Bezoek en waardering van groen in en om Rotterdam, 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bezoek en waardering van groen in en om Rotterdam, 2014"

Transcriptie

1 rotterdam.nl/onderzoek Bezoek en waardering van groen in en om Rotterdam, 2014 Onderzoek en Business Intelligence

2 Bezoek en waardering van groen in en om Rotterdam, 2014 Auteur: C. de Vries Onderzoek en Business Intelligence (OBI) december 2014 In opdracht van gemeente Rotterdam, cluster Stedelijke Ontwikkeling

3 Onderzoek en Business Intelligence (OBI) Project: 13-B-0150 Postadres: Postbus AH Rotterdam Telefoon: (010) Website:

4 Inhoudsopgave 1 Samenvatting 4 2 Inleiding 5 3 Bezoek aan groenvoorzieningen Bezoek aan verschillende soorten groen Wie bezoekt welke soorten groenvoorzieningen? Bezoek aan groenvoorzieningen om te sporten 11 4 Bezoek aan afzonderlijke groenvoorzieningen Bezoek en waardering per voorziening Bezoek aan afzonderlijke groenvoorzieningen naar persoonskenmerken Bezoek aan meerdere groenvoorzieningen door dezelfde persoon Bezoek aan groenvoorzieningen en reisafstand De invloed van reisafstand in kaartbeelden Buurtgroen 24 in en om Rotterdam, van 26

5 1 Samenvatting Rotterdammers brengen jaarlijks zo n 23 miljoen bezoekjes aan groenvoorzieningen. (Kinderen tot twaalf jaar en ouderen boven de 85 jaar zijn hierin niet meegeteld.) Grofweg de helft van deze bezoeken aan groen vindt plaats bij kleinere groenvoorzieningen in de eigen woonbuurt. De gemiddelde Rotterdammer bezoekt 46 keer per jaar een groenvoorziening, dus ongeveer eens per week. Deze bezoekjes worden afgelegd door een breed samengestelde bezoekersgroep: bijna negen op de tien Rotterdammers bezoekt wel eens een groenvoorziening. Wel doen bijvoorbeeld hoog opgeleiden dat vaker dan laag opgeleiden. Rotterdammers boven de 75 jaar, Rotterdammers met een niet-westerse herkomst en Rotterdammers met een laag inkomen behoren wat vaker tot de nietbezoekers. Kijken we naar het bezoek aan afzonderlijke groenvoorzieningen, dan is het Kralingse Bos verreweg de meest bezochte, met 49% van de Rotterdammers. Van de stadsparken worden ook vrij veel bezocht: Het Park (bij de Euromast) met 41% bezoekers, het Museumpark (26%) en het Zuiderpark (22%). Buiten de stad worden vrij veel bezocht: het strand van Hoek van Holland (34%), de Rottemeren (21%) en de Oude Maas (18%). Over het algemeen worden de meest bezochte groenvoorzieningen ook het hoogst gewaardeerd, maar eigenlijk liggen alle rapportcijfers voor groenvoorzieningen wel in de buurt van de zeven. Voor de afzonderlijke stadsparken is in deze rapportage in kaartmateriaal weergegeven wat het bereik is, met andere woorden: waar de bezoekers vandaan komen. Over het algemeen geldt het voor de hand liggende verband dat een grotere afstand leidt tot minder bezoek. Voor de visuele weergaven wordt verwezen naar de kaartbeelden in hoofdstuk vier. Tegen het einde van deze rapportage is een korte paragraaf gewijd aan het oordeel van de Rotterdammer over de hoeveelheid groen in de eigen buurt. Het kaartbeeld dat hieruit resulteert is herkenbaar voor wie de stad enigszins kent: in de buurt van enkele grote groenvoorzieningen zoals het Kralingse Bos en in de meeste buitenwijken van de stad is de waardering voor de hoeveelheid groen duidelijk hoger en in de dichtst bebouwde gebieden van Rotterdam, zoals in bepaalde oudere stadswijken is die juist lager. in en om Rotterdam, van 26

6 2 Inleiding Deze onderzoeksrapportage doet verslag van enkele uitkomsten van drie onderzoeken. In alle drie deze onderzoeken werd de Rotterdammer onder andere gevraagd naar zijn of haar mening over groenvoorzieningen of het bezoek aan groen. In het eerstvolgende hoofdstuk (hoofdstuk 3) komt het bezoek aan diverse soorten groen aan de orde: buurtgroen, parken, natuurgebieden en boerenlandgebieden. Hoofdstuk vier gaat in op diverse groenvoorzieningen die afzonderlijk bij naam worden genoemd. Daarbij is speciale aandacht voor de invloed van de afstand tussen woonadres en groenvoorziening. De uitkomsten hebben in globale termen gesproken betrekking op Rotterdammers vanaf een jaar of vijftien. In hoofdstuk drie wordt gerapporteerd op basis van het Vrijetijdsonderzoek, een vragenlijstonderzoek onder Rotterdammers van 13 t/m 85 jaar. Hoofdstuk vier is grotendeels gebaseerd op twee edities van de Omnibusenquête, die jaarlijks wordt afgenomen onder Rotterdammers van 16 t/m 85 jaar. De laatste paragraaf van hoofdstuk vier is gebaseerd op het Wijkonderzoek, een vragenlijstonderzoek onder Rotterdammers van 15 jaar en ouder (geen leeftijdsbovengrens). Een uitgebreide methodologische verantwoording van de verschillende onderzoeken die aan deze rapportage ten grondslag liggen is op aanvraag verkrijgbaar bij het dienstencentrum Onderzoek en Business Intelligence van de gemeente Rotterdam (zie contactgegevens in het colofon). in en om Rotterdam, van 26

7 3 Bezoek aan groenvoorzieningen 3.1 Bezoek aan verschillende soorten groen Welk soort groen bezoeken Rotterdammers en hoe vaak doen ze dat? In het Vrijetijdsonderzoek (VTO) van najaar 2013 werd hier naar gevraagd. Hierbij gaat het om Rotterdammers in de leeftijd van 13 tot en met 85 jaar. De vraag was hoe vaak zij in de afgelopen twaalf maanden de groenvoorzieningen bezochten die in de volgende tabel worden genoemd. De vraagstelling leidt dus tot cijfers die gelden op jaarbasis. Zodoende kunnen we concluderen dat Rotterdammers jaarlijks 23 miljoen bezoekjes aan groen afleggen, waarvan grofweg de helft in de eigen woonbuurt 1. Het groen in de eigen buurt wordt dus meer bezocht dan de andere soorten groen. De grotere parken binnen de stadsgrenzen worden iets meer bezocht dan de natuur- en recreatiegebieden rondom de stad. Verder weg gelegen natuur wordt nog iets minder bezocht en de boerenlandgebieden scoren qua aandeel bezoekers het laagst. Toch bezoekt bijna een op de drie Rotterdammers deze wel eens. Tabel 3.1 Bezoek aan diverse soorten groenvoorzieningen door Rotterdammers, 2013 Binnenstedelijk groen Buitenstedelijk groen Totaal Parkje, plantsoen etc. in eigen buurt Grotere parken in de stad Natuur- en recreatiegebieden rond de stad Rotterdam Boerenlandgebieden buiten de stad Natuurgebieden verder weg Minstens een van deze Aandeel bezoekers 68% 57% 51% 30% 44% 87% bezoekfrequentie per bezoeker bezoekfrequentie per Rotterdammer geschat aantal bezoeken op jaarbasis Als het gaat om de bezoekfrequentie lijkt een verband met de reisafstand aannemelijk. Gaan we in bovenstaande tabel van links naar rechts, dan neemt gemiddeld genomen de reisafstand toe en de bezoekfrequentie af. Iets meer inzicht in de bezoekfrequentie biedt de volgende tabel. Ook hier blijkt duidelijk dat het buurtgroen gemiddeld genomen veel vaker wordt bezocht dan de andere groenvoorzieningen. Vooral de boerenlandgebieden en de verder weg gelegen natuurgebieden worden door relatief weinig Rotterdammers meer dan tien maal per jaar bezocht. 1 De indruk lijkt gerechtvaardigd dat het bezoek aan buurtgroen in deze cijfers nog wat wordt onderschat, als we bedenken dat alleen al mensen die regelmatig de hond uitlaten vaak ook wel een parkje of plantsoentje passeren (maar dat wellicht zelf niet beschouwen als het bezoek aan een groenvoorziening). in en om Rotterdam, van 26

8 Tabel 3.2 Bezoekfrequentie per soort groenvoorziening in % van Rotterdammers, 2013 Binnenstedelijk groen Buitenstedelijk groen Parkje, plantsoen etc. in eigen buurt Grotere parken in de stad Natuur- en recreatiegebieden rond de stad Rotterdam Boerenlandgebieden buiten de stad Natuurgebieden verder weg niet bezocht keer keer keer keer Totaal Wie bezoekt welke soorten groenvoorzieningen? Verschillende Rotterdammers bezoeken in verschillende mate verschillende soorten groen. De volgende twee tabellen geven een groot aantal bezoekcijfers. Hier worden deze cijfers kort toegelicht en worden alleen de belangrijkste conclusies aangestipt. De eerstvolgende tabel geeft per deelgroep aan hoe groet het aandeel is dat de betreffende groenvoorzieningen wel eens bezoekt. Dit zijn dus steeds percentages. De tabel daarna vermeldt het gemiddelde aantal bezoeken per persoon op jaarbasis. Daarbij tellen ook de niet-bezoekers (nul bezoeken) mee in het gemiddelde. Waar de uitkomsten van een deelgroep opvallend afwijken van het Rotterdamse gemiddelde zijn deze met kleur gearceerd. Een leesvoorbeeld: In de eerstvolgende tabel is te zien dat 68% van de Rotterdammers wel eens een parkje of plantsoen in de eigen buurt bezoekt. Onder de Rotterdamse vrouwen is dit bezoekersaandeel met 70% iets hoger, onder de mannen met 66% iets lager dan het totaalgemiddelde. De tabel daarna laat zien dat de gemiddelde Rotterdammer 24 keer per jaar een parkje of plantsoen in de eigen buurt bezoekt. Voor mannen is dit gemiddelde aantal bezoekjes 23 keer per jaar, voor vrouwen 24 keer per jaar (in beide tabellen is dit een klein verschil, dus deze cijfers zijn niet met kleur gearceerd). De belangrijkste bevindingen uit deze beide tabellen: Jongeren onder de 25 bezoeken het buitenstedelijke groen minder dan gemiddeld. Het buurtgroen bezoeken zij minder frequent dan gemiddeld. Onder 65-plussers het aandeel bezoekers wat lager voor alle soorten groenvoorzieningen, maar dit geldt vooral voor de stadsparken en de boerenlandgebieden. Eenoudergezinnen zijn minder geneigd tot het bezoeken van boerenlandgebieden en verder weg gelegen natuurgebieden. Rotterdammers met een niet-westerse herkomst bezoeken het buitenstedelijke groen minder dan Rotterdammers met een westerse herkomst. Voor het binnenstedelijke groen geldt dit niet, al worden met name parkje of plantsoen in de eigen buurt wel met een lagere frequentie bezocht door de meeste niet-westerse Rotterdammers. Overigens: wanneer niet- in en om Rotterdam, van 26

9 westerse allochtonen (met name Turken en Marokkanen) de stadsparken bezoeken, is dat relatief vaak om te picknicken, vaak ook met barbecue, zo schreef het SCP al in Laag opgeleiden blijven vooral achter bij hoog opgeleiden als het gaat om buitenstedelijk groen, met name de boerenlandgebieden en de verder weg gelegen natuur. Dat geldt ook voor sociale minima ten opzichte van de hogere inkomens. Het inkomen zou direct van invloed kunnen zijn op de betaalbaarheid van vervoerskosten (en dat is bij de buitenstedelijke groenvoorzieningen meer van belang dan bij de binnenstedelijke) maar of dat inderdaad een rol van betekenis speelt kan op grond van dit onderzoek niet worden vastgesteld. De verschillen tussen deelgemeenten zijn vrij makkelijk verklaarbaar gezien hun ligging en de ligging van diverse groenvoorzieningen. Rotterdammers met een paarse leefstijl (wat staat voor ondernemend ) bezoeken meer dan gemiddeld de stadsparken en de verder weg gelegen natuur. 2 Broek, A. van den & S. Keuzenkamp (red.) (2009). Het dagelijks leven van allochtone stedelingen. Den Haag: SCP. in en om Rotterdam, van 26

10 Tabel 3.3 Bezoek aan soorten groenvoorzieningen in % van Rotterdammers naar achtergrondkenmerken, 2013 Binnenstedelijk groen Parkje, plantsoen etc. in uw eigen buurt Grotere parken in de stad Natuur- en recreatiegebieden rond de stad Rotterdam Buitenstedelijk groen Boerenlandgebieden buiten de stad Natuurgebieden verder weg Totaal Mannen Vrouwen t/m 24 jaar t/m 44 jaar t/m 64 jaar t/m 85 jaar Alleenstaande Stel zonder kinderen Stel met kinderen Eenoudergezin Surinaams/Antilliaans Turks Marokkaans Overig niet-westers Westers allochtoon Autochtoon Laag opgeleid Middelbaar opgeleid Hoog opgeleid sociale minima minimum tot modaal modaal tot 2x modaal meer dan 2x modaal Rotterdam Centrum Delfshaven Noord Hillegersberg-Schiebroek Kralingen-Crooswijk Prins Alexander Feijenoord IJsselmonde Charlois Hoogvliet creatief inspirerend (rood) ondernemend (paars) stijlvol luxe (blauw) ingetogen (aqua) rustig (groen) gezellig (lime) uitbundig (geel) in en om Rotterdam, van 26

11 Tabel 3.4 Bezoekfrequentie op jaarbasis per Rotterdammer (ook niet-bezoekers tellen mee) aan soorten groenvoorzieningen naar achtergrondkenmerken, 2013 Binnenstedelijk groen Parkje, plantsoen etc. in uw eigen buurt Grotere parken in de stad Natuur- en recreatiegebieden rond de stad Rotterdam Buitenstedelijk groen Boerenlandgebieden buiten de stad Natuurgebieden verder weg Totaal Mannen Vrouwen t/m 24 jaar t/m 44 jaar t/m 64 jaar t/m 85 jaar Alleenstaande Stel zonder kinderen Stel met kinderen Eenoudergezin Surinaams/Antilliaans Turks Marokkaans Overig niet-westers Westers allochtoon Autochtoon Laag opgeleid Middelbaar opgeleid Hoog opgeleid sociale minima minimum tot modaal modaal tot 2x modaal meer dan 2x modaal Rotterdam Centrum Delfshaven Noord Hillegersberg-Schiebroek Kralingen-Crooswijk Prins Alexander Feijenoord IJsselmonde Charlois Hoogvliet creatief inspirerend (rood) ondernemend (paars) stijlvol luxe (blauw) ingetogen (aqua) rustig (groen) gezellig (lime) uitbundig (geel) in en om Rotterdam, van 26

12 3.3 Bezoek aan groenvoorzieningen om te sporten Naar het motief om groen te bezoeken is niet uitgebreid gevraagd. Alleen deze vervolgvraag werd gesteld: Heeft u een of meer van deze groengebieden bezocht om te sporten? Bij degenen die meerdere soorten groenvoorzieningen hebben bezocht is niet goed vast te stellen op welke groenvoorziening dit dan betrekking heeft. Wel kunnen we vaststellen dat bijna een kwart van alle Rotterdammers wel eens een groenvoorziening bezoekt met het doel om te sporten. De volgende tabel laat zien dat dit aandeel verschilt voor verschillende groepen Rotterdammers. De opvallend hoge en lage percentages zijn gekleurd weergegeven. Het zal niemand verbazen dat 65-plussers relatief weinig gebruik maken van groenvoorzieningen om te sporten. Hun sportdeelname ligt sowieso lager dan die van de jongere Rotterdammers. Ook de hogere sportdeelname van hoog opgeleiden en de lagere sportdeelname van laag opgeleiden is eigenlijk indirect terug te zien in de tabel. Sportdeelname hangt eveneens samen met de hoogte van het inkomen. Hoe hoger het inkomen, des te meer doet men aan sport. Bij het bezoek aan groen met het doel om te sporten scoren de sociale minima echter niet zo laag als we zouden verwachten. Misschien dat de sociale minima die wel aan sport doen, relatief vaak gebruik maken van groenvoorzieningen omdat dat gebruik gratis is, maar dit is vooralsnog niet meer dan een vermoeden. Inwoners van Noord, Hillegersberg-Schiebroek en Kralingen-Crooswijk bezoeken vaker groenvoorzieningen om te sporten dan de overige Rotterdammers. Het ligt voor de hand dat de nabijheid van grote groenvoorzieningen zoals het Kralingse Bos of de Rottemeren daarbij een rol speelt. Het tegenovergestelde kan worden gezegd over de inwoners van de stedelijke gebieden op Zuid, met name Charlois en IJsselmonde, terwijl voor de meesten van hen het Zuiderpark toch redelijk dichtbij is. Daar zullen waarschijnlijk ook andere persoonskenmerken een rol spelen, zoals wellicht het opleidingsniveau, dat gemiddeld genomen op de zuidoever lager ligt dan op de noordoever. Rotterdammers met een paarse of blauwe leefstijl bezoeken vaker groen om te sporten dan Rotterdammers met een andere leefstijl. in en om Rotterdam, van 26

13 Tabel 3.5 Bezoek aan groenvoorzieningen om te sporten, in procenten, 2013 WEL bezocht om te sporten wel bezocht maar NIET om te sporten überhaupt niet bezocht Totaal Man Vrouw t/m 24 jaar t/m 44 jaar t/m 64 jaar t/m 85 jaar Alleenstaande Stel zonder kinderen Stel met kinderen Eenoudergezin Surinaams/Antilliaans Turks Marokkaans Overig niet-westers Westers allochtoon Autochtoon Laag opgeleid Middelbaar opgeleid Hoog opgeleid (hbo,wo) sociale minima minimum tot modaal modaal tot 2x modaal meer dan 2x modaal Rotterdam Centrum Delfshaven Noord Hillegersberg-Schiebroek Kralingen-Crooswijk Prins Alexander Feijenoord IJsselmonde Charlois Hoogvliet creatief inspirerend (rood) ondernemend (paars) stijlvol luxe (blauw) ingetogen (aqua) rustig (groen) gezellig (lime) totaal uitbundig (geel) in en om Rotterdam, van 26

14 4 Bezoek aan afzonderlijke groenvoorzieningen 4.1 Bezoek en waardering per voorziening In februari/maart van de jaren 2013 en 2014 werd in de Omnibusenquête gevraagd naar het bezoek en de waardering van afzonderlijke groenvoorzieningen in en rond Rotterdam. Een samenvatting van de uitkomsten is te zin in de volgende tabel. Een leesvoorbeeld: het recreatiegebied Rottemeren wordt jaarlijks door 21% van de Rotterdammers bezocht. In totaal brengen Rotterdammers per jaar ongeveer bezoeken aan dit gebied. Zij waarderen dit gebied met het rapportcijfer 7,5. Het Lage Bergsche Bos wordt door iets minder Rotterdammers bezocht, maar de bezoekers komen daar kennelijk wel iets frequenter, want het totale aantal bezoeken ligt iets hoger. Het Lage Bergsche Bos wordt met een 7,3 iets lager gewaardeerd, maar dit is nog wel hoger dan bij veel andere groenvoorzieningen. Overigens zullen al deze groenvoorzieningen ook worden bezocht door mensen van buiten Rotterdam, zodat het totale bezoek aan de voorzieningen hoger zal zijn dan het hier genoemde bezoek door Rotterdammers. De uitkomsten van beide meetjaren zijn bij elkaar geteld om te komen tot voldoende respondenten per afzonderlijke groenvoorziening. Voor de groenvoorzieningen met het laagste aandeel bezoekers, geldt dat de laatste twee kolommen wat minder betrouwbare informatie bevatten. Die zijn namelijk alleen gebaseerd op de antwoorden van de bezoekers dus het aantal respondenten is in die gevallen vrij klein. Het zijn juist de minder bezochte groenvoorzieningen die een wat lager rapportcijfer krijgen, maar hoe hoog die waardering exact is in werkelijkheid, is niet helemaal duidelijk. Tabel 4.1 Bezoek en waardering van afzonderlijke groenvoorzieningen, 2013/2014 aandeel bezoekers bezoeken op jaarbasis Rapportcijfer (door bezoekers) Rottemeren 21% ,5 Lage Bergsche Bos 17% ,3 Zevenhuizer Plas 16% ,9 Hoge Bergsche Bos 9% ,1 Midden Delfland 8% ,0 Hitland 6% ,7 Ackerdijkse Plassen* 4% ,7 Oude Maas 18% ,9 Rhoonse Grienden 9% ,2 Brielse Meer 7% ,9 Bernisse* 4% ,6 Strand Hoek van Holland 34% ,2 Kralingse Bos 49% ,3 Het Park 41% ,2 Museumpark 26% ,9 Vroesenpark 14% ,9 Roel Langerakpark* 2% ,1 Zuiderpark 22% ,0 *) Voor gebieden met minder dan 5% bezoekers geldt: de laatste twee kolommen zijn slechts indicatief. in en om Rotterdam, van 26

15 4.2 Bezoek aan afzonderlijke groenvoorzieningen naar persoonskenmerken In de vorige paragraaf werd duidelijk dat het wonen op een bepaalde plek in de stad duidelijk invloed heeft op het al dan niet bezoeken van groenvoorzieningen. De woonlocatie is echter niet de enige verklarende factor. Zaken als leeftijd, opleidingsniveau of de etnische achtergrond zijn ook zeer bepalend voor het gebruik van groen. De volgende tabel illustreert dat. Een leesvoorbeeld: Het recreatiegebied Rottemeren worden jaarlijks door 21% van de Rotterdammers bezocht. Het wordt door 12% van de Rotterdamse sociale minima bezocht en het wordt bezocht door 35% van de Rotterdammers die een inkomen hebben van meer dan twee maal modaal. Tabel 4.2 Bezoek aan afzonderlijke groenvoorzieningen, 2013/2014, percentages voor groepen Rotterdammers Totaal mannen vrouwen jaar jaar jaar jaar Rottemeren Lage Bergsche Bos Hoge Bergsche Bos Zevenhuizer Plas Midden Delfland Hitland Ackerdijkse Plassen Oude Maas Rhoonse Grienden Brielse Meer Bernisse Ander natuurgeb.in omg.r dam Natuurgebied verder weg minstens één van deze recreatiegebieden strand Hoek van Holland Kralingse Bos Het Park Museumpark Vroessenpark Roel Langerakpark Zuiderpark minstens één stadspark Minstens één van alle groenvoorzieningen jaar en ouder Surinaams + Antilliaans Turks, Marokkaans, Kaapverisch, ov. niet-westers Autochtoon Westers allochtoon Laag opgeleid Middelbaar opgeleid Hoog opgeleid sociale minima minimum tot modaal modaal tot 2x modaal meer dan 2x modaal in en om Rotterdam, van 26

16 4.3 Bezoek aan meerdere groenvoorzieningen door dezelfde persoon Ruim driekwart van de Rotterdammers bezoekt op jaarbasis minstens één groenvoorziening en de meesten bezoeken er wel meer dan één. De laatste kolom in de onderstaande tabel laat zien: bijna een kwart van de Rotterdammers bezoekt geen enkele groenvoorziening, tien procent bezoekt er één en tweederde bezoekt er meer dan één. Het gaat hier dus niet om de frequentie (hoeveel keer men iets bezoekt) maar om het aantal verschillende groenvoorzieningen. Ook binnen de categorie stadsparken geldt dat als iemand hier een van bezoekt, hij er meestal twee of meer verschillende bezoekt. Hetzelfde kan gezegd worden over de categorie recreatiegebieden. In de kolom alle groenvoorzieningen in de tabel hieronder zijn alle groenvoorzieningen meegeteld die in de voorgaande grote tabel zijn genoemd, dus ook het strand van Hoek van Holland. De onderste regel in de voorgaande grote tabel betreft het aandeel dat wel minstens één groenvoorziening bezoekt op jaarbasis: 77%van de Rotterdammers. Dat is precies het tegenovergestelde van wat hieronder wordt genoemd geen enkele bezocht : 23% van de Rotterdammers. Deze groep niet-bezoekers bestaat uit relatief veel ouderen, met name 75-plussers, laag opgeleiden, sociale minima en Rotterdammers met een niet-westerse herkomst. Tabel 4.3 Het bezoek aan geen, één of meer groenvoorzieningen, in % van Rotterdammers Stadsparken Recreatiegebieden Alle groenvoorzieningen Geen enkele bezocht Een bezocht Twee of drie bezocht Vier of meer bezocht Totaal Als we kijken naar samenhang tussen het bezoek aan de afzonderlijke groenvoorzieningen, blijkt er alleen echt duidelijke samenhang te zijn tussen het bezoek aan groenvoorzieningen die in elkaars nabijheid te vinden zijn. Het Hoge en het Lage Bergsche Bos bijvoorbeeld, of de Oude Maas en de Rhoonse Grienden. De enige samenhang waar dat niet voor geldt, zien we bij de stadsparken op de Noordoever: er is een vrij sterk verband tussen bezoeken aan het Kralingse Bos, Het Park en het Museumpark. Al dit soort verbanden (correlaties) betekenen dat iemand die het een bezoekt een grote kans heeft om ook het andere te bezoeken. Een concreet voorbeeld: als een Rotterdammer wel eens het Kralingse Bos bezoekt, is de kans vrij groot dat deze persoon ook Het Park wel eens bezoekt. Opvallend is dan toch ook dat het bezoek aan deze stadsparken op de noordoever absoluut geen samenhang vertoont met het bezoek aan het Zuiderpark, het enige stadspark op Zuid dat in de vragenlijst wordt genoemd. 4.4 Bezoek aan groenvoorzieningen en reisafstand Of een Rotterdammer wel eens en specifieke groenvoorziening bezoekt, hangt onder andere af van de afstand tussen dat groen en de eigen woning. Die veronderstelling lijkt althans behoorlijk plausibel en een eerste bewijs daarvoor levert de volgende tabel. Een leesvoorbeeld: Het recreatiegebied Rottemeren wordt bezocht door 21% van de Rotterdammers. Van de Rotterdammers die op de in en om Rotterdam, van 26

17 Noordoever wonen bezoekt 28% het wel eens, van de Rotterdammers op Zuid 9%. De laatste kolom in de tabel geeft aan op welke oever de groenvoorziening ligt (in dit geval de noordoever). Zonder uitzondering is het aandeel bezoekers het hoogst op de maasoever waar de groenvoorziening gesitueerd is. Overigens blijkt uit de tabel ook dat de noordoever sowieso een groter aandeel groenbezoekers telt dan de zuidoever. De laatste regel in de tabel laat zien dat 81% van de noorderlingen wel eens een of meer groenvoorzieningen bezoekt, tegenover 71% van de zuiderlingen. Dat kan overigens mede zijn veroorzaakt doordat er meer groenvoorzieningen op de noordoever in de vragenlijst worden genoemd. Tabel 4.4 Bezoek aan afzonderlijke groenvoorziening, naar wonen in Rotterdam Noord of Zuid, aandeel bezoekers in procenten Woonlocatie Locatie Noord Zuid Totaal van het groen Rottemeren Noord Lage Bergsche Bos Noord Zevenhuizer Plas Noord Hoge Bergsche Bos Noord Midden Delfland Noord Hitland Noord Ackerdijkse Plassen Noord Oude Maas Zuid Rhoonse Grienden Zuid Brielse Meer Zuid Bernisse Zuid Ander in omgeving Rotterdam Natuurgebied verder weg minstens één van deze recreatiegebieden Strand Hoek van Holland Noord Kralingse Bos Noord Het Park Noord Museumpark Noord Vroesenpark Noord Roel Langerakpark Noord Zuiderpark Zuid minstens één van deze stadsparken minstens één van alle groenvoorzieningen Een volgende stap in de analyse is, niet te kijken naar de rivieroever maar naar de werkelijke afstand tussen het woonadres en de groenvoorziening. De volgende tabel laat zien hoeveel procent van de Rotterdammers de genoemde stadsparken bezoekt, uitgesplitst naar afstandsklassen. De afstanden zijn berekend volgens de city blocks methode. Dat wil zeggen dat er vanuit gegaan wordt dat men niet in één rechte lijn (hemelsbreed) van huis naar park kan gaan, maar een of meer keren een hoek om slaat. 3 De tabel vermeldt tevens de absolute aantallen bezoeken die worden gebracht door Rotterdammers die wonen in de genoemde afstandsklassen. De absolute aantallen in tabel 4.6 zijn vrij grove schattingen, die dan ook zijn afgerond op tienduizendtallen. 3 Moet iemand bijvoorbeeld op de kaart naar het noordoosten, dan is de city blocks afstand de volledige afstand in oostelijke richting plus de volledige afstand in noordelijke richting. in en om Rotterdam, van 26

18 Een leesvoorbeeld bij de volgende tabel: Op de onderste regel is te zien dat 49% van de Rotterdammers wel eens het Kralingse Bos bezoekt, een cijfer dat al eerder in dit hoofdstuk werd gepresenteerd. Onder de Rotterdammers die binnen een afstand van één kilometer bij het Kralingse Bos vandaan wonen is dit aandeel bezoekers een stuk hoger: 84% van deze mensen bezoekt het wel eens. Met het toenemen van de afstand neemt het percentage bezoekers af, tot 21% van de Rotterdammers die meer dan tien kilometer bij het Kralingse Bos vandaan wonen. Tabel 4.5 Aandeel bezoekers aan stadsparken, in procenten van de Rotterdammers die wonen binnen genoemde city blocks afstandscategorie tot het betreffende stadspark Kralingse Bos Het Park Museumpark Vroessenpark < 1 km ,5 km ,5-5 km km > 10 km Totaal Zuider- Park Hetzelfde leesvoorbeeld bij de tabel hieronder: Op de onderste regel is te zien dat het Kralingse Bos op jaarbasis tweeënhalf miljoen maal door Rotterdammers wordt bezocht; ook dat cijfer werd al eerder in dit hoofdstuk gepresenteerd. Door Rotterdammers die binnen een afstand van één kilometer bij het Kralingse Bos vandaan wonen worden jaarlijks zo n bezoeken afgelegd. Met het oplopen van de afstand(scategorie) neemt niet altijd het absolute aantal bezoeken af. Dat lijkt op het eerste gezicht merkwaardig, maar het is heel logisch verklaarbaar. De verder weg gelegen afstandscategorieën betreffen grotere gebieden, met meer inwoners. Het aandeel bezoekers neemt weliswaar af, maar dit heeft betrekking op een groeiend aantal mensen. Overigens geldt bijna steeds het verband dat we op het eerste gezicht zouden verwachten: met het toenemen van de afstand, neemt het absolute aantal bezoeken af. Tabel 4.6 Absoluut aantal bezoeken (schatting) aan stadsparken, door Rotterdammers die wonen binnen een city blocks afstandscategorie tot het betreffende stadspark Kralingse Bos Het Park Roel Langerakpark Museumpark Vroessenpark Roel Langerakpark Zuiderpark < 1 km ,5 km ,5-5 km km > 10 km Totaal De invloed van reisafstand in kaartbeelden In de volgende vijf kaarten is steeds een specifiek stadspark aangegeven, met daaromheen drie cirkels. Deze cirkels geven de hemelsbrede afstand aan van waarbinnen een kwart, de helft en in en om Rotterdam, van 26

19 driekwart van alle bezoeken komen 4. Zodoende zijn enkele verschillen tussen de stadsparken te zien. De kleinste cirkel representeert de woonadressen waarvandaan een kwart van de bezoeken komt. Deze cirkel ligt bij het Kralingse Bos vrij dicht langs de randen van deze groenvoorziening. Bij bijvoorbeeld Het Park ligt die cirkel er een stuk ruimer omheen. In deze vijf kaartbeelden is dus het aandeel bezoekers weergegeven, maar geen absolute aantallen. Die verschillen behoorlijk van park tot park, maar dat komt ook verderop nog aan de orde. Het complexe van de werkelijkheid is dat de persoonskenmerken die in het voorgaande al werden besproken voor een deel interfereren met de woonlocatie. Dat geldt voor het onderscheid tussen noord- en zuidoever maar zeker ook bij het onderscheid in afstandsklassen tot groenvoorzieningen. Bijvoorbeeld: de afstand tot het Kralingse Bos is voor Rotterdammers met een laag inkomen gemiddeld genomen groter dan voor Rotterdammers met een hoog inkomen. Een kanttekening bij deze kaarten met cirkels is op zijn plaats. Omdat in de onderzoeksdata een analyse is gemaakt met een hemelsbrede afstand tussen woonadres en groenvoorziening, kunnen de cirkels op de kaart worden ingetekend. De ingetekende afstand is dan naar alle kanten toe even groot. In werkelijkheid zullen er niet van alle kanten even veel bezoekers naar een groenvoorziening komen. Het onderstaande kaartje biedt een goed voorbeeld om dit te illustreren. De donkerste cirkel geeft het gebied aan waar een kwart van de bezoeken aan het Kralingse Bos vandaan komt. We weten dat vrij dicht langs de noordrand van het Kralingse Bos een behoorlijke barrière loopt: de rijksweg A20. Daardoor is het aannemelijk dat vanuit het noordelijke deel van die cirkel niet zo veel bezoeken naar het Kralingse Bos worden afgelegd, maar des te meer vanuit het zuidelijke deel van deze cirkel. Figuur 4.1 Herkomst van bezoeken aan het Kralingse Bos 4 Het gebied waar het totaal van de bezoeken vandaan komt is per definitie de gehele gemeente Rotterdam, inclusief de buitengebieden Hoek van Holland en Rozenburg die niet in de kaart zijn weergegeven. Deze laatste waarde (100% van de bezoeken) is niet ingekleurd. in en om Rotterdam, van 26

20 Figuur 4.2 Herkomst van bezoeken aan Het Park (bij de Euromast) Figuur 4.3 Herkomst van bezoeken aan het Museumpark in en om Rotterdam, van 26

De Rotterdamse marktbezoeker 2013

De Rotterdamse marktbezoeker 2013 rotterdam.nl/onderzoek De Rotterdamse marktbezoeker 2013 Onderzoek en Business Intelligence De Rotterdamse marktbezoeker Resultaten uit de Omnibusenquête 2013 G.H. van der Wilt Onderzoek en Business Intelligence

Nadere informatie

Feitenkaart VVE-monitor Rotterdam 2012 Onderzoek peuterspeelzalen en kinderdagverblijven

Feitenkaart VVE-monitor Rotterdam 2012 Onderzoek peuterspeelzalen en kinderdagverblijven Feitenkaart VVE-monitor Rotterdam 2012 Onderzoek peuterspeelzalen en kinderdagverblijven 1 Onderzoek en Business Intelligence Deze feitenkaart bevat de resultaten van de jaarlijkse Oktobertelling onder

Nadere informatie

De Rotterdamse marktbezoeker. Resultaten uit de Omnibusenquête 2011

De Rotterdamse marktbezoeker. Resultaten uit de Omnibusenquête 2011 De Rotterdamse marktbezoeker Resultaten uit de Omnibusenquête 2011 De Rotterdamse marktbezoeker Resultaten uit de Omnibusenquête 2011 G.H. van der Wilt Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) 31 mei

Nadere informatie

Feitenkaart Verhuizingen naar inkomen in Rotterdam op gebiedsniveau in 2010 en 2011

Feitenkaart Verhuizingen naar inkomen in Rotterdam op gebiedsniveau in 2010 en 2011 Feitenkaart Verhuizingen naar inkomen in Rotterdam op gebiedsniveau in 2010 en 2011 Op verzoek van een aantal gemeenten, waaronder Rotterdam, heeft het CBS berekeningen verricht over de inkomenskenmerken

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk en informele hulp in Rotterdam 2013 Resultaten uit het Vrijetijdsonderzoek 2013

Vrijwilligerswerk en informele hulp in Rotterdam 2013 Resultaten uit het Vrijetijdsonderzoek 2013 rotterdam.nl/onderzoek Vrijwilligerswerk en informele hulp in Rotterdam 2013 Resultaten uit het Vrijetijdsonderzoek 2013 Onderzoek en Business Intelligence Vrijwilligerswerk en informele hulp in Rotterdam

Nadere informatie

Initiatieven, voedsel, stadslandbouw en recreatiegebieden

Initiatieven, voedsel, stadslandbouw en recreatiegebieden rotterdam.nl/onderzoek Initiatieven, voedsel, stadslandbouw en recreatiegebieden Onderzoek en Business Intelligence Initiatieven, voedsel, stadslandbouw en recreatiegebieden Uitkomsten van de vragen van

Nadere informatie

Imago Rotterdamse festivals

Imago Rotterdamse festivals Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) november 2010 In opdracht van Rotterdam Festivals Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteurs: Annemarie Reijnen Project: 10-3331 Adres: Blaak 34, 3011

Nadere informatie

DE ROTTERDAMSE MARKTBEZOEKER 2007

DE ROTTERDAMSE MARKTBEZOEKER 2007 DE ROTTERDAMSE MARKTBEZOEKER 2007 Resultaten uit de Omnibusenquête 2007 G.H. van der Wilt Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2007 In opdracht van Stadstoezicht Centrum voor Onderzoek en Statistiek

Nadere informatie

Huishoudens met inkomen naar belangrijkste bron

Huishoudens met inkomen naar belangrijkste bron INKOMENSBRONNEN ROTTERDAM EN REGIO 2002 In de zomer van 2005 zijn de inkomensgegevens op gemeentelijk, deelgemeentelijk en buurtniveau uit het Regionaal Inkomens Onderzoek 2002 van het CBS beschikbaar

Nadere informatie

Tijdsbesteding van Rotterdamse ouderen

Tijdsbesteding van Rotterdamse ouderen Tijdsbesteding van Rotterdamse ouderen L.P.M. van Dun en C. de Vries Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2010 In opdracht van de dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Strategie en Beleid

Nadere informatie

Recreatief stadsbezoek door Rotterdammers 2011

Recreatief stadsbezoek door Rotterdammers 2011 Recreatief stadsbezoek door Rotterdammers 2011 Recreatief stadsbezoek door Rotterdammers 2011 G.H. van der Wilt Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) november 2012 In opdracht van de afdeling Economie

Nadere informatie

Het Rotterdamse Stadspanel over het kunst- en cultuuraanbod in Rotterdam

Het Rotterdamse Stadspanel over het kunst- en cultuuraanbod in Rotterdam rotterdam.nl/onderzoek Het Rotterdamse Stadspanel over het kunst- en cultuuraanbod in Rotterdam Onderzoek en Business Intelligence Het Rotterdamse Stadspanel over het kunst- en cultuuraanbod in Rotterdam

Nadere informatie

Openingstijden Stadswinkels 2008

Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 René van Duin & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) december 2008 In opdracht van Publiekszaken afdeling Beleid

Nadere informatie

Monitor jeugdwerkloosheid in Rotterdam

Monitor jeugdwerkloosheid in Rotterdam rotterdam.nl/onderzoek Monitor jeugdwerkloosheid in Rotterdam Rapportage op wijkniveau, 31 september 2015 Onderzoek en Business Intelligence Rapportage monitor Jeugdwerkloosheid in Rotterdam Rapportage

Nadere informatie

Inkomensgegevens Rotterdam op deelgemeente- en buurtniveau 2011

Inkomensgegevens Rotterdam op deelgemeente- en buurtniveau 2011 Feitenkaart Inkomensgegevens Rotterdam op deelgemeente- en buurtniveau 2011 Ed 2013 zijn de komensgegevens op gemeentelijk, deelgemeentelijk en buurtniveau uit het Regionaal Inkomens Onderzoek 2011 van

Nadere informatie

Het Rotterdamse Stadspanel over het kunst- en cultuurbeleid en bezuinigingen daarop

Het Rotterdamse Stadspanel over het kunst- en cultuurbeleid en bezuinigingen daarop Het Rotterdamse Stadspanel over het kunst- en cultuurbeleid en bezuinigingen daarop drs. C. de Vries Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) mei 2011 In opdracht van dienst Kunst en Cultuur, gemeente

Nadere informatie

Onderzoek Metropoolregio

Onderzoek Metropoolregio Onderzoek Metropoolregio April 2012 Gemeente Schiedam Onderzoek & Statistiek O n d e r z o e k M e t r o p o o l r e g i o P a g i n a 1 Inleiding Belangrijke items in de samenwerking binnen de metropoolregio

Nadere informatie

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Jeroen Nieuweboer Allochtonen in, en voelen zich minder thuis in Nederland dan allochtonen elders in Nederland. Marokkanen, Antillianen

Nadere informatie

Bezoekersenquête boerenmarkten in Den Haag, Delft en Schiedam

Bezoekersenquête boerenmarkten in Den Haag, Delft en Schiedam Bezoekersenquête boerenmarkten in Den Haag, Delft en Schiedam Martijn Epskamp Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) januari 2010 In opdracht van ds+v (gemeente Rotterdam) en provincie Zuid-Holland

Nadere informatie

RECREATIEF BEZOEK VAN ROTTERDAMMERS AAN ROTTERDAM

RECREATIEF BEZOEK VAN ROTTERDAMMERS AAN ROTTERDAM RECREATIEF BEZOEK VAN ROTTERDAMMERS AAN ROTTERDAM Resultaten uit de Vrijetijdsomnibus 2005 drs. G.H. van der Wilt Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) april 2006 In opdracht van Ontwikkelingsbedrijf

Nadere informatie

SAMENVATTING SAMENVATTING

SAMENVATTING SAMENVATTING SAMENVATTING Hoe waardeert en beleeft de Nederlandse bevolking de ruimtelijke kwaliteit van haar leefomgeving? Deze nulmeting van de Belevingswaardenmonitor Nota Ruimte beschrijft hoe aantrekkelijk Nederlanders

Nadere informatie

Monitor jeugdwerkloosheid in Rotterdam

Monitor jeugdwerkloosheid in Rotterdam rotterdam.nl/onderzoek Monitor jeugdwerkloosheid in Rotterdam Rapportage op wijkniveau, 31 maart 2015 Onderzoek en Business Intelligence Rapportage monitor Jeugdwerkloosheid in Rotterdam Rapportage op

Nadere informatie

Bezoekersonderzoek Staatsbosbeheer. Amersfoort, 16 juni 2016

Bezoekersonderzoek Staatsbosbeheer. Amersfoort, 16 juni 2016 Bezoekersonderzoek Staatsbosbeheer Amersfoort, 16 juni 2016 Uitbreiden monitoringsscope van inzoomen per gebied naar combineren met uitzoomen naar streek bij vergelijkbare opzet en tijdstip Vraag naar

Nadere informatie

LAAGGELETTERDHEID IN DELFSHAVEN

LAAGGELETTERDHEID IN DELFSHAVEN LAAGGELETTERDHEID IN DELFSHAVEN Uitgevoerd door: CINOP Advies Etil Kohnstamm Instituut Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA), Maastricht University DEZE FACTSHEETRAPPORTAGE IS ONTWIKKELD

Nadere informatie

Inkomens en verhuizingen in Rotterdam Uitkomsten en toelichting (update)

Inkomens en verhuizingen in Rotterdam Uitkomsten en toelichting (update) Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek Inkomens en verhuizingen in Rotterdam Uitkomsten en toelichting (update) Harold Kroeze januari 2007 Inleiding Het Centrum voor Beleidsstatistiek

Nadere informatie

Vrijwilligers en informele hulp in Rotterdam 2011. Resultaten uit het Vrijetijdsonderzoek 2011

Vrijwilligers en informele hulp in Rotterdam 2011. Resultaten uit het Vrijetijdsonderzoek 2011 Vrijwilligers en informele hulp in Rotterdam 2011 Resultaten uit het Vrijetijdsonderzoek 2011 Vrijwilligerswerk en informele hulp in Rotterdam 2011 Resultaten uit het Vrijetijdsonderzoek 2011 Projectnummer

Nadere informatie

Evenementen in Hoek van Holland - 2009

Evenementen in Hoek van Holland - 2009 Evenementen in Hoek van Holland - 2009 Evenementen in Hoek van Holland - 2009 René van Duin & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) december 2009 In opdracht van deelgemeente Hoek

Nadere informatie

Factsheets Leeswijzer

Factsheets Leeswijzer Factsheets Leeswijzer Voor het Koopstromenonderzoek Randstad 2011 zijn naast een hoofdrapport en een internetapplicatie factsheets ontwikkeld om de onderzoeksresultaten overzichtelijk en helder te presenteren.

Nadere informatie

Verplaatsingen in Rotterdam, Stadsregio en Nederland, 2004-2011

Verplaatsingen in Rotterdam, Stadsregio en Nederland, 2004-2011 Verplaatsingen in, Stadsregio en, 2004-2011 VERPLAATSINGEN IN ROTTERDAM, STADSREGIO EN NEDERLAND, 2004-2011 drs. C. de Vries Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) februari 2013 In opdracht van afdeling

Nadere informatie

10. Veel ouderen in de bijstand

10. Veel ouderen in de bijstand 10. Veel ouderen in de bijstand Niet-westerse allochtonen ontvangen 2,5 keer zo vaak een uitkering als autochtonen. Ze hebben het vaakst een bijstandsuitkering. Verder was eind 2002 bijna de helft van

Nadere informatie

WONEN EN LEREN VAN VOLWASSENEN IN DE REGIO REGIOVERKEER IN DE VOLWASSENENEDUCATIE

WONEN EN LEREN VAN VOLWASSENEN IN DE REGIO REGIOVERKEER IN DE VOLWASSENENEDUCATIE WONEN EN LEREN VAN VOLWASSENEN IN DE REGIO REGIOVERKEER IN DE VOLWASSENENEDUCATIE drs. J.M. Reijnen Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) 27 januari 2005 In opdracht van de Dienst Stedelijk Onderwijs

Nadere informatie

Quickscan Rotterdamse jongeren in hun vrije tijd, 2009/2010

Quickscan Rotterdamse jongeren in hun vrije tijd, 2009/2010 Quickscan Rotterdamse jongeren in hun vrije tijd, 2009/2010 Chris de Vries & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) oktober 2010 In opdracht van Dienst Kunst en Cultuur (dkc), gemeente

Nadere informatie

Onderzoek Programma Wereldhavenstad

Onderzoek Programma Wereldhavenstad rotterdam.nl/onderzoek Onderzoek Programma Wereldhavenstad Rapportage 0-meting 2013 Onderzoek en Business Intelligence Onderzoek Programma Wereldhavenstad Rapportage 0-meting 2013 Margriet Heessels, Martijn

Nadere informatie

Binnensteden en hun bewoners

Binnensteden en hun bewoners Binnensteden en hun bewoners 11 Bert Raets Publicatiedatum CBS-website: 23 september 211 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig cijfer x

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R VOEDING, BEWEGING EN GEWICHT K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Jeugd 2010 6 Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD

Nadere informatie

Hoe veilig is Leiden?

Hoe veilig is Leiden? Hoe veilig is? Veiligheidsmonitor gemeente Tabellenrapport April 2014 Colofon Uitgave I&O Research Zuiderval 70 Postbus 563, 7500 AN Enschede Rapportnummer 2014/015 Datum April 2014 Opdrachtgever Auteurs

Nadere informatie

Quickscan Rotterdamse jongeren in hun vrije tijd, 2011

Quickscan Rotterdamse jongeren in hun vrije tijd, 2011 Quickscan Rotterdamse jongeren in hun vrije tijd, 2011 Quickscan Rotterdamse jongeren in hun vrije tijd, 2011 Chris de Vries & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) november 2012

Nadere informatie

JONGE MOEDERS IN ROTTERDAM. Stand van zaken 2008

JONGE MOEDERS IN ROTTERDAM. Stand van zaken 2008 JONGE MOEDERS IN ROTTERDAM. Stand van zaken 2008 Jo nge moeder s in Ro tterdam Stand van zaken 2008 L.P.M. van Dun en J.M. Reijnen Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) oktober 2008 In opdracht van

Nadere informatie

Fact sheet. dat de segregatie in het voortgezet onderwijs

Fact sheet. dat de segregatie in het voortgezet onderwijs Fact sheet nummer 4 juni 2010 Segregatie in het voortgezet onderwijs In Amsterdam worden de zwarte middelbare scholen steeds zwarter en de witte steeds witter. Hoe komt dat? Niet alleen doordat allochtone

Nadere informatie

Verhuizingen en uitstroom onder WWB-klanten in de deelgemeenten Charlois en Feijenoord. Fred Reelick

Verhuizingen en uitstroom onder WWB-klanten in de deelgemeenten Charlois en Feijenoord. Fred Reelick Verhuizingen en uitstroom onder WWB-klanten in de deelgemeenten Charlois en Feijenoord Fred Reelick Verhuizingen en uitstroom onder WWB-klanten in de deelgemeenten Charlois en Feijenoord Januari 2011 Fred

Nadere informatie

Feitenkaart. Inkomensgegevens Rotterdam en regio 2012 (februari 2015, 2e druk)

Feitenkaart. Inkomensgegevens Rotterdam en regio 2012 (februari 2015, 2e druk) Feitenkaart Inkomensgegevens Rotterdam en regio 2012 (februari 2015, 2e druk) Ed 2014 zijn de komensgegevens op gemeentelijk, deelgemeentelijk en buurtniveau uit het Regionaal Inkomens Onderzoek 2012 van

Nadere informatie

Cultuur in de buurt 2005-2011

Cultuur in de buurt 2005-2011 rotterdam.nl/onderzoek Cultuur in de buurt 2005-2011 Deel 1: Rotterdam Centrum Een onderzoek naar cultuurparticipatie in Rotterdamse buurten Onderzoek en Business Intelligence Cultuur in de buurt 2005-2011

Nadere informatie

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt s op de arbeidsmarkt Moniek Coumans De arbeidsdeelname van alleenstaande moeders is lager dan die van moeders met een partner. Dit verschil hangt voor een belangrijk deel samen met een oververtegenwoordiging

Nadere informatie

Quickscan Rotterdamse jongeren in hun vrije tijd, 2007

Quickscan Rotterdamse jongeren in hun vrije tijd, 2007 Quickscan Rotterdamse jongeren in hun vrije tijd, 2007 Chris de Vries & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) september 2009 In opdracht van Dienst Kunst en Cultuur (dkc) Centrum voor

Nadere informatie

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld NEDERLANDERS OVER DE VIERDAAGSE Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen Nienke Lammertink en Koen Breedveld Mei 2016 1 Nederlanders over de

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk en informele hulp in Rotterdam 2009 Resultaten uit de Vrijetijdsomnibusenquête 2009

Vrijwilligerswerk en informele hulp in Rotterdam 2009 Resultaten uit de Vrijetijdsomnibusenquête 2009 Vrijwilligerswerk en informele hulp in Rotterdam 2009 Resultaten uit de Vrijetijdsomnibusenquête 2009 Vrijwilligerswerk en informele hulp in Rotterdam 2009 Resultaten uit de Vrijetijdsomnibusenquête 2009

Nadere informatie

KRALINGEN-CROOSWIJK IN BEELD 2007

KRALINGEN-CROOSWIJK IN BEELD 2007 KRALINGEN-CROOSWIJK IN BEELD 2007 Martijn Epskamp Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) April 2008 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteur: Martijn Epskamp Project: 07-2746 Prijs: 20,- Adres:

Nadere informatie

Cultuur in de buurt 2005-2011

Cultuur in de buurt 2005-2011 rotterdam.nl/onderzoek Cultuur in de buurt 2005-2011 Deel 3: Overschie Een onderzoek naar cultuurparticipatie in Rotterdamse buurten Onderzoek en Business Intelligence Cultuur in de buurt 2005-2011 Deel

Nadere informatie

Van Klacht Naar Kracht deelnemersresultaten april 2010-2011

Van Klacht Naar Kracht deelnemersresultaten april 2010-2011 Feitenkaart Van Klacht Naar Kracht deelnemersresultaten april 010-011 In september 007 is de uitvoering van het Rotterdamse leefstijlprogramma Van Klacht naar Kracht gestart. Het doel van het programma

Nadere informatie

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO In opdracht van: DWI Projectnummer: 13010 Anne Huizer Laure Michon Clemens Wenneker Jeroen Slot Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N LICHAAMSBEWEGING EN GEWICHT V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 4 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in

Nadere informatie

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Projectnummer: 10203 In opdracht van: Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer drs. Merijn Heijnen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL

Nadere informatie

De analyse van stadsdeel Noord is opgebouwd uit een drietal componenten:

De analyse van stadsdeel Noord is opgebouwd uit een drietal componenten: Analyse stadsdeel Noord, 2002 1. Opzet van de analyse De analyse van stadsdeel Noord is opgebouwd uit een drietal componenten: een tabel ( Onderliggende indicatoren van de bewonersscore, stadsdeel Noord,

Nadere informatie

Vervoersproblematiek Wwb-ers

Vervoersproblematiek Wwb-ers rotterdam.nl/onderzoek Vervoersproblematiek Wwb-ers Resultaten uit de Omnibusenquête en een enquête onder deelnemers aan het Werk Loont-traject Onderzoek en Business Intelligence Vervoersproblematiek Wwb-ers

Nadere informatie

szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding

szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding Naar aanleiding van vragen over de hoge arbeidsongeschiktheidspercentages

Nadere informatie

Beleving Theaterfestival Boulevard 2012 Onderzoeksrapportage. Life is Wonderful

Beleving Theaterfestival Boulevard 2012 Onderzoeksrapportage. Life is Wonderful Postbus 450 5600 AL Eindhoven +31 (0)40-84 89 280 www.dynamic-concepts.nl info@dynamic-concepts.nl Beleving Theaterfestival Boulevard Life is Wonderful Dynamic Concepts consultancy Eindhoven Copyright

Nadere informatie

Verhuisplannen en woonvoorkeuren

Verhuisplannen en woonvoorkeuren Verhuisplannen en woonvoorkeuren Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 Bevolkingsdaling ontstaat niet alleen door demografische ontwikkelingen, zoals ontgroening en vergrijzing of

Nadere informatie

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 In de Eemsdelta zijn verschillende ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de leefbaarheid.

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

Check Je Kamer Rapportage 2014

Check Je Kamer Rapportage 2014 Check Je Kamer Rapportage 2014 Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt April 2015 Dit is een uitgave van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Voor vragen of extra informatie kan gemaild worden

Nadere informatie

Zorggebruik. 5.1 Inleiding. 5.2 Contact eerste lijn

Zorggebruik. 5.1 Inleiding. 5.2 Contact eerste lijn Dit rapport is een uitgave van het NIVEL in 2004. De gegevens mogen met bronvermelding (H van Lindert, M Droomers, GP Westert.. Een kwestie van verschil: verschillen in zelfgerapporteerde leefstijl, gezondheid

Nadere informatie

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n)

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n) Raadsinformatiebrief (openbaar) gemeente Maassluis Aan de leden van de gemeenteraad in Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis T 010-593 1931 E gemeente@maassluis.nl I www.maassluis.nl ons kenmerk 2010-4748

Nadere informatie

Cultuur in de buurt 2005-2011

Cultuur in de buurt 2005-2011 rotterdam.nl/onderzoek Cultuur in de buurt 2005-2011 Deel 5: Hillegersberg-Schiebroek Een onderzoek naar cultuurparticipatie in Rotterdamse buurten Onderzoek en Business Intelligence Cultuur in de buurt

Nadere informatie

Tabak, cannabis en harddrugs

Tabak, cannabis en harddrugs JONGERENPEILING 0 ZUID-HOLLAND NOORD De jongerenpeiling heeft als doel om periodiek op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Dit is het eerste

Nadere informatie

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen

Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen Leeswijzer Jeugdgezondheidszorg Utrecht tabellen In de volgende werkblad(en) staan tabellen behorend bij een bepaald thema. De tabellen zijn toegespitst op de door u opgevraagde leeftijdscategorie. In

Nadere informatie

Factsheet Demografische ontwikkelingen

Factsheet Demografische ontwikkelingen Factsheet Demografische ontwikkelingen 1. Inleiding In deze factsheet van ACB Kenniscentrum aandacht voor de demografische ontwikkelingen in Nederland en in het bijzonder in de provincie Noord-Holland.

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Gezondheidsenquête 2008

Gezondheidsenquête 2008 Gezondheidsenquête 008 De gezondheid van volwassenen in Rotterdam Januari 00, tweede druk GGD Rotterdam-Rijnmond Berdi Christiaanse Gea Schouten Bianca Stam Johan van Veelen Voorwoord In dit rapport vindt

Nadere informatie

Jongeren in Rotterdam en Nederland, 2007 en 2011. Vinodh Lalta, CBS-CvB

Jongeren in Rotterdam en Nederland, 2007 en 2011. Vinodh Lalta, CBS-CvB Jongeren in Rotterdam en Nederland, 2007 en 2011 Vinodh Lalta, CBS-CvB Centrum voor Beleidsstatistiek Commerciële afdeling van het CBS Maakt zelf geen statistieken, maar combineert en koppelt bestaande

Nadere informatie

Rotterdammers over de gemeentelijke dienstverlening 2013

Rotterdammers over de gemeentelijke dienstverlening 2013 rotterdam.nl/onderzoek Rotterdammers over de gemeentelijke dienstverlening 2013 Onderzoek en Business Intelligence Rotterdammers over de gemeentelijke dienstverlening 2013 G.H. van der Wilt Onderzoek

Nadere informatie

Fietsen in deelgemeente Noord

Fietsen in deelgemeente Noord rotterdam.nl/onderzoek Fietsen in deelgemeente Noord Onderzoek en Business Intelligence Fietsen in deelgemeente Noord Margriet Heessels Onderzoek en Business Intelligence (OBI) juni 2013 In opdracht van

Nadere informatie

Sociaal-economische schets van Leiden Zuidwest 2011

Sociaal-economische schets van Leiden Zuidwest 2011 Sociaal-economische schets van Zuidwest 2011 Zuidwest is onderdeel van het en bestaat uit de buurten Haagwegnoord en -zuid, Boshuizen, Fortuinwijk-noord en -zuid en de Gasthuiswijk. Zuidwest heeft een

Nadere informatie

WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER?

WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER? WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER? Amsterdam, november 2011 Auteur: Dr. Christine L. Carabain NCDO Telefoon (020) 5688 8764 Fax (020) 568 8787 E-mail: c.carabain@ncdo.nl 1 2 INHOUDSOPGAVE Samenvatting

Nadere informatie

Winkelatlas Rotterdam2011

Winkelatlas Rotterdam2011 Winkelatlas Rotterdam2011 Resultaten Koopstromenonderzoek 2011 Rotterdam April 2012 Winkelatlas Rotterdam 2011 Resultaten Koopstromenonderzoek 2011 Rotterdam April 2012 Colofon Uitgave I&O Research Zuiderval

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Demografische gegevens ouderen

Demografische gegevens ouderen In dit hoofdstuk worden de demografische gegevens van de doelgroep ouderen beschreven. We spreken hier van ouderen indien personen 55 jaar of ouder zijn. Dit omdat gezondheidsproblemen met name vanaf die

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Wijkaanpak. bekendheid, betrokkenheid en communicatie

Wijkaanpak. bekendheid, betrokkenheid en communicatie Afdeling Onderzoek & Statistiek Gemeente Deventer Karen Teunissen April 2006 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Bekendheid en betrokkenheid 4 Samenvatting 8 Hoofdstuk 2 Communicatie 9 Samenvatting 12

Nadere informatie

Rotterdam.nl telefoon 14 010. Wie doet wat. VraagWijzer Vrijwilligers Nibud. Maatschappelijk. werk. Ik pak mijn schulden aan

Rotterdam.nl telefoon 14 010. Wie doet wat. VraagWijzer Vrijwilligers Nibud. Maatschappelijk. werk. Ik pak mijn schulden aan Rotterdam.nl telefoon 14 010 Wie doet wat Maatschappelijk werk VraagWijzer Vrijwilligers Nibud Ik pak mijn schulden aan 2 Kredietbank Rotterdam Ik pak mijn schulden aan De Kredietbank Rotterdam (KBR) is

Nadere informatie

Waardering van voorzieningen, vervoer en werk

Waardering van voorzieningen, vervoer en werk Waardering van voorzieningen, vervoer en werk Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 Een afname van het inwoneraantal heeft gevolgen voor het voorzieningenniveau. Er zal immers niet

Nadere informatie

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann Overwerken in Nederland Ingrid Beckers en Clemens Siermann In 4 werkte 37 procent de werknemers in Nederland regelmatig over. Bijna een derde het overwerk is onbetaald. Overwerk komt het meeste voor onder

Nadere informatie

Consumentenonderzoek Toerisme

Consumentenonderzoek Toerisme Consumentenonderzoek Toerisme 2009 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Stenden Instituut Service Management onderdeel

Nadere informatie

Rotterdam Veiligheidsindex 2012

Rotterdam Veiligheidsindex 2012 Rotterdam Veiligheidsindex 2012 Meting van de veiligheid in Rotterdam 2 Rotterdam Veiligheidsindex 2012 Meting van de veiligheid in Rotterdam Inhoud Woord vooraf 5 1. Inleiding 7 2. Rotterdam 9 3. Deelgemeenten

Nadere informatie

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Publicatiedatum CBS-website: 16 juli 2007 Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Centraal Bureau voor de Statistiek Samenvatting Op 1 januari 2006 is de nieuwe Zorgverzekeringswet inwerking getreden,

Nadere informatie

COFFEESHOPBEZOEK ROTTERDAM VOORJAAR 2012

COFFEESHOPBEZOEK ROTTERDAM VOORJAAR 2012 COFFEESHOPBEZOEK ROTTERDAM VOORJAAR 2012 R. Nijkamp B. Bieleman COFFEESHOPBEZOEK ROTTERDAM VOORJAAR 2012 Augustus 2012 INTRAVAL Groningen-Rotterdam INHOUDSOPGAVE Pagina 1. Inleiding 1 1.1 Vraagstelling

Nadere informatie

Meer of minder uren werken

Meer of minder uren werken Meer of minder uren werken Jannes de Vries Een op de zes mensen die minstens twaalf uur per week werken (de werkzame beroeps bevolking) wil meer of juist minder uur werken. Van hen heeft minder dan de

Nadere informatie

Bewegen en overgewicht in Purmerend

Bewegen en overgewicht in Purmerend Bewegen en overgewicht in Purmerend In opdracht van: Spurd, Marianne Hagenbeuk Uitgevoerd door: Monique van Diest Team Beleidsonderzoek en Informatiemanagement Gemeente Purmerend mei 2009 Verkrijgbaar

Nadere informatie

Cultuurparticipatie van Rotterdammers, 2011

Cultuurparticipatie van Rotterdammers, 2011 Cultuurparticipatie van Rotterdammers, 2011 Cultuurparticipatie van Rotterdammers, 2011 drs. M. Heessels en drs. C. de Vries Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Augustus 2012 In opdracht van gemeente

Nadere informatie

Jeugdwerkloosheid. achtergronddocument

Jeugdwerkloosheid. achtergronddocument Jeugdwerkloosheid achtergronddocument Jeugdwerkloosheid In opdracht van: OJZ en Participatie Projectnummer: Idske de Jong Anne Huijzer Robert Selten Carine van Oosteren Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Slachtoffers van woninginbraak

Slachtoffers van woninginbraak 1 Slachtoffers van woninginbraak Fact sheet juli 2015 Woninginbraak behoort tot High Impact Crime, wat wil zeggen dat het een grote impact heeft en slachtoffers persoonlijk raakt. In de regio Amsterdam-Amstelland

Nadere informatie

Inkomens en verhuizingen binnen Rotterdam 2001 2007

Inkomens en verhuizingen binnen Rotterdam 2001 2007 11 Inkomens en verhuizingen binnen Rotterdam 2001 2007 Kathleen Geertjes Martine de Mooij Centraal Bureau voor de Statistiek Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

2012, peiling 3a september 2012

2012, peiling 3a september 2012 resultaten 2012, peiling 3a september 2012 Van 13 tot en met 26 juni is er een peiling onder het HengeloPanel gehouden. Van de 2.696 panelleden die waren uitgenodigd, hebben 1.963 leden de vragenlijst

Nadere informatie

Omnibusenquête 2015. deelrapport. Studentenhuisvesting

Omnibusenquête 2015. deelrapport. Studentenhuisvesting Omnibusenquête 2015 deelrapport Studentenhuisvesting Omnibusenquête 2015 deelrapport Studentenhuisvesting OMNIBUSENQUÊTE 2015 deelrapport STUDENTENHUISVESTING Zoetermeer, 9 december 2015 Gemeente Zoetermeer

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N PSYCHOSOCIALE GEZONDHEID V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 3 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009

Nadere informatie

OV-plangedrag Breng-reizigers

OV-plangedrag Breng-reizigers OV-plangedrag Breng-reizigers Lectoraat Human Communication Development Auteurs: Daphne Hachmang Renée van Os Els van der Pool Datum: 9-9-2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Achtergrond onderzoek 4 2.1

Nadere informatie

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 1 Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 Fact sheet juni 2015 De werkloosheid onder Amsterdamse jongeren is voor het eerst sinds enkele jaren weer gedaald. Van de bijna 140.000 Amsterdamse jongeren

Nadere informatie

INVENTARISATIE BEDRIJVENTERREINEN REGIO ROTTERDAM

INVENTARISATIE BEDRIJVENTERREINEN REGIO ROTTERDAM INVENTARISATIE BEDRIJVENTERREINEN REGIO ROTTERDAM G.H. van der Wilt en W.H.M. van der Zanden Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) maart 2006 In opdracht van Stadsregio Rotterdam en Ontwikkelingsbedrijf

Nadere informatie

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/volksgezondheid Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht - 2012 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht,

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar

Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar Samenvatting Hoofdstuk 2 geeft een profiel van de inwoners van Leiden. Dit hoofdstuk is gebaseerd op zowel kerncijfers uit de Gemeentelijke Basis Administratie zoals aantal

Nadere informatie