Financiering langdurige zorg uit wonen en pensioen? Netspar, 11 november 2016 Niels Kortleve

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Financiering langdurige zorg uit wonen en pensioen? Netspar, 11 november 2016 Niels Kortleve"

Transcriptie

1 Financiering langdurige zorg uit wonen en pensioen? Netspar, 11 november 2016 Niels Kortleve

2 2 De routekaart naar een meer integrale benadering van wonen, zorg en pensioen (Bart e.a. 2016)

3 Voorbeeld 1 3

4 Voorbeeld 2 4

5 Trends: toenemende heterogeniteit en meer risico bij huishoudens Lenen (voor eigen woning) moeilijker Meer onverzekerde persoonlijke schokken Versobering verzorgingsstaat (o.a. verkorten ww-duur, eigen betalingen zorg) Toenemende dynamiek arbeids- en woningmarkt en binnen relaties Meer systematische schokken op balans huishoudens Risico s vastgoed(prijzen) en schokken pensioen Digitalisering, stijgende opleidingsgraad en toenemende heterogeniteit 5

6 Woning en pensioen belangrijkste componenten Eigen woning (totaal) Eigen woning (huurwaarde) Spaargeld en beleggingen AOW Aanvullend pensioen 6 Samenstelling inkomen, jarigen (gemiddeld)

7 Toenemende heterogeniteit: ook inclusief overig vermogen niet iedereen voldoende pensioen Goudswaard, Knoef e.a. (Netspar Brief 2, 2015) Pensioen t.o.v. bruto inkomen, Top 25% Mediaan Laagste 25% 7

8 Doorsparen na pensioen: voorzorg voor zorg? X 1000 euro financieel vermogen eigen woning leeftijd 8 Alessie, Kalwij, van Ooijen (2013)

9 Grootste knelpunten: weinig flexibiliteit en toenemend risico bij huishouden 1. Nauwelijks differentiatie bij (ont)sparen 2. Besparingen illiquide en inflexibel 3. Kwetsbaar voor micro- en macrorisico s Belangrijkste oorzaken Verplichtingen en reguleringen Fiscale stimulansen Falende markten (zorg)annuïteiten 9

10 Afstemmen pensioen op wonen en zorg om domeinen beter te kunnen verbinden A. Bepalen pensioenambitie in samenhang met persoonlijke situatie zorg en wonen B. Overgang naar persoonlijke pensioenvermogens maakt verbindingen en flexibilisering eenvoudiger C. Flexibilisering pensioenuitkering: beperkte eenmalige uitkering bij pensionering D. Flexibilisering bij premieregelingen E. Verzilveren woning voor extra pensioeninkomen, woningaanpassingen en zorg 10

11 Oplossingsrichtingen Flexibelere pensioenopbouw Optimale portefeuille systematische risico s Kapitaalopbouw ouderenzorg Flexibelere pensioenuitkering Beter indekken tegen persoonlijke risico s Zorgannuïteit (focus op extra zorg) 11

12 Hoe zorgkosten verlagen? Twee stuurknoppen bij totale zorglasten: prijs maal volume Verlagen prijs Hogere efficiëntie Lagere kwaliteit Andere manieren om prijs te remmen (verlaagd PGB)? Beperken volume Preventie, vitaliteit bevorderen Voorkomen misbruik Pakket beperken Toegang beperken (mensen die zorg ontvangen) 1. Strengere indicatiestelling 2. Meer mantelzorg vragen 3. Beperken voor hogere inkomens/vermogens 12

13 Bij bevriezing premie ouderenzorg mogelijke oplossingsrichtingen I. Pakket beperken (bijvoorbeeld geen II. Versoberen thuiszorg meer) Toegang beperken (bijvoorbeeld tot lage inkomens) Meer/anders betalen III. Premie differentiëren (bijvoorbeeld hoger voor 65+) IV. Eigen bijdrages omhoog 13 II. Toegang I. Omvang pakket IV. Eigen bijdrages III. Gedifferentieerde premie

14 Bij bevriezing premie ouderenzorg Invulling oplossingsrichtingen met besparing 25% Hoofdkeuze: versoberen (I en II) of meer betalen (III en IV) naast efficiëntieverbetering I Pakket beperken Veel soberder basispakket, voor iedereen toegankelijk Bijvoorbeeld grootste deel thuiszorg niet meer vergoeden II Toegang beperken Huidige pakket, maar alleen voor laag inkomen/vermogen ( alles in Wmo ) Alleen toegang voor inkomens tot circa 30k III Premie differentiëren Huidige pakket, ouderen gaan meer AWBZ-premie betalen Premie voor 65+-ers stijgt van 8% naar 15% IV Eigen bijdrages omhoog Huidige pakket, forse eigen betalingen (door ouderen) Verdubbeling percentages, hogere maxima, groot deel mensen betaalt 14 alles zelf

15 Hoe zorgannuïteit vormgeven? (financieren uit extra kapitaalopbouw) Uitkering als hoger levenslang pensioen of als zorgannuïteit hoger levenslang pensioen (sparen) sparen zorgannuïteit na indicatie (verzekeren) x sparen pensioenleeftijd pensioenleeftijd 15

16 Benodigd vermogen ouderenzorg (berekeningen PGGM 2013) Ouderenzorguitgaven Kapitaalopbouw Op pensioendatum 65 gemiddeld 68k nodig (cijfers 2009) Groot verschil vrouw ( 98k), man ( 38k) (cijfers 2009) 20-jarige nu heeft straks ca. 120k nodig (euro s nu, 1% zorginflatie) Heterogeniteit zorggebruik zeer groot

17 Zorgkosten (LTC) scheef verdeeld: verzekeren beter dan sparen Over levensloop minder scheef dan per jaar 1 Lorentz curve LTC costs 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,4 45 degrees Lifetime One year 0,3 0,2 0, ,2 0,4 0,6 0, Bron: Hussem et al. (2016)

18 Lage inkomens: lagere levensverwachting, meer ouderenzorg (kans + uitgaven), minste vermogen LTC-gebruik afgezet tegen inkomen en vermogen (voor 70+) 600 X 1,000 euro Own home Wealth Income LTC use Total Income group 18 Bron: Hussem e.a. (2016)

19 19 Zorgannuïteit: geen panklare oplossing

20 20 Zorgannuïteit in buitenland: laag, maar toenemend gebruik

21 Zorgannuïteit: geen panklare oplossing Aandachtspunten met mogelijke oplossingen: Averechtse selectie; toelatingseisen, breed collectief, vroeg genoeg aanschaffen (tegen pensioenleeftijd) Onbedoeld gebruik; heldere, objectieve indicatie Onvoorspelbaarheid; vast bedrag i.p.v. werkelijke kosten Verschil man/vrouw; collectief verzekeren, echtpaar Buiten inkomenstoets collectieve voorziening? Vormgeving moet passen in (toekomstig) stelsel Aanvulling voor collectieve thuiszorg en/of instellingszorg 21

22 Conclusies Wonen, Zorg en Pensioen integraal benaderen Hogere welvaart door verbindingen Toenemende heterogeniteit vraagt om meer differentiatie Pensioen/woning belangrijkste vermogens-/inkomensbron Meer flexibiliteit gewenst betere (eigen) regie Zorgannuïteit kan toegevoegde waarde hebben Afhankelijk van toekomst collectief gefinancierde zorg Beschikbaar in buitenland Als aanvulling collectieve thuis-/instellingszorg Vormgeving moet passen in (toekomstig) stelsel Nog nodige aandachtspunten 22

Oudedagsvoorziening nu en straks. Casper van Ewijk Netspar & Universiteit van Amsterdam

Oudedagsvoorziening nu en straks. Casper van Ewijk Netspar & Universiteit van Amsterdam Oudedagsvoorziening nu en straks Casper van Ewijk Netspar & Universiteit van Amsterdam SER, 24 juni 2014 Agenda Internationaal perspectief Probleemanalyse Houdbaarheid Maatschappelijke trends Keuzes voor

Nadere informatie

langdurige ouderenzorg zorgspaarmodellen Arjen Hussem PGGM Netspar 24 april 2012

langdurige ouderenzorg zorgspaarmodellen Arjen Hussem PGGM Netspar 24 april 2012 Sparen voor langdurige ouderenzorg zorgspaarmodellen Arjen Hussem PGGM Netspar 24 april 2012 Agenda Stijgende zorgkosten en doelen zorgsparen Modelaannames Onhoudbare solidariteit? Lessen uit het buitenland

Nadere informatie

Pensioen, wonen en zorg: Pensioen als onderdeel van integrale financiële planning

Pensioen, wonen en zorg: Pensioen als onderdeel van integrale financiële planning Pensioen, wonen en zorg: Pensioen als onderdeel van integrale financiële planning OVER DE AUTEURS Casper van Eewijk Casper van Ewijk is hoogleraar bij de Universiteit van Amsterdam, bijzonder hoogleraar

Nadere informatie

Voorbereid op de oude dag Onderzoeksagenda Netspar

Voorbereid op de oude dag Onderzoeksagenda Netspar Voorbereid op de oude dag Onderzoeksagenda Netspar 2015 2019 Vooraf Op basis van de evaluaties voorafgaand aan de nieuwe financiering voor de periode 2015-2019 is in 2014 een inhoudelijke agenda aan de

Nadere informatie

Hervormingen in de langdurige zorg: uitzicht op houdbare financiering

Hervormingen in de langdurige zorg: uitzicht op houdbare financiering Hervormingen in de langdurige zorg: uitzicht op houdbare financiering NETSPAR project Optimal saving and insurance for old age Kick-off bijeenkomst, 11 november 2016 Netspar project team Eddy van Doorslaer

Nadere informatie

Vergrijzing, zorg, wonen en leven

Vergrijzing, zorg, wonen en leven Vergrijzing, zorg, wonen en leven Casper van Ewijk Netspar, University of Amsterdam Johan de Witt lezing, Actuarieel Genootschap, 25 april 2014 Netspar = Network Studies Pension Aging Retirement Pension

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de Zorg voor Ouderen

Ontwikkelingen in de Zorg voor Ouderen Ontwikkelingen in de Zorg voor Ouderen Belangenvereniging pensioengerechtigden Politie 21 november 2012 Joop Blom, voorzitter commissie Zorg en Welzijn en Wonen NVOG. Belangenvereniging Pensioengerechtigden

Nadere informatie

Pensioen in natura of liever flex pensioen?

Pensioen in natura of liever flex pensioen? Pensioen in natura of liever flex pensioen? Casper van Ewijk CPB Universiteit van Amsterdam Netspar 13 mei 2011 5 punten We hebben al pensioen in natura Wat is pensioen? Pensioen en life cycle planning:

Nadere informatie

Drie scenario s voor de pensioenopbouw in Nederland

Drie scenario s voor de pensioenopbouw in Nederland Gepubliceerd in Pensioen Magazine, jrg. 19, nummer 4, april 2014, blz. 16-20. Drie scenario s voor de pensioenopbouw in Nederland Jim Been, Marike Knoef, Koen Caminada en Kees Goudswaard * Nederlandse

Nadere informatie

Pensioen- en inkomensscan. Dhr. A. WERKNEMER en Mevr. B. PARTNER. Aangeboden door: De Pensioenafdeling M.A. de Frel Hellingweg 98B 2583 WH Den Haag

Pensioen- en inkomensscan. Dhr. A. WERKNEMER en Mevr. B. PARTNER. Aangeboden door: De Pensioenafdeling M.A. de Frel Hellingweg 98B 2583 WH Den Haag Pensioen- en inkomensscan Dhr. A. WERKNEMER en Mevr. B. PARTNER Aangeboden door: De Pensioenafdeling M.A. de Frel Hellingweg 98B 2583 WH Den Haag T 070-3383088 info@depensioenafdeling.nl www.depensioenafdeling.nl

Nadere informatie

Zorg, pensioen en wonen

Zorg, pensioen en wonen Zorg, pensioen en wonen Naar multi-pijler financiering van zorg? 24 april 2012 Lou Spoor 1 Agenda 1 Zorguitgaven 2 Vermogensopbouw voor zorg? Wat en hoe? 2.1 Sparen in de tweede pensioenpijler 2.2 Long-term

Nadere informatie

Flexibilisering en afkoop van pensioen

Flexibilisering en afkoop van pensioen Flexibilisering en afkoop van pensioen In dit document staan de factoren die wij gebruiken voor het Aegon DB Abonnement. In uw pensioenregeling kunt u: - eerder met pensioen; - later met pensioen; - gedeeltelijk

Nadere informatie

Heftige effecten van de versobering van het fiscale kader voor pensioenopbouw

Heftige effecten van de versobering van het fiscale kader voor pensioenopbouw Heftige effecten van de versobering van het fiscale kader voor pensioenopbouw Om inzicht te krijgen in wat de financiele gevolgen zijn voor de versobering van de pensioenopbouw vanaf 2014, inclusief het

Nadere informatie

Financiële gevolgen van het afschaffen van de buitengewone uitgavenregeling

Financiële gevolgen van het afschaffen van de buitengewone uitgavenregeling Financiële gevolgen van het afschaffen van de buitengewone uitgavenregeling Toelichting bij de uitkomsten van de rekenvoorbeelden I Toelichting bij de Buitengewone uitgaven Het bepalen van de aftrek buitengewone

Nadere informatie

Toereikendheid pensioeninkomens in Nederland: een meerpijlerbenadering (in internationaal perspectief)

Toereikendheid pensioeninkomens in Nederland: een meerpijlerbenadering (in internationaal perspectief) Toereikendheid pensioeninkomens in Nederland: een meerpijlerbenadering (in internationaal perspectief) Koen Caminada, Universiteit Leiden Onderzoeksteam: Marike Knoef, Jim Been, Rob Alessie, Koen Caminada,

Nadere informatie

Wegwijzer GE Pensioen. Inzicht in uw pensioensituatie

Wegwijzer GE Pensioen. Inzicht in uw pensioensituatie Wegwijzer GE Pensioen Inzicht in uw pensioensituatie Inleiding Met de Wegwijzer GE Pensioen krijgt u informatie over uw pensioenregeling en kunt u inzicht krijgen in uw eigen pensioensituatie. De pensioenwijzer

Nadere informatie

De inkomensverdeling van ouderen en sociaaleconomische

De inkomensverdeling van ouderen en sociaaleconomische De inkomensverdeling van ouderen en sociaaleconomische ongelijkheid in de levensverwachting Marike Knoef, Universiteit Leiden, CentERdata, Netspar Rob Alessie, Rijksuniversiteit Groningen, Netspar Adriaan

Nadere informatie

Variabel pensioen: laag/hoog

Variabel pensioen: laag/hoog Variabel pensioen: laag/hoog Lager pensioen voor een nader aan te geven periode Conform artikel 17.4.2 van het Reglement heeft de Deelnemer of Gewezen Deelnemer eenmalig de mogelijkheid om met ingang van

Nadere informatie

Pensioeninkomens in de toekomst

Pensioeninkomens in de toekomst Verschenen: M.G. Knoef, K.P. Goudswaard, K. Caminada en J. Been, 'Pensioeninkomens in de toekomst', Economisch Statistische Berichten, 13 december 2013, pp. 734-737. Pensioeninkomens in de toekomst Marike

Nadere informatie

Alles (laten) doen voor een goed pensioen

Alles (laten) doen voor een goed pensioen Alles (laten) doen voor een goed pensioen Den Haag, 5 oktober 2012 Paul Schnabel Sociaal en Cultureel Planbureau Universiteit Utrecht Een goed idee? Ik ga sparen. Je moet zelf voor je pensioen zorgen Sywert

Nadere informatie

Een nieuwe pensioenregeling

Een nieuwe pensioenregeling Een nieuwe pensioenregeling De pensioenregeling van Pensioenfonds voor de Accountancy wordt per 1 januari 2015 aangepast. Het bestuur heeft inmiddels de hoofdlijnen van de nieuwe regeling vastgesteld.

Nadere informatie

Het flexibele AOW pakket berekeningen

Het flexibele AOW pakket berekeningen Het flexibele AOW pakket berekeningen Algemeen Deze notitie laat in aanvulling met het 10 puntenplan een aantal voorbeeld rekensommen zien wat de inkomenseffecten zijn van het flexibele AOW pakket. De

Nadere informatie

Toekomst voor de zorg in viervoud

Toekomst voor de zorg in viervoud Toekomst voor de zorg in viervoud Casper van Ewijk CPB & UvA RVZ 7 februari Diagnose Outline zorgboek 9 maart 2012 Uitgaven curatieve zorg % BBP, 2010 16,0 % bbp, 2010 14,1 14,0 12,0 10,0 9,0 8,8 8,0 7,9

Nadere informatie

6. Kapitaalopbouw voor zorg, zekerheid, en pensioen

6. Kapitaalopbouw voor zorg, zekerheid, en pensioen 6. Kapitaalopbouw voor zorg, zekerheid, en pensioen Casper van Ewijk Lieshout, Peter van (ed.), Sociale (on)zekerheid. De voorziene toekomst. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2016. doi: 10.5117/9789462984608/ch06

Nadere informatie

Toekomst voor de zorg

Toekomst voor de zorg Casper van Ewijk Albert van der Horst Paul Besseling redactie Aanbieding VWS Trend 1: Kritische consument zelfbewuste consument hogere opleiding toegankelijke informatie transparantie van kwaliteit en:

Nadere informatie

Meer zelf doen voor een goed pensioen? Maarssen, 28 september 2012 Paul Schnabel Sociaal en Cultureel Planbureau Universiteit Utrecht Een goed idee? Ik ga sparen. Je moet zelf voor je pensioen zorgen Sywert

Nadere informatie

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw hypotheek en uw pensioen

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw hypotheek en uw pensioen DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw hypotheek en uw pensioen 1 In de verschillende fasen van uw leven hebben uw hypotheek en uw pensioen veel invloed op elkaar. Bij het denken over

Nadere informatie

Toekomst voor de zorg in viervoud

Toekomst voor de zorg in viervoud Toekomst voor de zorg in viervoud Casper van Ewijk CPB & UvA RVZ 7 februari Diagnose 2 Uitgaven curatieve zorg % BBP, 2010 16,0 % bbp, 2010 14,0 14,1 12,0 10,0 9,0 8,8 8,0 7,9 7,7 7,7 7,7 7,5 6,0 4,0 2,0

Nadere informatie

Mag ik dan nooit meer stoppen met werken?

Mag ik dan nooit meer stoppen met werken? Mag ik dan nooit meer stoppen met werken? 67 vragen over aow-vragen en uw pensioen (Uit AD van 1-11-2016) De AOW-leeftijd gaat in 2022 met drie maanden omhoog voor iedereen die na 1954 geboren is. Reden

Nadere informatie

Presentatie met uitleg per slide

Presentatie met uitleg per slide Presentatie met uitleg per slide 1 Terug- en vooruitblik In het principe cao-akkoord van december 2012 hebben we afspraken gemaakt over de noodzaak van een nieuwe en toekomstbestendige pensioenregeling

Nadere informatie

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG Agenda Waarom Pensioenakkoord? Inhoud Pensioenakkoord Wat doen we ermee? Oplossingsrichtingen Hoe nu verder?

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 In opdracht

Nadere informatie

Integrale kijk op wonen, zorg en pensioen.

Integrale kijk op wonen, zorg en pensioen. Integrale kijk op wonen, zorg en pensioen. Jop Versteegt Business Development Director voor het Centraal Beheer Algemeen Pensioenfonds. Guus van der Weijden Manager Innovation & Experience Center bij Achmea

Nadere informatie

ALV CDAV Brabant 3 oktober 2015

ALV CDAV Brabant 3 oktober 2015 Vrouw en Pensioen anno 2015 e.v. Balans tussen werk, zorg en invloed ALV CDAV Brabant 3 oktober 2015 Mr. Caroline Jones Groeneweg RB Even voorstellen 3 pijlers Nederlands pensioenstelsel 3.Privé 2.De werkgever

Nadere informatie

Verschillen in uittreedpaden tussen en binnen cohorten: is meer flexibiliteit de oplossing?

Verschillen in uittreedpaden tussen en binnen cohorten: is meer flexibiliteit de oplossing? Verschillen in uittreedpaden tussen en binnen cohorten: is meer flexibiliteit de oplossing? Jonneke Bolhaar - CPB 20 november 2017 1. Fact check: werken laagopgeleiden langer door dan hoogopgeleiden? 2.

Nadere informatie

Wat is een adequaat pensioen?

Wat is een adequaat pensioen? BISMARCK-LEZING 19 november 2014 Wat is een adequaat pensioen? Pensioenambities meeste werkenden waargemaakt Kwetsbare groepen verdienen meer aandacht Versobering Witteveenkader heeft flinke invloed Nederland

Nadere informatie

Informatie Collectieve zorgverzekering 2017

Informatie Collectieve zorgverzekering 2017 Informatie Collectieve zorgverzekering 2017 Een goede zorgverzekering is belangrijk. Voor mensen met een laag inkomen biedt Ferm Werk een collectieve zorgverzekering aan bij VGZ of Zorg en Zekerheid. Beide

Nadere informatie

Pensioen Inzicht. Ferd Beukers. Webinar, 27 juni 2013

Pensioen Inzicht. Ferd Beukers. Webinar, 27 juni 2013 Pensioen Inzicht Ferd Beukers Webinar, 27 juni 2013 1 Introductie Na dit webinar: Heeft u inzicht in actuele pensioenontwikkelingen Weet u wat u krijgt als u met pensioen gaat Weet u wat u zelf aan uw

Nadere informatie

Variabel pensioen: hoog/laag

Variabel pensioen: hoog/laag Variabel pensioen: hoog/laag Hoger pensioen voor een nader aan te geven periode Conform artikel 17.4.2 van het Reglement heeft de Deelnemer of Gewezen Deelnemer eenmalig de mogelijkheid om met ingang van

Nadere informatie

Een waardevolle toekomst is meer dan geld alleen Integratie van werk, pensioen, zorg en wonen over de levensloop

Een waardevolle toekomst is meer dan geld alleen Integratie van werk, pensioen, zorg en wonen over de levensloop Een waardevolle toekomst is meer dan geld alleen Integratie van werk, pensioen, zorg en wonen over de levensloop Congres 110 jaar woningwet Het Sieraad, Amsterdam, 1 november 2011 PGGM, Niels Kortleve

Nadere informatie

Pensioenactualiteiten

Pensioenactualiteiten Pensioenactualiteiten Medezeggenschap Waterbedrijven, Waterschappen, Netwerkbedrijven 16-05-2013 Agenda Dekkingsgraad en financiële positie fonds Wijzigingen in 2012 Ontwikkelingen en gevolgen voor ABP

Nadere informatie

ONDERWERP PRESENTATIE IS EEN STELSELWIJZIGING IN BELANG VAN U ALS DEELNEMER? GENOEMDE ONTWIKKELINGEN / PROBLEMEN OM ONS PENSIOEN STELSEL TE WIJZIGEN

ONDERWERP PRESENTATIE IS EEN STELSELWIJZIGING IN BELANG VAN U ALS DEELNEMER? GENOEMDE ONTWIKKELINGEN / PROBLEMEN OM ONS PENSIOEN STELSEL TE WIJZIGEN ONDERWERP PRESENTATIE IS EEN STELSELWIJZIGING IN BELANG VAN U ALS DEELNEMER? GENOEMDE ONTWIKKELINGEN / PROBLEMEN OM ONS PENSIOEN STELSEL TE WIJZIGEN 1 GEVOLGEN DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN 2 REKENRENTE,

Nadere informatie

Veranderingen in de Pensioenwereld

Veranderingen in de Pensioenwereld Veranderingen in de Pensioenwereld Veranderingen in de Pensioenwereld staan voor de deur U hebt er vast al van gehoord, de pensioenwereld gaat de komende tijd drastische veranderingen doormaken. Zowel

Nadere informatie

DEELNEMERSPORTAAL OVERZICHT DOOR INZICHT

DEELNEMERSPORTAAL OVERZICHT DOOR INZICHT DEELNEMERSPORTAAL OVERZICHT DOOR INZICHT Pensioen moet zorgen voor ontspanning, niet voor verrassingen Wij kunnen uw medewerkers vertellen dat hun pensioen belangrijk is, maar wij vinden het belangrijker

Nadere informatie

6.1 De AOW. Een alleenstaande krijgt 70% van het minimumloon. Gehuwden of samenwonenden krijgen 100% van het minimumloon.

6.1 De AOW. Een alleenstaande krijgt 70% van het minimumloon. Gehuwden of samenwonenden krijgen 100% van het minimumloon. 6.1 De AOW In 1957 is in Nederland de AOW ingevoerd door premiers Willem Drees (PVDA). Iedereen die 65 jaar of ouder is, krijgt een uitkering van de staat. Deze uitkering hangt af van het aantal jaren

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers

Koopkracht van 65-plussers Koopkracht van 65-plussers 2010-2011 Berekeningen Prinsjesdag 2010 In opdracht van de ouderenbonden Unie KBO, PCOB en NVOG Nibud, 6 oktober 2010 Koopkracht van 65-plussers 2010-2011 Berekeningen Prinsjesdag

Nadere informatie

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015 Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Agenda 1. Rol klankbordgroep 2. Waarom een nieuwe pensioenregeling?

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief NUMMER 16 > JAARGANG 12 > APRIL 2015 INHOUD > Hoe is de nieuwe pensioenregeling tot stand gekomen? [p.1] Fiscaal kader per 1 januari 2015 [p.2]

Nadere informatie

26 september Pensioenen in Hans Kennis

26 september Pensioenen in Hans Kennis 26 september 2017 Pensioenen in 2018 P L U S.. E E N V O O R S P E L L I N G Hans Kennis Agenda De zin en onzin van pensioen Pensioenleeftijd 68 jaar Plannen van het nieuwe kabinet Pensioenen in 2020?

Nadere informatie

Stuurzame zorg: tussen solidariteit en keuzevrijheid. Casper van Ewijk CPB, UvA, Netspar

Stuurzame zorg: tussen solidariteit en keuzevrijheid. Casper van Ewijk CPB, UvA, Netspar Stuurzame zorg: tussen solidariteit en keuzevrijheid Casper van Ewijk CPB, UvA, Netspar Seneca, 5 september 2013 Drie stellingen Uitgaven nog steeds onbeheersbaar omdat we geen grenzen durven te stellen

Nadere informatie

Technisch rapport Pensioentekort Berekening 2016/ NAW-gegevens Partner Pensioen. Adres Tingietersweg 2

Technisch rapport Pensioentekort Berekening 2016/ NAW-gegevens Partner Pensioen. Adres Tingietersweg 2 BOX 1 Pensioenrapport NAW-gegevens Naam Peter Pensioen Naam partner Partner Pensioen Adres Tingietersweg 2 Woonplaats 2031 ES Haarlem Algemeen Geboortedatum pensioengerechtigde (man) 21-12-1968 Geboortedatum

Nadere informatie

Veelgestelde vragen nettopensioenregeling

Veelgestelde vragen nettopensioenregeling Veelgestelde vragen nettopensioenregeling Vragen en antwoorden over pensioenopbouw en verzekeren nabestaandenpensioen over uw pensioengevend salaris boven 100.000 Pagina 1 van 7 Vragen en antwoorden Wat

Nadere informatie

Zorgplicht en verantwoordelijkheid

Zorgplicht en verantwoordelijkheid Zorgplicht en verantwoordelijkheid Het pensioen van de DGA Frank van der Heijden, Pensioenspecialist Agenda Wetsvoorstel AOW Commissie Goudswaard Historie Pensioen BV Pensioenbewustzijn van de DGA Standaard

Nadere informatie

PENSIOEN: WELKE WIJZIGINGEN KOMEN ER AAN? Oktober 2013

PENSIOEN: WELKE WIJZIGINGEN KOMEN ER AAN? Oktober 2013 PENSIOEN: WELKE WIJZIGINGEN KOMEN ER AAN? Oktober 2013 Wie beslist? Werkgever & werknemers spreken nieuwe regeling af Pensioenfonds voert de regeling uit bestuurslid 2 Waar gaan we het over hebben? 1.

Nadere informatie

Reglement excedent-premieregeling. Versie: 1 juli 2017

Reglement excedent-premieregeling. Versie: 1 juli 2017 Reglement excedent-premieregeling Versie: 1 juli 2017 Inhoudsopgave I De excedent-premieregeling van BPL Pensioen... 3 Artikel 1 Welke pensioensoorten biedt mijn excedent-premieregeling?... 3 Artikel 2

Nadere informatie

CDC & DC BINNEN HET APF

CDC & DC BINNEN HET APF CDC & DC BINNEN HET APF Barbara van Bogaert - Montae Arnout Korteweg - De Nationale APF 13 september 2017 Inhoud Introductie Collectief DC bij een APF Individueel DC bij een APF Conclusie en afronding

Nadere informatie

Uitgangspunten. Nettopensioenregeling

Uitgangspunten. Nettopensioenregeling Uitgangspunten Nettopensioenregeling Laatst gewijzigd op 20 februari 2015 Uitgangspunten nettopensioenregeling Algemeen De nettopensioenregeling is een vrijwillige regeling, in aanvulling op de basisregeling

Nadere informatie

Zelfstandigen zonder pensioen?

Zelfstandigen zonder pensioen? Bron: Zwinkels, W., Knoef, M., Caminada, K., Goudswaard, K. & Been, J. (2017), Zelfstandigen zonder pensioen?, Economisch Statistische Berichten, jaargang 102 (4750), 15 juni 2017: 254-256. Zelfstandigen

Nadere informatie

Bijlage: Vaststelling eigen bijdrage en besteedbaar inkomen voor een aantal categorieën.

Bijlage: Vaststelling eigen bijdrage en besteedbaar inkomen voor een aantal categorieën. Bijlage: Vaststelling eigen bijdrage en besteedbaar inkomen voor een aantal categorieën. Beschrijving van de eigen bijdrage systematiek Deze bijlage geeft een beschrijving van de wijze waarop de eigen

Nadere informatie

Informatie Collectieve zorgverzekering 2016

Informatie Collectieve zorgverzekering 2016 Informatie Collectieve zorgverzekering 2016 Een goede zorgverzekering is belangrijk. Voor mensen met een laag inkomen biedt Ferm Werk een collectieve zorgverzekering aan bij VGZ of Zorg en Zekerheid. U

Nadere informatie

Pensioeninloop voor DPF-leden. Meer of minder pensioen?

Pensioeninloop voor DPF-leden. Meer of minder pensioen? Pensioeninloop voor DPF-leden Meer of minder pensioen? Agenda - Voorstel Jacco Los, Comminz, jlos@comminz.nl, 06-42149092 - Hoe is je inkomen van straks opgebouwd? - Van Overzicht naar Inzicht - Waar zorgt

Nadere informatie

Toereikendheid van het pensioen: Onderzoek & Beleid

Toereikendheid van het pensioen: Onderzoek & Beleid Toereikendheid van het pensioen: Onderzoek & Beleid Jim Been (UL) & Leendert Klokkenburg (MinSZW) Instituut Gak, Amsterdam 12 december, 2016 Discover thediscover world at the Leiden world University at

Nadere informatie

Van Duyn Van der Geer pensioenactualiteiten

Van Duyn Van der Geer pensioenactualiteiten Van Duyn Van der Geer pensioenactualiteiten 08-12-2016 Even voorstellen Pensioen Perspectief onafhankelijk van pensioenuitvoerder beloning is onafhankelijk van keuzes door opdrachtgever PP werkt uitsluitend

Nadere informatie

Pensioenscenario s in het licht van de komende verkiezingen. Emile Soetendal 10 januari 2017

Pensioenscenario s in het licht van de komende verkiezingen. Emile Soetendal 10 januari 2017 Pensioenscenario s in het licht van de komende verkiezingen Emile Soetendal 10 januari 2017 2 Tsunami van politieke partijen voor komende verkiezingen De kiesraad heeft voor de Tweede Kamer verkiezingen

Nadere informatie

Veranderingen in de inkomensverdeling van Nederlandse ouderen tussen 1989 en 2020: een analyse op basis van microsimulatie

Veranderingen in de inkomensverdeling van Nederlandse ouderen tussen 1989 en 2020: een analyse op basis van microsimulatie Veranderingen in de inkomensverdeling van Nederlandse ouderen tussen 1989 en 2020: een analyse op basis van microsimulatie Marike Knoef, Universiteit van Tilburg, Netspar en CentERdata Rob Alessie, Rijksuniversiteit

Nadere informatie

Pensioennieuws is een uitgave van het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie en het Vroegpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Pensioennieuws is een uitgave van het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie en het Vroegpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Pensioennieuws December 2014 Nummer 17 Pensioennieuws is een uitgave van het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie en het Vroegpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Het Baksteenpensioenfonds

Nadere informatie

Is onderscheid nog houdbaar?

Is onderscheid nog houdbaar? Gekozen beleid leidt tot vervaging van 2 e en 3 e pijler Is onderscheid nog houdbaar? 30 januari 2017 Frits Bart Directeur Beleid & Propositiemanagement aegon.com Is er sprake van een verschuiving van

Nadere informatie

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd?

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Bijdrage prof. dr. Kees Goudswaard / 49 Financiering van de AOW: solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Deze vraag staat centraal in de bij drage van bijzonder hoogleraar Sociale zekerheid prof.

Nadere informatie

Een nieuwsbrief over terrorisme, pensioen en fietsendiefstal

Een nieuwsbrief over terrorisme, pensioen en fietsendiefstal Een nieuwsbrief over terrorisme, pensioen en fietsendiefstal Onderwerpen 3 februari 2016 Schade door terrorisme en uw verzekering Hoogte pensioen wordt meer uw eigen risico Voorwoord Ons kantoor is gespecialiseerd

Nadere informatie

Indicatieve berekening ouderdomspensioen

Indicatieve berekening ouderdomspensioen Indicatieve berekening ouderdomspensioen Waarom dit formulier? Met dit formulier kunt u een berekening van uw pensioen aanvragen. Op die manier kunt u nagaan hoeveel inkomen u ongeveer krijgt als u met

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers

Koopkracht van 65-plussers Koopkracht van 65-plussers 2009-2010 Berekeningen Prinsjesdag 2009 In opdracht van de ouderenbonden UnieKBO en PCOB Nibud, september 2009 Koopkracht van 65-plussers 2009-2010 Berekeningen Prinsjesdag 2009

Nadere informatie

Wat als u het straks niet meer weet?

Wat als u het straks niet meer weet? Wat als u het straks niet meer weet? Programma 1. Opening 2. Introductie 3. Zorg en eigen bijdrage 4. Pauze 5. Levenstestament en bewind 6. Dozen met een verhaal 7. Conclusie en tips 8. Afsluiting Introductie

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Wat komt er op ons af? #10 januari 14. Pensioenfonds

Pensioen Nieuws. Wat komt er op ons af? #10 januari 14. Pensioenfonds Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #10 januari 14 1 Wat komt er op ons af? Dekkingsgraad stabiel Alle pensioenen omhoog 2 Tijdelijke pensioenregeling 1 jaar verlengd 3 Anw-hiaatpensioenregeling

Nadere informatie

Nettopensioenregeling

Nettopensioenregeling Nettopensioenregeling 1 Uitgangspunten nettopensioenregeling Algemeen De nettopensioenregeling is een vrijwillige regeling, in aanvulling op de basisregeling van SPW. SPW probeert de nettopensioenregeling

Nadere informatie

Notitie. 11 juni 2010. Datum. Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen. 1 Gemiddelde op basis van het verleden

Notitie. 11 juni 2010. Datum. Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen. 1 Gemiddelde op basis van het verleden Notitie Datum 11 juni 2010 Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen 1. Waarover gaat dit raadgevend referendum? De FNV heeft samen met de andere vakcentrales afspraken

Nadere informatie

Persoonlijk Financieel Advies

Persoonlijk Financieel Advies Persoonlijk Financieel Advies Frits Suzanne Inhoudsopgave Basisgegevens Inkomens- en vermogensplanning Indicatief overzicht lijfrente-uitkeringen Specificatie vaste lasten Grafiek inkomens- en vermogensplanning

Nadere informatie

Mr. drs. Michael Visser. 11 oktober 2013

Mr. drs. Michael Visser. 11 oktober 2013 Mr. drs. Michael Visser 11 oktober 2013 Recept voor een uitgebalanceerd pensioen Goed op smaak met max. 5 basis ingrediënten Voor werknemers én ondernemers Generatieproof Bereidingstijd: 45 minuten 1.

Nadere informatie

Onderzoek verkiezingsthema zorg

Onderzoek verkiezingsthema zorg Onderzoek verkiezingsthema zorg Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 27.798 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 15 tot en met 21 augustus 2012. Over het EenVandaag

Nadere informatie

15 vragen en antwoorden over de veranderingen in de pensioenregeling

15 vragen en antwoorden over de veranderingen in de pensioenregeling Er verandert wat aan je pensioen 15 vragen en antwoorden over de veranderingen in de pensioenregeling Over de pensioenleeftijd en de AOW 1. Moet ik nu blijven werken tot 67 jaar? Het pensioen dat je vanaf

Nadere informatie

JOUW PENSIOEN VERANDERT Jij kiest je pensioenregeling

JOUW PENSIOEN VERANDERT Jij kiest je pensioenregeling JOUW PENSIOEN VERANDERT Jij kiest je pensioenregeling INHOUD 2 Wie voert de pensioenregeling uit? Het pensioengebouw in Nederland De pensioenregelingen van RELX in Nederland Vergelijking CDC en IDC Welke

Nadere informatie

Woonlasten & pensioen

Woonlasten & pensioen Woonlasten & pensioen Leontine Treur RaboResearch Nederland 5 oktober 2017 FFP Jaarcongres Waarom woonlasten & pensioen? Doel pensioen: beperken inkomensterugval op oude dag Hoe lager de woonlasten, hoe

Nadere informatie

De belangrijkste veranderingen in 2015 voor senioren op een rij INKOMEN

De belangrijkste veranderingen in 2015 voor senioren op een rij INKOMEN De belangrijkste veranderingen in 2015 voor senioren op een rij INKOMEN AOW De AOW-leeftijd stijgt verder. Wordt u vóór 1 oktober 2015 65 jaar, dan gaat uw AOW drie maanden na uw 65 e verjaardag in. 65

Nadere informatie

Kies uw eigen pensioen. Later = Nu

Kies uw eigen pensioen. Later = Nu Kies uw eigen pensioen. Later = Nu Eigen verantwoordelijkheid, zelf keuzes maken. Dat is helemaal van deze tijd. Maar dan moet je je er wel in verdiepen. René van der Linden, SPF Beheer: Wat ik belangrijk

Nadere informatie

Pensioenaanspraken in beeld

Pensioenaanspraken in beeld Pensioenaanspraken in beeld Deel 1: aanspraken naar geslacht en burgerlijke staat Elisabeth Eenkhoorn, Annelie Hakkenes-Tuinman en Marije vandegrift bouwen minder pensioen op via een werkgever dan mannen.

Nadere informatie

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010 Welkom Waar willen wij het met elkaar over hebben? Pensioen anno 2010 Stand van Zaken AOW en Pensioenakkoord 4

Nadere informatie

situatie febr 2010 Volksverzekeringen Algemene Ouderdomswet 2 Algemene Nabestaandenwet 2 ANW Algemene kinderbijslagwet 2 AKW

situatie febr 2010 Volksverzekeringen Algemene Ouderdomswet 2 Algemene Nabestaandenwet 2 ANW Algemene kinderbijslagwet 2 AKW situatie febr 2010 Sociale zekerheid te verdelen in twee stukken: Sociale verzekeringen Sociale voorzieningen Sociale verzekeringen worden beheerd/ uitgevoerd door de sociale verzekeringsfondsen (o.a.

Nadere informatie

Toelichting Pensioen Akkoord Regeling 2015

Toelichting Pensioen Akkoord Regeling 2015 Toelichting Pensioen Akkoord Regeling 2015 Programma Wrap up proces tot op heden Achtergronden Proces Nieuwe regeling 2015 Impact van Pensioenregeling Vervolg traject Vragen en antwoorden 2 Wrap up: Achtergronden

Nadere informatie

Fiscale maatregelen kortwerkenrisico

Fiscale maatregelen kortwerkenrisico www.pwc.nl Fiscale maatregelen kortwerkenrisico 1. Inleiding Probleem: niet iedere werknemer zal kunnen doorwerken tot aan de latere pensioeningangsdatum. o o Hoe kan eerder stoppen worden opgevangen met

Nadere informatie

Doorsneesystematiek in pensioenen onder druk?

Doorsneesystematiek in pensioenen onder druk? Doorsneesystematiek in pensioenen onder druk? Marcel Lever Utecht, 2 april 2014 Agenda 1. Doorsneesystematiek leidt tot herverdeling 2. Omvang herverdeling 3. Alternatieven doorsneesystematiek 4. Overgangskosten

Nadere informatie

Wat kunt ú doen voor uw eigen pensioen. Ruben Stam

Wat kunt ú doen voor uw eigen pensioen. Ruben Stam Wat kunt ú doen voor uw eigen pensioen Ruben Stam Programma Er was eens. - ons huidige pensioenstelsel nader belicht Roerige tijden - het pensioenstelsel onder hoogspanning Wat ú kunt doen! - Úw keuzes

Nadere informatie

03-05-2016. Onbezorgd ouder worden. Ouder worden en zorg. Deel I Ouder worden en zorg. Wat is het probleem? Eigen bijdrage zorgkosten. Wanneer?

03-05-2016. Onbezorgd ouder worden. Ouder worden en zorg. Deel I Ouder worden en zorg. Wat is het probleem? Eigen bijdrage zorgkosten. Wanneer? Onbezorgd ouder worden Deel I Ouder worden en zorg Ouder worden en zorg Wat is het probleem? Eigen bijdrage zorgkosten Wanneer? U woont in een zorginstelling; U heeft een volledig pakket thuis of modulair

Nadere informatie

Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana

Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) Extra uitleg en Q&A Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana Wat is pensioen? Tekst uit het filmpje Wist je dat je nu waarschijnlijk al pensioen opbouwt? Een klein

Nadere informatie

Toekomst sociale zekerheid: over provisie, preventie en participatie

Toekomst sociale zekerheid: over provisie, preventie en participatie Toekomst sociale zekerheid: over provisie, preventie en participatie 4-Sep-13 Prof. dr. Nicolette van Gestel Emmie Vossen MSc Dr. Shirley Oomens Dr. David Hollanders Wassenaar, 5 september 2013 Toekomst

Nadere informatie

Zorgupdate Aan Tafel!

Zorgupdate Aan Tafel! Zorgupdate Aan Tafel! ONVZ Informatiebijeenkomsten Jean-Paul van Haarlem - oktober 2012 Ontwikkelingen in de zorgverzekeringsmarkt Mobiliteit 3 Ontwikkelingen in de zorgverzekeringsmarkt Premiestelling

Nadere informatie

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie 10 juni 2011 Sociaal akkoord aow en Witteveenkader Op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. CPB Notitie Aan: Ministerie van SZW Centraal Planbureau Van Stolkweg

Nadere informatie

Indicatieve berekening ouderdomspensioen. Terugsturen

Indicatieve berekening ouderdomspensioen. Terugsturen Indicatieve berekening ouderdomspensioen Waarom dit formulier? Met dit formulier kunt u een berekening van uw pensioen aanvragen. Op die manier kunt u nagaan hoeveel inkomen u ongeveer krijgt als u met

Nadere informatie

De beste pensioenregeling is employability

De beste pensioenregeling is employability De beste pensioenregeling is employability \\ Verder met Meeùs Edwin Schop 1 Pensioen en duurzame inzetbaarheid Onderwerpen 1. Relatie pensioen en duurzame inzetbaarheid 2. Pensioenstelsel NL: erfenis

Nadere informatie

Stand van Zaken Koopkracht Maarten Maas Zeist, 23 november 2016

Stand van Zaken Koopkracht Maarten Maas Zeist, 23 november 2016 Stand van Zaken Koopkracht Maarten Maas Zeist, 23 november 2016 Miljoenennota en Belastingplan 2017 Ouderenkorting stijgt met 105 per jaar (Inkomen tot 36.000) Huurtoeslag stijgt met 10 à 15 per maand

Nadere informatie

Indicatieve berekening ouderdomspensioen

Indicatieve berekening ouderdomspensioen Indicatieve berekening ouderdomspensioen Waarom dit formulier? Met dit formulier kunt u een berekening van uw pensioen aanvragen. Op die manier kunt u nagaan hoeveel inkomen u ongeveer krijgt als u met

Nadere informatie