Doel 1: Diversiteit zien als een normaal fenomeen waar iedereen dagelijks in verschillende situaties mee te maken krijgt

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Doel 1: Diversiteit zien als een normaal fenomeen waar iedereen dagelijks in verschillende situaties mee te maken krijgt"

Transcriptie

1 Doel 1: Diversiteit zien als een normaal fenomeen waar iedereen dagelijks in verschillende situaties mee te maken krijgt Subdoelen Leerlingen vinden het normaal dat er verschillen zijn tussen mensen (verschillende gezinsvormen, culturen, huidskleuren, huizen, ). Leerlingen kunnen de andere accepteren en waarderen, ook als die op het eerste zicht anders is. Evalueren en observeren Dit doel kan je observeren tijdens gewone lesmomenten, maar ook buiten de lessen zijn er heel wat gelegenheden waarop je dit doel bij de lln kan observeren zoals: de speeltijden, middagpauzes, klasuitstappen, sportdagen, stages e.d. Een aantal vragen kunnen je hierbij helpen: Hebben leerlingen het moeilijk om samen te werken met bepaalde lln? Laten ze dat openlijk blijken? Hoe komt dit? Heb je hier een verklaring voor? Staan leerlingen erg afwijzend of veroordelend t.o.v. situaties, uitspraken die anders zijn? Brengen lln spontaan begrip op voor andere meningen, ideeën, gedrag,? Hoe is de verhouding met medeleerlingen? o Krijgt iedereen de ruimte om zichzelf te zijn? o o Worden er leerlingen gepest, uitgelachen of uitgesloten? Kan iedereen zijn of haar ei kwijt, of zijn er lln die nooit het achterste van hun tong kunnen laten zien? Om dit doel te kunnen observeren is het belangrijk dat je als leerkracht tijdens je les voldoende openheid en gelegenheid creëert waarbij lln met de aanwezige diversiteit kunnen omgaan. Om dat te kunnen is het belangrijk dat je zelf voldoende zicht hebt op en open staat voor de aanwezige diversiteit in je klas. Heb je een voldoende breed beeld van je leerlingen, heb je zicht op hun verschillende vaardigheden en interesses, weet je waar ze mee bezig zijn buiten de school, Openheid voor de aanwezige diversiteit kan je op volgende manieren bekomen: - Geef leerlingen het gevoel dat ze hun mening kunnen uiten, ook al wijkt die misschien af van wat op dat moment de heersende waarden of normen zijn. - Grijp uitspraken van leerlingen of incidenten aan om dieper in te gaan op bepaalde onderwerpen. Probeer het gesprek open te trekken naar de hele groep. Ook als hete momenten ontstaan als gevolg van een leerlingendynamiek die niets te maken heeft met de leerstof, is het belangrijk het gesprek aan te gaan. Het negeren van opmerkingen die stof doen opwaaien heeft gevolgen. Leerlingen zouden eruit kunnen afleiden dat dit soort gedrag aanvaard wordt en dat ze er niet voor beschermd worden. Ze missen eveneens de gelegenheid om te leren uit hun eigen gedrag en de gevolgen ervan. Ook ontbreekt dan de gelegenheid om een open klasklimaat te hebben waarin verschillende ideeën aan bod kunnen komen en waar lln kunnen leren van elkaar. - Zorg voor voldoende momenten waarbij lln met elkaar in interactie kunnen gaan. Dit kan bijvoorbeeld door leerlingen samen te laten werken in heterogene groepen, door 1

2 voldoende aandacht te besteden aan het gebruik van interactieve werkvormen en door taken te geven waarvoor leerlingen verschillende competenties moeten hanteren. Evaluatie- en observatieschema Lesinhoud / context: Klas/groep: Beoordelaar: Competentie 1: diversiteit zien als een normaal fenomeen waar iedereen dagelijks in verschillende situaties mee te maken krijgt Subcompetentie Datum - +/ Leerlingen vinden het normaal dat er verschillen zijn tussen mensen (verschillende gezinsvormen, culturen, huidskleuren, huizen, ) Leerlingen accepteren en waarderen de andere, ook als die op het eerste zicht anders is. Activiteiten De voorgestelde activiteiten zijn telkens mogelijke manieren om met leerlingen rond diversiteit te werken en om het thema bespreekbaar te maken. Belangrijk bij de activiteiten is de bespreking nadien. Trek daar voldoende tijd voor uit. De activiteiten variëren van activiteiten die weinig tijd en organisatie vragen en die je dus perfect in alle lessen kan toepassen, tot activiteiten die al snel een lesuur in beslag nemen. ACTIVITEIT 1 Bingo! Deze activiteit kan je gebruiken als kennismaking. Elke leerling krijgt een blad met verschillende items. De bedoeling is om bij elk item zo snel mogelijk een naam van de klas te krijgen. Wie zijn kaart het eerst ingevuld heeft, is de winnaar. Daarna kan je even klassikaal bespreken: zijn er zaken die je verrast hebben, die je opvielen? Heb je voor bepaalde items lang moeten zoeken?... VARIANT 2

3 - Je kan zelf de items opstellen of je kan de lln zelf een aantal items laten bedenken. - Je kan de bingo + de bespreking als leerkracht vreemde talen bijvoorbeeld in het Frans of het Engels doen. Dan wordt het voor je leerlingen een interessante spreekoefening Mogelijke vragen: - Wie heeft een huisdier? - Wie heeft al eens een medaille gewonnen bij het sporten? - Wie heeft al zijn/haar theoretisch rijbewijs? - Wie is thuis een keukenprins(es) - Wie is er heel lenig? - Wie eet heel graag mosselen met friet? - ACTIVITEIT 2 Vijf vingers Iedereen legt vijf vingers op tafel. Elk om beurt vertel je iets over jezelf waarvan je denkt dat het uniek is (bvb. ik speel accordeon). Als het inderdaad uniek is, dan mag je een vinger weghalen. Is het niet uniek (bvb. iemand anders speelt ook accordeon), dan mag je geen vinger weghalen. Doel van het spel is om zo snel mogelijk al je vingers weg te krijgen. Je kan ook afspreken om op zoek te gaan naar overeenkomsten,je mag dan enkel je vinger weghalen als datgene wat je zegt ook voor iemand anders van toepassing is. Bij beide versies kan je nadien met de klas kort bespreken wat ze er van vonden. Was het makkelijk om een unieke eigenschap van jezelf te vinden of niet?, Heb je iets nieuws geleerd over de anderen van de klas?, Heeft er je iets verrast?, VARIANT: In plaats van vijf vingers op tafel te leggen, kan je telkens de lln ik ook laten roepen als wat gezegd werd ook op hen van toepassing is. ACTIVITEIT 3 Wie zijn ik? Bron: Inhoud Doelstellingen Duur Materiaal Deze activiteit maakt gebruik van zoemsessies, brainstormen, tekenen en groepsdiscussie om het thema identiteit uit te werken. Ons bewust leren worden van onze eigen identiteit en die van anderen. Identificeren wat we gemeen hebben met anderen. Respect voor mekaar bevorderen. 50 minuten gekleurde balpennen en stiften (indien mogelijk, 1 kleur per deelnemer) 1 blad papier per deelnemer flip-over, papier en stiften Instructies 1. Vraag de deelnemers om paren voor een zoemsessie te vormen. Vraag hen te doen alsof ze vreemden zijn voor elkaar en om zich aan elkaar voor te stellen. 3

4 2. Vraag de deelnemers nu wat ze interessant of belangrijk vinden om te vernemen over iemand die ze voor het eerst ontmoeten. Laat ze brainstormen over verschillende categorieën van relevante informatie. Bijvoorbeeld: naam, leeftijd, geslacht, nationaliteit, familiale positie, godsdienst, gender, etniciteit, beroep/studie, muzieksmaak, hobby s, beoefende sporten, algemene voorkeuren en afkeuren, enz. (TIP: je kan hiervoor gebruik maken van verschillende interactieve werkvormen: de spin, mind-map/conceptmap, placemat, ) 3. Leg nu uit dat ze moeten ontdekken hoeveel ze met elkaar gemeen hebben. Geef iedereen een blad papier en leg uit dat de eerste stap erin bestaat dat ieder voor zich een voorstelling tekent van zijn/haar eigen identiteit. Ze moeten zichzelf zien als een ster: de verschillende aspecten van hun identiteit stralen uit in de samenleving. Vraag hen om een tiental frappante eigenschappen van hun identiteit op te nemen in deze tekening van hun persoonlijke ster. 4. Verspreid de verschillende sterren over het lokaal zodat iedereen ze goed kan zien. Vraag hen om de andere sterren te gaan bekijken. Wanneer ze iemand vinden die een zelfde straal heeft, dan moeten ze de naam van die persoon bij de straal op hun eigen tekening schrijven. (Bijvoorbeeld, als Jan en Parvez allebei een hiphopper straal hebben, dan moeten ze elk de naam van de andere naast hun straal schrijven.) Geef de groep hiervoor 15 minuten. 5. Breng de groep terug samen en vraag de deelnemers om te vertellen hoe uniek elk van hen was. Vraag bijvoorbeeld: Heb je veel kenmerken (stralen) gevonden die identiek waren aan die van jou? Welke eigenschappen waren gemeenschappelijk voor verschillende mensen, welke waren uniek? Hoe gelijkend of hoe verschillend zijn de leden van deze groep? Hebben ze meer gemeenschappelijk dan verschillend? 6. Eindig met een brainstorm voor de hele groep over de aspecten van hun identiteit waarvoor ze zelf hebben gekozen en die waarmee ze geboren zijn. Schrijf ze op in twee kolommen op een groot blad papier. Nabespreking & evaluatie Begin nu te bespreken wat de deelnemers hebben ontdekt over zichzelf en over elkaar. - Wat hebben de deelnemers over zichzelf geleerd? Was het moeilijk te kiezen welke hun meest belangrijke karakteristieken waren? - Waren de deelnemers verrast toen ze elkaars tekeningen vergeleken? Hadden ze meer of minder gemeen dan verwacht? - Wat vonden de deelnemers van de verscheidenheid in de groep? Vonden ze dat dit de groep juist interessanter maakte, of maakt dit het juist moeilijker om samen te werken? - Waren er sommige aspecten van de identiteit van anderen waarvan de deelnemers de neiging hadden te zeggen ik ben geen? Bijvoorbeeld: Ik ben geen voetbalfan, geen fan van techno, geen hondenliefhebber, geen homoseksueel of geen christen? 4

5 - Hoe ontwikkelt zich een identiteit? Welke aspecten zijn sociale constructies? Welke aspecten ontwikklet men doorheen interactie met andedren (leeftijdsgenote, ouders, ) Welke zijn inherent en onveranderbaar? - Vooral in verband met gender en sekseverschillen: welke aspecten zijn sociale constructies en welke inherent en onveranderbaar? Schreven de deelnemers jongen en meisje? Wat associeert men met die woorden? Zijn die associaties hetzelfde voor de twee seksen? Voor alle jongens en meisjes? - In welke mate worden mensen op hun individuele identiteiten beoordeeld, en in welke mate op hun lidmaatschap van een bepaalde groep? - Wat vinden de deelnemers van de vrijheid om hun eigen identiteit te kunnen kiezen? Wat zijn de gevolgen hiervan voor henzelf, hun samenleving, Tips voor begeleiders De naam van deze activiteit is niet fout! Ze is bedoeld om de deelnemers in verwarring te brengen. Tijdens de opwarming kan je sommige deelnemers misschien een tip geven om hen op het juiste pad te brengen. Je kan jezelf als voorbeeld geven, of een denkbeeldige persoon gebruiken. Bijvoorbeeld, Olena, vrouw, Oekraïense, moeder, echtgenote, vormingswerker, reiziger, muziekliefhebber. Het doel van het geven van 1 kleur per deelnemer is om te benadrukken dat iedereen uniek is en dat de groep bestaat uit een regenboog van identiteiten. Als je een grote groep hebt en twee of meer mensen gebruiken dezelfde kleur, vraag hen dan om elk een eigen schrijfstijl te gebruiken. Als je wil, kan je de activiteit iets complexer maken door mensen in hun stertekening langere of kortere stralen te laten tekenen al naargelang ze het betreffende aspect van hun identiteit aanvoelen als iets publiek of eerder privé. Langere stralen dringen dieper door in de samenleving en zijn daardoor meer publiek. Sommige van de volgende punten zouden ter sprake kunnen komen tijdens de brainstorm (stap 6): Aspecten van je identiteit die je kan kiezen: naam, vrienden, werk, lidmaatschap in een politieke partij, favoriete muziek, kledingstijl, het voetbalteam waarvoor je supportert, waar je woont, Aspecten van je identiteit waarmee je geboren wordt: geslacht, leeftijd, grootte, kleur van je ogen, Sommige aspecten zullen aanleiding geven tot discussie, bijvoorbeeld: nationaliteit, gender en seksualiteit, religie, lidmaatschap van een minderheid. De discussie over welke eigenschappen sociale constructen en welke inherent en vaststaand zijn, zal controversieel zijn, vooral daar waar het aankomt op religie en gender. Het loont de moeite om de deelnemers te vragen na te denken over de manier waarop ze 5

6 opgroeiden en over hoe sommige aspecten van hun identiteit veranderden met de jaren, misschien zelfs die aspecten die ze als vaststaand beschouwden. ACTIVITEIT 4 Eén is gelijk aan één Bron: Inhoud Doelstellingen Duur We zijn allemaal anders. Soms voelen we ons trots over dat anders zijn en houden we ervan dat te tonen. Een andere keer verstoppen we liever dat anders zijn omdat we schrik hebben dat we afgewezen worden of omdat we net zoals de anderen willen zijn. We zijn ook allemaal gelijk omdat we als mensen vele kenmerken met elkaar delen. Elkaar leren kennen en leren respecteren in de groep. Aantonen dat we allemaal anders zijn. Aantonen dat we ook allemaal gelijk zijn. Nadenken over de manier waarop we onze eigen identiteit vormen. Deel A = 30 minuten Deel B = 30 minuten Deel C = 20 minuten Discussie = 20 minuten Materiaal Krijt en een lijst van persoonlijke kenmerken voor deel A. Papier, stiften van verschillende kleuren en spelden of kleefband voor deel B. Instructies Deze activiteit bestaat uit drie mini-activiteiten die met elkaar verbonden zijn om de deelnemers de mogelijkheid te geven de verschillen tussen hen te bestuderen, na te denken over wat hen uniek maakt en wat ze gemeenschappelijk hebben. Deel A: Verschillen - Zorg ervoor dat je voldoende ruimte hebt en dat het lokaal zo leeg mogelijk is. - Leg de groep uit dat ze zich moeten voorstellen dat er een lijn in het midden van het klaslokaal loopt die het in twee verdeelt. Sta op die lijn. - Vraag iedereen om aan één kant van het lokaal te gaan staan en zeg dan: Diegenen die een lange broek aan hebben, steken de lijn over! - Nadat diegenen met een lange broek aan de lijn hebben overgestoken, ga je verder met een ander kenmerk: bijv. Degenen, die van koken houden, steken nu de lijn over! - Als de groep opgewarmd is, kan u verder gaan met meer uitdagende kenmerken in verband met het onderwerp, bijv. Diegenen die goede vrienden hebben die holebi zijn, steken de lijn over! 6

7 Deel B: Uniek zijn - Leg uit dat iedereen nu zijn eigen persoonlijke logo gaat ontwerpen, een logo dat hen kenmerkt en zegt wie ze zijn. - Deel pen en papier uit aan de groepsleden en geef hen 15 minuten om hun persoonlijk ontwerp te tekenen. - Als ze klaar zijn, vraag hen dan om hun ontwerpen op hun T-shirts te spelden of te plakken en in het lokaal rond te wandelen zodat ze kunnen zien wat de anderen hebben gedaan. Deel C: Zoeken naar dingen die we gemeenschappelijk hebben - Vraag de spelers om een partner te vinden en drie dingen te identificeren die ze gemeenschappelijk hebben: iets dat ze altijd doen, voelen of denken, iets anders dat ze soms doen, voelen of denken en een derde ding dat ze nooit doen, voelen of denken. - Vraag de paren nu om een ander paar te vinden die deze kenmerken delen. Als ze geen ander paar kunnen vinden, moeten ze een groepje van vier vormen en over drie nieuwe kenmerken die ze allemaal met elkaar delen opnieuw gaan onderhandelen. - Vraag de groepjes van vier dan om groepjes van acht te vormen en herhaal de onderhandelingen. De activiteit is gedaan als al de deelnemers één groep vormen en drie dingen hebben geïdentificeerd die ze allemaal gemeenschappelijk hebben. - Als de groep heel groot is, vraag dan of iedereen dezelfde kenmerken deelt door de spelers in een cirkel te zetten, en als er dan een kenmerk wordt vernoemd, moeten degenen die er zich mee vereenzelvigen opstaan. Als iemand er niet bij hoort, probeer dan opnieuw met een ander kenmerk. Verslag en evaluatie Vraag de spelers of de activiteit hen bevallen is en vraag wat ze eruit geleerd hebben: Hoe voelde het aan als je de lijn helemaal alleen moest oversteken? Hoe voelde het als je je als een uniek persoon vertoonde, anders dan alle anderen? Hoe voelde het aan toen je zag hoeveel kenmerken je deelt met de rest van de groep? Wanneer komt het voor in ons dagelijkse leven dat we uniek en anders willen zijn, en wanneer vinden we het nodig om ons hetzelfde te voelen als alle anderen? Vraag de mensen om enkele van hun eigen ervaringen met elkaar te delen: Heb je ooit je identiteit moeten verstoppen om aanvaard te worden? Heb je je ooit gediscrimineerd gevoeld omdat je anders was of omdat je geassocieerd werd met iemand anders? 7

8 Wanneer ben je gedwongen om een deel van je identiteit op te geven om in een groep aanvaard te worden? Tips voor de begeleider Probeer in deel A eerst te denken aan persoonlijke kenmerken die niet door de rest van de groep worden gedeeld maar die ook niet te intiem zijn, zoals persoonlijke eigenaardigheden, bijv. de manier waarop je je tanden poetst of zingt in de douche. Als de groep opgewarmd is, ga dan verder met persoonlijke ervaringen, vraag naar mensen die gediscrimineerd zijn geweest, die een migranten-, Roma- (zigeuner of rondtrekkende) of homoseksuele vriend hebben, die in een ander land hebben gewoond, die familieleden hebben die geëmigreerd zijn of die in een rolstoel zitten. Ga dan verder met het onderzoeken van persoonlijke smaken, wensen, gevoelens, en zo verder. Daar de kenmerken in het eerste deel speciaal moeten zijn, kan je best vooraf een lijst klaarmaken. Kies voor kenmerken die in aanmerking komen voor de groep en volgens wat je weet van de deelnemers. Een andere optie is de leden van de groep te vragen kenmerken voor te stellen, maar wees er dan wel zeker van dat de groep elkaar goed kent en niemand geneigd zal zijn om te proberen iemand anders te vernederen. Tijdens het tweede en het derde deel, is het aan de personen zelf om kenmerken te identificeren. 8

9 Doel 1: Diversiteit zien als een normaal fenomeen waar iedereen dagelijks in verschillende situaties mee te maken krijgt Subdoelen: Leerlingen vinden het normaal dat er verschillen zijn tussen mensen (verschillende gezinsvormen, culturen, huidskleuren, huizen, ). Leerlingen kunnen anderen accepteren en waarderen, ook als die op het eerste zicht anders is. Interpreteren en analyseren van de resultaten Als veel leerlingen (niet) goed scoren met betrekking tot dit doel, hoe zou je dit kunnen verklaren? - Het is belangrijk om even stil te staan hoe je als leerkracht zelf omgaat met de aanwezige diversiteit in je groep. Heb je zicht op de verschillende interesses, vaardigheden, van je leerlingen? Weet je waar ze mee bezig zijn, ook buiten de school? - Maak je van die diversiteit gebruik in je lessen, zodat leerlingen de kans krijgen om met de aanwezige diversiteit om te gaan? - Laat je ruimte voor discussie, gesprek rond dit thema? Trek je dit open naar de hele klas? - Laat je voldoende ruimte voor leerlingen om met elkaar in interactie te gaan zodat de diversiteit naar boven kan komen? - Zien leerlingen dat er naast veel verschillen ook veel gelijkenissen zijn in de groep? - Worden leerlingen ook aan de hand van het lesmateriaal in contact gebracht met diversiteit? Mogelijke acties Wil je met je leerlingen verder werken aan deze competentie, dan kan je dat op verschillende manieren doen. Je kan gaan nadenken hoe je je didactisch handelen in de klas zo kan organiseren dat de lln binnen jouw vak heel wat gelegenheden krijgen om met diversiteit in de klas om te gaan, zonder dat dat expliciet zo benoemd wordt. Natuurlijk kan je ook af en toe concrete, expliciete lessen besteden aan dit onderwerp, maar dit mag dan natuurlijk niet contrasteren met de normale werking. Ga eens kijken in het leerkrachteninstrument SO, daar vind je bij de doel 1 Diversiteit waarnemen in de klas, op school en daarbuiten en bij doel 2 Diversiteit op een positieve manier benaderen, heel wat concrete aandachtspunten en tips om in je klas/op school het juiste klimaat te creëren waarbij lln. met diversiteit kunnen omgaan én om ook buiten de lessen voldoende gelegenheden te creëren waarbij je een breder beeld van je lln krijgt op het vlak van persoonlijke interesses, vriendschappen, competenties, enz.. Enkele voorbeelden: 1

10 - Naast leervorderingen let de leerkracht ook op socio-emotionele ontwikkeling, tempo, leerstijl, interesses en vaardigheden buiten de school. - Fysicaleerkracht Gunther zet zijn leerlingen vaak zelf aan het werk. Op een interactieve manier gaan de leerlingen probleemoplossend te werk. Ondertussen loopt hij door klas en observeert hij de leerlingen breed. Hij kijkt niet enkel of de leerlingen de oefeningen goed aan het oplossen zijn, leerkracht Gunther heeft ook aandacht voor de leefwereld van de leerlingen. - Een school houdt ook portretterende klassenraden. Tijdens deze klassenraden willen de leerkrachten een bredere kijk krijgen op al hun leerlingen. Ook de buitenschoolse vaardigheden en interesses van de leerlingen komen dan op tafel. Die vormen een aanknopingspunt voor het uitwerken van een sport- en vrijetijdsaanbod tijdens de middagpauze en na school, voor muzische thema s binnen het curriculum,... Op deze klassenraden komen ook de verhoudingen onder de leerlingen binnen de klasgroepen aan bod. - Op de website van Steunpunt GOK vind je heel wat didactische tips en werkvormen om interactief met je leerlingen aan de slag te gaan. Steunpunt GOK - Interactieve werkvormen Wil je een breder beeld van je leerlingen, dan kan je dat o.a. aan de hand van de meervoudige intelligentie van Gardner. el1/meervoudigeintelligentie.pdf Meer theoretische achtergrond over de begrippen cultuur en identiteit vind je in de brochure all different, all equal (pg 16-18). Je kan het volledige pakket downloaden via de website van Vormen Je wil controverse niet uit de weg gaan in je lessen, maar het schrikt je soms af omdat je niet goed weet hoe je je als leerkracht het beste opstelt? Klik dan eens door naar een pdf-document op de website van Vormen Voor scholen die met Leefsleutels werken, kan je heel wat inspiratie opdoen in de boekjes met energizers. Een interessante publicatie van Leefsleutels is Comsova: werkvormen rond communicatie en sociale vaardigheden voor het deeltijds onderwijs In deze publicatie vind je heel wat interessante werkvormen die makkelijk te gebruiken zijn in een derde graad SO. Twee voorbeelden Activiteit: De portefeuille Leerlingen vinden het zeer leuk om in mekaars portefeuille te snuffelen. Laat ze vooraf alles uit hun portefeuille halen waarvan ze liever hebben dat het niet gezien wordt. Daarna krijgt iedereen de portefeuille van iemand anders en moeten ze die persoon aan de hand van de inhoud voorstellen in de klas. Activiteit: groepsportfolio Deze activiteit is interessant om in een groep te doen die elkaar al wat kent én waar er voldoende veiligheid & vertrouwen is binnen de groep. De jongeren: - krijgen inzicht in hun eigen positie binnen de groep; - krijgen inzicht in de individuele talenten van de groepsleden; - kunnen de kracht of de eigenheid van de groep tot uitdrukking brengen; 2

11 - kunnen dit op een creatieve manier presenteren. De jongeren krijgen de opdracht om een groepsportfolio te maken. Indien ze nog niet vertrouwd zijn met het begrip portfolio, verduidelijk dit dan eerst. Zeg hen dat het de bedoeling is dat de groep zich a.d.h.v. de portfolio moet voorstellen. De jongeren moeten samen verschillende knopen doorhakken: Wat willen ze uitdrukken over de groep? Hoe gaan ze dit vormgeven? Wie neemt welke taken op zich? Deze oefening kan je ook gebruiken voor competentie 5 : Kiezen voor dialoog en samenwerking. Activiteit: Fotowand (Bron: peper en zout SDL) Voorzie ruimte in de klas voor een fotowand. Als de leerlingen dat zien zitten, kunnen ze zelf foto s nemen waarbij ze tonen wat & wie voor hen belangrijk is, waar ze mee bezig zijn buiten de school, in hun vrije tijd, enz. 3

12 Doel 2: Vooroordelen en veralgemeningen waar mogelijk en wenselijk vermijden; zich bewust zijn en zich onthouden van elke vorm van discriminatie Subdoelen: Leerlingen kunnen aangeven wat vooroordelen zijn. Leerlingen kunnen vooroordelen herkennen. Leerlingen kunnen aangeven wat veralgemeningen zijn. Leerlingen kunnen veralgemeningen herkennen. Leerlingen kunnen verschillende vormen van discriminatie herkennen. Leerlingen kunnen zich onthouden van racistische of seksistische uitspraken of handelingen. Evalueren en observeren Om dit doel te kunnen observeren is het belangrijk dat je als leerkracht tijdens je les voldoende openheid en gelegenheid creëert waarbij leerlingen het gevoel hebben dat ze hun mening kunnen uiten, ook al wijkt die misschien af van wat op dat moment de heersende waarden of normen zijn. Grijp uitspraken van leerlingen of incidenten aan om dieper in te gaan op bepaalde onderwerpen. Probeer het gesprek open te trekken naar de hele groep. Ook als hete momenten ontstaan als gevolg van een leerlingendynamiek die niets te maken heeft met de leerstof, is het belangrijk om het gesprek aan te gaan. Het negeren van opmerkingen die stof doen opwaaien heeft gevolgen. Leerlingen zouden eruit kunnen afleiden dat dit soort gedrag aanvaard wordt en dat ze er niet voor beschermd worden. Ze missen eveneens de gelegenheid om te leren uit hun eigen gedrag en de gevolgen ervan. Ook ontbreekt dan de gelegenheid om een open klasklimaat te ontwikkelen waarin verschillende ideeën aan bod kan komen en waar lln kunnen leren van elkaar. De voorgestelde activiteiten zijn telkens mogelijke manieren om met leerlingen rond vooroordelen, stereotypering, te werken en deze thema s bespreekbaar te maken. Het evaluatieschema gebruiken tijdens de voorgestelde activiteiten heeft weinig zin, vooral omdat leerlingen in dergelijke context gemakkelijk wenselijk gedrag vertonen. Het is belangrijk om voldoende aandacht en tijd te besteden aan de bespreking van de activiteiten. 1

13 Evaluatie- en observatieschema s Lesinhoud / context: Klas/groep: Beoordelaar: Competentie 2: Vooroordelen en veralgemeningen waar mogelijk en wenselijk vermijden; zich bewust zijn en zich onthouden van elke vorm van discriminatie. Subcompetentie Datum - +/ Leerlingen weten wat vooroordelen zijn. Leerling kunnen vooroordelen herkennen. Leerling weten wat veralgemeningen zijn. Leerling kunnen veralgemeningen herkennen. Leerling kunnen verschillende vormen van discriminatie herkennen. Leerling onthouden zich van racistische of seksistische uitspraken of handelingen. Tolerantie Test (Bron: Niveau R, werkbrochure Jeugd en Vrede) Om jongeren het begrip tolerantie te duiden en hun eigen grenzen te leren kennen ontwikkelde Jeugd en Vrede een tolerantietest: Niveau R. Dit is een educatieve cd-rom over respect, vooroordelen en conflicten. Er is een versie voor kinderen (9 tot 13 jaar) en één voor jongeren (14 tot 18 jaar). De cd-rom behandelt de thema s vooroordelen en conflicten, maar leert dat respect, eerder dan louter tolerantie, een sleutelbegrip is. Er zijn vier niveaus, telkens op maat gemaakt voor de verschillende doelgroepen. Niveau 1 leert de speler meer over de betekenis van begrippen als tolerantie, discriminatie en racisme. In Niveau 2 krijgt de speler exact 300 seconden om zich doorheen 10 moeilijke meerkeuzevragen over verdraagzaamheid te worstelen. Op het einde van de test ontdekt de speler hoe (in)tolerant hij zelf is. Op Niveau 3 legt de speler een interactieve weg af. Verdraagzaamheid, respect, vooroordelen en conflicten passeren de revue in filmpjes, strips en foto-opdrachten. Tot slot brengt Niveau 4 zes groepsopdrachten. Filmpjes en foto s zetten de groepjes op het verkeerde been en nodigen uit tot discussie. De werkbrochure kan je downloaden via de website van Jeugd en Vrede. 2

14 Activiteiten ACTIVITEIT 1: Eerste indrukken Bron: Inhoud Wat ons het eerst opvalt, kan zeer misleidend zijn. Eerste indrukken zijn enorm belangrijk, maar het is zo gemakkelijk om foute oordelen te vellen over mensen die je niet kent. Behandelde onderwerpen: Persoonlijke identiteit. Stereotyperen. Hoe we over mensen oordelen op basis van heel weinig echte informatie. Doelstellingen Duur Onze eerste indrukken over mensen vergelijken met die van anderen. Bestuderen hoe onze vroegere ervaringen onze eerste indrukken beïnvloeden. Ons meer bewust worden van hoe onze indrukken ons gedrag t.o.v. anderen beïnvloeden. 30 minuten Groepsgrootte 4-12 Materiaal Foto s uit tijdschriften van mensen die boeiende / verschillende / markante gezichten hebben. Knip de gezichten uit en plak ze bovenaan op een blad papier en laat een groot stuk papier vrij onderaan. Een blad met één gezicht per deelnemer. Eén balpen per persoon. Instructies 1. De leerlingen zitten in een kring. Elke ll. krijgt een blad met een foto. 2. De leerlingen bekijken het blad en schrijven hun eerste indruk over de persoon helemaal onderaan op het blad. 3. Daarna vouwt iedereen de onderrand van het papier om opdat niemand ziet wat men heeft geschreven en geeft men het blad door aan de volgende persoon. 4. De leerlingen bekijken nu de volgende foto kijken en schrijven weer hun eerste indruk op, juist boven het reeds opgevouwen gedeelte. Daarna vouwen ze hun stukje papier weer om en geven ze opnieuw door. 3

15 5. Herhaal dit tot al de bladen de kring rond zijn geweest en iedereen elke prent heeft gezien. 6. Ontvouw dan de bladen en laat iedereen de verschillende eerste indrukken vergelijken. Verslag en evaluatie Spreek over wat er gebeurd is en wat je eruit geleerd hebt: - Als een groep? - Wat verraste je? - Waarop baseerde je je eerste indrukken? - Omschrijf en vergelijk de voorbeelden met elkaar als je een compleet verschillende eerste indruk van iemand hebt gehad. - Wat was het resultaat ervan? - Wat leert deze activiteit ons over onszelf? Tips voor de begeleider Zorg ervoor dat iedereen de instructies goed begrijpt. Het is handig om te demonstreren waar de spelers hun commentaar moeten schrijven en hoe ze de onderrand van het papier moeten omvouwen. Laat de bladen redelijk snel rondgaan, en laat de mensen niet té lang nadenken. Het zijn hun éérste indrukken die je wil hebben. Vermijd foto s van bekende mensen of beroemdheden. Probeer een grote verscheidenheid van mensen samen te rapen zoals mensen van verschillende leeftijden, culturen, etnische groepen, personen met een handicap,. Wees voorbereid op sommige sterke argumenten over gedragingen. Afhankelijk van de groepsgrootte zal het commentaar niet altijd unaniem zijn. Laat de spelers elkaar niet bekritiseren omwille van hun meningen maar focus het debat op de commentaren zelf. Variant Een alternatieve methode die je kan hanteren als je een grote groep hebt, is om de foto s op slides te kopiëren en ze te projecteren op een scherm. Vraag dan elke deelnemer om hun eerste indruk op te schrijven op genummerde bladen, haal de bladen na elke ronde op en lees ze hardop voor op het einde. 4

16 ACTIVITEIT 2 Euro-rail "à la carte" Bron : Inhoud Doelstellingen Behandelde onderwerpen Vooroordelen en grenzen aan verdraagzaamheid. Beeldvormingen stereotyperen van verschillende minderheden. De stereotypen en vooroordelen van elke deelnemer over andere mensen en over minderheden blootleggen, alsook de beelden en associaties die de tekst oproept. Nadenken over het beeld dat de verschillende deelnemers hebben van de minderheden. Zelfbewustzijn creëren over de grenzen van verdraagzaamheid. De verschillende waarden en stereotypen van de deelnemers met elkaar confronteren. Tijd 90 minuten 2 uur. Groepsgrootte Materiaal Minimum 5, maximum 40 deelnemers. Kopieën van de activiteitenfiche, één per deelnemer. Een potlood per deelnemer. Instructies 1. Geef elke persoon een kopie van het scenario. 2. Beschrijf in het kort het scenario en vraag hen de beschrijvingen voor te lezen van de mensen die meereizen met de trein. 3. Vraag nu iedereen individueel drie mensen uit te kiezen met wie ze het liefst samen zouden reizen en drie met wie ze het minst graag samen zouden reizen. 4. Als iedereen hiermee klaar is, vraag hen dan om in kleine groepjes van 4 tot 5 personen: hun persoonlijke keuzes te overlopen, met de redenen ervoor, hun keuzes en redenen te controleren op gelijkenissen na consensus een gemeenschappelijke lijst op te stellen (van drie plussen en drie minnen ). 5. Vraag in een plenair gedeelte elke groep hun conclusies voor te stellen, inclusief de redenen voor hun gemeenschappelijke keuzes. Ze moeten ook vertellen over welke gevallen er het meest discussie was in de groep. Verslag en evaluatie De informatie-uitwisseling en de discussie zullen gebaseerd zijn op de verslagen van de groepen. De verschillende resultaten vergelijken is een goede manier om de discussie op gang te brengen. 5

17 Je kan verder gaan met vragen zoals: - Hoe realistisch zijn de voorgestelde situaties? - Heeft iemand van de groep een dergelijke situatie al in het echt meegemaakt? - Wat waren de belangrijkste factoren bij je persoonlijke beslissingen? - Als de groep er niet in slaagde om gemeenschappelijke beslissingen te nemen, waarom dan? Wat was het moeilijkst? Welke factoren beletten je om tot een consensus te komen? - Welke stereotypen roept de lijst van de passagiers op? Zijn de stereotypen in de beschrijvingen gegeven of bestaan ze enkel in ons hoofd en in onze verbeelding? Vanwaar krijgen we deze beelden dan? - Hoe zou het zijn om zelf in een situatie te zitten waarin niemand met jou een treincoupé wil delen? Tips voor de begeleider Hou er rekening mee dat de lijst van passagiers zeer lang is en dat dit het moeilijker maakt voor de groep om tot een gemeenschappelijke keuze te komen, daarom zou je misschien ook meer tijd moeten uittrekken voor zowel het individuele als het groepsgedeelte. Als je wil, kan je de lijst tot een maximum van passagiers terugbrengen en aanpassen aan de plaatselijke of nationale situatie van de groep waarmee je werkt. Het is zeer belangrijk dat de beschrijvingen van de passagiers overeenkomen met de minderheden die bekend zijn bij de groep, inclusief verborgen minderheden zoals homoseksuelen, personen met een handicap, seropositieve mensen,. In veel gevallen zullen de groepen er niet in slagen een gemeenschappelijke lijst samen te stellen. Benadruk dit aspect van de activiteit niet teveel omdat dit misschien kan leiden tot een valse consensus. Het is even interessant om te checken waarom het zo moeilijk is tot een consensus te komen. Het is belangrijk ieders mening te respecteren en de persoonlijke standpunten van de mensen niet aan te vallen. Als sommige keuzes twijfelachtig lijken, is het beter om de redenen te bespreken die tot een bepaalde keuze leidden, eerder dan persoonlijke beslissingen in vraag te stellen. Zowel de deelnemers als jij, de begeleider, zullen in feite in moeilijke posities zitten: het ligt voor de hand dat deze oefening kan uitdraaien op een veroordelingssessie! Laat daarom niet toe dat de discussie evolueert tot een discussie rond wie er de minste vooroordelen heeft, maar werk eerder rond het feit dat we állemaal vooroordelen hebben. Daarnaast is het een heel belangrijk discussie- en studiepunt dat de beschrijving van de passagiers heel beknopt is. We weten maar weinig over de persoonlijkheid en de achtergrond van die mensen. Maar is dat niet de manier waarop we meestal reageren bij informatie in nieuwsbladen en televisie, in gesprekken, of wanneer we mensen voor de eerste keer ontmoeten? 6

18 Extra info Het scenario Je gaat aan boord van de Deer Valley Express - voor een treinrit van een week van Lissabon naar Moskou. Je reist in een slaapcoupé die je moet delen met drie andere mensen. Met welke drie van de volgende passagiers verkies je de coupé te delen? Een Servische soldaat uit Bosnië. Een zwaarlijvige, Zwitserse beursspeculant. Een Italiaanse diskjockey die veel dollars blijkt mee te hebben. Een Afrikaanse vrouw die lederproducten verkoopt. Een jonge seropositieve artiest. Een Roma-man (zigeuner of rondtrekkende) uit Hongarije die juist uit de gevangenis is vrijgekomen. Een Baskische nationalist die regelmatig naar Rusland reist. Een Duitse rapper met een heel alternatieve levensstijl. Een blinde, Oostenrijkse accordeonspeler. Een Oekraïense student die niet naar huis wil gaan. Een Roemeense vrouw van middelbare leeftijd die geen visum heeft en met een 1-jarig kind op haar arm reist. Een Duitse hard-line en agressieve feministe. Een Zweedse skinhead die duidelijk onder de invloed van alcohol is. Een worstelaar uit Belfast die klaarblijkelijk naar een voetbalmatch gaat. Een Poolse prostitué uit Berlijn. Een Franse boer die alleen maar Frans spreekt en een mand sterk ruikende kaas met zich meedraagt. Een Koerdische vluchteling die in Duitsland woont en die vanuit Libië op de terugweg is. Instructies Selecteer eerst individueel de drie mensen met wie je het liefst zou willen reizen en dan de drie met wie je het minst graag zou willen reizen. Je krijgt een kwartiertje om dit te doen. Ga in groepjes zitten en overloop samen je keuzes van de drie beste en de 3 slechtste reisgezellen, en discussieer in groep over de redenen die tot je beslissingen leidden. 7

19 Probeer dan tot een consensus te komen over een gemeenschappelijke lijst van de drie meest favoriete en de drie minst favoriete reisgezellen. Je hebt 30 minuten voor dit deel van de activiteit. In een plenaire sessie stelt elke groep haar beslissingen voor, gevolgd door een informatiesessie en een evaluatie van de oefening. ACTIVITEIT 3 Guess who's coming to dinner Bron: Inhoud Behandelde onderwerpen Stereotypen, vooroordelen en discriminatie. Het doorgeven van vooroordelen via vermaatschappelijking en educatie. Omgaan met conflicten. Doelstellingen De boodschappen analyseren die we van onze eigen familie krijgen over mensen met een andere culturele of sociale achtergrond. De waarde van deze boodschappen analyseren. Ons bewust worden van de rol van familie bij het doorgeven van waarden in de maatschappij. Tijd Groepsgrootte Materiaal 45 minuten Minimum 8 personen. Kopieën van de rollenfiches. Papier en pen voor de gespecialiseerde waarnemers. Instructies 1. Leg uit dat het hier om een spel gaat om de rol van de familie te bestuderen in het overbrengen van ideeën over mensen die tot andere sociale of culturele groepen behoren. 2. Vraag 4 vrijwilligers om de rollen te spelen (bij voorkeur twee van elk geslacht) en 4 anderen om gespecialiseerd waarnemer te zijn. De rest van de groep is algemeen waarnemer. 3. Vraag de gespecialiseerde waarnemers om elk één karakter in het rollenspel te volgen en nota te nemen van al de argumenten die hij/zij gebruikt. Verdeel de karakters over de gespecialiseerde waarnemers. 4. Geef elke acteur/actrice een rollenfiche en geef hen 2 tot 3 minuten om de rol te leren kennen. 8

20 5. Bereid de scène voor: plaats 4 stoelen in een halve cirkel en leg iedereen uit dat dit de woonkamer is van een huis en dat ze een familiediscussie te zien zullen krijgen. Geef het signaal, door bijvoorbeeld in de handen te klappen, om het rollenspel te beginnen. 6. Je zal tevens moeten beslissen hoe lang het mag duren, afhankelijk van hoe het spel evolueert. Een kwartiertje is lang genoeg. Geef ook een duidelijk signaal om het spel te beëindigen. Verslag en evaluatie Begin de evaluatie met een vraag aan de acteurs over hun gevoelens. Vraag dan elke waarnemer om beurten de (genoteerde) argumenten voor te lezen die de acteurs hebben gebruikt om de anderen van hun standpunt te overtuigen. Ga dan verder met een algemene discussie met de hele groep. Je kan bijvoorbeeld vragen: - Waren de argumenten dezelfde als diegene die je zelf hebt gebruikt in je eigen familie? - Zou het anders zijn geweest als de vriend van het meisje dezelfde huidskleur had gehad als zij? - Zouden de zaken anders liggen als een jongen zijn gekleurde vriendin mee naar huis zou nemen? - Wat zou er gebeurd zijn als het meisje haar relatie met een ander meisje had aangekondigd? - Wat als de jongen zijn vriend voorgesteld zou hebben? - Denk je dat dit soort conflicten nog steeds veel voorkomt of is het iets van vroeger? - Is dit met jou zelf gebeurd of ken je iemand uit je vriendenkring die eenzelfde soort uitdaging moest aangaan? Tips voor de begeleider Als de groep al rollenspellen heeft gespeeld, zijn er geen verdere instructies nodig. Zoniet is het wel belangrijk om erop te wijzen dat een rol spelen iets anders is dan acteren. In een rollenspel blijven we onszelf, terwijl we een vaststaande rol of houding moeten aannemen; als we acteren moeten we een ander karakter interpreteren dan onze eigen persoon. Daarom is het geen kwestie van te dramatiseren of te acteren maar veeleer van een rol of een houding aan te nemen en te bestuderen. Als je vindt dat de rollen teveel voorgeschreven zijn, of dat ze niets van doen hebben met je eigen realiteit kan je rollenfiches maken met een schema van vier veel voorkomende houdingen die typisch zijn voor families in je eigen cultuur. Als je het idee wil aanpassen en meer rollen schrijven kan dat natuurlijk ook. De methodiek kan gemakkelijk aangepast worden aan de culturele en de sociale realiteit van de deelnemers. Als een zwart persoon als te exotisch wordt aanzien omdat er in je 9

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Stap 1 Voorafgaand aan het bestuderen van een nieuw onderwerp vatten leerlingen in kleine groepjes samen wat ze al van het onderwerp weten.

Stap 1 Voorafgaand aan het bestuderen van een nieuw onderwerp vatten leerlingen in kleine groepjes samen wat ze al van het onderwerp weten. Werkvorm 1 Stap 1 Voorafgaand aan het bestuderen van een nieuw onderwerp vatten leerlingen in kleine groepjes samen wat ze al van het onderwerp weten. Stap 2 Vervolgens formuleren ze vragen over wat ze

Nadere informatie

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit Ronde van Vlaanderen 2008 Omgaan met Diversiteit Omgaan met diversiteit Diversiteitstest Referentiekader: omgaan met diversiteit Screeningsinstrument Doe de diversiteitstest! Vul de test individueel in.

Nadere informatie

In onze flat (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk)

In onze flat (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) In onze flat (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) Racistische houdingen leiden niet alleen tot gewelddadige aanvallen op vreemdelingen of vluchtelingen maar ook tot discriminatie op gebied van huisvesting,

Nadere informatie

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas)

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Bij deze activiteit wordt een enquête gehouden bij mensen in de omgeving in verband met: het gaan stemmen bij verkiezingen, de deelname van burgers aan

Nadere informatie

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten Hoofdstuk 2: werken Werkwijze en opdrachten Boek en laptop nodig voor iedere

Nadere informatie

Talenposters. Doel. Tijd. Hoe. Stap 1 MAAK JE SILHOUET

Talenposters. Doel. Tijd. Hoe. Stap 1 MAAK JE SILHOUET Talenposters Leerlingen staan doorgaans niet zo bewust stil bij de talige bagage waarover ze beschikken of dat ze betekenissen geven aan diverse talen. Met deze activiteit zetten we hen aan het denken

Nadere informatie

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader.

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader. 3. Samen eten Een Afrikaanse vrouw nodigt de Vlaamse buurkinderen uit voor het eten. De buurvrouw komt thuis en vindt haar kinderen niet. Ze is ongerust en maakt zich kwaad. Je gaat toch niet zomaar bij

Nadere informatie

GELIJKE ONDERWIJSKANSEN. OMGAAN MET DIVERSITEIT

GELIJKE ONDERWIJSKANSEN. OMGAAN MET DIVERSITEIT GELIJKE ONDERWIJSKANSEN. OMGAAN MET DIVERSITEIT Wat is diversiteit? Diversiteit betekent verscheidenheid. Mensen kunnen op heel veel vlakken van elkaar verschillen. Het is die veelheid die we in het begrip

Nadere informatie

Omgaan met diversiteit als sleutelcompetentie Omgaan met diversiteit als leerkrachtencompetentie Omgaan met diversiteit als doelstelling van een

Omgaan met diversiteit als sleutelcompetentie Omgaan met diversiteit als leerkrachtencompetentie Omgaan met diversiteit als doelstelling van een I II III Omgaan met diversiteit als sleutelcompetentie Omgaan met diversiteit als leerkrachtencompetentie Omgaan met diversiteit als doelstelling van een schoolbeleid I. Omgaan met diversiteit als sleutelcompetentie

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Grenzen stellen Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Grenzen stellen Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich bewust van de grenzen die zij stellen als het gaat om vakantie, relaties, alcohol/drugs en geloof. Ouders bespreken welke grenzen hun kinderen opzoeken rondom deze thema

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1 Kijkwijzer techniek Deze kijkwijzer is een instrument om na te gaan in welke mate leerlingen een aantal competenties bezitten. Door middel van deze kijkwijzer willen we verschillende doelen bereiken: Handvatten

Nadere informatie

Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School

Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School Piet Van Avermaet Inhoud Voorstelling SDL Kennismaking Stellingen Taal, taal leren, talige

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer hebben jij of anderen er last van? Met

Nadere informatie

Liefde, voor iedereen gelijk?

Liefde, voor iedereen gelijk? Seksuele diversiteit graad 2 Lesvoorbereiding Liefde, voor iedereen gelijk? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Print de verhalen 'Het geheim van Mirjam'

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Scheldwoorden inventariseren, werkvorm, filmpje en gesprek en uitbeelden, filmpje en gesprek en werkvorm, stellingen, handvaardigheidswerk

Scheldwoorden inventariseren, werkvorm, filmpje en gesprek en uitbeelden, filmpje en gesprek en werkvorm, stellingen, handvaardigheidswerk Verliefd, en dan... Leeftijd: 12-16 Soort bijeenkomst: club, catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Liefde, Seksualiteit Tijdsduur: 1 uur 40 min. Scheldwoorden inventariseren, werkvorm, filmpje

Nadere informatie

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten.

Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Kan het anders? (Uit: Kompas) Dit is een rollenspel dat de volgende thema s behandelt: geweld tussen individuen, pesten. Behandelende onderwerpen het recht veilig in vrijheid te leven het recht op respect

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer heb jij of hebben anderen er last van?

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

INTERACTIEVE WERKVORMEN IN DE WISKUNDELES

INTERACTIEVE WERKVORMEN IN DE WISKUNDELES INTERACTIEVE WERKVORMEN IN DE WISKUNDELES WAAROM DEZE BIJSCHOLING? DE LEERDRIEHOEK Luisteren 5 tot 8% Lezen 11% Zien / horen (avm) 22% Leerkracht: docent Leerkracht: mediator Zien / horen (demo) 32% Erover

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO Lessenserie over Taal & Respect Klas 1 - VMBO Hallo, In deze lessenserie ga je samen met je klasgenoten en je docent nadenken over de effecten van grof taalgebruik en het respectvol omgaan met de ander.

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas:

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas: Ik geloof, geloof ik Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw Mijn naam en klas: Bezinningsmomenten In de godsdienstlessen stonden de afgelopen jaren verhalen centraal en de verschillende

Nadere informatie

Werkvormen: Basis 6.1 Kwaliteiten van een vriend Reflectie Subgroepen 30 min 6.2 Hyves-profiel Reflectie Subgroepen (digi) 20 min.

Werkvormen: Basis 6.1 Kwaliteiten van een vriend Reflectie Subgroepen 30 min 6.2 Hyves-profiel Reflectie Subgroepen (digi) 20 min. Les 6: Gezocht: een vriend Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten wat ze belangrijk vinden in een vriendschap; Kinderen kunnen een aantal kenmerken en voorwaarden benoemen waar een vriendschap aan moet

Nadere informatie

Activiteiten introductiefase

Activiteiten introductiefase Activiteiten introductiefase Activiteit 1: Iedereen is uniek Doel: De eerste activiteit is een inleidende opdracht waarmee de uniekheid van ieder mens geïllustreerd wordt. Wat heb je nodig? - Ruimte waarin

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Over taaie taboes en lastige liefdes

Over taaie taboes en lastige liefdes Seksuele diversiteit graad 3 Lesvoorbereiding Over taaie taboes en lastige liefdes Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Print het artikel Huwelijken

Nadere informatie

Soorten gezinnen. 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst. Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6

Soorten gezinnen. 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst. Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6 Soorten gezinnen 1. Thema: Diversiteit 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst 3. Doelgroep Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6 4. Duur: 50 min. 5. Doelen Eindtermen Wereldoriëntatie:

Nadere informatie

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs KiesWijzer een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs Inleiding Met veel plezier presenteert Intermijn de les KiesWijzer. Uw leerlingen staan in het nieuwe schooljaar weer voor grote keuzes. Welk

Nadere informatie

Benodigdheden: A. Inleiding: kringgesprek 15 minuten.

Benodigdheden: A. Inleiding: kringgesprek 15 minuten. Handleiding Groep Les Thema Wat zie je en wat vind je ervan? Weet wat je ziet Welkom bij de eerste les van het Nationaal Media paspoort voor uw groep! De kinderen (en u als leerkracht) worden zich in deze

Nadere informatie

werkbladen, telefoons en opnametoestel

werkbladen, telefoons en opnametoestel DE BAAN OP! De jongeren organiseren zelf één of meerdere bedrijfsbezoeken. Ze verzamelen informatie over verschillende bedrijven en op basis hiervan kiezen ze met de hele klas het meest interessante bedrijf

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Werkvormen bij Elk kind heeft recht op een gelijke behandeling (Uit: Recht in de roos) 1. De gelen en de groenen* Doel. Benodigdheden. Tijd.

Werkvormen bij Elk kind heeft recht op een gelijke behandeling (Uit: Recht in de roos) 1. De gelen en de groenen* Doel. Benodigdheden. Tijd. Werkvormen bij Elk kind heeft recht op een gelijke behandeling (Uit: Recht in de roos) 1. De gelen en de groenen* Debatteren over regels in de maatschappij. Discriminatie ervaren. Macht en machteloosheid

Nadere informatie

Werkvormen bij een bijbelgedeelte

Werkvormen bij een bijbelgedeelte Werkvormen bij een bijbelgedeelte Vijfvragenmethode Lees voor jezelf het bijbelgedeelte. Beantwoord op een vel papier voor jezelf de volgende vragen: a Wat zegt dit gedeelte over God de Vader en/of de

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo

Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo Lesvoorbereiding Studie en loopbaan Keuze- en Loopbaanvaardigheden 3-4 vmbo Bespreek met vakdocenten mogelijkheden om leerlingen in de vaklessen feedback over zichzelf te laten vergaren. Deel Vaardigheid:

Nadere informatie

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding (Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding Aan de slag met lezen in beroepsgerichte vakken Voor de verbetering van leesvaardigheid is het belangrijk dat leerlingen regelmatig en veel lezen. Hoe krijg

Nadere informatie

Lesonderwerp: Hocus pocus circus: Een nieuw dier samenstellen a.d.h.v. verschillende materialen.

Lesonderwerp: Hocus pocus circus: Een nieuw dier samenstellen a.d.h.v. verschillende materialen. Vak: MUVO Lesonderwerp: Hocus pocus circus: Een nieuw dier samenstellen a.d.h.v. verschillende materialen. Doelen: Eindtermen: Muvo 1.2 De leerlingen kunnen door betasten en voelen (tactiel), door kijken

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

DISCO : Algemene handleiding

DISCO : Algemene handleiding DISCO : Algemene handleiding DISCO het Screeningsinstrument Diversiteit en Onderwijs m.b.t. omgaan met diversiteit biedt enerzijds handvatten om maatregelen en acties die reeds genomen werden in kader

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

Vragen Hoe kan je veiligheid inbouwen zodat je alle leerlingen kan betrekken? Vraag Hoe kan je de ideeënbus actief en betekenisvol maken?

Vragen Hoe kan je veiligheid inbouwen zodat je alle leerlingen kan betrekken? Vraag Hoe kan je de ideeënbus actief en betekenisvol maken? Methodiek Kringgesprek Beter samen leven en meer leren in de klas. Een participatieve sfeer in de klas of op de school kan men op verschillende manieren bewerkstelligen. Werken met kringgesprekken is hierbij

Nadere informatie

Les 17 Zo zeg je dat (niet)

Les 17 Zo zeg je dat (niet) Blok 3 We hebben oor voor elkaar les 17 Les 17 Zo zeg je dat (niet) Doel blok 3: Leskern: Woordenschat: Materialen: Leerlingen leren belangrijke communicatieve vaardigheden, zoals verplaatsen in het gezichtspunt

Nadere informatie

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht I Lichamelijke ontwikkeling en zelfbeeld Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen worden zich meer bewust van eigen talenten en eigenschappen en ontwikkelen een positief zelfbeeld. Kinderen kunnen

Nadere informatie

het recht op bescherming tegen schadelijke vormen van werk en uitbuiting het recht op onderwijs het recht op spelen en ontspanning

het recht op bescherming tegen schadelijke vormen van werk en uitbuiting het recht op onderwijs het recht op spelen en ontspanning Ashique s verhaal (Uit: Kompas) Kinderarbeid genereert noodzakelijk inkomen voor families en gemeenschappen. Door het af te schaffen zullen kinderen de grootste slachtoffers worden. Klopt dat? Bij deze

Nadere informatie

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team.

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team. SPELVARIANTEN Wil jij weten waar je in jouw huidige werk goed in bent? Hoe jij communiceert en je gedraagt en vooral hoe de ander dat ziet? En wil jij dit graag uitwisselen met je teamgenoten zodat jullie

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

HET GEVECHT OM GELD EN MACHT VOOR WIE BESTEMD? DOEL DUUR

HET GEVECHT OM GELD EN MACHT VOOR WIE BESTEMD? DOEL DUUR HET GEVECHT OM GELD EN MACHT Als je op het einde van de maand geen geld meer hebt om je gsm terug op te laden of om een festivalticket te kopen, ben je dan arm? Neen! Want de maand nadien krijg je opnieuw

Nadere informatie

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens.

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens. Tuin van Heden 2 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Mirjams mama en moekie

Mirjams mama en moekie Seksuele diversiteit graad 1 Mirjams mama en moekie Lesvoorbereiding Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Print 2 lege gedragspatroongrafieken af voor

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Evaluatie-instrument Omgaan met diversiteit (pijler intercultureel onderwijs)

Evaluatie-instrument Omgaan met diversiteit (pijler intercultureel onderwijs) Evaluatie-instrument Omgaan met diversiteit (pijler intercultureel onderwijs) 1 Evaluatie-instrument Omgaan met diversiteit (pijler intercultureel onderwijs) Doel: de mate waarin leerkrachten en school

Nadere informatie

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID september 2013 Huygens College Kernuur NAAM JAAR KLAS VAK PROJECT TITEL Leesles Muziek Engels Dans Werkboek First ID Inhoud Werkboek First ID 4 Het gebruik van de Powerpoint 7 Instructie voor het gebruik

Nadere informatie

De Klankhof t Kofschip waar iedereen tot zijn recht komt

De Klankhof t Kofschip waar iedereen tot zijn recht komt Positionering De Klankhof en t Kofschip, Etten-Leur Kernwoorden: Je mag er zijn Vertrouwen Positief kijken naar jezelf en anderen Meervoudige intelligentie Samen de merkbelofte van De Klankhof t Kofschip:

Nadere informatie

Thema in de kijker : Filosoferen met kinderen

Thema in de kijker : Filosoferen met kinderen Thema in de kijker : Filosoferen met kinderen Wat is filosoferen met kinderen? Samen op een gestructureerde wijze nadenken en praten over filosofische vragen. Zoeken naar antwoorden op vragen die kinderen

Nadere informatie

Een voorlopige balans (Periode 1)

Een voorlopige balans (Periode 1) Een voorlopige balans (Periode 1) Omschrijving van deze periode We hebben tijdens dit schooljaar al heel wat gediscussieerd, besproken, nagedacht, Je hebt in deze gesprekken, maar ook in de logboekopdrachten

Nadere informatie

Les 1 Kikker en de Vreemdeling

Les 1 Kikker en de Vreemdeling Les 1 Kikker en de Vreemdeling Benodigdheden: - Kikker en de Vreemdeling voorleesboek - Kaartje met groene en rode stip - Rode en groene kaartjes Algemene beschrijving: Deze les is een inleiding op de

Nadere informatie

(Docentenhandleiding) Rollenspel

(Docentenhandleiding) Rollenspel (Docentenhandleiding) Rollenspel Een rollenspel is als het ware een klein toneelstukje. In een rollenspel komen personages aan bod die bepaalde eigenschappen of een doel in het verhaal hebben. De bedoeling

Nadere informatie

Onderhandelen en afspraken maken

Onderhandelen en afspraken maken OPDRACHTFORMULIER Onderhandelen en afspraken maken Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Partnerkeuze bij allochtone jongeren

Partnerkeuze bij allochtone jongeren Partnerkeuze bij allochtone jongeren Inleiding In april 2005 lanceerde de Koning Boudewijnstichting een projectoproep tot voorstellen om de thematiek huwelijk en migratie te onderzoeken. Het projectvoorstel

Nadere informatie

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX.

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX. LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX. Omschrijving van de activiteit De leerlingen lezen tips over correct handelen als je het uitmaakt met je lief. Ze bespreken

Nadere informatie

UITDAGING 4: Benigne wordt uitgesloten

UITDAGING 4: Benigne wordt uitgesloten Dit werkblaadje is van... UITDAGING 4: Benigne wordt uitgesloten Individuele oefening Bekijk het fragment Benigne wordt uitgesloten. Wat is er gebeurd? Waarom wordt zij uitgesloten? Waarom is een schooluniform

Nadere informatie

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: APQ rapportage Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 16.06.2015 / APQ rapportage 2 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in jouw inzetbaarheid. We bespreken hoe

Nadere informatie

Communicatie vaardigheden

Communicatie vaardigheden Communicatie vaardigheden Yuri Santana (13026003) Februari 2014, Delft Inhoudsopgave Inleiding... 5 Observatielijst voorzitter... 6 HS versus GS... 8 Opdracht behorende bij conflict hanteren... 9 Herkennen

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

TOPS & FLOPS. Feedback geven en ontvangen. Inhoud

TOPS & FLOPS. Feedback geven en ontvangen. Inhoud Feedback geven en ontvangen Inhoud Doelgroep Vakgebied Duur Materialen Doelen In deze les leren leerlingen feedback geven en ontvangen. Leerlingen denken na over de manier waarop je feedback formuleert

Nadere informatie

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo WERKVORMEN MAGAZIJN Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Voorwoord Voor u heeft u Thema boekje 1 Wat is netwerken? Dit themaboekje is een onderdeel van de lessenserie Netwerken.

Nadere informatie

INLEIDING. Inleiding

INLEIDING. Inleiding INLEIDING 13 Inleiding Je hebt besloten dit boek te lezen. Waarschijnlijk heb je op dit moment een relatie. En waarschijnlijk ben je benieuwd hoe je je relatie kunt verbeteren: je begrijpt je partner niet

Nadere informatie

Advies en verkoopvaardigheden

Advies en verkoopvaardigheden Advies en verkoopvaardigheden en 1/6 Voorbereidingsopdracht bijeenkomst 1 Wat versta jij onder verkoop? Bewust worden wat verkopen in de apotheek is. Voorafgaand aan de eerste bijeenkomst oriënteer je

Nadere informatie

Mijn lichaam is goed! Doe-opdrachten rond lichaamsbeeld voor 5-6 BaO

Mijn lichaam is goed! Doe-opdrachten rond lichaamsbeeld voor 5-6 BaO Mijn lichaam is goed! Doe-opdrachten rond lichaamsbeeld voor 5-6 BaO Hieronder vind je een lesvoorbereiding voor twee lesuren rond lichaamsbeeld bij kinderen van 10 tot 12 jaar. Het bevat verschillende

Nadere informatie

Het empathiequotiënt (eq)

Het empathiequotiënt (eq) Het empathiequotiënt (eq) Het empathiequotiënt (EQ) versie voor volwassenen Hoe moet deze vragenlijst ingevuld worden? In deze vragenlijst staan een aantal stellingen opgesomd. Lees elke stelling aandachtig

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Perspectief op gewoon leven. Wat we leren van evaluaties

Perspectief op gewoon leven. Wat we leren van evaluaties Perspectief op gewoon leven Wat we leren van evaluaties Stichting Perspectief, juni 2005 Aanleiding De LFB komt op voor de belangen van mensen met een verstandelijke beperking. De LFB heeft de ervaring

Nadere informatie

Communicatiemodel. Communicatieniveaus

Communicatiemodel. Communicatieniveaus Download #06 Een fantastisch communicatiemodel trainingmodule Communicatiemodel Mensen uiten hun gevoelens op verschillende manieren. De een laat meteen zien hoe hij zich voelt bij een situatie, terwijl

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Omgaan met culturele diversiteit. Vorming 19 maart 2016

Omgaan met culturele diversiteit. Vorming 19 maart 2016 Omgaan met culturele diversiteit Vorming 19 maart 2016 Hoe gaan we te werk? Enkele voorbeelden ter inleiding Enkele theoretische aspecten van interculturaliteit Enkele oefeningen Besluit 1. Inleiding Wat

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Diverse school, diverse kansen

Diverse school, diverse kansen Diverse school, diverse kansen Stel je buur de volgende 3 vragen: 1. Hoe kom jij in aanraking met diversiteit in onderwijs? 2. Wat is het eerste gevoel dat jij hebt wanneer je denkt aan diversiteit? 3.

Nadere informatie

Workshops. Wie ben ik, wat voel ik, wat kan ik. Ontworpen door: SJOKA

Workshops. Wie ben ik, wat voel ik, wat kan ik. Ontworpen door: SJOKA Workshops Wie ben ik, wat voel ik, wat kan ik Ontworpen door: SJOKA Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Verkorte weergave workshop 1, 2 en 3... 3 Workshop 1 Wie ben ik... 4 Workshop 2 Wat voel ik... 10 Workshop

Nadere informatie

OOST WEST THUIS BEST

OOST WEST THUIS BEST Lesmateriaal horend bij de theatrale dansvoorstelling OOST WEST THUIS BEST van Rauher Engel Foto: Kees van Putten Rauher Engel Concept & idee: Dagmar Chittka Auteur: Marleen Weijman 5 nov 09 Inleiding

Nadere informatie

Probleemanalyse Time-

Probleemanalyse Time- School:... Naam jongere:... Naam leerkracht:... Probleemanalyse Time- T.a.v. medeleerlingen Plaats in de klasgroep Anderen aanvaarden Aanvaard worden Conflicthantering Vriendschappen Individueel Zelfbeeld,

Nadere informatie

HOERA, een meisje Ondertitel: Analyseren

HOERA, een meisje Ondertitel: Analyseren HOERA, een meisje Ondertitel: Analyseren 1. Inleiding Aan de hand van een concept cartoon verdiepen leerlingen zich in de vraag hoe het komt dat een meisje een meisje is. Een concept cartoon is een visuele

Nadere informatie

ZET DE BOXEN AAN! Kijk op de week. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

ZET DE BOXEN AAN! Kijk op de week. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS ZET DE BOXEN AAN! Jongeren verkennen verschillende manieren om radio te maken (podcasting, internetradio), beluisteren voorbeelden en zetten de grote lijnen uit voor een eigen radio-uitzending: voor wie?

Nadere informatie

Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas

Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas Controversiële en emotionele onderwerpen in de klas Inhoud Spannend... 2 Belang... 2 Onbalans... 2 Reflectieve dialoog... 2 Verschillen tussen dialoog en debat... 3 Praktische aandachtspunten voor een

Nadere informatie