Natuurherstel in eigen hand: Slijkgras en Zeegras

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Natuurherstel in eigen hand: Slijkgras en Zeegras"

Transcriptie

1 Natuurherstel in eigen hand: Slijkgras en Zeegras Tom Ysebaert (IMARES, NIOZ) Wouter Suykerbuyk (RUN, NIOZ) Slotconferentie Zeeweringen: Wie neemt het stokje over? Donderdag 30 April 2015, Delft

2 Dijkwerkzaamheden verstoren voorland Werkstrook 15 m Krabbendijke 2013 (Foto Zeeweringen) Schorrepolder 2013 (Foto Zeeweringen) 2

3 Verstoring /verlies kostbare natuur 325 km dijken 15 m werkstrook 488 ha potentieel verstoord/vernietigd Verschillende habitattypes: slikken, schorren, zeegras Stavenissepolder 2012 (Foto Zeeweringen) 3

4 Werkstrook na dijkwerkzaamheden Niet altijd optimaal hersteld Achterblijvende breuksteen in de werkstrook (Viane Oost, voorjaar 2012) Achterblijvend water in de werkstrook (Zuidgors, 1 maart 2013) 4

5 Is dit een probleem? Dijkwerkzaamheden = vergunningplichtige activiteit Deltawateren Natura2000 gebied Natura2000: Europees netwerk van beschermde natuurgebieden met unieke natuurwaarden. 5

6 Natura2000 habitattypen en habitatsoorten Grote baaien (H1160), Estuaria (H1130) Schorren en zilte graslanden (buitendijks) (H1330_A) Slijkgrasvelden (H1320) Zilte pionierbegroeiingen (zeekraal) (H1310_A) Zoogdieren, kustbroedvogels, steltlopers, eenden, ganzen en zwanen, INSTANDHOUDINGSDOELSTELLINGEN 6

7 Natura2000 Beheerplan Deltawateren Natura2000-doelen; welke activiteiten onder welke voorwaarden; afspraken over uitvoering van noodzakelijke maatregelen; Maatregelen om de instandhoudingsdoelstellingen te realiseren en verslechtering te voorkomen: maatregelen uit reeds vastgesteld beleid, zoals KRW, Kierbesluit en Natuurnetwerk Nederland (EHS); terreinbeheer- en inrichtingsmaatregelen; regulering van activiteiten. KRW: herstel/toename van schorren en zeegrasvelden. 7

8 Maar er is meer... Belang van het voorland voor kustbescherming: slikken, en schorren temperen de golfaanval op dijken Biobouwers spelen hierbij een belangrijke rol: zeegras, schelpdierbanken, schorvegetatie cascade Bron: Bouma et al

9 Verstoring /verlies kostbare natuur Verschillende habitattypes: slikken, schorren, zeegras Habitats verschillen in Zeldzaamheid Gevoeligheid Minst zeldzaam Meest zeldzaam Minst gevoelig Meest gevoelig 9

10 Natuurherstel en -behoud in eigen hand Technieken: Schorren Zeegras Schorherstel en aanleg d.m.v. schorrenmatten In de werkstrook In de pionierzone Transplantaties uit de werkstrook naar andere gebieden Optimalisatie werkstrook voor hergroei zeegras 10

11 Ecologische principes Belangrijk bij herstelmaatregelen Windows of opportunity Density dependent feedback 11

12 Windows of opportunity Windows of Opportunity, dit zijn verstorings-vrije periodes van minimale kritische duur nodig voor vestiging van nieuwe planten; Jonge planten gevoelig voor uitspoeling door golven & stroming. 12

13 Density dependent feedback Hoe groter de dichtheid soortgenoten, hoe meer je ervan kan profiteren, hoe groter je kans op overleving. 13

14 Ecologische principes Belangrijk bij herstelmaatregelen Toegepast in twee herstelmaatregelen: Schorherstel zeegrasherstel 14

15 Schorherstel in Ooster- en Westerschelde met gebruik van schorrenmatten Marijn Tangelder, Jeroen van Dalen, Lennart van IJzerloo, Tom Ysebaert 15

16 Schorherstel: Oplossing = planten verankerd in kokosmatten Aqua-Flora filtermatten (kokosmatten) Met succes toegepast in zoetwater 16

17 Slijkgras Spartina anglica pionieersoort 17

18 Opkweek Spartina Opkweek van zaden in de NIOZ faciliteit 4 cm groot 18

19 aantal scheuten en balderen (n) maxiale lengte (cm) Overplanting in kokosmatten ±18 planten per m 2 800m 2 matten plantjes Scheuten (n) Bladeren (n) Max. lengte (cm) Leeftijd planten (weken) 19

20 Spartina groei in kokosmatten 20

21 Proeflocaties Ooster- en Westerschelde Slikken van Viane Oosterschelde Slikken van den Dortsman Westerschelde Zuidgors 21

22 Proeflocaties: beplantingsschema 22

23 Proeflocaties: beplantingsschema 23

24 Aanleg / plaatsing 24

25 T0 situatie 25

26 overleving Ontwikkeling na één jaar Dortsman: Overleving Mat: 26 % Zonder mat: 12 % 50% 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% mat zonder mat 1m dijkvoet 10m dijkvoet Pionier zone 26

27 overleving Viane: Overleving Mat: 3 % Zonder mat: 1 % 12% 10% 8% 6% 4% mat zonder mat 2% 0% m dijkvoet 50m dijkvoet Oester rif 27

28 Werkt het? 28

29 Hoogteligging Hoogteligging bepaalt in belangrijke mate overleving 29

30 Visuele inspectie Dortsman 30

31 Visuele inspectie Dortsman 31

32 Visuele inspectie Dortsman 32

33 Visuele inspectie Dortsman 33

34 Visuele inspectie Viane 34

35 Visuele inspectie Zuidgors 35

36 Zaadinvang 36

37 Samenvatting en conclusies schorherstel en aanleg Slijkgras (Spartina) met succes opgekweekt in kokosmatten; planten goed verankerd in matten; Slijkgras overleeft beter wanneer opgekweekt in kokosmatten (proef succesvol); Hoogteligging (i.e. overspoeling) bepaalt overleving; Kokosmatten = zaadinvang voor meerdere soorten; Meerjarige overleving en verdere uitgroei monitoren. 37

38 Zeegrasmitigaties in de Oosterschelde Wouter Suykerbuyk Tjeerd Bouma, Wim Giesen, Laura Govers & Marieke van Katwijk en vele anderen Powered by: RU Nijmegen / NIOZ, Yerseke / Rijkswaterstaat / BTL Bruinisse 38

39 De hoofdrolspelers: 2 eco-ingenieurs Wadpier Arenicola marina Bioturbator / omwoeler Bio-irrigator Niet kapot te krijgen Zeegras Zostera noltii Stroming remmend Sediment invangen / vasthouden Relatief kwetsbaar / gevoelig Rode lijst soort 39

40 Hoe ziet dat er uit? Strangford Lough, Ireland Alex Portig 40

41 Hoe ziet dat er uit? 41

42 Hoe ziet dat er uit? Oosterschelde

43 Hoe ziet dat er uit? Oosterschelde

44 Hoe ziet dat er uit? Oosterschelde

45 Hoe ziet dat er uit? In het veld - Kleiner areaal - Vaak tegen de dijk aangedrukt - Op oude kleibanken / schelpenbanken - Vaak scherpe grens met wadpieren - Oorzaak achteruitgang niet bestudeerd 45

46 Hoe ziet dat er uit? In het veld - Kleiner areaal - Vaak tegen de dijk aangedrukt - Op oude kleibanken / schelpenbanken - Vaak scherpe grens met wadpieren - Oorzaak achteruitgang niet bestudeerd 46

47 Hoe ziet dat er uit? In het veld 47

48 En toen kwam Zeeweringen. - Rode lijst soort - Behouden voor systeem - Verstoring onomkoombaar - Conclusie: - zo min mogelijk verstoren - verplaatsen bij bedreiging 48 48

49 Doel : Zeegras behouden voor systeem Doel 2.0 : Kans op uitbreiding / reintroductie vergroten Aanpak Hoe, waar, wanneer : - Verplaatsing in plaggen - Kritische keuze aanplantlocaties - Locaties nog optimaler maken - Testen van aanplantdichtheid - Risico s spreiden in ruimte en tijd - Voortschrijdend inzicht 49

50 m2 zeegras verplaatst Zeegrasverplaatsingen Oosterschelde m² - 4 donorlocaties - 10 mitigatielocaties - 3 aanplantvormen - 2 wadpierbehandelingen - 2 aanplanthoogtes - 33 monitoringen - database: >10,000 regels - aanvullende proeven

51 De verplaatsingen: Powered by: BTL Bruinisse 51

52 Resultaten highlights: (1): - Plaggen > losse planten Optimalisatie werkt - Verplaatsing in plaggen = geen extra stress 52

53 Resultaten highlights: Optimalisatie werkt (2): Wadpierbehandelingen: Schelp > controle 53

54 Resultaten highlights: Optimalisatie werkt (3): Groter is niet beter, compacter wel 54

55 Resultaten highlights: Optimalisatie werkt (4a): Natter = beter, in het eerste jaar 55

56 Resultaten highlights: Optimalisatie werkt (4b): Natter = beter, ook in de werkstroken Werkstrook Schelpenbehandeling werkzaamheden zeegras bedekking Jaar van m 2 Viane Oost Ja % Viane West Ja % Krabbenkreek Nee Noord % Goese Sas Ja Dortsman Noord Ja % - VW & DM: goede kolonisatie - VO & GS weinig/geen teruggroei - Teruggroei bevorderd door werkstroken lager af te werken (minder droog[-val]) 56

57 Resultaten highlights: Risico s spreiden werkt (1): Lange termijn aanplantontwikkeling onvoorspelbaar NSN per plot Transplants, years of transplantation All '07, '08, '10, '11 '07, '08, '10, '11 '07, '08, '10 '07 & '08 '07 & '08 ' Summer Winter Months since transplantation 57

58 Resultaten highlights: Risico s spreiden werkt (2): Sommige locaties werken, anderen niet Achteruitgang = niet verloren 10 3 A Transplants, years of transplantation All '07, '08, '10, '11 '07, '08, '10, '11 '07, '08, '10 opleving '07 & '08 '07 & '08 ' NSN per plot NSN per plot T5 Summer T6 Summer Winter Summer 2008 Winter Years Months since transplantation 58

59 Resultaten highlights: Risico s spreiden werkt (2): Sommige locaties werken, anderen niet Roelshoek (kalm) : >2500m 2 spontane vestiging Dortsman (dynamisch) : idem, niet gekarteerd 59

60 Resultaten highlights: (1): Reden (gebrek aan) succes Stress? Veel stress = weinig zetmeel = weinig succes 60

61 Resultaten highlights: (2): Reden (gebrek aan) succes Stress? Biochemie? / Nutrienten? - Wel variatie, maar geen verschillen - Niet toxisch (sulfide, ammonium, fosfaat etc.) - Nutrienten niet gelimiteerd 61

62 Resultaten highlights: (3): Reden (gebrek aan) succes Stress? Verstoringen: sediment dynamiek / bioturbatie? - In groeiseizoen niet limiterend - Op lange termijn wel: - hotspot analyse: zeegras op stabiele gronden 62

63 Resultaten highlights: (3): Reden (gebrek aan) succes Stress? Iets anders: - Watervervuiling? Gif? - Fouragerende ganzen? - Gebrek aan geluk bij weer? - Geen window of opportunity? Maar verklaart dat de jaar tot jaar en plek tot plek verschillen? 63

64 Doel : Zeegras behouden voor systeem Doel 2.0 : Kans op uitbreiding / reintroductie vergroten Aanpak Hoe, waar, wanneer : - Verplaatsing in plaggen - Kritische keuze aanplantlocaties - Locaties nog optimaler maken - Testen van aanplantdichtheid - Risico s spreiden in ruimte en tijd - Voortschrijdend inzicht 64

65 Lessen geleerd uit mitigaties (samenvatting) Operatie geslaagd Optimaliseren van de transplantatiesite werkt Plaggen werken Schelpen werken (stabilisatie / wegdrukken wadpieren) Compacte aanlegvorm werkt Nat aanleggen werkt Optimaliseren werkstrook werkt Spreiden van de risico s in ruimte en tijd noodzakelijk Jaar-tot-jaar en locaties: grote verschillen! Infectie van slik is mogelijk Nog nader uit te zoeken: Waar komt stress vandaan? 65

66 Meer weten? Eindrapport: Verwacht aug wetenschappelijke publicaties 66

67 Samenvatting en conclusies schorherstel en zeegrastransplantaties Ecologische kennis en concepten belangrijk bij uitvoeren herstelmaatregelen; Slijkgras en Zeegras kunnen succesvol behouden/hersteld worden; Goede monitoring noodzakelijk. 67

Natuurlijke Klein zeegraspopulaties in de Oosterschelde in 2014

Natuurlijke Klein zeegraspopulaties in de Oosterschelde in 2014 Natuurlijke Klein zeegraspopulaties in de Oosterschelde in 2014 Marieke van Katwijk, Ecoscience Nijmegen Brigitta van Tussenbroek 29 augustus 1 september 2014 Tussen 29 augustus en 1 september 2014 is

Nadere informatie

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 7-14 juni 2013

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 7-14 juni 2013 Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 7-14 juni 2013 - Wim Giesen 1 & Paul Giesen 2, 18 juni 2013 In de tweede week van juni 2013 zijn korte monitoringsbezoeken uitgevoerd naar alle 10 mitigatielocaties

Nadere informatie

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, oktober 2010

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, oktober 2010 Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 10-14 oktober 2010 - Wim Giesen, Kris Giesen & Wouter Suykerbuyk, 24 oktober 2010 Van 10-14 oktober 2010 is een bezoek gebracht aan de mitigatielocaties op Tholen

Nadere informatie

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, augustus 2011

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, augustus 2011 Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 21-29 augustus 2011 - Wim Giesen & Wouter Suykerbuyk, 5 september 2011 Tijdens de week van 22-29 augustus 2011 is een grote monitoringsronde gehouden waarbij

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR. Schorherstel in de Ooster- en Westerschelde met gebruik van schorrenmatten

IMARES Wageningen UR. Schorherstel in de Ooster- en Westerschelde met gebruik van schorrenmatten Schorherstel in de Ooster- en Westerschelde met gebruik van schorrenmatten Marijn Tangelder, Jeroen van Dalen, Lennart van IJzerloo, Tom Ysebaert Rapport C024/15 IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute

Nadere informatie

Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009. Wouter Suykerbuyk en Laura Govers

Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009. Wouter Suykerbuyk en Laura Govers Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: begin augustus 2009 Wouter Suykerbuyk en Laura Govers Op 3 t/m 6 augustus 2009 is een bezoek gebracht aan de mitigatie- en een aantal natuurlijke zeegraslocaties.

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR. Proef schorherstel: Tussentijds verslag betreffende Fase 1: Kweek Spartina op Aqua-Flora kokosmatten

IMARES Wageningen UR. Proef schorherstel: Tussentijds verslag betreffende Fase 1: Kweek Spartina op Aqua-Flora kokosmatten Proef schorherstel: Tussentijds verslag betreffende Fase 1: Kweek Spartina op Aqua-Flora kokosmatten Tom Ysebaert, Jeroen van Dalen (NIOZ), Lennart van Ijzerloo (NIOZ), Marijn Tangelder IMARES Wageningen

Nadere informatie

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, augustus 2008

Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, augustus 2008 Monitoren van klein zeegras, Oosterschelde, 26-28 augustus 2008 - Wim Giesen, 30 augustus 2008 25-28 augustus 2008 is een bezoek gebracht aan de mitigatielocaties op Tholen (Dortsman Noord en Krabbenkreek

Nadere informatie

Projectevaluatie ZLD-6476 Proef zeegrasmitigaties

Projectevaluatie ZLD-6476 Proef zeegrasmitigaties Project ZLD-6476 Projectevaluatie Versie: 1 Status: Definitief Datum: 31-07-2007 Kenmerk: PWB-R-07191 Projectevaluatie ZLD-6476 Proef zeegrasmitigaties Oosterschelde WIJZIGINGENBLAD Uitgave/ Datum Versie

Nadere informatie

Case study 3 Zoute kustwateren: Zeegras. Lauwersoog 17 december 2013

Case study 3 Zoute kustwateren: Zeegras. Lauwersoog 17 december 2013 Case study 3 Zoute kustwateren: Zeegras Lauwersoog 17 december 2013 Marieke van Katwijk Department of Environmental Science Radboud University Nijmegen Inhoud Inleiding Zeegrasherstel wereldwijd Zeegrasherstel

Nadere informatie

ZEEGRASMITIGATIES OOSTERSCHELDE W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK

ZEEGRASMITIGATIES OOSTERSCHELDE W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN voor: PROJECTBUREAU ZEEWERINGEN RIJKSWATERSTAAT & PROVINCIE ZEELAND 11 AUGUSTUS 2014 ZEEGRASMITIGATIES

Nadere informatie

Wouter Suykerbuyk, geassisteerd door Laura Govers (RU)

Wouter Suykerbuyk, geassisteerd door Laura Govers (RU) Veldverslag zeegrasmitigatielocaties: monitoring begin december 2008 Wouter Suykerbuyk, geassisteerd door Laura Govers (RU) Krabbenkreek Noord 2008 Tijdens de monitoring van begin november werd een sterke

Nadere informatie

Zeegrasrestoraties in Nederland

Zeegrasrestoraties in Nederland Zeegrasrestoraties in Nederland Herintroductie in Waddenzee 1987-2006 Mitigatie in Oosterschelde 2007-2014 Plannen in Waddenzee 2011-2015 Dick de Jong, Victor de Jonge, Fred Schmitz, Karin Hermus, Lucien

Nadere informatie

ZEEGRASMITIGATIES OOSTERSCHELDE W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK

ZEEGRASMITIGATIES OOSTERSCHELDE W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK W.B.J.T. GIESEN K. GIESEN P.T. GIESEN L.L. GOVERS W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN voor: PROJECTBUREAU ZEEWERINGEN RIJKSWATERSTAAT & PROVINCIE ZEELAND NOVEMBER 2012 ZEEGRASMITIGATIES

Nadere informatie

Projectnummer: B Opgesteld door: Ons kenmerk: :0.2. Kenmerk PBZ: PZDB-M-1nS3. Kopieën aan:

Projectnummer: B Opgesteld door: Ons kenmerk: :0.2. Kenmerk PBZ: PZDB-M-1nS3. Kopieën aan: r,. Infrastructuur Water Milieu Gebouwen MEMO NEDERLAND BV Utopia laan 40-48 Postbus 1018 5200 BA 's-hertogenbosch Tel 073 6809 211 Fax 073 6144 606 www.arcadis.nl Onderwerp: Voortoets natuurbeschermingswet

Nadere informatie

FASE-3: MONITORING VAN ZEEGRASPLOTS AANGELEGD IN 2007 HERZIENE VERSIE W.B.J.T. GIESEN P. T. GIESEN T. VAN DER HEIDE W. SUYKERBUYK M.M.

FASE-3: MONITORING VAN ZEEGRASPLOTS AANGELEGD IN 2007 HERZIENE VERSIE W.B.J.T. GIESEN P. T. GIESEN T. VAN DER HEIDE W. SUYKERBUYK M.M. oorspronkelijke zeegrasvelden hersteld zeegras W.B.J.T. GIESEN P. T. GIESEN T. VAN DER HEIDE W. SUYKERBUYK M.M. VAN KATWIJK RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN FASE-3: MONITORING VAN ZEEGRASPLOTS AANGELEGD IN

Nadere informatie

Zeegrasmitigaties Oosterschelde

Zeegrasmitigaties Oosterschelde Proeven met verplaatsen van klein zeegras Zostera noltii in de Oosterschelde: mitigatiemaatregel bij toekomstige dijk werkzaamheden ZLD - 6470 Tussenrapportage Herziene versie, 1 augustus 2007 W.B.J.T.

Nadere informatie

Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren

Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren 23 maart 2011 Wat zijn biobouwers? Organismen die direct of indirect hun omgeving zo veranderen dat ze hiermee het habitat

Nadere informatie

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee

Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Januari 2014 Contacten Josje Fens, Fens@waddenvereniging.nl, t. 0517 493 663 Luca van Duren, Luca.vanDuren@deltares.nl, t. 088 3358

Nadere informatie

PASSENDE BEOORDELING VOOR TRANSPLANTATIEPROEVEN MET KLEIN ZEEGRAS (OOSTERSCHELDE)

PASSENDE BEOORDELING VOOR TRANSPLANTATIEPROEVEN MET KLEIN ZEEGRAS (OOSTERSCHELDE) PASSENDE BEOORDELING VOOR TRANSPLANTATIEPROEVEN MET KLEIN ZEEGRAS (OOSTERSCHELDE) PROJECTBUREAU ZEEWERINGEN PZDB-R-07076 9 mei 2007 110502/ZF7/227/201310 Inhoud 1 Inleiding 4 1.1 Aanleiding voor deze passende

Nadere informatie

Natura 2000 & PAS. Natura 2000 implementatie in Nederland

Natura 2000 & PAS. Natura 2000 implementatie in Nederland Natura 2000 & PAS Natura 2000 implementatie in Nederland Natura 2000 in Nederland 13-6-2016 Dia 2 Natura 2000 in Zeeland 13-6-2016 Dia 3 Natura 2000 in Zeeland Beschermd natuurmonument 13-6-2016 Dia 4

Nadere informatie

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen.

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen. Beschrijving kwelderherstelmaatregelen 1 1.1 Inleiding Aan de noordkust van Groningen heeft Groningen Seaports, mede ten behoeve van RWE, circa 24 ha. kwelders aangekocht. Door aankoop van de kwelders

Nadere informatie

Instandhoudingsdoelen Nederlandse Natura 2000- gebieden

Instandhoudingsdoelen Nederlandse Natura 2000- gebieden Bijlage C. Instandhoudingsdoelen Nederlandse Natura 2000- gebieden Waddenzee Habitat H1110A H1140A Permanent overstroomde zandbanken (getijdengebied) Slik- en zandplaten, (getijdengebied) Behoud oppervlakte

Nadere informatie

Verslag Biobouwersdag. 15 april 2011

Verslag Biobouwersdag. 15 april 2011 Verslag Biobouwersdag 15 april 2011 Verslag Biobouwersdag 15 april 2011 dr. L.A. van Duren M.D. van der Meulen M.Sc dr E.J. Weerman ir. J.T. Dijkstra 1203942-000 Deltares, 2011 Inhoud 1 Doelstelling

Nadere informatie

MOSSELWAD ( ) Herstel en Duurzaam beheer Mosselbanken Waddenzee

MOSSELWAD ( ) Herstel en Duurzaam beheer Mosselbanken Waddenzee MOSSELWAD (2009 2014) Herstel en Duurzaam beheer Mosselbanken Waddenzee EUCC, The Coastal Union Wageningen IMARES Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-CEME) Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek

Nadere informatie

Levende Waterbouw. De natuur als ingenieur

Levende Waterbouw. De natuur als ingenieur Levende Waterbouw De natuur als ingenieur Bouwen met en voor de natuur Moderne techniek en natuur gaan heel goed samen. Dat toont winn met de proefprojecten van Biobouwers en Rijke Dijk. Onder de noemer

Nadere informatie

Klimaatbestendige Oosterschelde

Klimaatbestendige Oosterschelde Oosterschelde (NL) De Nederlandse zeearm Oosterschelde is uitzonderlijk rijk aan vogels, maar de vraag is voor hoe lang nog. De platen, slikken en schorren, die nu nog in uitgestrekte foerageer- en rustplaatsen

Nadere informatie

tb cbe, Î./.X:) L, Ons kenmerk ~ (_\ J N'\. \J (2/ ~u.\ ~""&). Onderwerp

tb cbe, Î./.X:) L, Ons kenmerk ~ (_\ J N'\. \J (2/ ~u.\ ~&). Onderwerp Ministerie van Verkeer en Waterstaat i 7 DEC 2004 Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Projectbureau Zeeweringen t.a.v. Joris Perquin Postbus 4460 5 \et:o Contactpersoon Ing. E. Parée Datum tb cbe, Î./.X:)

Nadere informatie

6 Cumulatieve effecten menselijk gebruik op het ecosysteem van de Westerschelde

6 Cumulatieve effecten menselijk gebruik op het ecosysteem van de Westerschelde 6 Cumulatieve effecten menselijk gebruik op het ecosysteem van de Westerschelde 6.1 Afbakening Wet- en regelgeving In een passende beoordeling conform artikel 6 van de Habitatrichtlijn dienen de mogelijke

Nadere informatie

Effecten provinciale ruimtelijke structuurvisie op natuur Provincie Utrecht

Effecten provinciale ruimtelijke structuurvisie op natuur Provincie Utrecht Bijlage: Toevoeging aan bijlage planmer Effecten provinciale ruimtelijke structuurvisie 2013-2028 op natuur Provincie Utrecht Inleiding In september 2012 is door ecologisch advies- en projectbureau het

Nadere informatie

Natura 2000 Deltawateren

Natura 2000 Deltawateren Oosterschelde juni 2015 Natura 2000 Deltawateren Ontwerpbeheerplan 2015-2021 Foto: Wilco Jacobusse Colofon Uitgegeven door Informatie Telefoon Uitgevoerd door In samenwerking met Kwaliteitsborging Datum

Nadere informatie

10 Wettelijke toetsingskaders natuur

10 Wettelijke toetsingskaders natuur MER Windpark Bouwdokken 133 10 Wettelijke toetsingskaders natuur 10.1 Inleiding In dit hoofdstuk worden de effecten op de natuur, zoals beschreven in het voorgaande hoofdstuk, getoetst aan het beleid en

Nadere informatie

Natuurherstel in de Westerschelde:

Natuurherstel in de Westerschelde: Natuurherstel in de Westerschelde: De mogelijkheden nader verkend Samenvatting Natuurherstel in de Westerschelde: De mogelijkheden nader verkend Samenvatting Dit is de (losse) samenvatting behorende bij

Nadere informatie

Kwelderherstel langs de Terschellinger Waddendijk

Kwelderherstel langs de Terschellinger Waddendijk Kwelderherstel langs de Terschellinger Waddendijk Jantsje M. van Loon-Steensma; Earth System Sciences Climate Change Group 15 februari 2012 Symposium Een ruimere jas voor natuurontwikkeling in het Waddengebied

Nadere informatie

Memo. Aanleiding De Cie. m.e.r. heeft kritiek op de Passende Beoordeling voor de Structuurvisie Veere. Het gaat om het aspect stikstofdepositie.

Memo. Aanleiding De Cie. m.e.r. heeft kritiek op de Passende Beoordeling voor de Structuurvisie Veere. Het gaat om het aspect stikstofdepositie. Memo datum 15 mei 2012 aan Tim Artz Oranjewoud van Christel Schellingen Oranjewoud kopie project Passende beoordeling Structuurvisie Veere projectnummer 247734 betreft Resultaten berekeningen stikstofdepositie

Nadere informatie

Natura 2000-gebied Westerschelde & Saeftinghe

Natura 2000-gebied Westerschelde & Saeftinghe Natura 2000-gebied Westerschelde & Saeftinghe De Staatssecretaris van Economische Zaken Gelet op artikel 3, eerste lid, van Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van

Nadere informatie

Gebiedswijzer Wierdense Veld

Gebiedswijzer Wierdense Veld Programmatische Aanpak Stikstof Gebiedswijzer Wierdense Veld Nederland heeft ruim 160 natuurgebieden aangewezen als Natura 2000-gebied. Samen met de andere landen van de Europese Unie werkt Nederland zo

Nadere informatie

De berekening op basis van stikstofemissies gaat uit van de componenten ammoniak (NH3) en/of stikstofoxide (NOx).

De berekening op basis van stikstofemissies gaat uit van de componenten ammoniak (NH3) en/of stikstofoxide (NOx). U heeft op grond van artikel 2.7 van de Regeling natuurbescherming een melding ingediend voor uw initiatief. Deze bevestiging van uw melding is voor uw eigen administratie en toont aan dat de melding is

Nadere informatie

Sedimentatie in Harderwijker Bocht ten gevolge van de strekdam bij Strand Horst Noord

Sedimentatie in Harderwijker Bocht ten gevolge van de strekdam bij Strand Horst Noord Sedimentatie in Harderwijker Bocht ten gevolge van de strekdam bij Strand Horst Noord In het gebied tussen de strekdammen bij Strand Horst Noord en de bebouwing van Harderwijk ligt een klein natuurgebied

Nadere informatie

Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen. Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen

Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen. Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen Een biobouwer is een organisme dat zijn omgeving sterk verandert Jones

Nadere informatie

Formulier Natuurbeschermingswet artikel 19d

Formulier Natuurbeschermingswet artikel 19d 20140331.R02e Bijlage 5A Formulier Natuurbeschermingswet artikel 19d 02-01-2015 1 / 8 1 Gegevens aanvrager Naam J. Jakobsen (Post)Adres Oude Schroeweg 124 Postcode 4339 PV Plaats Nieuw- en St. Joosland

Nadere informatie

Bijlage Overzicht Natura 2000-gebieden 1

Bijlage Overzicht Natura 2000-gebieden 1 Bijlage Overzicht Natura 2000-gebieden 1 In en in de ruimere omgeving van het plangebied zijn verschillende Natura 2000-gebieden gelegen. Binnen het plangebied zijn geen ontwikkelingen voorzien in de Natura

Nadere informatie

ti Vriendelijke Jong, Anne Marie de (OZL) Page 1 of 1 CC: Wijkhuizen, Gert Jan (DZL); Jong, Anne Marie de (DZL)

ti Vriendelijke Jong, Anne Marie de (OZL) Page 1 of 1 CC: Wijkhuizen, Gert Jan (DZL); Jong, Anne Marie de (DZL) Page 1 of 1 Jong, Anne Marie de (OZL) Van: Schoenmakers A.J.J. (Arjan) [arjan.schoenmakers@arcadis.nl] Verzonden: woensdag 14 november 2012 21 :32 Aan: Otter, Peter den (DZL); Rien.Vroegop@Scheldestromen.nl;

Nadere informatie

Gebiedswijzer De Bruuk

Gebiedswijzer De Bruuk Programmatische Aanpak Stikstof Gebiedswijzer De Bruuk Nederland heeft ruim 160 natuurgebieden aangewezen als Natura 2000-gebied. Samen met de andere landen van de Europese Unie werkt Nederland zo aan

Nadere informatie

Climate Proof Areas. 2 november 2011

Climate Proof Areas. 2 november 2011 Slotconferentie ti Climate Proof Areas Pilot Schouwen-Duiveland 2 november 2011 Pilot Schouwen-Duiveland Ruben Akkermans 2 november 2011 EU Interreg project North Sea Programme 5 landen: België, Duitsland,

Nadere informatie

Programma publieke avond 26 januari 2012

Programma publieke avond 26 januari 2012 Informatie avond Beheerplan Natura2000 Ameland 26 januari 2012 1.Piet op t Hof 2.Sies Krap DLG Natura 2000 26 januari 2012 Programma publieke avond 26 januari 2012 1. Opening,Piet Dijkstra (DLG) 2. Presentatie

Nadere informatie

Quickscan natuur Besto terrein Zwartsluis

Quickscan natuur Besto terrein Zwartsluis Quickscan natuur Besto terrein Zwartsluis 3 april 2014 Zoon ecologie Colofon Titel Quickscan natuur Besto terrein Zwartsluis Opdrachtgever mro Uitvoerder ZOON ECOLOGIE Auteur C.P.M. Zoon Datum 3 april

Nadere informatie

Inrichting Straelensbroek/ Straelens Schuitwater

Inrichting Straelensbroek/ Straelens Schuitwater Uitgangssituatie Algemeen Inrichting Straelensbroek/ Straelens Schuitwater Projectnummer: 2008_009 Projectnaam: Inrichting Straelensbroek/Straelens Schuitwater PMJP: B1 Inrichting verworven EHS Natuurdoel:

Nadere informatie

Instandhoudingsdoelstellingen Hollands Diep en Haringvliet, doelen beschermde natuurmonumenten

Instandhoudingsdoelstellingen Hollands Diep en Haringvliet, doelen beschermde natuurmonumenten BIJLAGE 5 Instandhoudingsdoelstellingen Hollands Diep en Haringvliet, doelen beschermde natuurmonumenten Hollands Diep Habitattypen SVI Landelijk Opp.vl. Kwal. H6430B Ruigten en zomen (harig - = = wilgenroosje)

Nadere informatie

Natuurherstel in Duinvalleien

Natuurherstel in Duinvalleien Natuurherstel in Duinvalleien Kan het natuurlijker? A.P.Grootjans@rug.nl 1 Universiteit Groningen, IVEM 2 Radboud Universiteit Nijmegen Opbouw lezing Hydrologisch systeem van een duinvallei Relatie hydrologie,

Nadere informatie

1 9 JUNI 2012. Provincie Zeeland. Directie Ruimte, Milieu en Water. Waterschap Scheidestro *n

1 9 JUNI 2012. Provincie Zeeland. Directie Ruimte, Milieu en Water. Waterschap Scheidestro *n Directie Ruimte, Milieu en Water m I Provincie Zeeland T bericht op brief van: 17/04/2012 uwkenmerk: 2012010542 onskenmerk: 12014458/NB.12.017 afdeling: Water en Natuur bijlage(n): - behandeld door: CA.

Nadere informatie

Bijlage 1 bij besluit DRZZ/ , d.d

Bijlage 1 bij besluit DRZZ/ , d.d Bijlage 1 bij besluit DRZZ/2009-1109, d.d. 19-03-2009 VERPLAATSING VAN OESTERPERCELEN EN DE AANLEG VAN ZEVEN NIEUWE OESTERPERCELEN IN DE GREVELINGEN INHOUDELIJKE OVERWEGINGEN De aanvraag De aanvrager verzoekt

Nadere informatie

Monitoring Wat doen we ermee? Het gebruik van gegevens in de praktijk

Monitoring Wat doen we ermee? Het gebruik van gegevens in de praktijk Monitoring Wat doen we ermee? Het gebruik van gegevens in de praktijk Lange geschiedenis Veel gebeurd 1e 3e Provinciale milieukartering Ruimtelijk beleid, Natuurbeleid, Landschap Terreinbeheerders Beheer

Nadere informatie

Ecologie, economie en veiligheid: Kansen voor win-win of een trade-off? NIOZ is an institute of. in cooperation with.

Ecologie, economie en veiligheid: Kansen voor win-win of een trade-off? NIOZ is an institute of. in cooperation with. Ecologische uitdagingen Westerschelde Ecologie, economie en veiligheid: Kansen voor win-win of een trade-off? NIOZ is an institute of in cooperation with tjeerdbouma@nioznl LIVING AREA coastal protect

Nadere informatie

Motivaties in het beheer van de duinen

Motivaties in het beheer van de duinen Motivaties in het beheer van de duinen Ter gelegenheid van het Lymesymposium 1 november 2013 Marianne Snabilie Manager Onderhoud en Administratie PWN Waterleidingbedrijf Afdeling Natuur en Recreatie Inhoud

Nadere informatie

Eénjarige pioniervegetaties van slik- en zandgebieden met Salicornia en andere zoutminnende soorten (H1310) Verkorte naam: Zilte pionierbegroeiingen

Eénjarige pioniervegetaties van slik- en zandgebieden met Salicornia en andere zoutminnende soorten (H1310) Verkorte naam: Zilte pionierbegroeiingen Eénjarige pioniervegetaties van slik- en zandgebieden met Salicornia en andere zoutminnende soorten (H1310) Verkorte naam: Zilte pionierbegroeiingen 1. Status Habitatrichtlijn Bijlage I (inwerkingtreding

Nadere informatie

RAAK PRO Zilte Productie. Introductie. Project bijeenkomst 31 01 2014 NIEUWSBRIEF 2 JUNI 2014

RAAK PRO Zilte Productie. Introductie. Project bijeenkomst 31 01 2014 NIEUWSBRIEF 2 JUNI 2014 RAAK PRO Zilte Productie NIEUWSBRIEF 2 JUNI 2014 Introductie Het project RAAK PRO Zilte Productie is in september 2014 van start gegaan. O.a. door middel van nieuwsbrieven willen wij u op de hoogte houden

Nadere informatie

Kennemerland-Zuid. Gebiedsrapportage Natura 2000 gebied nr. 88. PAS-bureau

Kennemerland-Zuid. Gebiedsrapportage Natura 2000 gebied nr. 88. PAS-bureau PAS-bureau Gebiedsrapportage 2016 Natura 2000 gebied nr. 88 Kennemerland-Zuid Binnen het Programma Aanpak Stikstof staat het uitvoeren van de geplande bron- en herstelmaatregelen en het blijvend dalen

Nadere informatie

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Growth of the world human population over last 10,000 yrs Campbell & Reese 2008 Hoofdthema s Sleutelprocessen

Nadere informatie

Grip op ecologische risico s met de Ecologische Kosten-Baten Analyse Aukje Beerens (ARCADIS)

Grip op ecologische risico s met de Ecologische Kosten-Baten Analyse Aukje Beerens (ARCADIS) Grip op ecologische risico s met de Ecologische Kosten-Baten Analyse Aukje Beerens (ARCADIS) Even opwarmen: Wat is natuur? Natuur volgens bevoegde gezagen Aspect Gezichtspunt bodem Wat is natuur? Definitie

Nadere informatie

paspoort Oosterschelde

paspoort Oosterschelde paspoort Oosterschelde 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd en

Nadere informatie

AANVULLING OP HET MER EN PASSENDE BEOORDELING

AANVULLING OP HET MER EN PASSENDE BEOORDELING AANVULLING OP HET MER EN PASSENDE BEOORDELING Structurele maatregelen voor het duurzaam behoud en de uitbreiding van t Zwin als natuurlijk intergetijdengebied Opdrachtgever: Provincie Zeeland Datum: 05-05-2014

Nadere informatie

Dit document is een bijlage bij het toestemmingsbesluit als bedoeld in artikel 19km, eerste lid, van de Nb-wet 1998.

Dit document is een bijlage bij het toestemmingsbesluit als bedoeld in artikel 19km, eerste lid, van de Nb-wet 1998. Dit document is een bijlage bij het toestemmingsbesluit als bedoeld in artikel 19km, eerste lid, van de Nb-wet 1998., Kenmerken Depositie natuurgebieden Depositie habitattypen Verdere toelichting over

Nadere informatie

Wageningen IMARES. De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee. Pauline Kamermans

Wageningen IMARES. De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee. Pauline Kamermans De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling van de Waddenzee Pauline Kamermans is een samenwerkingsverband tussen Wageningen UR en TNO De rol van schelpdieronderzoek in een duurzame ontwikkeling

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR. Biobouwers als optimalisatie van waterveiligheid in de Zuidwestelijke Delta. M. Tangelder, A. V. de Groot & T.J.W.

IMARES Wageningen UR. Biobouwers als optimalisatie van waterveiligheid in de Zuidwestelijke Delta. M. Tangelder, A. V. de Groot & T.J.W. Biobouwers als optimalisatie van waterveiligheid in de Zuidwestelijke Delta M. Tangelder, A. V. de Groot & T.J.W. Ysebaert Rapport C198/13 IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute for Marine Resources

Nadere informatie

Ruimtelijke analyse van gebieden met hoge natuurwaarde

Ruimtelijke analyse van gebieden met hoge natuurwaarde Een verkenning Lon Lommaert Biodiversiteit Vlaamse indicatoren Ruimtelijke analyse van gebieden met hoge natuurwaarde Prioritaire soorten Natuurverkenning Gezichten van Biodiversiteit Wetenschappelijke

Nadere informatie

1 NATUUR. 1.1 Natuurwetgeving & Planologie

1 NATUUR. 1.1 Natuurwetgeving & Planologie 1 NATUUR 1.1 Natuurwetgeving & Planologie De bescherming van de natuur is in Nederland vastgelegd in respectievelijk de Natuurbeschermingswet en de Flora- en faunawet. Deze wetten vormen een uitwerking

Nadere informatie

Inhoud presentatie. Uitvoering van de verruiming en het belang van monitoring. Kirsten Beirinckx 2 juni Stortstrategie. Overleg flexibel storten

Inhoud presentatie. Uitvoering van de verruiming en het belang van monitoring. Kirsten Beirinckx 2 juni Stortstrategie. Overleg flexibel storten Uitvoering van de verruiming en het belang van monitoring Kirsten Beirinckx 2 juni 2010 Inhoud presentatie Stortstrategie Overleg flexibel storten Monitoring en kwaliteitsparameters Evaluatiemethodiek

Nadere informatie

Programmatische Aanpak Stikstof: PAS

Programmatische Aanpak Stikstof: PAS Programmatische Aanpak Stikstof: PAS Toelichting voorlopig programma Presentatie technische briefing Vaste commissie voor LNV van de Tweede Kamer 30 september 2010 Waarom een Programmatische Aanpak Stikstof

Nadere informatie

Programmatische Aanpak Stikstof TERSCHELLING

Programmatische Aanpak Stikstof TERSCHELLING Programmatische Aanpak Stikstof TERSCHELLING Programma informatieavond Programma Aanpak Stikstof (PAS) 19.30-20.00 uur Inloop 20.00-20.05 uur Opening door voorzitter Piet Dijkstra - Programma en doel van

Nadere informatie

paspoort Veerse meer

paspoort Veerse meer paspoort Veerse meer 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd en elkaar

Nadere informatie

Nummer. Leo van Nieuwenhuijzen

Nummer. Leo van Nieuwenhuijzen - Verslag Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat Deelnemers H. Simons (Het Zeeuwse Landschap) C. de Groot (Het Zeeuwse Landschap) M. Berrevoets (provincie Zeeland) A. Beaufort (Waterschap

Nadere informatie

Beknopt verslag Zeegras en Macrofytobenthos kartering 2001

Beknopt verslag Zeegras en Macrofytobenthos kartering 2001 Beknopt verslag Zeegras en Macrofytobenthos kartering 2001 Voor het verzamelen van veldgegevens ten behoeve van de Zeegras kartering werden de werkzaamheden in het Waddengebied, evenals voorgaande jaren,

Nadere informatie

Natura 2000 Deltawateren

Natura 2000 Deltawateren Samenvatting juni 2015 Natura 2000 Deltawateren Ontwerpbeheerplan 2015-2021 Leeswijzer De Deltawateren, de grote wateren in het deltagebied van Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Brabant, zijn onderdeel van

Nadere informatie

paspoort westerschelde

paspoort westerschelde paspoort westerschelde 2 Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd en

Nadere informatie

NATUURHERSTEL MOST-KEIHEUVEL

NATUURHERSTEL MOST-KEIHEUVEL NATUURHERSTEL MOST-KEIHEUVEL NATUURHERSTEL OP DE GRADIËNT VAN VEEN NAAR STUIFZAND Infoavond Stedenbouwkundige vergunningsaanvraag actie C1: landduinherstel Planning infoavond 19.00 u Ontvangst 19.10 u

Nadere informatie

Herstel biodiversiteit in Noord-Brabant,

Herstel biodiversiteit in Noord-Brabant, Herstel biodiversiteit in Noord-Brabant, hoe doen we dat en werkt het? Wiel Poelmans Programma Natuur Provincie Noord-Brabant Wat komt er aan de orde? Positie biodiversiteit in natuurbeleid Waarom, wat,

Nadere informatie

Verruiming Julianakanaal

Verruiming Julianakanaal Verruiming Julianakanaal Toelichting voor de bewoners van de gemeente Stein De Vries & van de Wiel Kust- & Oeverwerken Fred Doodeman (omgevingsmanager) 30 oktober 2013 Inhoud Voorstellen De Vries & van

Nadere informatie

Juridisch advies betreffende locatie natuurherstel SBZ Westerschelde

Juridisch advies betreffende locatie natuurherstel SBZ Westerschelde Juridisch advies betreffende locatie natuurherstel SBZ Westerschelde Universiteit van Tilburg November 2007 Prof. mr. J.M. Verschuuren Mr. S.M.C. Erens 1 Juridisch advies betreffende locatie natuurherstel

Nadere informatie

PAS-gebiedsanalyse Westerschelde en het verdronken land van Saeftinghe (122)

PAS-gebiedsanalyse Westerschelde en het verdronken land van Saeftinghe (122) 122 Westerschelde-Saeftinghe PAS-gebiedsanalyse PAS-gebiedsanalyse Westerschelde en het verdronken land van Saeftinghe (122) Versie januari 2015 De volgende habitattypen en soorten worden in dit document

Nadere informatie

Nieuwsbrief Natura 2000 Deltawateren december 2013 Een uitgave van Rijkswaterstaat

Nieuwsbrief Natura 2000 Deltawateren december 2013 Een uitgave van Rijkswaterstaat December 2013 Nieuwsbrief Natura 2000 Deltawateren december 2013 Een uitgave van Rijkswaterstaat Inhoud Zicht op toekomst voor de Deltawateren Advies over openstaande beslispunten aan bestuurlijk overleg

Nadere informatie

Natura 2000 Deltawateren

Natura 2000 Deltawateren Oosterschelde juni 2016 Natura 2000 Deltawateren eheerplan 2016-2022 Foto: Wilco Jacobusse Colofon Uitgegeven door Ministerie van Infrastructuur en Milieu Rijkswaterstaat Informatie www.rijkswaterstaat.nl

Nadere informatie

Rapportage: Eric Verkaik Veldwerk: Elmar Prins. Quickscan. Spankerenseweg 20 Dieren

Rapportage: Eric Verkaik Veldwerk: Elmar Prins. Quickscan. Spankerenseweg 20 Dieren Rapportage: Eric Verkaik Veldwerk: Elmar Prins Quickscan Spankerenseweg 20 Dieren februari 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Gegevens plangebied... 2 3 Methode... 3 4 Resultaten... 3 4.1 Bureaustudie...

Nadere informatie

Ecologische begeleiding Noordwaard

Ecologische begeleiding Noordwaard Ecologische begeleiding Noordwaard Theo de Jong Evert-Jan Slot Bureau Viridis Noordwaard Dorderecht Werkendam Grootste Ruimte voor de Rivierproject, 4500 ha Westelijk Werkendam, grenst aan de Biesbosch

Nadere informatie

Inhoudelijke overwegingen Zandwinning en zandsuppletie voor de kust van Texel Zuid West

Inhoudelijke overwegingen Zandwinning en zandsuppletie voor de kust van Texel Zuid West www.rijksoverheid.nl/eleni Bijlage nummer 1 Horend bij Vergunning Nb-wet 1998 Contactpersoon Inhoudelijke overwegingen Zandwinning en zandsuppletie voor de kust van Texel Zuid West Bijlagen - DE AANVRAAG

Nadere informatie

Verzilting van zoete wateren: Verlies of winst voor de aquatische natuur?

Verzilting van zoete wateren: Verlies of winst voor de aquatische natuur? Verzilting van zoete wateren: Verlies of winst voor de aquatische natuur? Ralf Verdonschot 26 juni 2014 ralf.verdonschot@wur.nl Inhoud 1. Wat maakt de levensgemeenschap van brakke wateren waardevol? 2.

Nadere informatie

Natuurcompensatieplan aanleg gasontvangststation nabij Halfweg (gemeente Haarlemmerliede & Spaarnwoude)

Natuurcompensatieplan aanleg gasontvangststation nabij Halfweg (gemeente Haarlemmerliede & Spaarnwoude) 1 Natuurcompensatieplan aanleg gasontvangststation nabij Halfweg (gemeente Haarlemmerliede & Spaarnwoude) Opdrachtgever Stedin, Rotterdam Referentie Heijden, E. van der 2015. Natuurcompensatieplan aanleg

Nadere informatie

Instandhouding vaarpassen Schelde Milieuvergunningen terugstorten baggerspecie

Instandhouding vaarpassen Schelde Milieuvergunningen terugstorten baggerspecie Instandhouding vaarpassen Schelde Milieuvergunningen terugstorten baggerspecie LTV Veiligheid en Toegankelijkheid N2000-context Samenvattende rapportage S-32 01 oktober 2013 Colofon International Marine

Nadere informatie

Inhoudelijke overwegingen Zandwinning en zandsuppletie voor de kust van Texel Midden (Noord-Holland)

Inhoudelijke overwegingen Zandwinning en zandsuppletie voor de kust van Texel Midden (Noord-Holland) Inhoudelijke overwegingen Zandwinning en zandsuppletie voor de kust van Texel Midden (Noord-Holland) Herman Gorterstraat 55 3511 EW UTRECHT Postbus 19143 3501 DC UTRECHT www.minlnv.nl T 070 888 32 00 F

Nadere informatie

Bijlage 6: Oplegnotitie bij bijlage 5 Gevolgen voor beschermde en bedreigde natuurwaarden inrichting Skûlenboarch, Buro Bakker, 2011

Bijlage 6: Oplegnotitie bij bijlage 5 Gevolgen voor beschermde en bedreigde natuurwaarden inrichting Skûlenboarch, Buro Bakker, 2011 Bijlage 6: Oplegnotitie bij bijlage 5 Gevolgen voor beschermde en bedreigde natuurwaarden inrichting Skûlenboarch, Buro Bakker, 2011 Gevolgen voor beschermde en bedreigde natuurwaarden inrichting Skûlenboarch

Nadere informatie

Watervogels Zeedijk St Pieterspolder

Watervogels Zeedijk St Pieterspolder Watervogels Zeedijk St Pieterspolder F.A. Arts Delta ProjectManagement (DPM) Postbus 315 4100AH Culemborg 1 Opdrachtgever RWS Zee en Delta Middelburg. 2 Inhoud Inleiding... 4 Werkwijze... 5 Resultaten...

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/32576

Nadere informatie

Monitoringsplan Zandhongerproeven 2013-2018. Datum 20 december 2012

Monitoringsplan Zandhongerproeven 2013-2018. Datum 20 december 2012 Monitoringsplan Zandhongerproeven 2013-2018 Datum 20 december 2012 Status Definitief Colofon Uitgegeven door Rijkswaterstaat Dienst Zeeland Informatie Eric van Zanten Telefoon (0118) 62 28 68 E-mail eric.van.zanten@rws.nl

Nadere informatie

Uitzaai Groot zeegras Grevelingen

Uitzaai Groot zeegras Grevelingen Uitzaai Groot zeegras Grevelingen 6 maart 2015, herzien 24 april 2015 M.M. van Katwijk, Ecoscience Met bijdragen van Kris Giesen, Lennart van IJzerloo, Brigitta van Tussenbroek, Laura Soissons, Ties Mens,

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR SLEUTEL VOOR HERSTEL PROJECT ZEEGRASHERSTEL. EENMALIGE UITGAVE - april 2015

ZOEKEN NAAR SLEUTEL VOOR HERSTEL PROJECT ZEEGRASHERSTEL. EENMALIGE UITGAVE - april 2015 ZOEKEN NAAR SLEUTEL VOOR HERSTEL In de jaren dertig van de vorige eeuw verdween het zeegras uit de Waddenzee. In het Nederlandse deel is het nooit meer teruggekomen, in het Duitse deel wel. De zoektocht

Nadere informatie

Aantal pagina's 16. Doorkiesnummer (088) 33 58 374. Onderwerp Aanbevelingen voor een grootschalige oestermatras pilot in de Oosterschelde

Aantal pagina's 16. Doorkiesnummer (088) 33 58 374. Onderwerp Aanbevelingen voor een grootschalige oestermatras pilot in de Oosterschelde Memo Aan Tom Ysebaert, Erik van Zanten Datum Van Helena Hulsman Aantal pagina's 16 Doorkiesnummer (088) 33 58 374 E-mail helena.hulsman @deltares.nl Onderwerp Aanbevelingen voor een grootschalige oestermatras

Nadere informatie

natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel

natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel Het Schor Ouden Doel Het Schor Ouden Doel is een natuurgebied op de linkerscheldeoever tegen de scheldedijk. Aan de grens met Nederland sluit het

Nadere informatie

Ik heb het leven op de fiets ontdekt

Ik heb het leven op de fiets ontdekt Appendices Appendix I Concept ontwerp beheer kaarten Natura 2000... i Appendix II Perceelrapporten Roompot... iii Appendix III Perceelrapport Van Haaftenpolder... v Appendix IV Perceelrapport Sint Pieterspolder...

Nadere informatie

Integrale veiligheid Oosterschelde. Rob Nieuwkamer

Integrale veiligheid Oosterschelde. Rob Nieuwkamer Integrale veiligheid Oosterschelde Rob Nieuwkamer circa 35.000 ha 194 km dijken 40 km van oost naar west 27 km van noord naar zuid getijslag van 2,5 m tot 3,7 m 2 Aanleiding Ontwikkelingen: zandhonger,

Nadere informatie

Marijn Nijssen, Toos van Noordwijk, Annemieke Kooijman, Herman van Oosten, Bart Wouters, Chris van Turnhout, Jasja Dekker, Michiel Wallis de Vries,

Marijn Nijssen, Toos van Noordwijk, Annemieke Kooijman, Herman van Oosten, Bart Wouters, Chris van Turnhout, Jasja Dekker, Michiel Wallis de Vries, Zijn effecten van begrazing te voorspellen? Marijn Nijssen, Toos van Noordwijk, Annemieke Kooijman, Herman van Oosten, Bart Wouters, Chris van Turnhout, Jasja Dekker, Michiel Wallis de Vries, Ingo Jansen,

Nadere informatie