JACOPONE van TODI, een Nar als Mysticus

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "JACOPONE van TODI, een Nar als Mysticus"

Transcriptie

1 JACOPONE van TODI, een Nar als Mysticus Lezing gehouden door pastor John Batist op donderdag 19 november 2009 Ca jeugd, studie en baan Jacopone van Todi is een relatief onbekende mysticus uit de Middeleeuwen, die echter de afgelopen 25 jaar weer sterker in de belangstelling gekomen is. Dit dankzij de grotere aandacht voor spiritualiteit, voor mystiek in het algemeen. Maar ook omdat men hem steeds meer is gaan rekenen tot de grootmeesters van de Italiaanse lyriek. Jacopone is ergens tussen 1230 en 1236 geboren en behoorde tot het adellijke geslacht Benedetti dat gevestigd was in Todi (waar hij naar vernoemd is), in die tijd een bloeiend provinciestadje in Umbrië, niet ver van Assisi. Zijn oorspronkelijke naam was dus Jacopo Benedetti. De familie was zeer invloedrijk. Zo is bekend dat zijn oom Piëtro Benedetti van bisschop van Todi was. Over zijn jeugd is verder weinig bekend. Maar ongetwijfeld heeft hij een opvoeding en scholing genoten die paste bij zijn afkomst. Naast lezen en schrijven zal hij vertrouwd zijn gemaakt met de cultuur, met muziek en de klassieken. Verder weten we dat hij daarna rechten heeft gestudeerd aan de beroemde Universiteit van Bologna, en dat hij als student behoorlijk de bloemetjes buiten zette. Na terugkomst in Todi vestigde hij zich daar als 'procuratore legale', dat is zoiets als notaris en accountant ineen. Door zijn gewiekste manier van zaken doen raakte Jacopo al snel in zeer goede doen en in 1267 trouwde hij met de schone Vanna, dochter van de graaf van Coldimezzo, een landgoed vlakbij Todi. Hij was toen dus ± 34 jaar dood van Vanna Maar al binnen een jaar sloeg het noodlot toe. Tijdens een groot feest in het kasteel van Vanna s ouders, in Coldimezzo, stortte het balkon naar beneden, vanwaar Vanna de feestelijkheden bekeek. Toen Jacopo haar onder het puin vond, was ze stervende. Om haar meer lucht te geven, maakte hij haar jurk open en ontdekte toen dat ze een ruwharen boetekleed droeg onder haar weelderige feestkleding. Onder haar mooie en welvarende leventje, bleek ze een leven te leiden van armoede en boetedoening. In één klap raakte hij niet alleen zijn vrouw kwijt, maar werd ook geconfronteerd met een kant van zijn vrouw waar hij niets van wist: haar spiritualiteit van nederigheid. Blijkbaar leefde zij van waarden, die in zijn eigen leven geen enkele plaats hadden. Zijn yuppie-wereldje stortte volledig in elkaar en hij raakte in een diepe geestelijke crisis, die alles op z n kop zette gekte Jacopone leek wel waanzinnig te worden: van de ene op de andere dag liet hij alles achter en begon een totaal nieuw leven. Hij zwierf rond als bedelaar en plaaggeest. Helène Noltenius schreef over hem: Jacopone deed geen afstand van zijn bezittingen, hij vluchtte eruit, hij smijt ze met handen vol in het gezicht van elk die hem argumenterend naderde. Plotseling dichter geworden, zingt hij 1

2 een hevig loflied op de armoede, dat allen moest ontstellen die hem kenden als een gewiekste duitendief. De verhalen over zijn dwaasheid zijn talloos. Zo verscheen hij op een familiefeest dansend en zingend en van top tot teen met pek en veren besmeurd. Normaal gesproken was dat een straf, een vernedering. Maar hij deed het vrijwillig, zichzelf vernederen, om daarmee de anderen te shockeren en tot andere gedachten te brengen. Op een andere keer had een rijke heer uit Todi kippen gekocht op de markt, maar vond het beneden zijn stand om die zelf naar huis te dragen. Hij zag de arme sloeber Jacopone en vroeg hem tegen betaling van een aalmoes, de kippen naar zijn huis te brengen. Jacopone bracht de kippen echter niet naar diens huis, maar stopte ze in de familiegraftombe van de rijkaard. Toen de woedende man vroeg waar zijn kippen waren, nam Jacopone hem mee naar het graf, tilde de zerk op en zei: Zie, heer, dit is toch uw huis voor eeuwig? Daarnaast schreef hij spotliedjes, maar ook z.g. Laudi (= Zangen ), spirituele gedichten op populaire volkswijsjes. Ik kom daar nog op terug. Deze gekke fratsen hadden natuurlijk een doel. Hij wilde de mensen aan het denken zetten. Hij wilde hen de leegheid van hun bestaan laten inzien. Macht en rijkdom geven geen wezenlijke vervulling van je leven. Die vervulling kan alleen God geven, zo had hij ontdekt. Want - net als Franciscus - was hij diep geraakt door het besef, dat Jezus, komend van de almachtige, grote God, zichzelf klein had gemaakt, mens met ons was geworden, en totaal ontluisterd was gestorven aan het kruis. Een paar verzen uit Laudes nr. 48 illustreren zijn spiritualiteit: Om mij, zondaar, te verlossen, heb jij je aan de dood uitgeleverd! Ik kan niet anders dan gek worden,nadat jij mij dit hebt onderwezen. Ik zie mijn Heer aan het kruis genageld en wens hem te troosten! O, mijn Heer, je bent naakt en ik heb overvloed aan kleren; Niet mooi zie Je eruit in dit spel;ik verzadig me en Jij lijdt honger; Jij staat te schande en ik zie uit naar eer! Voor Jacopone was dit hét beeld van de oneindige liefde van God. Daarin wilde Jacopone delen, door Christus na te volgen. Allereerst door net als Jezus in uiterlijke zin in armoede te leven. Maar dat was niet het doel op zich. Het eigenlijke doel was (en is): door zo te leven, jezelf leeg te maken, kun je ruimte in je leven scheppen voor God in jou. Dan vind je geestelijke rijkdom. Hij strooit zijn liefde namelijk zomaar in je uit. Hoe meer je openstaat voor God, hoe meer je God lief hebt, hoe meer Hij je kan vervullen met zijn Liefde. Jacopone vat dit in een van zijn gedichten heel kernachtig zó samen: Wie begeert wordt bezeten. Hij heeft zich verkocht aan wat hij mint God houdt geen verblijf in een eng hart. Hij is zo groot als je liefde bezit Hij wilde de mensen dus brengen tot dezelfde radicale bekering die hij zelf had doorgemaakt: zonder compromis en met een overweldigende hartstocht gaan kiezen voor Christus. Sommige tijdgenoten begrepen hier weinig van of wilden hem niet begrijpen. Wat hij met zijn Laudes en zijn grollen verkondigde, was immers een kritiek op hun weelderige leefwijze die ten koste van de armen ging. En dat comfortabele leven lieten ze niet graag los. Het clowneske en onaangepaste gedrag was voor hen een mooi excuus om Jacopone te beschouwen als een dorpsgek en een nietsnut: Gekke Japie. Een dankbaar figuur om te vernederen en de spot mee te drijven. 2

3 Maar anderen zagen in hem iets van een nar, een cabaretier, die met zijn grollen zijn publiek wilde confronteren met hun amorele leefwijze. Zij noemden hem meer liefdevol Guillare di Dio, een 'Dwaas Gods', een betiteling die op de Bijbel teruggaat, waar Paulus zegt dat wij 'dwaas zijn omwille van Christus' (1 Kor. 4:10). Weer anderen zagen in hem ook wel een bizzacone, een publieke boetedoener. Wie dus dieper kijkt, ziet dat dit de periode was van zijn ommekeer en volledige overgave aan God, mede geïnspireerd door Franciscus broeder Franciscaan Het is niet vreemd, dat hij daardoor geïnspireerd werd. Franciscus was immers nog maar kort voor de geboorte van Jacopone gestorven (in 1226). En Todi lag niet ver van Assisi. De verhalen over hem waren daar natuurlijk bekend. Bovendien: de orde die Franciscus gesticht had, had een geweldige groei doorgemaakt. De rondtrekkende en bedelende Franciscaner Minderbroeders waren alom bekend. Die leefwijze sloot aan bij wat Jacopone zelf ontdekt had. En nadat hij zo tien jaar had rondgezworven meldde hij zich (in 1278) aan bij een Franciscanenklooster San Fortunato te Todi. Hij hoopte daar een gemeenschap te vinden, waarin men als echte minderbroeders zou leven. Maar het ideaal van de totale armoede van Franciscus werd in de franciscaanse kloosters al niet meer zo heftig nageleefd. Er ontstond tweespalt tussen de z.g. 'communalen', die het wat kalmer aan willen doen in een rustig kloosterleven en de 'spiritualen', die veel rigoureuzer de idealen van Franciscus willen naleven. Het zal niet verbazen dat Jacopone met hartstocht partij kiest voor de Spirituelen. De houding van slappere medebroeders bekritiseerde hij o.a. door het schrijven van hekeldichten. Wie om Christus waanzinnig is geworden, lijkt gekweld en gepijnigd, Maar hij is een leermeester, gedoctoreerd in de natuur en in de theologie. Wie om Christus waanzinnig wordt, lijkt gek aan de mensen; Wie deze ervaring niet heeft gehad, lijkt het een ontsporing. Wie deze leerschool wil binnengaan, zal een nieuwe leer ontdekken. Wie deze waanzin niet ervaart,weet nog niet wat goed is. Wie zich in deze dans wil scharen, vindt mateloze minne; Honderd dagen aflaat voor wie hem uitjouwt. Wat zijn levensinstelling betreft, behoort Jacopone inderdaad dus echt tot die spirituele Franciscanen. Zij zagen 'Moeder Armoede' als hun geliefde, en sloten met Haar een mystiek huwelijk. Met zijn medebroeders zwierf hij rond en verspreidde zijn gedachten in kerken in Italië. In deze tijd schrijft hij talloze liederen. Ze zijn volks en passen in de traditie van de minstreel. Inhoudelijk gaan ze over de mystieke weg, die hij probeert te gaan. Er bestaat voor Jacopone maar één weg: de mystieke mens moet gegrondvest zijn op het niets, op de totale vernieting van zichzelf. Met andere woorden: alles loslaten wat jou van de liefde van God afhoudt of afleidt. Dat kan bezit zijn, maar ook je status, of je denken dat je alles wel in de hand hebt, dat jij je leven kunt maken. Dat laatste is een illusie. Niemand weet of hij morgen nog gezond is, of z n bezit nog heeft of überhaupt nog leeft. Dat niet meer najagen, je leegmaken van je ik-gerichtheid, schept de ruimte waarin God geboren kan worden. Of zoals Jacopone en andere mystici dat noemen: dan kan de Minne (= de goddelijke liefde) zich ten volle ontplooien. Zo schrijft hij:: 3

4 O hoge nietheid, jouw werking is zo krachtig, dat je alle deuren wijd openspert en binnentreedt in 't oneindige. Jij voedt je met Waarheid en geen dood vrees je,scheve dingen maak je recht,het duistere verhelder je; zozeer maak je het hart één in goddelijke vriendschap, dat er geen ongelijkvormigheid bestaat die de Minne tegenspreekt. (zang 92, ) radicaal als Franciscus Ik noemde al de richtingenstrijd binnen de Orde van de Franciscanen: de conventuelen en de spirituelen. Jacopone behoorde tot die laatste groep. Die wilden graag meer zelfstandigheid. Daarom ging in 1294 een delegatie van de Spirituelen o.l.v. Jacopone naar paus Celestinus V. Deze paus was een wonderbaarlijke uitzondering tussen zijn ambtgenoten in de Middeleeuwen. Hij was oorspronkelijk monnik en behoorde tot een broederschap van kluizenaars die gelieerd was aan de Franciscanen. Een uitgesproken spirituele paus die de kerk wilde hervormen en zich verzette tegen haar rijkdom en wereldlijke macht. Bij hem vonden Jacopone en zijn broeders dus een gewillig oor. Zij kregen toestemming om onafhankelijk van de Communalen, de Franciscaanse Regel radicaal na te leven. Maar die vrijheid duurt niet lang. Celestinus was niet opgewassen tegen de machten binnen de pauselijke hofhouding en moest al na een half jaar aftreden onder druk van kardinaal Caetani. Caetani benoemde zichzelf toen als paus Bonifacius VIII. Hij zag de vrijheid die de Spiritualen hadden gekregen als een gevaar. Hij kon ze moeilijk onder controle houden. En een van zijn eerste besluiten was het terugdraaien van het besluit van zijn voorganger. Hij verordonneerde, dat de Spirituelen weer onder het gezag moesten komen van de communale kloosters. Hij vreesde natuurlijk wel dat de Spiritualen, zich tegen hem zouden keren en Celestinus opnieuw tot paus zouden uitroepen. Daarom liet hij Celestinus gevangen nemen op een geheime plaats. Toen Jacopone dit hoorde schreef hij een vernietigend gedicht over de gewelddadige wijze waarop Bonifacius VIII paus geworden was, en over het nepotisme (=vriendjespolitiek), de hebzucht en het misbruik van zijn macht. Hij noemde hem daarin zelfs de antichrist. Jacopone ondertekent ook het Manifest van Longhezza, een initiatief van twee hervormingsgezinde kardinalen: Jacobus en Petrus Colonna. Hierin werd de legitimiteit van de Pauskeuze van Bonifacius aangevochten en geëist dat de paus zich terug moest trekken. Voor Bonifacius VIII was dit de druppel die de emmer deed overlopen. Hij nam wraak en zond zijn troepen naar Palestrina, de hoofdstad van de Colonna's, waar alle dissidenten, waaronder Jacopone, zich verzameld hadden. De stad werd uiteindelijk overmeesterd en verwoest en Bonifacius liet alle ondertekenaars voor levenslang in de gevangenis werpen, dus ook Jacopone gevangen Hij werd opgesloten in een smerige kerker van de vesting die boven de stad lag. Bonifatius VIII liet Jacopone zelfs niet vrij in het jubeljaar Hij schreef zelfs een speciale Pauselijke Bul om Jacopone van de algemeen verleende gratie uit te zonderen! Jacopone had het dus vreselijk zwaar. Maar ondanks alle ontberingen, schreef hij hier enkele van zijn meest ontroerende gedichten, zoals het aangrijpende Stabat Mater dolorosa, dat later door tal van componisten op muziek is gezet. 4

5 laatste jaren en dood Na vijf jaar keerde het tij. Bonifatius VIII werd gevangen genomen en stierf spoedig daarna (11 oktober 1303). Jacopone werd toen onmiddellijk vrijgelaten. Uiteraard was hij door de verschrikkelijke ervaringen in de kerker een oude en gebroken man geworden. Eerst trok hij zich terug als kluizenaar, maar al spoedig kreeg hij onderdak in San Lorenzo, een klooster van Arme Clarissen. Hier stierf hij in de kerstnacht van 1306, juist toen de priester het Gloria in Excelsis Deo begon te zingen. Hij ligt begraven in Todi, in de kerk San Fortunato. Op een nabij gelegen plein, het Piazza Jacopone, staat een standbeeld van deze bijzondere stadgenoot, mysticus en dichter. Koesterend Fra Jacopone genoemd. Jacopone is nooit officieel heilig verklaard, hoewel dat wel een aantal keren geprobeerd is. Waarschijnlijk is zijn kritiek op en hekeldicht over een paus daarvan de oorzaak. Jacopone behoort echter tot de grootste mystieke dichters uit de geschiedenis van Italië. Zijn poëzie, de LAUDEN, 'Lofzangen', geschreven in de volkstaal, hebben een grote invloed gehad op de ontwikkeling van de Italiaanse literatuur. Literatuur Jacopone van Todi Een klein boekje uit de serie Teksten en thema s uit de mystiek nr. 9 Hein Blommestein, uitg. Titus Brandsma Instituut in Nijmegen. Twee artikelen over leven en werk van Jacopone van Todi in het tijdschrift Speling nr. 37 en 39.geschreven. Dwarsliggers in naam van God. Boekgeschreven door Arjan Broers n.a.v. een serie over mystici uitgezonden door de KRO. ISBN Middelnederlandse vertalingen van het Stabat Mater P. Maximilianus Uitgave Tjeenk Willink, Zwolle, 1957 TEKST 1 LEESTEKSTEN VAN JACOPONE VAN TODI Jacopone is in de ogen van weldenkende mensen een dwaas, een waanzinnige. Hijzelf keert het om in het tegendeel: wie in zijn leven kiest voor God, is juist wijs! Hij verwoord dit als volgt: Wijsheid lijkt het me en genade, waanzinnig te worden door de mooie Messias. Het lijkt me werkelijk een blijk van grote wijsheid Als iemand om God waanzinnig wil worden: in Parijs ziet men zo n grote filosofie niet! Wie om Christus waanzinnig is geworden, lijkt gekweld en gepijnigd, Maar hij is een leermeester, gedoctoreerd in de natuur en in de theologie. Wie om Christus waanzinnig wordt, lijkt gek aan de mensen; Wie deze ervaring niet heeft gehad,lijkt het een ontsporing. Wie deze leerschool wil binnengaan, zal een nieuwe leer ontdekken. Wie deze waanzin niet ervaart, weet nog niet wat goed is. Wie zich in deze dans wil scharen, vindt mateloze minne; Honderd dagen aflaat voor wie hem uitjouwt. Wie op zoek gaat naar eer, is Zijn liefde niet waardig, want temidden van twee dieven hing Jezus aan het kruis. Wie op zoek gaat naar smaad, het lijkt goed dat hij t snel bereikt; Hij gaat niet meer naar Bologna om een ander meesterschap te leren. (Laudes nr. 87) 5

6 Vragen: In het kiezen voor God laat je dingen los, die anderen juist heel belangrijk vinden. Je geeft bijvoorbeeld minder om bezit, of om je wereldse positie. Je doet dat, omdat je diep van binnen voelt, dat je er een heel andere rijkdom voor terug krijgt. Herken je dat? Heb je zelf wel eens (wellicht pijnlijke) keuzes gemaakt, om dichter bij jezelf, bij je Goddelijke kern te komen? Kun je iets zeggen over wat je toen terugkreeg? TEKST 2 Op je geestelijke weg kan het gebeuren, dat het beeld dat je van God had, niet meer blijkt te kloppen. Bijvoorbeeld: God blijkt niet langer de veredelde Sinterklaas, die jou beloont als je mooi voor Hem zingt, of veel tot Hem bidt. God werkt blijkbaar anders met zijn genade. Of Hij past niet langer in de definitie s die je na veel nadenken had geformuleerd. God (= de Minne) is altijd weer groter dan jij dacht. Jacopone verwoord dit als volgt: Minne aan woorden voorbij, onvoorstelbare Goedheid, O mateloos Licht, verlicht mijn hart. Ik heb je gekend en geloofd met het verstand, Gesmaakt met het gevoel, gezien door gelijkenis. Ik geloofde Jou bezeten te hebben, volmaakt als Je bent, en dit genot ervaren, minne zonder maat. Nu lijkt het me een vergissing: Je bent niet wie ik geloofde, Ik bezat en had geen waarheid zonder dwaling. Onvoorstelbaar Licht, wie kan jou voorstellen, Die wilde wonen in donkere duisternis? Jouw licht voert niet al leek iemand Je te zien tot het vermogen te meten van Jou wat je bent. (uit Lauden nr. 92) Vragen: Hoewel je God nooit geheel kunt omschrijven, kan je toch niet zonder woorden of beelden over Hem/Haar. Je hebt taal en voorstellingen nodig om over God te kunnen communiceren. Met welke beelden of woorden spreek jij het liefst over God? Is er in de loop van je leven wel eens iets gewijzigd in jouw beeld van God? Waardoor veranderde dit? TEKST 3 Er bestaat voor Jacopone maar één weg: de totale vernieting van zichzelf. Met andere woorden: alles loslaten wat jou van de liefde van God afhoudt of afleidt. Dat kan bezit zijn, maar ook je status, je denken dat je alles wel in de hand hebt, het idee dat jouw godsdienstige verrichtingen genade garandeert, kortom: de gedachte dat jij je leven zelf kunt maken. Dat laatste is een illusie. Niemand weet of hij morgen nog gezond is, of z n bezit nog heeft of überhaupt nog leeft. Dat niet meer najagen, je leegmaken van je ik-gerichtheid, schept de ruimte waarin God geboren kan worden. Of zoals Jacopone en andere mystici dat noemen: nietheid. Dan kan de Minne (= de goddelijke liefde) zich ten volle in je ontplooien. Hij omschrijft dit zo: O hoge nietheid, jouw werking is zo krachtig, dat je alle deuren wijd openspert en binnentreedt in 't oneindige. Jij voedt je met Waarheid en geen dood vrees je, scheve dingen maak je recht,het duistere verhelder je; 6

7 zozeer maak je het hart één in goddelijke vriendschap, dat er geen ongelijkvormigheid bestaat die de Minne tegenspreekt. (zang 92, ) Vragen: Het pleidooi van Jacopone om de nietheid na te streven, betekent niet: onverantwoord leven. Gepaste zorg voor jezelf en anderen die aan jou zijn toevertrouwd, zijn op z n plaats. Toch is het steeds weer zaak kritisch naar jezelf te kijken: met welke bedoeling doe ik deze dingen? Kun je voorbeelden noemen, die jij lastig vindt om los te laten? Denk je ook wel eens aan de betrekkelijkheid van wereldse zaken? Wanneer bijvoorbeeld? Bij welke aanleiding? NOG ENKELE TEKSTEN VOOR EIGEN OVERWEGING: Ban alle rijkdommen uit breng de wetenschap tot zwijgen en ontvlucht de faam van heiligheid. De rijkdommen doen tijd verliezen wetenschap gaat op in wind de faam herbergt en ontvangt de huichelarij van alle kanten. Wie van deze drie ontbloot is lijkt me een sterrenhemel. Vier winden bewegen de zee, die de geest in verwarring brengen; de vrees en de hoop, de smart en de vreugde. De ontbloting van deze vier is moeilijker dan van de eerste drie De hel vrees je niet noch hoop je op de hemel en over het goede verheug je je niet noch treur je om tegenslag. De deugd heeft geen waarom want het waarom ligt buiten jou Te leven ik in niet ik en mijn wezen in mijn niet wezen! Dit wijkt zo af dat ik er geen definitie van ken Armoede is niets hebben en vervolgens niets willen en alles bezitten in geest van vrijheid 7

8 HET STABAT MATER DOLOROSA Wat zijn mystiek betreft rekent men Jacopone wel tot de zogenaamde Doloristen, zoals b.v. ook Franciscus van Assisi. Zij menen dat alleen de mens die het waarachtig lijden kent, ook Christus leert kennen. Hét grote voorbeeld daarvan is voor hen Maria. Jacopone van Todi heeft dit op prachtige wijze verwoord in het Stabat Mater dolorosa. Het gedicht wordt als lied in de lijdenstijd in de liturgie gezongen, speciaal bij de kruisweg op Goede vrijdag. Naast de Gregoriaanse versie hebben veel beroemde componisten de tekst op muziek gezet, zoals Josquin des Prez, Palestrina, Pergolesi, Rossini, Dvorák. We luisteren naar enkele voorbeelden.. Hieronder is de volledige tekst. 1 Stabat mater dolorosa iuxta Cruxem lacrimosa, dum pendebat Filius. 2 Cuius animam gementem, contristatam et dolentem, pertransivit gladius 3 O quam tristis et afflicta fuit illa benedicta Mater Unigeniti. 4 Quae morebat et dolebat, pia Mater, dum videbat nati poenas incliti 5 Quis est homo, qui non fleret, Matrem Christi si videret in tanto supplicio? 6 Quis non posset contristari, Christi Matrem contemplari dolentem cum Filio? 7 Pro peccatis suae gentis vidit Iesum in tormentis et flagellis subditum. 8 Vidit suum dulcem Natum moriendo desolatum dum emisit spiritum. 9 Eia, Mater, fons amoris me sentire vim doloris fac, ut tecum lugeam 10 Fac, ut ardeat cor meum, in amando Cristum Deum ut sibi complaceam Met de tranen in haar ogen stond de Moeder, diep bewogen naast het kruis, waar Jezus hing. Door haar pijnlijk zuchtend harte, overstelpt van wee en smarte, 't scherpe zwaard van droefheid ging. Hoe bedrukt, hoe neergeslagen. moest de zegenrijke klagen om Gods eengeboren Zoon. Ach, hoe schreide en hoe kreet zij, en wat folteringen leed zij bij 't aanschouwen van die hoon. Wie kan nu zijn tranen houen en de Moeder hier aanschouwen in haar bitter zielewee; Wie voelt niet zijn hart verscheuren die de Moeder zo ziet treuren, lijdend met haar Jezus mee? Zij zag Jezus voor de zonden van zijn volk bedekt met wonden van de wrede geseling. Zij zag haar Liev'ling sterven alle troost zijns Vaders derven tot de geest uit 't lichaam ging. Geef, o Moeder, bron van liefde dat ik lijd wat u doorgriefde, geef mij dat ik met u klaag. Ach, ontvlam mijn hart en zinnen, dat ook ik mijn God mag minnen en die heiland steeds behaag. 8

9 11 Sancta Mater, istud agas, Crucifixi fige plagas, cordi meo valide. 12 Tui Nati vulnerati, tam dignitati pro me pati, poenas mecum divide. 13 Fac me vere tecum flere, Crucifixo condolere, donec ego vixero 14 Iuxta Crucem tecum stare, et me tibi sociare in plancto desidero. 15 Virgo virginium praeclara, mihi iam non sis amara, fac me tecum plangere 16 Fac, ut portem Christi mortem, passionis fac consortem et plagas recolere. 17 Fac me plagis vulnerari, Crucem hac inebriari, ob amorem Filii. 18 Inflammatus et accensus, per te, Virgo, sim defensus in die iudicii. 19 Fac me Cruce custodiri, morte Christi praemuniri, confoveri gratia. 20 Quando corpus morietur, fac, ut animae donetur paradisi gloria Amen. In sempiterna saecula. Heil'ge Moeder, hoor mijn bede, deel mij Christus'wonden mede, diep ze drukkend in mijn hart. Van uw Zoon, bedekt met wonden, die zo leed om mijne zonden, laat mij delen in de smart. Laat mij met u medewenen, mij met 's Heren leed verenen tot het uur van mijnen dood. Naast het kruishout wil ik toeven en mij daar met u bedroeven om het lijden, naamloos groot. Maagd der maagden onvolprezen, wil mij niet ongunstig wezen, laat mij treuren aan uw zij; Laat mij Christus' doodsstrijd strijden, deelgenoot van al zijn lijden, laat mij sterven zoals Hij. Laat zijn wonden mij doorwonden, worde ik bij zijn kruis verslonden in het bloed van uwen Zoon. Moge ik in het vuur niet branden, neem, O Maagd, mijn zaak in handen in het oordeel voor Gods troon. Christus, wil bij mijn verscheiden door uw Moeder mij geleiden tot de overwinnaarsprijs Doe, als 't lichaam dan zal sterven, mijn ziel de glorie erven van het hemels paradijs. Door de eeuwen der eeuwen, Amen. Lees en/of beluister de tekst. Wat sluit aan bij jouw eigen ervaringen? Welke strofe spreekt jou aan? Met welke strofe heb je moeite? Waarom? 9

Bijlage VWO. kunst. tijdvak 1. tijdvak 1. beeldende vormgeving - dans - drama - muziek - algemeen. Tekstboekje. VW-1029-a-12-1-b

Bijlage VWO. kunst. tijdvak 1. tijdvak 1. beeldende vormgeving - dans - drama - muziek - algemeen. Tekstboekje. VW-1029-a-12-1-b Bijlage VWO 2012 tijdvak 1 tijdvak 1 kunst beeldende vormgeving - dans - drama - muziek - algemeen Tekstboekje VW-1029-a-12-1-b Tekst 1 In de twaalfde en vooral de dertiende eeuw nam de verering van de

Nadere informatie

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus!

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Voordat je het onderstaande gaat doorlezen wil ik je vragen om het onderstaande gebed te bidden: Almachtige God, Schepper van hemel en aarde, ik mag op dit

Nadere informatie

Samenzang na de dienst

Samenzang na de dienst Samenzang na de dienst Datum: 29 juni 2014 Plaats: Schildkerk 1 Alle roem is uitgesloten Alle roem is uitgesloten, onverdiende zaligheen, heb ik van mijn God genoten, k roem in vrije gunst alleen. Ja,

Nadere informatie

Refrein: Wij zingen hosanna de koning ter eer; Gezegend die komt in de naam van de Heer.

Refrein: Wij zingen hosanna de koning ter eer; Gezegend die komt in de naam van de Heer. 1 Teksten Palmzondag (Deze teksten zijn in stroken geknipt en worden op de desbetreffende tafels gelegd.) GvL 525 (t. H.Beex/m. Fl.van der Putt) Toen Jezus naar zijn stede ging Toen Jezus naar zijn stede

Nadere informatie

Thema: Vrede zij u! Liturgie voor de 2 e Paasdag op 28 maart 2016 in de Oude Kerk te Veenendaal. *Inleidende muziek.

Thema: Vrede zij u! Liturgie voor de 2 e Paasdag op 28 maart 2016 in de Oude Kerk te Veenendaal. *Inleidende muziek. Liturgie voor de 2 e Paasdag op 28 maart 2016 in de Oude Kerk te Veenendaal. Thema: Vrede zij u! *Inleidende muziek *Welkom en Votum *Zingen Op Toonhoogte lied 110 : 1, 2 en 3 en Psalm 97 : 1 en 7 1.U

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

NEEM SERIEUS WAT DE HERE OVER MAMMON ZEGT.

NEEM SERIEUS WAT DE HERE OVER MAMMON ZEGT. Luk. 16:19-31 gehouden op 15-03-2009 p.1 NEEM SERIEUS WAT DE HERE OVER MAMMON ZEGT. Liturgie: Votum/groet Zi: Psalm 100:1.3.4 Lezing van Gods wet Zi: Psalm 9:1.4.5 Gebed Lezing van Gods Woord: Luk. 16:14-31

Nadere informatie

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur GROOTLETTER LITURGIE AVONDDIENST Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur Liturgische kleur: Groen Klap in de handen, o volken, juich God toe met jubelzang. Psalm 47: 2.

Nadere informatie

DOPEN. Th ema s N i e u w L e v e n M a as tri ch t. Geloven = dopen

DOPEN. Th ema s N i e u w L e v e n M a as tri ch t. Geloven = dopen Th ema s N i e u w L e v e n M a as tri ch t DOPEN Geloven = dopen Op veel plekken in de bijbel wordt gesproken over dopen. Maar als je onbekend bent met dopen, waar moet je dan beginnen? We hopen dat

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 40 (12-10)

De Bijbel open 2013 40 (12-10) 1 De Bijbel open 2013 40 (12-10) Er was eens een man die de studeerkamer van een predikant binnenkwam. Hij keek om zich heen en zag al die boeken staan die je in een studeerkamer aantreft. Toen zei die

Nadere informatie

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt.

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt. Huwelijk Eucharistische gebeden 2. Eucharistisch Gebed XII-b Jezus, onze Weg. Brengen wij dank aan de Heer, onze God. Heilige Vader, machtige eeuwige God, om recht te doen aan uw heerlijkheid, om heil

Nadere informatie

ORDE VAN DIENST voor de viering op Zondag 5 juli 2015 in de Dorpskerk aanvang: 10.00 uur

ORDE VAN DIENST voor de viering op Zondag 5 juli 2015 in de Dorpskerk aanvang: 10.00 uur ORDE VAN DIENST voor de viering op Zondag 5 juli 2015 in de Dorpskerk aanvang: 10.00 uur ~ 3 e Zondag van de Zomer ~ Voorganger Ouderling van dienst Diaken Lector Organist Kinderkring Crèche : Drs. Jan

Nadere informatie

1. Als het leven soms pijn doet

1. Als het leven soms pijn doet 1. Als het leven soms pijn doet 1 Als het leven soms pijn doet en de storm gaat tekeer in een tijd van moeite en verdriet. Alsof de zon niet meer opkomt en het altijd donker blijft en de ochtend het daglicht

Nadere informatie

assie voor het leven Noteer voor jezelf een aantal opmerkingen en kernwoorden Lees de tekst nog eens door en bespreek met elkaar als groep

assie voor het leven Noteer voor jezelf een aantal opmerkingen en kernwoorden Lees de tekst nog eens door en bespreek met elkaar als groep Galaten 5: 13 en 14, 16 en 17, 22 tot 25 Broeders en zusters, u bent geroepen om vrij te zijn. Misbruik die vrijheid niet om uw eigen verlangens te bevredigen, maar dien elkaar in liefde, want de hele

Nadere informatie

De stem van de stilte (nav 1 Koningen 19: 12, 13)

De stem van de stilte (nav 1 Koningen 19: 12, 13) (nav 1 Koningen 19: 12, 13) Na het vuur klonk het gefluister van een zachte bries. En daar klonk een stem die sprak. t is nergens om mij heen echt stil terwijl ik liever anders wil heel het leven draait

Nadere informatie

JUBILEUMCONCERT. Romantiek in de Muziek. Gemengd Koor Fiori Musicali. o.l.v. Simon Weetjens. Christophe Bursens, orgel Ann Krijnen, sopraan

JUBILEUMCONCERT. Romantiek in de Muziek. Gemengd Koor Fiori Musicali. o.l.v. Simon Weetjens. Christophe Bursens, orgel Ann Krijnen, sopraan JUBILEUMCONCERT Romantiek in de Muziek Gemengd Koor Fiori Musicali o.l.v. Simon Weetjens Christophe Bursens, orgel Ann Krijnen, sopraan werken van E. Tinel / A. Bruckner / J. Rheinberger / F. Schubert

Nadere informatie

4 OKTOBER FEESTDAG FRANCISCUS HET HART VAN DE VREDESWEEK

4 OKTOBER FEESTDAG FRANCISCUS HET HART VAN DE VREDESWEEK Hij trok een spoor van vrede Hij woonde in de vrede 4 OKTOBER FEESTDAG FRANCISCUS HET HART VAN DE VREDESWEEK Teksten voor ommekeer tot gerechtigheid en vrede De weg van Franciscus Bedacht zijn op meer

Nadere informatie

Exodus 4:18-26 /Lucas 2:21 / Romeinen 2:28,29 (40-dagentijd 2010, Brouwershaven)

Exodus 4:18-26 /Lucas 2:21 / Romeinen 2:28,29 (40-dagentijd 2010, Brouwershaven) Exodus 4:18-26 /Lucas 2:21 / Romeinen 2:28,29 (40-dagentijd 2010, Brouwershaven) Voor de kinderen: Rozen hebben doornen (ik heb rozen meegenomen) Kijk maar. Vind je ze mooi? Maar ze hebben ook doornen,

Nadere informatie

Liturgische teksten en gebeden

Liturgische teksten en gebeden Liturgische teksten en gebeden Votum en groet Votum: Psalm 124:8 Groet: 1 Korintiërs 1:3 of 1 Timoteüs 1:2b of Openbaring 1:4b,5a of Genade zij u en vrede van God de Vader, door onze Heer Jezus Christus

Nadere informatie

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven.

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven. Doel B: Relatie met Jezus de Koning : studenten ontwikkelen zich, vanuit een persoonlijke overtuiging, als leerling, vertrouweling en toegewijde volgeling van Jezus op elk terrein van hun leven. Doel van

Nadere informatie

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand.

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8 [1] [2] [3] Johannes 3:16 1 Korintiёrs 1:9 Johannes 3:19 God wil met ons omgaan God wil met ons omgaan Zonde brengt scheiding [4] [5] [6] Romeinen 3:23 Marcus 10:45 Romeinen 5:8 Zonde brengt scheiding

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

02.05.14 20:00 MIRYZAAL VOX LUMINIS

02.05.14 20:00 MIRYZAAL VOX LUMINIS 02.05.14 20:00 MIRYZAAL VOX LUMINIS LIEDTEKSTEN PROGRAMMA MARC-ANTOINE CHARPENTIER (1643-1704) Miserere des Jésuites MARC-ANTOINE CHARPENTIER (1643-1704) Litanies de la vierge AGOSTINO STEFFANI (1654-1728)

Nadere informatie

Lezen : 2 Korintiërs 5 : 11-21 Tekst : 2 Korintiërs 5 : 20 en 21. Psalm 19 : 3 en 4 Gezang 118 : 1 en 3 Gezang 89 : 1 en 3 Gezang 165 Gezang 145

Lezen : 2 Korintiërs 5 : 11-21 Tekst : 2 Korintiërs 5 : 20 en 21. Psalm 19 : 3 en 4 Gezang 118 : 1 en 3 Gezang 89 : 1 en 3 Gezang 165 Gezang 145 Lezen : 2 Korintiërs 5 : 11-21 Tekst : 2 Korintiërs 5 : 20 en 21 Psalm 19 : 3 en 4 Gezang 118 : 1 en 3 Gezang 89 : 1 en 3 Gezang 165 Gezang 145 Lezen : 2 Korintiërs 5 : 11-21 Tekst : 2 Korintiërs 5 :

Nadere informatie

Over het zitten van de Heere Jezus aan de rechterhand van God en Zijn wederkomst.

Over het zitten van de Heere Jezus aan de rechterhand van God en Zijn wederkomst. Voor 16 jaar en ouder! Over het zitten van de Heere Jezus aan de rechterhand van God en Zijn wederkomst. Zondag 19 vraag en antwoord 50, 51 en 52. Vraag 50 : Waarom wordt daarbij gezegd : Zittende ter

Nadere informatie

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente,

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, We zijn er doorheen gegaan, Veertig dagen en nachten, Tijd van voorbereiding...

Nadere informatie

Opwekking 346: Opwekking 167:

Opwekking 346: Opwekking 167: Opwekking 346: Maak ons tot een stralend licht een stralend licht Tot de wereld ziet wie haar het leven geeft. Laat het schijnen door ons heen. Maak ons tot een woord van hoop een levend woord dat U verlossing

Nadere informatie

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Stilte vooraf Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Witte donderdag. Nacht van de overlevering, met een dubbelzinnige betekenis. Het is de overlevering (de traditie) van

Nadere informatie

Mag ik jou een vraag stellen?

Mag ik jou een vraag stellen? Mag ik jou een vraag stellen? Mag ik jou, die dit leest, een zeer belangrijke vraag stellen? Stel dat je vandaag zou sterven, doordat er iets verschrikkelijks gebeurt, bijvoorbeeld een auto ongeluk of

Nadere informatie

Gemeente van de HEER JEZUS CHRISTUS, gasten & luisteraars,

Gemeente van de HEER JEZUS CHRISTUS, gasten & luisteraars, Preek over Johannes 20 vers 18: Ik heb de HEER gezien! Paasfeest 2011 Gemeente van de HEER JEZUS CHRISTUS, gasten & luisteraars, Hoe zou Jezus eruit zien? Wat denken jullie? Ik heb hier een paar plaatjes

Nadere informatie

Welkom in de Hoeksteen

Welkom in de Hoeksteen Welkom in de Hoeksteen In deze dienst wordt Sophie Boersma gedoopt & Vieren we het Heilig Avondmaal Voorganger: ds. Sieds de Jong Opwekking 672 Kinderopwekking 185 Gezang 125 : 1, 3, 4 en 5 Gezang 167

Nadere informatie

De Levensbron, Rilland Kerkdienst van Woord en Sacrament, zondag 14 februari 2016 Eerste zondag in de Veertigdagentijd: Invocabit

De Levensbron, Rilland Kerkdienst van Woord en Sacrament, zondag 14 februari 2016 Eerste zondag in de Veertigdagentijd: Invocabit De Levensbron, Rilland Kerkdienst van Woord en Sacrament, zondag 14 februari 2016 Eerste zondag in de Veertigdagentijd: Invocabit Voorganger: ds. W. Lolkema Mmv van Gospelband Vision, Tholen De VOORBEREIDING

Nadere informatie

HERVORMDE KERK HOOGBLOKLAND

HERVORMDE KERK HOOGBLOKLAND ================================================ LIEDBUNDEL HERVORMDE KERK HOOGBLOKLAND ================================================ De liedbundel is ook te vinden op de website: www.hervormdhoogblokland.nl

Nadere informatie

Opwekkingsdienst 17 mei 2015 om 16.45 in de Ark. Voorganger: Ds. Stam M.m.v.: de opwekkingsband. Thema: De Hartendokter!

Opwekkingsdienst 17 mei 2015 om 16.45 in de Ark. Voorganger: Ds. Stam M.m.v.: de opwekkingsband. Thema: De Hartendokter! Opwekkingsdienst 17 mei 2015 om 16.45 in de Ark Voorganger: Ds. Stam M.m.v.: de opwekkingsband Thema: De Hartendokter! - Zingen voor de dienst om 16.45: Opw. 518 Heer U doorgrond en kent mij Heer, U doorgrondt

Nadere informatie

LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen. Refrein

LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen. Refrein LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen 19.00 uur LAAT HET FEEST ZIJN IN DE HUIZEN (Opw. 533) Laat het feest zijn in de huizen, mensen dansen op de straat, als het onrecht

Nadere informatie

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf?

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? Les 5 - Redding Vier feiten die je moet kennen om het Evangelie goed te begrijpen In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? In

Nadere informatie

Waar is onze zekerheid op gebaseerd? Leven we voor het tijdelijke of het eeuwige?

Waar is onze zekerheid op gebaseerd? Leven we voor het tijdelijke of het eeuwige? Waar is onze zekerheid op gebaseerd? Leven we voor het tijdelijke of het eeuwige? We leven in een wereld die zijn zekerheden gebouwd heeft op materialisme, positie, geld, macht, eer, eigenbelang, enz.

Nadere informatie

Doel van Bijbelstudie

Doel van Bijbelstudie Bijbelstudie Hebreeën 4:12 Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zó diep, dat het vaneen scheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het

Nadere informatie

Door onze keuze is er een breuk tussen God en mens.

Door onze keuze is er een breuk tussen God en mens. Probleem: breuk tussen en mens Door onze keuze is er een breuk tussen en mens. maakte de mens omdat Hij een vriend wilde. Hij wilde aanhoudend contact met de mens. Hij gaf de mens een verrassend mooi leven.

Nadere informatie

Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer.

Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer. Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer. 2. We zijn hier bij elkaar om te vieren dat Hij goed is. En wij prijzen en aanbidden

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

Stabat Mater. Domenico Scarlatti Knut Nystedt. Paul Valk. zaterdag 21 april 2012 aanvang: 20:15 uur. Zuid-Scharwoude Koogerkerk, Koog 30

Stabat Mater. Domenico Scarlatti Knut Nystedt. Paul Valk. zaterdag 21 april 2012 aanvang: 20:15 uur. Zuid-Scharwoude Koogerkerk, Koog 30 Stabat Mater Domenico Scarlatti Knut Nystedt Gregorio Allegri Miserere Mei, Deus Antonio Vivaldi Sonate in A voor cello en b.c. m.m.v.: onder leiding van: zaterdag 21 april 2012 aanvang: 20:15 uur zondag

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we:

Voor de dienst zingen we: Voor de dienst zingen we: Looft de Here, alle gij volken, prijst Hem, alle gij natiën, want zijn goedertierenheid is machtig over ons, en des Heren trouw is tot in eeuwigheid. Halleluja (8x) Ben je groot

Nadere informatie

Noveengebed op voorspraak van de Zalige Paus Johannes Paulus II. Parochietour 2013

Noveengebed op voorspraak van de Zalige Paus Johannes Paulus II. Parochietour 2013 Noveengebed op voorspraak van de Zalige Paus Johannes Parochietour 2013 NOVEENGEBED PAROCHIETOUR 2013 Beste meebidder! Het gebed is van onschatbare waarde. Waarom bidden we dan zo weinig? Dat is een vraag

Nadere informatie

Zondag 17 november 2013

Zondag 17 november 2013 Zondag 17 november 2013 aansteken tafelkaarsen lichtlied Stilte Welkom v Onze hulp is in de naam van de Heer a DIE HEMEL EN AARDE GEMAAKT HEEFT v in de naam van de Heer die de weerstand van de nacht wil

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

Liturgie voor de gedachtenisdienst op zondag 24 november 2013. God valt mee. De protestantse gemeente van Jubbega en Hoornsterzwaag

Liturgie voor de gedachtenisdienst op zondag 24 november 2013. God valt mee. De protestantse gemeente van Jubbega en Hoornsterzwaag Liturgie voor de gedachtenisdienst op zondag 24 november 2013 God valt mee De protestantse gemeente van Jubbega en Hoornsterzwaag Voorganger: Organist: ds. Piet Hulshof Jan Heins Welkom en het aansteken

Nadere informatie

Vraag 62 : Maar waarom kunnen onze goede werken niet de gerechtigheid voor God of een stuk daarvan zijn?

Vraag 62 : Maar waarom kunnen onze goede werken niet de gerechtigheid voor God of een stuk daarvan zijn? Voor 16 jaar en ouder! Zondag 24 Zondag 24 gaat over de goede werken. Zondag 24 vraag en antwoord 62, 63 en 64. Vraag 62 : Maar waarom kunnen onze goede werken niet de gerechtigheid voor God of een stuk

Nadere informatie

De Bijbel Open 2013 22 (08-06)

De Bijbel Open 2013 22 (08-06) 1 De Bijbel Open 2013 22 (08-06) Vanmorgen bespreken we een vraag van een luisteraar over de geschiedenis van de Emmausgangers uit Lukas 24. Het gaat om wat twee volgelingen van Jezus meemaakten, toen

Nadere informatie

Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014. Selfie? Ie-self!

Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014. Selfie? Ie-self! Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014 Selfie? Ie-self! Voorganger: Dhr. G.J. Heinen Muzikale medewerking: koor van Groot Schuylenburg uit

Nadere informatie

De stem van de stilte (nav 1 Koningen 19: 12, 13)

De stem van de stilte (nav 1 Koningen 19: 12, 13) (nav 1 Koningen 19: 12, 13) Na het vuur klonk het gefluister van een zachte bries. En daar klonk een stem die sprak. t is nergens om mij heen echt stil terwijl ik liever anders wil heel het leven draait

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Gedroomd Gedragen Geboren Gedoopt

Gedroomd Gedragen Geboren Gedoopt Gedroomd Gedragen Geboren Gedoopt 15/10/2008 BEGROETING (door de priester) Sofie : Welkom, lieve Vital. Maandenlang hebben we naar jou komst uitgekeken. Vol verwachting, vol hoop en zeker vol liefde. Iedere

Nadere informatie

Paasmorgen 2011 in de Open Hof te Drunen Voorganger ds. M. Oostenbrink Organist dhr. B. Vermeul Mmv zanggroep Joy. De tuin van de Opstanding

Paasmorgen 2011 in de Open Hof te Drunen Voorganger ds. M. Oostenbrink Organist dhr. B. Vermeul Mmv zanggroep Joy. De tuin van de Opstanding Paasmorgen 2011 in de Open Hof te Drunen Voorganger ds. M. Oostenbrink Organist dhr. B. Vermeul Mmv zanggroep Joy De tuin van de Opstanding Voor de dienst zingt Joy: U hebt de overwinning behaald Fear

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

IN DE ICHTHUSKERK. Zangdienst 31 mei 2015. Aanvang:19.00 uur. Thema: Een stem over de volle breedte

IN DE ICHTHUSKERK. Zangdienst 31 mei 2015. Aanvang:19.00 uur. Thema: Een stem over de volle breedte IN DE ICHTHUSKERK Zangdienst 31 mei 2015 Aanvang:19.00 uur Thema: Een stem over de volle breedte Voorganger: ds. C.W. Smit uit Kampen Organist: Jannie Janssen- Vasse M.m.v. Seniorenkoor uit Oldebroek o.l.v.

Nadere informatie

Heeft God het Kwaad geschapen?

Heeft God het Kwaad geschapen? Heeft God het Kwaad geschapen? Zondagavond 22 september 2013 (Genade & Waarheid Preek) Inleiding A. Genade & Waarheid Preken (Soms) Ingewikkelde of wettisch toegepaste onderwerpen bekeken vanuit Genade

Nadere informatie

Wat is de ware eredienst? (Romeinen 12:1 startpreek jaarthema Eredienst )

Wat is de ware eredienst? (Romeinen 12:1 startpreek jaarthema Eredienst ) 1 Wat is de ware eredienst? (Romeinen 12:1 startpreek jaarthema Eredienst ) Liturgie zondagmiddag 12 september 2010 te Hardinxveld-Giessendam: Belijdenis van afhankelijkheid Vredegroet van God (1 Tim.1)

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl Onze Vader Onze Vader Onze Vader, die in de hemel zijt, Uw Naam worde geheiligd, Uw Rijk kome, Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel, Geef ons heden ons dagelijks brood, en vergeef ons onze schuld,

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

Gebedsviering van 3 februari 2013 Opdracht van de Heer (O.-L.-Vrouw Lichtmis)

Gebedsviering van 3 februari 2013 Opdracht van de Heer (O.-L.-Vrouw Lichtmis) Gebedsviering van 3 februari 2013 Opdracht van de Heer (O.-L.-Vrouw Lichtmis) Intredelied: nr. 530: Zo vriendelijk en veilig als het licht, strofen 1, 2 en 3. Begroeting en openingswoord P. Broeders en

Nadere informatie

GEBEDSPASTORAAT. =bidden voor elkaar,bidden met elkaar

GEBEDSPASTORAAT. =bidden voor elkaar,bidden met elkaar GEBEDSPASTORAAT =bidden voor elkaar,bidden met elkaar Mat. 18: 19: Jezus zegt: wanneer 2 van u eensgezind op aarde iets vragen zullen zij het verkrijgen van mijn Vader die in de hemel is.want waar er 2

Nadere informatie

Liturgie voor de dienst in de Doopsgezinde Gemeente Arnhem zondag 26 oktober 2014 om 10.00 uur. Voorganger: Harrie Hekkema Organist: Wijnand Klaver

Liturgie voor de dienst in de Doopsgezinde Gemeente Arnhem zondag 26 oktober 2014 om 10.00 uur. Voorganger: Harrie Hekkema Organist: Wijnand Klaver Liturgie voor de dienst in de Doopsgezinde Gemeente Arnhem zondag 26 oktober 2014 om 10.00 uur Voorganger: Harrie Hekkema Organist: Wijnand Klaver Thema: Onze Vader Aansteken van de kaars Staand zingen

Nadere informatie

Een cultuur van liefhebben... 1 Joh. 4:7-21

Een cultuur van liefhebben... 1 Joh. 4:7-21 Een cultuur van liefhebben... 1 Joh. 4:7-21 7 Geliefden, laten wij elkander liefhebben, want de liefde is van God; en een ieder, die liefheeft, is uit God geboren en kent God. 8 Wie niet liefheeft, kent

Nadere informatie

10 redenen voor de komst van de Heere Jezus

10 redenen voor de komst van de Heere Jezus 10 redenen voor de komst van de Heere Jezus 1. Als vervulling van Gods beloften En Ik zal vijandschap teweegbrengen tussen u en de vrouw, en tussen uw nageslacht en haar Nageslacht; Dat zal u de kop vermorzelen,

Nadere informatie

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1.

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1. Uitvaart voorbede Voorganger: Genadige en barmhartige God. U ziet ons hier bijeen in ons verdriet rond het sterven van N. Hij / zij was één van ons, wij zullen hem / haar missen. Geef ons de kracht samen

Nadere informatie

LITURGIE 2 E PAASDAG 6 APRIL 2015

LITURGIE 2 E PAASDAG 6 APRIL 2015 LITURGIE 2 E PAASDAG 6 APRIL 2015 Samen zingen: Youth for Christ 62 - Heer, U bent mijn leven Heer, U bent mijn leven, de grond waarop ik sta. Heer, U bent mijn weg, de waarheid die mij leidt. Uw woord

Nadere informatie

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Bijbel voor Kinderen presenteert DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Galaten 4:4-7 - Genade

Galaten 4:4-7 - Genade Galaten 4:4-7 - Genade We hebben zopas twee kinderen, een zoon en een dochter, opgedragen aan onze Vader. Daar is niets vreemd aan; we bidden gewoon voor deze kinderen en bidden dat de ouders hun kinderen

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

Liturgie voor Goede Vrijdag. ~ vrijdag 25 maart 2016 ~

Liturgie voor Goede Vrijdag. ~ vrijdag 25 maart 2016 ~ Liturgie voor Goede Vrijdag ~ vrijdag 25 maart 2016 ~ Kijk naar het Lam Voorganger: ds. Inge Eckhardt-Groeneveld Organist: Wim Veerman M.m.v. Het Projectkoor en diverse lectoren Stilte Net als gisteren

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Zondag 2 november 2014 * Gedachtenis van de overledenen Kogerkerk * Preek Spreuken 9. 1 18 / Matteüs 25, 1-13 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Vandaag een prachtige en poëtische tekst

Nadere informatie

Hoe het verloren schaap werd gevonden

Hoe het verloren schaap werd gevonden Hoe het verloren schaap werd gevonden Evangelie-nieuws voor eeuwige redding Hoe het verloren schaap werd gevonden Een waar voorval in het leven van J.N. Darby Vele jaren geleden werd hem gevraagd een

Nadere informatie

De Waarheid ten onder houden

De Waarheid ten onder houden De Waarheid ten onder houden Romeinen 1:18-20 R. Brinkman, www.yarah.nl De waarheid ten onder houden Romeinen 1:18-20 (NBG) 18 Want toorn van God openbaart zich van de hemel over alle goddeloosheid en

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal

Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal Na Lied of Klein Gloria verloopt de dienst als volgt: Apostolische geloofsbelijdenis (gezongen, of gelezen en beantwoord met een lied) Nodiging De Heer

Nadere informatie

Lied van de maand kerk school 2015 2016

Lied van de maand kerk school 2015 2016 Lied van de maand kerk school 2015 2016 Dit liedboekje is van:... Groep:... SEPTEMBER Psalm 84 vers 1 Hoe lieflijk, hoe goed is mij, Heer, het huis waar Gij uw naam en eer hebt laten wonen wonen bij de

Nadere informatie

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW Nieuwe geboorte in het koninkrijk les 1 DEEL 3 FOLLOW DE GEBOORTE Leven begint met een man en vrouw die elkaar liefhebben. Diep in het binnenste van de buik van de moeder ontstaat nieuw leven. Het duurt

Nadere informatie

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder Jezus zoekt ruzie Inleiding Denk niet dat ik gekomen ben om op aarde vrede te brengen. Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard. Want ik kom een wig drijven tussen een man en zijn vader,

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

Openluchtdienst! speelruimte om te leven!

Openluchtdienst! speelruimte om te leven! Openluchtdienst speelruimte om te leven liturgie bij de openluchtdienst op zondag 15 juni 2014 in de tuin van het Wooldhuis uitgaande van de Protestantse Gemeente Heino-Laag Zuthem voorganger: ds. Hans

Nadere informatie

BIJBELSTUDIE Hoe versterk ik mijn relatie met God. Door het jongerenbestuur van de Moeder Godskerk

BIJBELSTUDIE Hoe versterk ik mijn relatie met God. Door het jongerenbestuur van de Moeder Godskerk BIJBELSTUDIE Hoe versterk ik mijn relatie met God Door het jongerenbestuur van de Moeder Godskerk 1 GEBED 2 Welkom Hoe versterk ik mijn relatie met God Methodes en technieken delen hoe dit te bereiken

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 13:1-20 8 maart 2015 Thema 7: Geroepen om te dienen

Deel het leven Johannes 13:1-20 8 maart 2015 Thema 7: Geroepen om te dienen Preek Gemeente van Christus, Wat heeft je geloof te maken met de afwas? Wat een vreemde vraag is dat! Geloof en afwas, hebben die iets met elkaar te maken dan? Bij geloof denk je aan naar de kerk gaan,

Nadere informatie

3e Statie: Jezus valt voor de 1e maal onder het kruis.

3e Statie: Jezus valt voor de 1e maal onder het kruis. 1e Statie: Jezus wordt ter dood veroordeeld. De eerste plaats waar Jezus stil stond op de kruisweg, was het paleis van de Romeinse landvoogd Pontius Pilatus. De joodse leiders wilden Jezus uit de weg ruimen.

Nadere informatie

Opwekkingsdienst 10 april 2016 om 16.45 in de Ark. Voorganger: Ds. Stam M.m.v.: de opwekkingsband. Thema: Waarom zou ik komen? "

Opwekkingsdienst 10 april 2016 om 16.45 in de Ark. Voorganger: Ds. Stam M.m.v.: de opwekkingsband. Thema: Waarom zou ik komen? Zingen voor de dienst om 16.45: Opw. 623 Laat het huis gevuld zijn Opwekkingsdienst 10 april 2016 om 16.45 in de Ark Voorganger: Ds. Stam M.m.v.: de opwekkingsband Thema: Waarom zou ik komen? " Laat het

Nadere informatie

Jezus, het licht van de wereld

Jezus, het licht van de wereld Jezus, het licht van de wereld Het evangelie naar Johannes 8: 1-30 1 Overzicht 1. De overspelige vrouw 2. Jezus als het Licht der wereld 3. Twistgesprekken met de Farizeeën 2 De overspelige vrouw Bijbeltekst

Nadere informatie

Tjimmie van der Wal: Zodra iedereen binnen is beginnen we met:

Tjimmie van der Wal: Zodra iedereen binnen is beginnen we met: 14 september 2014, 16.30 uur, Goede Herderkerk Zangdienst: Samen zingend het nieuwe seizoen in, Thema van de landelijke startdag is met hart en ziel. Verbinden. Tjimmie van der Wal: Hans van de Pol: Jaap

Nadere informatie

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Goede buren Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Voorganger: ds. Joke van der Neut Organist: Alex Hommel Orgelspel Welkom door ouderling van dienst Jan

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 6 juli 2014, 3 e zondag van de zomer Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 9.30 uur Organist: Ad Huetink Voorganger: ds. Kees Benard = = = = = = = = = = = = =

Nadere informatie

puur muziek 02.05.13 20:00 MIRYZAAL Gent SOLISTEN VAN VOX LUMINiS Arvo Pärts Stabat Mater

puur muziek 02.05.13 20:00 MIRYZAAL Gent SOLISTEN VAN VOX LUMINiS Arvo Pärts Stabat Mater de puur muziek de 02.05.13 20:00 MIRYZAAL GOEYVAERTS Muziekcentrum STRIJKTRIO & Gent SOLISTEN VAN VOX LUMINiS Arvo Pärts Stabat Mater programma Ivan Moody ( 1964) Simeron (2012) Arvo Pärt ( 1935) Stabat

Nadere informatie

Epifanie: Feest van de Verschijning in de Vroege kerk werd dit feest gevierd en niet Kerst. Het Feest van de verschijning van Jezus onder de mensen.

Epifanie: Feest van de Verschijning in de Vroege kerk werd dit feest gevierd en niet Kerst. Het Feest van de verschijning van Jezus onder de mensen. Inleiding: Epifanie: Feest van de Verschijning in de Vroege kerk werd dit feest gevierd en niet Kerst. Het Feest van de verschijning van Jezus onder de mensen. Wat ik u graag zou willen geven is verwondering

Nadere informatie

Overdenking op zondag 26 juli, Uw wil geschiede, GHK

Overdenking op zondag 26 juli, Uw wil geschiede, GHK Overdenking op zondag 26 juli, Uw wil geschiede, GHK Lieve mensen, gemeente, zusters en broeders, Tijdens de jaren van mijn theologiestudie in Kampen besloot ik om Belijdenis van mijn Geloof te doen. De

Nadere informatie

Dordtse Leerregels. Hoofdstuk 3 en 4. Artikel 1 t/m 4

Dordtse Leerregels. Hoofdstuk 3 en 4. Artikel 1 t/m 4 Dordtse Leerregels Hoofdstuk 3 en 4 Artikel 1 t/m 4 Werkboek 7 Dordtse Leerregels hoofdstuk 3 en 4 artikel 1 t/m 4 Hoofdstuk 3 en 4 gaat over de bekering. Hoofdstuk 3 en 4 heeft 17 artikelen. In dit werkboek

Nadere informatie

CHE Band, Opwekking 761, 621 en Sela - U maakt ons een

CHE Band, Opwekking 761, 621 en Sela - U maakt ons een HOF VAN HEDEN DIENST Praisedienst 23 november 2014 18.30 uur Voorganger: ds. Dick Steenks Muzikale medwerking: CHE Live Band Ede *** Muziek voor de dienst CHE Band, Opwekking 761, 621 en Sela - U maakt

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG Kingdom Faith Cursus KF09 ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG Colin Urquhart ------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

JEZUS VERGEEFT EN GENEEST

JEZUS VERGEEFT EN GENEEST LITURGIE voor de themadienst ter afsluiting van de VBW De bouwplaats op zondag 25 oktober 2015 om 9.30 uur in de Elimkerk te t Harde. JEZUS VERGEEFT EN GENEEST Voorganger: ds. D. Dekker Organist: dhr.

Nadere informatie