Bert Metz Oud-voorzitter IPCC Werkgroep Maatregelen Fellow, European Climate Foundation

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bert Metz Oud-voorzitter IPCC Werkgroep Maatregelen Fellow, European Climate Foundation"

Transcriptie

1 Bert Metz Oud-voorzitter IPCC Werkgroep Maatregelen Fellow, European Climate Foundation FRDO Forum, Brussel, 13 november 2008

2 Het klimaat is al veranderd Schadelijke effecten treden reeds op Het klimaat zal verder veranderen: 1,5 tot 6 graden warmer dan nu eind deze eeuw Droogtes en overstromingen Voedselproductie loopt terug Watergebrek neemt toe Natuur ernstig bedreigd Grote gebieden bedreigd door zeespiegelstijging Afsmelten Groenlandse ijskap mogelijk Maatschappelijke ontwrichting in kwetsbare landen

3 Lager kan niet De ernstigste effecten kunnen worden vermeden Dan ook forse aanpassing nodig Verdere schade zal optreden Politieke afweging

4 Wold CO2 Emissions (GtC) Equilibrium global mean temperature increase over preindustrial ( C) Post-SRES (max) Stabilization targets: E: ppm CO2-eq D: ppm CO2-eq C: ppm CO2-eq B: ppm CO2-eq A2: ppm CO2-eq A1: ppm CO2-eq 15 EU: niet meer dan 2 5 graden tov preindustrieel Post-SRES (min) GHG concentration stabilization level (ppmv CO2-eq) NU: 375 ppm Bron: IPCC, AR4

5 Wold CO2 Emissions (GtC) Wold CO2 Emissions (GtC) Equilibrium global mean temperature increase over preindustrial ( C) Equilibrium global mean temperature increase over preindustrial ( C) Post-SRES (max) Stabilization targets: E: ppm CO2-eq D: ppm CO2-eq C: ppm CO2-eq B: ppm CO2-eq A2: ppm CO2-eq A1: ppm CO2-eq Stabilization targets: E: ppm CO2-eq D: ppm CO2-eq C: ppm CO2-eq B: ppm CO2-eq A2: ppm CO2-eq A1: ppm CO2-eq Post-SRES (max) Post-SRES (min) 0 Post-SRES (min) GHG concentration stabilization level (ppmv CO2-eq) GHG concentration stabilization level ( Bron: IPCC, AR4

6 Stab level (ppm CO2-eq) Global Mean temp. increase at equilibrium (ºC) Year global CO2 needs to peak Year global CO2 emissions back at 2000 level to to to to to +85 Reduction in 2050 global CO2 emissions compared to to +140 Bron: IPCC, AR4

7 Scenario category A-450 ppm CO 2 eq 2) B-550 ppm CO 2 -eq C-650 ppm CO 2 -eq Region Annex I -25% to -40% -80% to -95% Non-Annex I 15-30% deviation from baseline in Latin America, Middle East, East Asia Annex I -10% to -30% -40% to -90% Non-Annex I Deviation from baseline in Latin America and Middle East, East Asia Annex I 0% to -25% -30% to -80% Substantial deviation from baseline in all regions Deviation from baseline in most regions, especially in Latin America and Middle East Non-Annex I Baseline Deviation from baseline in Latin America and Middle East, East Asia Bron: IPCC, AR4, den Elzen and Hoehne, 2008

8 Bron: IPCC, AR4

9 2000 A1F1 A2 A1B A1T B1 B2 95th 75th median 25th 2000 A1F1 5th A2 A1F1 A2 A1B A1T B1 B2 B2 A1B A1T B1 95th 75th median 95th 75th median 25th 5th 25th 5th IPCC SRES 80scenarios: % 60 toename in 2030 vergeleken 40 met F-Gases N2O CH4 CO2 GtCO2eq/yr Bron: IPCC, AR4

10 Er zijn al veel oplossingen beschikbaar Technische ontwikkeling gaat door Kosten van drastische reductie zijn bescheiden Aanpakken van klimaatverandering heeft vele nevenvoordelen voor een duurzame samenleving

11 NOW 2030

12 NOW 2030

13 NOW 2030

14 Let op: hierin zitten geen opties in de sfeer van verandering van levensstijl Bron: IPCC, AR4

15 Woongedrag, cultuur en keuze van woning heeft veel invloed op energiegebruik Autobezit, keuze van auto, en rijstijl hebben veel invloed op brandstofverbruik. Stadsontwikkeling en openbaar vervoer voorzieningen belangrijk voor keuze vervoer.

16 Realisatie lage stabilisatieniveaus mogelijk met: Technieken die nu commercieel verkrijgbaar zijn, en Technieken die naar verwachting de komende decennia op de markt komen Mits: Juiste prikkels ( financiele bijdragen, normen, marktontwikkeling) aanwezig voor verdere ontwikkeling, toepassing en verspreiding Barrieres worden opgeruimd via gericht beleid En mits: Overheidsuitgaven voor onderzoek en ontwikkeling op peil (nu ca 50% van uitgaven in 1980) Bron: IPCC, AR4

17

18 Het cumulatief technisch potentieel van reductie opties is voldoende voor stabilisatie op laag niveau Energie efficiency: Wind/zon/ biomassa: Kernenergie: Niet-CO2: Sinks: CCS: Brandstof switch: > 1000 GtCO2 > 3000 GtCO2 > 300 GtCO2 eq > 500 GtCO2-eq > 350 GtCO2 > 2000 GtCO GtCO2-eq Cumulative reduction needed 650: 260 GtCO2 550: 3600 GtCO2 450: 4300 GtCO2

19 450 ppm CO2eq stabilisatie scenario; Bron: MNP, 2006

20 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% IMAGE MESSAGE AIM Non-CO2 Forests CCS Nuclear Renewables Fuel switch Energy efficiency Bron: IPCC, AR4

21 CCS learning rate compared with other industries Percentage cost decrease per doubled capacity Implied learning per doubled cap Learning rate experience from renewables and LNG as capacity is installed Capital cost 2004 USD/W LNG* % CCS learning rate is assumed to be 12% % Ethanol % Solar Thermal Solar PV** % Wind Power % Assumption is based on comparison with learning rates of LNG and renewables (see left) SO 2 and NO x capture systems (12%); comparable capture technology PV inverters 6% Cumulative capacity installed MW * LNG capital cost measured in USD/t and capacity measured in bcm ** Other sources indicate learning rates as low as 18% for solar PV Source: Worldwatch Institute; IEA; BTM consult; ABS; NREL; IIIEE; ABI; Drewry 2007; UC Berkeley ERG; Navigant consulting; Team analysis Bron: McKinsey

22 Pas op: dit zijn mondiaal gemiddelde kosten bij optimaal beleid Kosten omvatten alleen directe bestrijdingskosten en NIET de nevenvoordelen of de vermeden schade van klimaatverandering Trajectories towards stabilization levels (ppm CO 2 -eq) Median GDP reduction (%) Range of GDP reduction (%) Reduction of average annual GDP growth rates (percentage points) < < Not available < 3 < 0.12 Bron: IPCC, AR4

23 Geef CO2 een prijs: voor 2 o C scenario: in 2030 ca. Euro 80/ t De optimale mix van instrumenten hangt af van nationale omstandigheden Voor electriciteitsbedrijven en energie-intensieve industrie: verhandelbare emissierechten Voor marktontwikkeling duurzame electriciteit: feed-in tarieven Voor consumenten en kleine bedrijven werken financiele prikkels minder goed: bouwvoorschriften, efficiency normen Vormgeving, uitvoering en handhaving zijn cruciaal

24 Vermijden ernstige klimaatschade Maar ook: Gezondheidswinst tgv verminderde luchtverontreiniging kan aanzienlijk deel van reductiekosten compenseren. Energie voorzieningszekerheid Werkgelegenheid Verbetering handelsbalans Energievoorziening plattelandsgebieden Duurzame landbouw Bescherming natuur

25 Niet-klimaat beleid kan broeikasgasemissies even veel beïnvloeden als specifiek klimaatbeleid Development path with HIGH base emissions Development path with LOW emissions

26

Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010

Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010 Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010 Cutting Energy Related CO 2 Emissions Baseline Emissions 62 Gt BLUE Map Emissions 14 Gt 2030 Key aspects

Nadere informatie

Klimaatverandering: uitdagingen en opportuniteiten

Klimaatverandering: uitdagingen en opportuniteiten Klimaatverandering: uitdagingen en opportuniteiten Pr Jean-Pascal van Ypersele UCL-ELI (Université catholique de Louvain, Earth & Life Institute) Web: www.climate.be E-mail: vanyp@climate.be Vlaams Parlement,

Nadere informatie

Dolf Gielen. Brussel, 12 December 2008

Dolf Gielen. Brussel, 12 December 2008 Energy Technology Perspectives 2008 Dolf Gielen Brussel, 12 December 2008 OECD/IEA - 2008 Afbakening Deze studie beschrijft de rol van technologie Transitiepaden worden geschetst voor de belangrijkste

Nadere informatie

Klimaatneutraal bouwen in de praktijk. 1. Uitdaging klimaat. klimaatverandering

Klimaatneutraal bouwen in de praktijk. 1. Uitdaging klimaat. klimaatverandering Klimaatneutaal bouwen in de praktijk Chiel Boonstra directeur De uitdaging van het klimaat Wat is klimaatneutraal bouwen Waarom passief bouwen Projectvoorbeelden BergenopZoom, oktober 9. Uitdaging klimaat

Nadere informatie

Discussie over voor- en nadelen van windenergie

Discussie over voor- en nadelen van windenergie Argumenten in het maatschappelijke debat en de politieke besluitvorming rondom wind op zee Mogelijkheden en beperkingen van MKBA s 04/11/2014, KIVI, Den Haag Discussie over voor- en nadelen van windenergie

Nadere informatie

Klimaatverandering: uitdagingen en opportuniteiten

Klimaatverandering: uitdagingen en opportuniteiten Klimaatverandering: uitdagingen en opportuniteiten Pr Jean-Pascal van Ypersele UCL-ASTR (Université catholique de Louvain, Institut d astronomie et de géophysique G. Lemaître) Web: www.climate.be E-mail:

Nadere informatie

EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, Korte uitleg over de bijeenkomsten. KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16

EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, Korte uitleg over de bijeenkomsten. KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16 EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, 2016-2017 Korte uitleg over de bijeenkomsten KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16 EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, 2016-2017 (1) Organisatie: KIVI

Nadere informatie

De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie. Technologische kansen voor de Nederlandse industrie

De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie. Technologische kansen voor de Nederlandse industrie De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie Technologische kansen voor de Nederlandse industrie Diepe geothermie heeft vele voordelen Characteristics Geothermal Geothermal

Nadere informatie

Klimaat en energie in de EU. Bas Eickhout 1 december 2014 Oog voor het klimaat, Utrecht

Klimaat en energie in de EU. Bas Eickhout 1 december 2014 Oog voor het klimaat, Utrecht Klimaat en energie in de EU Bas Eickhout 1 december 2014 Oog voor het klimaat, Utrecht Zware tijden Klimaat amper politiek thema op dit moment Economische crisis domineert; overcapaciteit Europese industrie

Nadere informatie

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015 Technisch-economische scenario s voor Nederland Ton van Dril 20 mei 2015 Overzicht Energieplaatje in historisch perspectief Hoeveel en hoe gebruiken we energie? Wat gebeurt er met verbruik en uitstoot

Nadere informatie

Wind en regen in de toekomst - wat zeggen de KNMI'14 scenario's?

Wind en regen in de toekomst - wat zeggen de KNMI'14 scenario's? Wind en regen in de toekomst - wat zeggen de KNMI'14 scenario's? Andreas Sterl (KNMI) wind hurricanes (orkanen) regen zicht + mist weer van de toekomst Achtergrond: CO 2 en temperatuurstijging Stijging

Nadere informatie

Aggiornamento. Bedreigingen en uitdagingen voor de. industrie VWEC. Een perspectief voor Vlaanderen. Een perspectief voor Vlaanderen

Aggiornamento. Bedreigingen en uitdagingen voor de. industrie VWEC. Een perspectief voor Vlaanderen. Een perspectief voor Vlaanderen Een perspectief voor Vlaanderen Bedreigingen en uitdagingen voor de Aggiornamento industrie Een perspectief voor Vlaanderen VWEC auteur functie datum Marc Van den Bosch Sr. Adviseur energie en milieu VOKA

Nadere informatie

Wind Werkt ook in 2050

Wind Werkt ook in 2050 Wind Werkt ook in 2050 Prof.dr. Gerard van Bussel TU Delft, leerstoel windenergie 13 juni 2013 Delft University of Technology Challenge the future Er is meer dan voldoende wind op aarde 200 x meer wind

Nadere informatie

Wind Werkt ook in 2050

Wind Werkt ook in 2050 Wind Werkt ook in 2050 Prof.dr. Gerard van Bussel TU Delft, leerstoel windenergie Delft University of Technology Challenge the future Wind Werkt 10 GW Sinds 1990: groei van 30%/jr Europa leidend vanaf

Nadere informatie

Klimaatverandering: oorzaken, gevolgen en onzekerheden

Klimaatverandering: oorzaken, gevolgen en onzekerheden Klimaatverandering: oorzaken, gevolgen en onzekerheden Bert de Vries Kargadoor Utrecht, 23 mei 213 http://www.sustainabilityscience.eu/textbook/about Wat is wetenschap? Wetenschap is niet meer wat het

Nadere informatie

Nut en noodzaak van schaliegas vanuit energieperspectief

Nut en noodzaak van schaliegas vanuit energieperspectief Nut en noodzaak van schaliegas vanuit energieperspectief Jeroen de Joode Schaliegasbijeenkomst provincie Noord-Brabant s-hertogenbosch, 27 september 2013 www.ecn.nl Hoofdboodschap Rol gas in NL energiesysteem

Nadere informatie

Het IPCC Special Report on Carbon Dioxide Capture and Storage

Het IPCC Special Report on Carbon Dioxide Capture and Storage Het IPCC Special Report on Carbon Dioxide Capture and Storage Bert Metz Co-voorzitter IPCC WG III on Mitigation Nationaal Symposium Schoon Fossiel, 23 november 2005 Over het IPCC Geen onderzoek, geen monitoring,

Nadere informatie

Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC(

Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC( Intergovernmental Panel on Climate Change (( ) The scientific state of the art Gastcollege door Sander Brinkman Haagse Hogeschool Climate & Environment 11 september 2008 Beginvraag: Hoe reageerde jullie

Nadere informatie

CO 2 capture overview

CO 2 capture overview CO 2 capture overview Ruud van den Brink, Daan Jansen www.ecn.nl CO 2 emissions are rising faster than in the most pessimistic scenario Source: PNAS, 22 May, 2007 Energy scenario: 65% lower CO 2 emission

Nadere informatie

Het klimaat verandert, wat nu?

Het klimaat verandert, wat nu? Het klimaat verandert, wat nu? Lesley De Cruz, Rozemien De Troch Koninklijk Meteorologisch Instituut De Limburgse Klimaattop, 18 september 2017 De Cruz et al. (KMI) Klimaatverandering 20170918 1 / 23 1

Nadere informatie

Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering 8-10-2012. Klimaatverandering

Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering 8-10-2012. Klimaatverandering Zonne-energie 2012: prijs 21 ct per kwh; 2020 prijs 12 ct kwh Groen rijden; energiehuizen, biologisch voedsel Stimular, de werkplaats voor Duurzaam Ondernemen Stichting Stimular www.stimular.nl 010 238

Nadere informatie

Press release Statistics Netherlands

Press release Statistics Netherlands Press release PR00-277 8-12-2000 9:30 AM Inflation rate in November levelling out Consumer prices in November were up 3.0% on November last year. The inflation rate is therefore 0.1% lower than last month,

Nadere informatie

De VNPI vertegenwoordigt 10 oliemaatschappijen in Nederland

De VNPI vertegenwoordigt 10 oliemaatschappijen in Nederland De VNPI vertegenwoordigt 10 oliemaatschappijen in Nederland Argos Oil Q-8 BP Shell Esso Gulf North Sea Group Tamoil Delek Total 1 Het Spagaat 5 onderwerpen 1. Het spagaat 2. Raffinaderij Emissies 3. Verduurzaming,

Nadere informatie

CIR-Isolatie Raad vzw

CIR-Isolatie Raad vzw 15 de ISOLATIEDAG energetisch renoveren bestaande gebouwen Georges Timmermans gti@skynet.be CIR-Isolatie Raad vzw koepel Belgische isolatiesector Duurzame Bouwsystemen 1 CIR-Isolatie Raad vzw jaarlijkse

Nadere informatie

De club van Rome had toch gelijk!

De club van Rome had toch gelijk! De club van Rome had toch gelijk! Bernard Dam MECS, Chemical Engineering, Faculty of Applied Science, Delft University of Technology 11 november 2009 Delft University of Technology Challenge the future

Nadere informatie

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Doelstellingen - Mondiaal Parijs-akkoord: Well below 2 degrees. Mondiaal circa 50% emissiereductie nodig in

Nadere informatie

Caro De Brouwer 27/11/2013

Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 2e Master Irw Energie, KUL Erasmus Imperial College London Thesis: Solvent storage for postcombustion CCS in coal fired plants Voorzitter YERA Young Energy Reviewers

Nadere informatie

CO 2 : kansen en bedreigingen voor de olie industrie

CO 2 : kansen en bedreigingen voor de olie industrie CO 2 : kansen en bedreigingen voor de olie industrie Stijn Santen International KiVi-Niria lezing Sectie petroleum techniek Den Haag, Nederland 28 Juni 2005 Inhoud Introductie economische groei, energie

Nadere informatie

Energie en geopolitiek

Energie en geopolitiek Energie en geopolitiek Pieter Boot Groningen, 15 juni 2009 Deze presentatie Introductie Internationale energiemarkt Energie voorzieningszekerheid Energie en beleid 1 Introductie Dalende prijzen na juli

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Energy2050NL Klimaatneutraal energiesysteem. Frans Rooijers - directeur CE Delft

Energy2050NL Klimaatneutraal energiesysteem. Frans Rooijers - directeur CE Delft Energy2050NL Klimaatneutraal energiesysteem Frans Rooijers - directeur CE Delft CE Delft - Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 - Energie, transport en grondstoffen - Economische, technische en

Nadere informatie

Mondiale en Europese energie trends Uitdagingen, prioriteiten en kansen

Mondiale en Europese energie trends Uitdagingen, prioriteiten en kansen Mondiale en Europese energie trends Uitdagingen, prioriteiten en kansen 28/09/2015 Kees van der Leun Klimaat raakt al ontwricht bron: John Mason, skepticalscience.com bron: Guardian 2 100% duurzaam? Energie-efficiëntie

Nadere informatie

NRC Infographic, Prinsjesdag

NRC Infographic, Prinsjesdag Naar een volgende fase in het milieubeleid: Urgentie vanuit de wetenschap Let wel: Wetenschap gaat over het verleden en heden (begrijpen van processen), terwijl beleid de toekomst omvat (beïnvloeden van

Nadere informatie

RE-INVENT OUR REGION

RE-INVENT OUR REGION RE-INVENT OUR REGION Future scenario s on the economic development of the South Eastern part of the Netherlands TIM 7 With close guidance on process and methods by Peter Kopeczek* * Re-invent your business

Nadere informatie

STRATEGO: Coaching session

STRATEGO: Coaching session STRATEGO: Coaching session 19-11-2014 www.warmtebedrijfrotterdam.nl Content Integrated business model al chart Heat chain Sources heating grid Rotterdam Delivery of industrial waste heat History & lessons

Nadere informatie

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0 Discussie en vragen Ambition Document 1.0 2.0 Potention Research Parkstad Limburg Energy Transition (PALET 3.0) Basic principles PALET

Nadere informatie

De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie. Technologische kansen voor de Nederlandse industrie

De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie. Technologische kansen voor de Nederlandse industrie De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie Technologische kansen voor de Nederlandse industrie IF Technology: advies en ingenieursbureau duurzame bodemenergie (WKO en geothermie);

Nadere informatie

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Conferentie Luchtkwaliteit Brussel, 5 december 2014 Dr Hans Bruyninckx Executive Director European Environment Agency EEA rapporten 2014 Luchtverontreiniging een

Nadere informatie

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011 Relevantie van (carbon) footprinting voor telers Jasper Scholten 23 juni 2011 Inhoud 1. Blonk Milieu Advies 2. Levenscyclusanalyse (LCA) 3. Carbon Footprinting 4. Footprint van brouwgerst 5. Footprint

Nadere informatie

De KNMI 14 klimaatscenario s Ontwikkelingen De scenario s Voorbeelden

De KNMI 14 klimaatscenario s Ontwikkelingen De scenario s Voorbeelden De KNMI 14 klimaatscenario s Ontwikkelingen De scenario s Voorbeelden Bart van den Hurk KNMI 2006 2009 2011 2014 KNMI 06 8 jaar verder IPCC 2007 en 2013 IPCC, 2007 IPCC, 2013 IPCC 2007 en 2013 IPCC, 2007

Nadere informatie

Wat betekent het klimaatakkoord van Parijs voor de Europese reductiedoelstellingen

Wat betekent het klimaatakkoord van Parijs voor de Europese reductiedoelstellingen Wat betekent het klimaatakkoord van Parijs voor de Europese reductiedoelstellingen Michel den Elzen 11 maart 2016 2 The making of.(korte versie) 2011: Durban onderhandelingsmandaat 2012: Doha amendering

Nadere informatie

Vos Logistics : maak de markt vrij voor LNG-transport in NL

Vos Logistics : maak de markt vrij voor LNG-transport in NL : maak de markt vrij voor LNG-transport in NL Groningen, 1 november 2012 Energy Delta Institute Haiko Meijer Director Purchasing Group feiten en cijfers Opgericht in 1944 Omzet 250 miljoen euro 30 locaties

Nadere informatie

Titel: The impact of net metering regulations on the Dutch solar PV market

Titel: The impact of net metering regulations on the Dutch solar PV market Scriptie Titel: The impact of net metering regulations on the Dutch solar PV market Begeleiders: prof. dr. ir. G.P.J. Verbong J.J.C.M. Huijben MSc Inhoud: 1. Historische reconstructie ontwikkelingen 2004-2013

Nadere informatie

Roel.DeConinck@3e.eu Roel.DeConinck@mech.kuleuven.be. Slim bouwen: welke energietechnieken maken het verschil?

Roel.DeConinck@3e.eu Roel.DeConinck@mech.kuleuven.be. Slim bouwen: welke energietechnieken maken het verschil? Roel.DeConinck@3e.eu Roel.DeConinck@mech.kuleuven.be Slim bouwen: welke energietechnieken maken het verschil? Leuven, woensdag 6 april 2011 Content Evolution of energy consumption in buildings Challenges

Nadere informatie

ECLI:NL:RBDHA:2015:7145

ECLI:NL:RBDHA:2015:7145 ECLI:NL:RBDHA:2015:7145 Instantie Rechtbank Den Haag Datum uitspraak 24-06-2015 Datum publicatie 24-06-2015 Zaaknummer C/09/456689 / HA ZA 13-1396 Rechtsgebieden Civiel recht Bijzondere kenmerken Bodemzaak

Nadere informatie

Klimaatbeleid moet leiden tot

Klimaatbeleid moet leiden tot Een perspectief voor Vlaanderen Beperken broeikasgasemissies Aggiornamento Bedreiging of kans? Een perspectief voor Vlaanderen auteur functie datum Marc Van den Bosch Sr. Adviseur energie en milieu VOKA

Nadere informatie

WKK en decentrale energie systemen, in Nederland

WKK en decentrale energie systemen, in Nederland WKK en decentrale energie systemen, in Nederland Warmte Kracht Koppeling (WKK, in het engels CHP) is een verzamelnaam voor een aantal verschillende manieren om de restwarmte die bij elektriciteitsproductie

Nadere informatie

Onderzoek door: Thomas van Cann Rijksuniversiteit Groningen

Onderzoek door: Thomas van Cann Rijksuniversiteit Groningen Onderzoek door: Thomas van Cann Rijksuniversiteit Groningen *Probleemstelling *Theorie *Scenarios *Deel 1: Technisch potentieel *Deel 2: Vergelijking met andere gemeenten *Deel 3: Maatschappelijk potentieel

Nadere informatie

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol?

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Dr. Jos Delbeke, DG Klimaat Actie, Europese Commissie, Universiteit Hasselt, 25/2/2014 Overzicht 1. Klimaat en energie: waar

Nadere informatie

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC Innovaties in Zonne-energie ~~~~ een bloeiend stukje Nederlandse kenniseconomie Waarom zonne-energie? Prijsdaling PV modules Average module spot price

Nadere informatie

WKK en de Handel. Cogen Nederland symposium Zeist, 11 november 2005

WKK en de Handel. Cogen Nederland symposium Zeist, 11 november 2005 WKK en de Handel Cogen Nederland symposium Zeist, 11 november 2005 Programma Opening, welkom en programma KdB CNl WKK nu en verder, hoe flexibel? KdB CNl Handel: Wat is het, wat kan wel/niet? RH EnGl Hoe

Nadere informatie

Klimaatafspraken van Parijs betekenis voor de Nederlandse akkerbouw

Klimaatafspraken van Parijs betekenis voor de Nederlandse akkerbouw Klimaatafspraken van Parijs betekenis voor de Nederlandse akkerbouw NAV Jaarcongres Swifterbant 17 februari 2016 Inleiding door prof. Pier Vellinga Waddenacademie en Urgenda voorheen Wageningen UR, Vrije

Nadere informatie

De toekomst van WKK en andere energieopties in de energievoorziening: Schoon & duurzaam?

De toekomst van WKK en andere energieopties in de energievoorziening: Schoon & duurzaam? Ruud van den Wijngaart, De toekomst van WKK en andere energieopties in de energievoorziening: Schoon & duurzaam? Presentatie Symposium COGEN Nederland, 22 oktober 2004, Zeist Milieu en Natuur Energie in

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJ ONDERSCHAT ERNST EN TAAIHEID KLIMAATPROBLEEM

MAATSCHAPPIJ ONDERSCHAT ERNST EN TAAIHEID KLIMAATPROBLEEM MAATSCHAPPIJ ONDERSCHAT ERNST EN TAAIHEID KLIMAATPROBLEEM De maatschappelijke discussie over klimaatverandering wordt onvoldoende scherp gevoerd. Er wordt nauwelijks nagedacht over de ernst van de problematiek

Nadere informatie

BioMCN: Advanced Sustainable Biofuels BIObased Industry april 2015 Jeroen Koot -CEO

BioMCN: Advanced Sustainable Biofuels BIObased Industry april 2015 Jeroen Koot -CEO BioMCN: Advanced Sustainable Biofuels BIObased Industry 2015 9 april 2015 Jeroen Koot -CEO Content Bio-methanol belangrijke grondstof voor o.a. transport en chemie BioMCN ontwikkelt duurzame en bio-based

Nadere informatie

Humidity Roadmap. Aansluiting van NMi VSL op de Europese roadmap voor vochtontwikkeling. Rien Bosma. NMi - the Art of Measurement

Humidity Roadmap. Aansluiting van NMi VSL op de Europese roadmap voor vochtontwikkeling. Rien Bosma. NMi - the Art of Measurement Humidity Roadmap Aansluiting van NMi VSL op de Europese roadmap voor vochtontwikkeling Rien Bosma Inhoud imera Roadmap Humidity Huidige status bij het NMi VSL Ontwikkelingsprogramma 2009-2012 imera imera

Nadere informatie

Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid

Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid Remko Ybema Lezing Den Bosch 12 oktober 2010 www.ecn.nl Inhoud Noodzaak van duurzame energie Een duurzame energievoorziening in 2050 Doelen van het

Nadere informatie

... Eneco België B.V. Le coût-vérité de l énergie Energie tegen werkelijke prijzen. 25 oktober 2012. CMS DeBacker / Edora

... Eneco België B.V. Le coût-vérité de l énergie Energie tegen werkelijke prijzen. 25 oktober 2012. CMS DeBacker / Edora Eneco België B.V.... Le coût-vérité de l énergie Energie tegen werkelijke prijzen CMS DeBacker / Edora 25 oktober 2012 Christophe Degrez Algemeen Directeur Eneco België Prijs en kosten: wat is de juiste

Nadere informatie

Energie-ingenieur = fun. W. D haeseleer & R. Belmans infoavond masterkeuze, 16 maart 2016

Energie-ingenieur = fun. W. D haeseleer & R. Belmans infoavond masterkeuze, 16 maart 2016 Energie-ingenieur = fun W. D haeseleer & R. Belmans infoavond masterkeuze, 16 maart 2016 Globale energie-uitdagingen Klimaatverandering 2 1912 2000 Dreigende klimaatverandering 3 en meer emissies Globale

Nadere informatie

Klimaatverandering: uitdagingen en opportuniteiten

Klimaatverandering: uitdagingen en opportuniteiten Klimaatverandering: uitdagingen en opportuniteiten Prof. Jean-Pascal van Ypersele IPCC Vice-chair UCL-ASTR (Université catholique de Louvain, Institut d astronomie et de géophysique G. Lemaître) Web: www.climate.be

Nadere informatie

Het onmogelijke (toch) mogelijk maken

Het onmogelijke (toch) mogelijk maken Het onmogelijke (toch) mogelijk maken Mark Schweitzer April 2011 Mogelijk, maar ik heb géén gouden ei! 1 Waar hebben we het eigenlijk over? uitgaven maatschappelijk bijdrage investeren kosten geld verdienen

Nadere informatie

Klimaatbeleid 11/13/08. Uniformity Globalisation. Diversity Regionalisation. Materialistic Consumptive

Klimaatbeleid 11/13/08. Uniformity Globalisation. Diversity Regionalisation. Materialistic Consumptive Temperatuurstijging alleen met grote inspanning te beperken Klimaatbeleid EU Idealistisch / im-materieel Idealistic Uniformiteit Globalisering Absoluut Idealisme Kerk; institutionele religie Overheid;

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis

Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis Global Energy Assessment Naar Een Duurzame Toekomst samenvatting van de lezing van Wim

Nadere informatie

Wat iedereen moet weten van het energiesysteem (en van CO 2 afvang en opslag)

Wat iedereen moet weten van het energiesysteem (en van CO 2 afvang en opslag) Wat iedereen moet weten van het energiesysteem (en van CO 2 afvang en opslag) Heleen de Coninck, NRC Klimaatacademie, Spitsbergen 27 juni 2010 www.ecn.nl Inhoud Energie: huidige situatie Drie problemen

Nadere informatie

NIVE masterclass Kansen van duurzaam ondernemen

NIVE masterclass Kansen van duurzaam ondernemen NIVE masterclass Kansen van duurzaam ondernemen Felix Gruijters Nuon Amsterdam ArenA 12 oktober 2011 1 A convenient truth 44 triljard dollar staat op het spel Die waarde biedt kansen A convenient truth

Nadere informatie

Maarten Timmerman. Offshore Windenergie. Staalbouwdag / 2 oktober 2014

Maarten Timmerman. Offshore Windenergie. Staalbouwdag / 2 oktober 2014 Maarten Timmerman Offshore Windenergie Staalbouwdag / 2 oktober 2014 Wat doet TKI Wind op Zee? SEmuleert en faciliteert de ontwikkeling en implementaee van offshore windtechnologie voor de industrie (MKB)

Nadere informatie

RECHTBANK DEN HAAG Team handel zaaknummer / rolnummer: C/09/ / HA ZA Vonnis van 24 juni 2015 in de zaak van de stichting STICHTING

RECHTBANK DEN HAAG Team handel zaaknummer / rolnummer: C/09/ / HA ZA Vonnis van 24 juni 2015 in de zaak van de stichting STICHTING RECHTBANK DEN HAAG Team handel zaaknummer / rolnummer: C/09/456689 / HA ZA 13-1396 Vonnis van 24 juni 2015 in de zaak van de stichting STICHTING URGENDA, optredend voor zichzelf en in haar hoedanigheid

Nadere informatie

Klimaatverandering en de Wadden: bedreiging of een kans? Inauguratiesymposium Waddenacademie 1 en 2 december 2008 Leeuwarden

Klimaatverandering en de Wadden: bedreiging of een kans? Inauguratiesymposium Waddenacademie 1 en 2 december 2008 Leeuwarden Klimaatverandering en de Wadden: bedreiging of een kans? Inauguratiesymposium Waddenacademie 1 en 2 december 2008 Leeuwarden Overstromingsgebied bij NAP -6.0 m Waddenzee Markermeer A7 A9 A6 Amsterdam A2

Nadere informatie

berekeningen ten behoeve van het NMP4

berekeningen ten behoeve van het NMP4 RIVM rapport 728001018/2001 'LIIHUHQWLDWLHYDQ7RHNRPVWLJH,QVSDQQLQJHQLQKHWNDGHUYDQKHW.OLPDDWYHUGUDJ Enkele verkennende berekeningen ten behoeve van het NMP4 M.M. Berk, M.G.J. den Elzen, B. Metz Dit onderzoek

Nadere informatie

Vier karikaturen. Acteren op alle schaalniveaus. Energietransi1e: toekomst, feit en fic1e. Welkom! We worden gek gemaakt met. In plaats van 18/04/16

Vier karikaturen. Acteren op alle schaalniveaus. Energietransi1e: toekomst, feit en fic1e. Welkom! We worden gek gemaakt met. In plaats van 18/04/16 Welkom! Energietransi1e: toekomst, feit en fic1e Chiel Boonstra - Chiel Boonstra Directeur Vier karikaturen We worden gek gemaakt met 1. Ergens anders een boom planten 2. Elektrisch rijden als zero emission

Nadere informatie

Prof. Dr. Martin Junginger Copernicus Instituut, Universiteit Utrecht. Expert-meeting plaatsvinden over het raadsvoorstel Houtenergiestation

Prof. Dr. Martin Junginger Copernicus Instituut, Universiteit Utrecht. Expert-meeting plaatsvinden over het raadsvoorstel Houtenergiestation Copernicus Institute of Sustainable Development Prof. Dr. Martin Junginger Copernicus Instituut, Universiteit Utrecht Expert-meeting plaatsvinden over het raadsvoorstel Houtenergiestation 17 November 2016,

Nadere informatie

Klimaatverandering: Angst voor de Apocalyps? Feiten en verwachtingen

Klimaatverandering: Angst voor de Apocalyps? Feiten en verwachtingen Klimaatverandering: Angst voor de Apocalyps? Feiten en verwachtingen symposium Klimaatstemming Hoogeschool Leiden vrijdag 9 juni 2017 Leo Meyer ClimateContact-Consultancy Natuurlijk broeikaseffect Natuurlijke

Nadere informatie

Hernieuwbare Energie na Frans Rooijers - directeur CE Delft

Hernieuwbare Energie na Frans Rooijers - directeur CE Delft Hernieuwbare Energie na 2025 Frans Rooijers - directeur CE Delft CE Delft - Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 - Energie, transport en grondstoffen - Economische, technische en beleidsmatige

Nadere informatie

Factsheet klimaatverandering

Factsheet klimaatverandering Factsheet klimaatverandering 1. Klimaatverandering - wereldwijd De aarde is sinds het eind van de negentiende eeuw opgewarmd met gemiddeld 0,9 graden (PBL, KNMI). Oorzaken van klimaatverandering - Het

Nadere informatie

WKK in Nederland Toen, Nu, Straks. BezinningsGroep Energie Utrecht, 28 juni 2006

WKK in Nederland Toen, Nu, Straks. BezinningsGroep Energie Utrecht, 28 juni 2006 WKK in Nederland Toen, Nu, Straks BezinningsGroep Energie Utrecht, 28 juni 2006 WKK is goed en moet Energie is meer dan elektriciteit WKK fundamenteel energetisch WKK voordelen, potentie en nadelen WKK

Nadere informatie

Onze energievoorziening in feiten: mythes, nieuwtjes en kansen. Heleen de Coninck, 13 september 2011

Onze energievoorziening in feiten: mythes, nieuwtjes en kansen. Heleen de Coninck, 13 september 2011 Onze energievoorziening in feiten: mythes, nieuwtjes en kansen Heleen de Coninck, 13 september 2011 Energieonderzoek Centrum Nederland Grootste energieonderzoekcentrum van Nederland Missing link tussen

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

IFCN. Wereldwijde informatie over melkveehouderij. 19 november 2013, Michel de Haan

IFCN. Wereldwijde informatie over melkveehouderij. 19 november 2013, Michel de Haan IFCN Wereldwijde informatie over melkveehouderij 19 november 2013, Michel de Haan For a better understanding of milk production world wide For a better understanding of milk production world wide For a

Nadere informatie

40 jaar Club van Rome Grenzen aan de Groei. Terugblik en vooruitkijken

40 jaar Club van Rome Grenzen aan de Groei. Terugblik en vooruitkijken 40 jaar Club van Rome Grenzen aan de Groei. Terugblik en vooruitkijken Rotterdam, 24 mei 2012 Wouter van Dieren Directeur IMSA Amsterdam Lid van de Club van Rome Lid World Academy of Art & Science CA025

Nadere informatie

Risico s van CO2 leidingen

Risico s van CO2 leidingen takes gastransport further Risico s van CO2 leidingen Kennistafel buisleidingen T. Veenstra HSE coordinator Utrecht, 7 september 2010 Groningen, 9-9-2010 1 Inhoud Duurzaamheidsbeleid van Gasunie Ontwikkelingen

Nadere informatie

Visie elektriciteitscentrale en biomassa in de toekomst

Visie elektriciteitscentrale en biomassa in de toekomst Visie elektriciteitscentrale en biomassa in de toekomst André Zeijseink (KEMA) Biomassa Meestook Symposium, Amsterdam, 27 mei 2010 Inleiding KEMA in t kort Belangrijke energie-drivers Rol van kolen in

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

IPCC voorspelt klimaatverandering en verdere zeespiegelstijging. Hoe erg is dat? November 15, 2009 2. Het hangt er vanaf hoe het verder gaat

IPCC voorspelt klimaatverandering en verdere zeespiegelstijging. Hoe erg is dat? November 15, 2009 2. Het hangt er vanaf hoe het verder gaat Agri Business club Westland, 19 november 2009 IPCC voorspelt klimaatverandering en verdere zeespiegelstijging. Hoe erg is dat? November 15, 2009 2 Het hangt er vanaf hoe het verder gaat November 15, 2009

Nadere informatie

Wind Werkt windstroom en werkgelegenheid

Wind Werkt windstroom en werkgelegenheid Wind Werkt windstroom en werkgelegenheid Prof.dr. Gerard van Bussel TU, leerstoel windenergie 11 april 2013 Challenge the future Wind waait. - 200 meer windenergie dan het huidige energiegebruik - meer

Nadere informatie

Energie. Gebruik, kosten & transitie. Frans Rooijers directeur CE Delft

Energie. Gebruik, kosten & transitie. Frans Rooijers directeur CE Delft Energie Gebruik, kosten & transitie Frans Rooijers directeur CE Delft CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, transport en grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige expertise

Nadere informatie

ENERGIEBESPARING EN HET TE VOEREN KLIMAATBELEID

ENERGIEBESPARING EN HET TE VOEREN KLIMAATBELEID 1 ENERGIEBESPARING EN HET TE VOEREN KLIMAATBELEID Over het verminderen van de energie-intensitei van onze economie: uitspraken in diverse studies, feitelijke ontwikkelingen sinds 1980, en de betekenis

Nadere informatie

Trends in duurzaam bouwen

Trends in duurzaam bouwen Trends in duurzaam bouwen De ontwikkeling naar energie neutraal bouwen en duurzaam materiaalgebruik auteur ir. W.D. Wormgoor ZOETERMEER - MOOK - GRONINGEN - ROERMOND - DÜSSELDORF - BONN - BERLIJN - PARIJS

Nadere informatie

Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling

Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling Chris E. Dutilh Stichting DuVo/Unilever Benelux Conferentie Winst uit Agrologistiek Monster, 16 februari 2009 Doelstelling DuVo-studie In beeld brengen of, en

Nadere informatie

Windstroom en werkgelegenheid

Windstroom en werkgelegenheid Windstroom en werkgelegenheid Prof.dr. Gerard van Bussel TU, leerstoel windenergie 11 april 2013 Challenge the future Wind waait. - 200 x meer windenergie dan het huidige energiegebruik - meer dan 40 x

Nadere informatie

Title slide Arial bold 33pt

Title slide Arial bold 33pt Date Arial bold 16pt Title slide Arial bold 33pt Subtitle Arial bold 18pt Burj Dubai 2 Ontwikkelingen in de Staalindustrie Verschuiving economische macht Globalisatie Beschikbaarheid grondstoffen Consolidatie

Nadere informatie

Factsheet klimaatverandering

Factsheet klimaatverandering Factsheet klimaatverandering 1. Klimaatverandering - wereldwijd De aarde is sinds het eind van de negentiende eeuw opgewarmd met gemiddeld 0,9 graden (PBL, KNMI). Oorzaken van klimaatverandering - Het

Nadere informatie

IenM & INTERREG: Circulaire economie

IenM & INTERREG: Circulaire economie IenM & INTERREG: Circulaire economie Inhoud INTERREG t.o.v. andere fondsen context INTERREG zelf De programma s: verschillend en hetzelfde Toegevoegde waarde Succesvol project Deelname INTERREG 2007-2013

Nadere informatie

ROTTERDAM BIOPORT. Frans Jan Hellenthal Business Developer Havenbedrijf Rotterdam 8 december 2011

ROTTERDAM BIOPORT. Frans Jan Hellenthal Business Developer Havenbedrijf Rotterdam 8 december 2011 ROTTERDAM BIOPORT Frans Jan Hellenthal Business Developer Havenbedrijf Rotterdam 8 december 2011 Havenbedrijf Rotterdam N.V. Structuur: Overheids-N.V., aandeelhouders: de gemeente (70%) en het Rijk (30%)

Nadere informatie

Post-2012 klimaatbeleid: technologie-overeenkomsten en/of emissiehandel? Heleen de Coninck (ECN/IVM) VROM lunchlezing, 4 september 2007

Post-2012 klimaatbeleid: technologie-overeenkomsten en/of emissiehandel? Heleen de Coninck (ECN/IVM) VROM lunchlezing, 4 september 2007 Post-2012 klimaatbeleid: technologie-overeenkomsten en/of emissiehandel? Heleen de Coninck (ECN/IVM) VROM lunchlezing, 4 september 2007 Projecten over technologie-overeenkomsten Twee projecten, geleid

Nadere informatie

Sikke Klein. Duurzaam denken en doen

Sikke Klein. Duurzaam denken en doen Sikke Klein 23 maart 2011 Duurzaam denken en doen Keuzes uit de praktijk voor warmte Agentschap NL Congres Warmte in de Industrie AkzoNobel Industrial Chemicals 1 The three business areas of AkzoNobel

Nadere informatie

Nuon Magnum. Een volgende stap in de energietransitie. Rien van Haperen, Project Directeur Nuon Magnum. Utrecht, 6 december 2006

Nuon Magnum. Een volgende stap in de energietransitie. Rien van Haperen, Project Directeur Nuon Magnum. Utrecht, 6 december 2006 Nuon Magnum Een volgende stap in de energietransitie Rien van Haperen, Project Directeur Nuon Magnum Utrecht, 6 december 2006 Nuon in het kort Nuon is een zelfstandig, internationaal energiebedrijf gevestigd

Nadere informatie

KLIMAATVERANDERING. 20e eeuw

KLIMAATVERANDERING. 20e eeuw KLIMAATVERANDERING 20e eeuw Vraag De temperatuur op aarde is in de afgelopen honderd jaar gestegen met 0.2-0.5 C 0.6-0.9 C Antwoord De temperatuur op aarde is in de afgelopen honderd jaar gestegen met

Nadere informatie

EnergieConversiePark Moerdijk Een ECP aansluitend op bestaande verwerking van biomassa

EnergieConversiePark Moerdijk Een ECP aansluitend op bestaande verwerking van biomassa EnergieConversiePark Moerdijk Een ECP aansluitend op bestaande verwerking van biomassa Nathalie Márquez Luzardo, Jan Venselaar (Avans Hogeschool) en Patrick Reumerman (BTG) Inleiding - ECP Moerdijk is

Nadere informatie

Van klimaatdoel naar emissiereductie. Nieuwe inzichten in de mogelijkheden voor beperking van klimaatverandering

Van klimaatdoel naar emissiereductie. Nieuwe inzichten in de mogelijkheden voor beperking van klimaatverandering Van klimaatdoel naar emissiereductie Nieuwe inzichten in de mogelijkheden voor beperking van klimaatverandering Van Klimaatdoel naar emissie reductie Milieu- en Natuurplanbureau (MNP), Bilthoven, Oktober

Nadere informatie

Hoe snel verandert de energiemarkt?

Hoe snel verandert de energiemarkt? Hoe snel verandert de energiemarkt? Frans Rooijers - directeur CE Delft CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, transport en grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige

Nadere informatie