade > Route van de kleine Kernen................................................................................ Route in 2 delen Opmerking > Route is geschikt voor mindervaliden

Nadere informatie

OP AVONTUUR MET ARCHITECTUUR CULTUREEL ERFGOED IN OLDENZAAL

OP AVONTUUR MET ARCHITECTUUR CULTUREEL ERFGOED IN OLDENZAAL OP AVONTUUR MET ARCHITECTUUR CULTUREEL ERFGOED IN OLDENZAAL Lokatie: school en stadswandeling Doelgroep: groep 5 en 6 Duur: aantal lessen naar eigen inzicht. (2 a 3) doel: leren van feitelijke en begripmatige

Nadere informatie

Vloed Wandeling. Wij wensen u een inspirerende wandeling!

Vloed Wandeling. Wij wensen u een inspirerende wandeling! Vloed Wandeling Met haar roman Vloed heeft Susan Smit de badplaats Noordwijk op beeldende wijze een plaats in de Nederlandse literatuur geschonken. Om de in het boek beschreven plekken nog meer tot leven

Nadere informatie

Verkoopbrochure Rembrandtstraat 71 te Bergen op Zoom 1

Verkoopbrochure Rembrandtstraat 71 te Bergen op Zoom 1 Verkoopbrochure Rembrandtstraat 71 te Bergen op Zoom 1 Inhoudsopgave 1. OMSCHRIJVING OBJECT... 3 2. VERKOOPPROCEDURE... 4 3. FOTO S... 4 BIJLAGEN - Plattegronden - Kaart centrum Bergen op Zoom - Kaart

Nadere informatie

Boven in het pand bevinden zich twee platte gevelstenen. In een van de gevelstenen (boven de voordeur) is de tekst 'HUIZE LOUISE' gebeiteld.

Boven in het pand bevinden zich twee platte gevelstenen. In een van de gevelstenen (boven de voordeur) is de tekst 'HUIZE LOUISE' gebeiteld. Huize Louise. Inleiding. Vanuit het zuiden, even voorbij de Markt en de Protestante kerk in de Grotestraat, staat op de nummers 92 tot 94 een pand dat de naam draagt 'Huize Louise'. In dit pand waren eerder

Nadere informatie

Aan de Wijmeneir te Impe, deelgemeente van het Oost-Vlaamse Lede.

Aan de Wijmeneir te Impe, deelgemeente van het Oost-Vlaamse Lede. Vanuit de Wijmenier kan je tal van prachtige wandelingen maken. Eén ervan beschrijven we in onderstaande tekst Wandelpad : Beschermde landschappen langs de Molenbeken Praktische gegevens LENGTE: 15 km

Nadere informatie

REDENGEVENDE OMSCHRIJVING RIOOL ONDER HET GLOP EN DE BOTERHAL

REDENGEVENDE OMSCHRIJVING RIOOL ONDER HET GLOP EN DE BOTERHAL REDENGEVENDE OMSCHRIJVING RIOOL ONDER HET GLOP EN DE BOTERHAL Inleiding Hoorn is een van de steden waar zich de uitzonderlijke situatie voordoet dat al vanaf de late Middeleeuwen riolen zijn aangelegd.

Nadere informatie

en nog andere straten moest nog worden aangelegd.

en nog andere straten moest nog worden aangelegd. In de Belle Epoque had de Brabantstraat en de Brabantdam. De Brabantstraat liep van de Vogelmarkt tot aan het François Laurentplein. Deze straat is een van de oudste van Gent want werd reeds vermeld in

Nadere informatie

Wandelroute Rood 2,5 kilometer

Wandelroute Rood 2,5 kilometer Wandelroute Rood 2,5 kilometer Paviljoen Route 2,5 km Start- en eindpunt wandelroutes 2,5 en 5 km Welkom in de spannende Maasduinen. De Maasduinen zijn gelegen in een lange gordel van rivierstuifduinen

Nadere informatie

Op de kaart gezet. 1. Kaasfabriek Wilhelmina Hobrederweg 1

Op de kaart gezet. 1. Kaasfabriek Wilhelmina Hobrederweg 1 Op de kaart gezet 1. Kaasfabriek Wilhelmina Hobrederweg 1 Dit was één van de negen dagkaasfabriekjes in de polder, opgericht in het begin van de 20ste eeuw. 2. Boerderij de Vette Os voorheen Alida Hoeve

Nadere informatie

Wandelroute Rondom de Soester Duinen

Wandelroute Rondom de Soester Duinen Wandelroute Rondom de Soester Duinen Deze route wordt aangeboden door de toeristisch georiënteerde bedrijven rondom de Soester Duinen Start- en eindpunt: De route heeft 8 mogelijke startpunten Afstand:

Nadere informatie

k a s t e l e n i n n e d e r l a n d

k a s t e l e n i n n e d e r l a n d k a s t e e l Inhoudsopgave k a s t e l e n i n n e d e r l a n d Wat is een kasteel? Blz. 2-3 Ringwalburchten Blz. 4 Motteburchten Blz. 5 Ronde Waterburchten Blz. 6 Vierhoekige Waterburchten Blz. 7 Woon-

Nadere informatie

Monumenten fietsroute Nijbroek

Monumenten fietsroute Nijbroek Monumenten fietsroute Nijbroek Ter gelegenheid van de Open Monumentendag op 12 september 2015 is voor de Nijbroekse polder een speciale fietsroute samengesteld die u langs tal van rijks- en gemeentelijke

Nadere informatie

De straat van toen. Kerkstraat Naaldwijk

De straat van toen. Kerkstraat Naaldwijk De straat van toen Kerkstraat Naaldwijk 1910; de woningen in de Kerkstraat tot de Kerklaan, nrs. 1 t/m 4 1933; op de hoek van het Wilhelminaplein en de Kerkstraat was in deze tijd de eerste Naaldwijkse

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie