INTEGER ZIJN OF INTEGER GEVONDEN WORDEN!?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INTEGER ZIJN OF INTEGER GEVONDEN WORDEN!?"

Transcriptie

1 INTEGER ZIJN OF INTEGER GEVONDEN WORDEN!? Een informatief boek en handvat over het begrip integriteit Het verantwoorden van genomen of te nemen besluiten

2 INTEGER ZIJN OF INTEGER GEVONDEN WORDEN!? Een informatief boek en handvat over het begrip integriteit Het verantwoorden van genomen of te nemen besluiten 2

3 Voorwoord De inspiratie voor dit boek is gevonden in bestuurders en directeuren die bedoeld of onbedoeld in de media zijn gekomen met betrekking tot integriteitsvraagstukken. Het boek is geschreven voor bestuurders, directeuren, beslissers, toezichthouders en iedereen die baat heeft bij integer zijn of integer gevonden worden. Het versterkt leiderschap en verklaart de verantwoording - integriteit - op genomen of te nemen besluiten. Dit boek is geschreven in informatieve vorm en heeft slechts tot doel het aanzetten tot nadenken. Verder wil ik graag laten weten dat de schrijver van dit boek zichzelf niet als ambitieuze moraalridder ziet. Onze maatschappij is dynamisch en verandert in snel tempo door de natuurlijke drang tot vooruitgang. Een te sterke begeerte naar vooruitgang of steeds meer kan destructief zijn. Anders gezegd, mensen maken wel eens verkeerde keuzes. Door schade en schande, ontstaan uit een onbevredigbare begeerte en de wil tot vooruitgang, worden nieuwe kernwaarden zichtbaar in onze maatschappij. Maatschappelijke kernwaarden zoals integriteit, duurzaamheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Normen ageren tegen overmatige begeerte en vragen om een zorgvuldig onderbouwde uitleg van de handel en wandel van functionarissen op zichtbare posities. Normen en waarden die gaan over integriteit en het verantwoorden van je te maken of gemaakte keuzes. Integriteit vraagt om verantwoording! Als je verantwoording hebt genomen, - een actie hebt ondernomen - dan draag je namelijk verantwoordelijkheid. Het je kunnen verantwoorden is op sommige posities dan ook geen pré maar een vereiste. Verantwoording: Dit boek heeft zijn inhoud te danken aan mijn persoonlijke trainings-, coachings- en levenservaring. In mijn privésituatie, maar vooral in mijn werk diende zich regelmatig de vraag aan: wat is goed of wat is fout. De vraag wat als..? * is een filosofische vraag. Immers om goed of fout te bepalen is het wijs eerst vele uitgangspunten te bekijken en te wegen. Omdat het niet wijs is om het antwoord verschuldigd te blijven op de vraag; wat als..? is dit boek geschreven vanuit uitgangspunten en definities. Vanuit welke uitgangspunten worden keuzes en besluiten gemaakt? 3

4 * Oorspronkelijk betekende filosofie eenvoudig: liefde voor wijsheid. Dit boek is bedoeld voor functionarissen en adviseurs, die de put liever op voorhand dempen dan dat ze het kalf zien verdrinken. De inhoud kan wellicht bijdragen aan het voorkomen van imago- en gevolgschade. Dit boek bevordert bewustere communicatie en verklaart het moeilijk te bevatten begrip integer. 4

5 Inleiding: De media kunnen snel, hard en onverbiddelijk toeslaan bij een verdenking van onzorgvuldig handelen. Op vooraanstaande posities is het zich bewust zijn van integriteit geen pré maar een must. De samenstelling van dit boek is dan ook bedoeld als handvat om integer communiceren en handelen te kunnen uitleggen. Het kunnen verantwoorden van genomen of te nemen besluiten is veelal noodzakelijk. Hoe ontstaan onze te maken of gemaakte keuzes? Gaan wij bewust integer om met onze verantwoordelijkheid en verantwoording? De beschreven uitgangspunten en definities geven structuur aan de complexiteit van integriteitsvraagstukken. Integriteit is een complex vraagstuk en kent vele uitgangspunten. Stel jezelf als lezer eens de volgende vragen: 1. Wat is een sluitende definitie van integriteit? 2. Wat het doel van integer handelen? 3. Hoe kan ik keuzes beter onderbouwen? 4. Ben ik mij bewust van de complexiteit van integriteit? 5. Gelden voor primaire, secundaire of tertiaire behoeften gelijke normen? Auteursrechten MoreTrainingen & MoreProfit. De inhoud en rechten van dit boek zijn voorbehouden aan MoreTrainingen. Let op: kopiëren kan schade toebrengen aan de schrijver. Zonder schriftelijke toestemming van de auteur is het vermenigvuldigen, kopiëren of delen van dit boek dan ook niet toegestaan. Integriteit is dus vereist! 5

6 INHOUDSOPGAVE Voorwoord Verantwoording Inleiding 1. Subjectief en objectief 2. Beweegredenen integriteit 3. Differentiëren 4. Normen differentiëren 5. Overige differentiëren 6. Risico en afwegingen 7. Tijd 8. Waarden 9. Geschiktheid en betrokkenheid 10. Taak en functie 11. Gevolgen 12. Discussie cases 13. Hoe om te gaan met integriteitsvraagstukken 14. Checklist integriteit 15. Beschaving 6

7 1. INTEGRITEIT: SUBJECTIEF VERSUS OBJECTIEF Integriteit: Subjectief versus objectief? Het persoonlijk oordeel of de persoonlijke zienswijze van een individu, betrekking hebbend op of uitgaand van de persoonlijke waardering, noemen we subjectiviteit. Het tegenovergestelde is objectiviteit. Een feit is objectief als dit onafhankelijk is van de mening van individu(en). Een feit is een gebeurtenis of omstandigheid waarvan de werkelijkheid vaststaat. De waarneming van het feit zelf is subjectief en afhankelijk van meningen, omstandigheden en uitgangspunten. 1.1 Subjectief Kun je subjectief integriteitvraagstukken afhandelen? Aan verschillende functionarissen heb ik gevraagd: Geef mij eens een sluitende definitie van integriteit. De gegeven antwoorden kwamen vaak op hetzelfde neer: Als ik het aan mezelf kan verantwoorden is het integer. De persoonlijke norm staat voor integer. Een burgemeester die integriteit staaft aan buikgevoel antwoordde: Als het goed voelt is het integer. Hier is goed gevoel dus de norm. Dan was er een uitspraak van een minister die zei dat een beetje integer bestaat niet Namen van de burgemeester en minister zijn achterwege gelaten, omdat de totale context van het gesprek niet beschreven staat. Als de omstandigheden en uitgangspunten niet volledig beschreven zijn is het wellicht niet integer om een standpunt in te nemen over deze uitspraken. 1.2 Objectief Kun je integriteitsvraagstukken objectief afhandelen? Veel bedrijven hanteren een code of conduct, een gedragscode. Als bestuurder, directeur, beslisser of toezichthouder maakt je onderdeel uit van de maatschappij waarin rollen, rechten, plichten, belangen en wensen vaak door elkaar lopen. De deelname van functionarissen aan bedrijfseconomische contexten die niet altijd even transparant te scheiden zijn. Kan de objectiviteit van integer handelen dan wel volledig gedekt worden door slechts een gedragscode? Het kunnen verantwoorden van besluiten is veelal een vereiste om de schijn van verwijtbaarheid, belangenverstrengeling of foute keuzes te vermijden. De inhoud van dit boek zal bijdragen aan meer objectiviteit en transparantie als het gaat om besluitvorming en verantwoording van integer communiceren en handelen. 7

8 Wie meer begeert dan hem betaamt, mist dikwijls wat hij had geraamd Het enige wat wij te kort komen, is schaarste Wie rijk wil zijn, moet niet zijn vermogen vermeerderen maar zijn hebzucht verminderen Wie een kluitje heeft, heeft er graag een turfje bij 8

9 2. BEWEEGREDENEN INTEGRITEIT Definities Beweegreden integriteit: hoe vinden we bewust en integer de juiste balans in het maken van immateriële en materiële keuzes? Het aantal mensen op onze planeet neemt toe en de beschikbare bronnen voor ons levensonderhoud zijn niet onuitputtelijk. We moeten dus in onze economisch gedreven wereld bewust en zorgvuldig omgaan met deze beschikbare bronnen en met onze relaties. Hoe verklaren wij integer onze keuzes en besluiten en borgen we (zakelijk) onze continuïteit en winst? Integriteit staat in relatie tot tijd en zorgdragen voor dat waar we binding mee hebben: alles wat leeft, onze planeet en het profijt. Integer communiceren en handelen kan de duurzaamheid van onze bronnen, relaties en winst bevorderen. Niet integer communiceren en handelen kan afbreuk doen aan de duurzaamheid van beschikbare bronnen, relaties en winst. Duurzaam en drie beweegredenen van integriteit. 2.1 Duurzaam Duurzaamheid kan een uitgangspunt zijn waarop een keuze wordt gebaseerd. Wat is duurzaamheid? Duurzaam in de tijd staat voor: bestendig of lang meegaand. Duurzaam in ontwikkeling, productie of onderhoud staat voor: een strategie of methode die natuurlijke hulpbronnen of grondstoffen niet uitput. Duurzaamheid kan ook gezien worden vanuit het perspectief relatie: integer handelen kan de duur van een relatie bevorderen. Niet integer handelen kan een relatie verkorten of in de weg staan. Bij duurzaamheidsvraagstukken kunnen zich dilemma s aandienen met betrekking tot korte of lange termijn. De uitgangspunten van duurzaamheid zijn volgens de schrijver, sociabiliteit en altruïsme. Sociabiliteit: waar hebben wij rationele- of emotionele binding mee? Altruïsme: waar willen wij in investeren en/of (emotioneel) zorg voor dragen? Een bedrijf kan met een aantal simpele toepassingen vervuiling van het oppervlakte water voorkomen, maar doet dit niet Is dit integer? 9

10 Duurzaam en drie beweegredenen van integriteit. Duurzaam omgaan met de beschikbaarheid van materiële en immateriële zaken, relaties en alles wat leeft Immateriële zaken: 1. Alles wat leeft 2. Onze planeet Mens Dier Natuur (Milieu) Materiële zaken: 3. Profijt Bedrijf Dienst Product Geld (Vooruitgang) 2.2 Recycling Wat is recyclen en waarom zouden we het doen? Recyclen is het meerdere malen benutten van grondstoffen. Recycling levert een bijdrage aan duurzaamheid. Gebruikte materialen een nieuw doel geven en opnieuw in de tijd zetten. Recycling is niet hetzelfde als hergebruik. Bij hergebruik wordt een product of productdelen opnieuw gebruikt zonder daarbij het product in delen te scheiden. Statiegeldflessen zijn een goed voorbeeld van hergebruik. Een voorbeeld van recyclen: het maken van kunstgras voor hockeyvelden uit plastic huishoudafval. Stel je kan gebruikte materialen een nieuw doel geven, maar je doet dit niet Is dat integer? 2.3 Van wieg-tot-graf Een andere vorm van duurzaamheid is productgebruik van wieg tot graf. Het principe ligt in het uitgangspunt dat afval een basisproduct is en dat afval waarde heeft. Alle gebruikte materialen zouden na hun levenscyclus in het ene product, volledig moeten worden ingezet in een ander product. Hierbij zou geen verlies mogen zijn en alle restproducten moeten hergebruikt worden of het milieu niet belasten. Een sluitende kringloop, waarbij afval de bron is voor nieuwe toepassingen. Alle bestanddelen van een product krijgen een nieuwe bestemming dragen bij aan een nieuw doel en worden opnieuw in de tijd gezet. 10

11 Nu Hergebruik 2.1 Recyclen 2.2 Wieg tot graf 2.3 Duurzaam 2.1 Verleden Tijd Integer handelen Doel Toekomst Model MoreProfit Integriteit Situatie Een bedrijf kan voor 40% wieg tot graf toepassen, maar doet slechts aan recycling Handelen de verantwoordelijke functionarissen integer? Is hier wellicht sprake van onzorgvuldig handelen en onnodig verspillen van grondstoffen? Hergebruik, recyclen en wieg-tot-graf dragen bij aan duurzame beschikbaarheid van bronnen. Integer handelen is verantwoordelijkheid nemen op duurzaamheidsvraagstukken. Alles wat leeft, de planeet en profijt zijn vraagstukken die vaak verder reiken dan de eigen (organisatie)doelen. De drie uitgangspunten kunnen zowel een emotionele als rationele waarde vertegenwoordigen. Praktisch komt het maken van keuzes altijd neer op de afweging tussen de volgende drie punten. Jezelf bewust zijn van deze drie uitgangspunten kan helpen bij het maken van transparante en integere keuzes. 1. Alles wat leeft; het collectief, het individu, zakelijk en privé 2. Planeet; planeet/milieu 3. Profijt; opbrengst/winst/bezit/voortuitgang 11

12 Andere heren andere wetten Uit zijn rol vallen Hoge bomen vangen veel wind 12

13 3. DIFFERENTIËREN Definities Integriteit en transparante besluitvorming. Rollen en context kennen vele verschillen en vormen. Dagelijks communiceren en handelen we namelijk binnen verschillende rollen en contexten met elk -eigen normen en waarden. Denk maar eens aan alle zakelijke en privé aangelegenheden waar we ons dagelijks mee bezig houden. Hoe transparant en bewust maken wij onze keuzes? Om transparantie in gesprekken te stimuleren en te verduidelijken kan vasthoudendheid op uitgangspunten als rol, context, situatie, actie, belang en doel een zeer verhelderende werking hebben. Bij het verantwoorden van onze acties dienen de uitgangspunten waarbinnen is gehandeld duidelijk te zijn om integriteit te kunnen bepalen. De verschillende rollen en contexten kennen immers ieder eigen normen en waarden. Daar waar - in de tijd - rollen, belangen en contexten elkaar overlappen kan een risico van belangenverstrengeling ontstaan. Voorbeelden van rollen, contexten, situaties en acties: Rollen Contexten Situatie Actie Ondergeschikte Beoordelingsgesprek Een beoordeling Schelden Voorzitter Vergadering Ziek Afraffelen Vriend Niet rokersruimte Rook Roken Chauffeur Snelweg Nat wegdek Te hard rijden Moeder Werk Geen oppas Afwezigheid Zus of broer Directieoverleg Verschil van visie Geen mening geven 3.1 Functie Organisaties hanteren taak- en functieomschrijvingen. Een functie is iets anders dan een rol. Een functieomschrijving is het kader waarbinnen iemand mag handelen en communiceren. Een functieomschrijving draagt bij aan transparantie. Een functieomschrijving kan gezien worden als een norm of kader. Een functieomschrijving bevat minimaal de titel van de functie. Dit is vaak een algemene term, zoals hoofd inkoper, financieel directeur etc. Een goede functieomschrijving is een normbepaling die de functie, taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden verduidelijkt. 13

14 3.2 Rollen differentiëren Je rol is bepalend voor de norm en de norm is bepalend voor integriteit. Een rol is niet gelijk aan een functie. Wat veelal niet in een functieomschrijving staat beschreven zijn rollen. De sociale rol van een persoon is de positie die een persoon aanneemt of moet aannemen binnen een sociale context. Een rol kent een minder duidelijk kader dan een functie. Rollen binnen een functie maken een essentieel onderdeel uit van integriteitbepaling, transparantie en de afweging van integere keuzes en beslissingen. Welke functie en rollen bekleedt iemand en welke norm is leidend tijdens de besluitvorming? Zakelijke rollen laten zich wellicht nog wel op papier vertalen. De dagelijkse praktijk kent de moeilijkheid dat privé en zakelijke rollen zich moeilijker laten scheiden. Regelmatig komt het voor dat zakelijk overleg en besluitvorming plaatsvindt buiten werktijd en tijdens een privé aangelegenheid. Functie 3.1 Rollen 3.2 Verleden Norm Integer handelen Context Toekomst Situatie 5.2 Om te kunnen bepalen welke normen gelden, moeten eerst de rol, context en situatie worden vast gesteld. Voorbeelden van rollen in het bedrijfsleven: - Collega - Meerdere - Gelijke - Vriend...? 14

15 Aan je laars lappen Controle is de moeder van alle zekerheid Vertrouwen is goed, controle is beter Niet door de beugel kunnen Boven de wet staan 15

16 4. NORMEN DIFFERENTIËREN Definities en cases 4.1 Normen differentiëren Er zijn vele verschillende normen die je kunt differentiëren. Welke normen gelden eigenlijk bij het bepalen of iemand wel of niet integer handelt? Normen gelden zowel voor privé als zakelijke functies en rollen. Functie, rollen en contexten lopen vaak door elkaar. Toch kent iedere functie, rol en context zijn eigen geschreven of ongeschreven norm. Normen zijn niet altijd beschreven of rationeel en kunnen ook vanuit gevoel en emotie geuit worden. Het overtreden van een norm kan leiden tot integriteitsvragen. Jezelf bewust zijn van je functie, rol en context is dus belangrijk om handelen en communiceren te kunnen verantwoorden. 4.2 Beschreven normen Iedere rol en functie kent zijn eigen beschreven normen. Wat zijn eigenlijk beschreven normen? Beschreven normen juridische, financiële en inhoudelijke zijn opgesteld in documenten die ons vertellen hoe te handelen. Denk hierbij aan wetten en regels, vastgelegd door publieke- of private organisaties. Soms zijn deze normen publiek toepasbaar, soms slechts geldend als intern induvidueel- of collectief kader. Zonder norm kan er geen oordeel zijn over goed of fout, over integriteit. Voorbeelden van rationele veelal beschreven - normen zijn: - Opleiding / Hbo-diploma - Contractafspraken / Arbeidsovereenkomst - Toelatingseisen / 5 jaar ervaring - Functieomschrijvingen / Beschrijving van o.a. bevoegdheden - Wetgeving / 120 kilometer per uur op de snelweg - Gedragscode voor bestuur / Bestuurlijke norm - Gedragscode / Organisatie norm - Handleiding / Gebruiksaanwijzing kettingzaag - Certificering / Bedienen van een heftruck - Verklaring Omtrent het Gedrag / Vrij van (bepaalde) strafbare feiten - Personeelshandboek / Huisregels van de organisatie - Inschrijving K.v.K / Geregistreerde onderneming - Protocol / Vastleggen van afspraken 16

17 Veiligheid en zekerheid worden ontleent aan bestaan van normen. Normen zijn concrete richtlijnen voor het handelen, ze regelen het dagelijks sociaal verkeer. Normen zijn altijd reactief normen zijn een zekerheidsreflex en worden meestal opgesteld als antwoord op een negatieve waardering. Normen bieden geen zekerheid dat overtredingen niet zullen plaatsvinden, ze geven slechts aan waar de grenzen voor overtredingen liggen. Veiligheid bereiken we als normen aantoonbaar en keer op keer worden bereikt. Veiligheid en zekerheid hangt op deze manier samen met een mate van goed gevoel en voorspelbaarheid. Normatieve vraagstukken Het volgende vraagstuk is een normatief vraagstuk omtrent snelheid: Mijn vrouw is ernstig ziek, heeft volgens de arts uitdrogingsverschijnselen en is alleen thuis. Zij is niet mobiel en kan zichzelf niet redden. De hele middag heeft zij al niets kunnen drinken. Mag ik op de snelweg, waar 120 kilometer per uur is toegestaan, 130 kilometer per uur rijden om iets eerder thuis te zijn? Gevoelsmatig zullen velen mijn snelheid accepteren, mits Welke normen gelden als het gaat om (over)leven en eerste primaire levensbehoeften? Een ander normatief vraagstuk gaat bijvoorbeeld over een diploma. Een diploma is een schriftelijke verklaring van een bepaalde mate van bekwaamheid en kennis. Een solliciterende therapeut heeft geen volwaardig diploma, maar is wel vanuit referenties aantoonbaar vaardig en in bezit van een overdaad aan kennis. Een andere solliciterende therapeut heeft wel een diploma, bezit ook veel kennis, maar heeft aantoonbaar veel fouten gemaakt. Welke van de twee therapeuten zal de directeur aannemen? Welke eisen stelt de wet aan de invulling van deze functie en welke eisen stelt de cliënt aan zijn behandeling? 17

18 Vroeger, toen kuilen nog dalen waren Een oud paard van stal halen Een oud voerman hoort nog graag het klappen van de zweep 18

19 HISTORISCH GEGROEIDE NORMEN 4.3 Ongeschreven normen Ongeschreven normen zijn veelal maatschappelijk gegroeide culture normen. Maatschappelijke normen zijn meestal niet beschreven in gedragscodes of functieomschrijvingen. De maatschappelijke of persoonlijke norm lees waardering is veelal de spreekbuis van de publieke opinie. Deze waardering kan zich ook laten gelden via de gedrukte pers of internet of andere media. Maatschappelijke en ongeschreven normen hebben te maken met culturele uitgangspunten altruïsme (naastenliefde, waar hou je van of wat wijs je af?) en sociabiliteit (je met iets of iemand verbonden voelen of met iets of iemand binding hebben). Bijvoorbeeld: je blijft met je handen van andermans spullen af. Hier wordt de norm dus bepaald door een zekere mate van verbondenheid op basis van altruïsme en sociabiliteit. Voorbeelden van maatschappelijk emotionele - en ongeschreven - normen zijn; - Goed gevoel (acceptatie) - Inzet (motivatie) - Verwachting (hopen en wensen) 4.4 Ethiek Ethiek houdt zich bezig met de kritische bezinning over het juiste handelen. In algemene zin probeert ethiek de criteria vast te stellen om te kunnen beoordelen of een handeling als goed of fout kan worden gekwalificeerd, en om de motieven en consequenties van deze handeling te kunnen evalueren. Centraal daarbij staat wat moreel goed is, of niet. Ethiek draait om beoordelen. Ethiek gaat over waarden en normen versus (probleem)situaties en oordeelsvorming. Ethiek is het vinden van het antwoord op de vraag: was het goed en was het verantwoord?. Ethiek is veelal de nabeschouwing op communiceren en handelen. 4.5 Moraal Moraal staat voor de bezinning over wenselijke gedragingen. Wenselijke gedragingen zijn cultuur-afhankelijk en historisch ontstaan. Moraal wordt in hoge mate bepaald door de huidige normen van de samenleving. Het begrip moraal geeft aan wat in de maatschappelijke context als correct en wenselijk wordt gezien. Moraal kan gezien worden als de voorbeschouwing op het communiceren en handelen. 19

20 4.6 Cultuur: S x A = C Sociabiliteit x Altruïsme = Cultuur Cultuur is de optelsom van gedragingen (van een bevolkingsgroep?). Cultuur is de dynamiek van de samenleving, de groep. De tegenstelling is dus het individu of de eenling. Cultuur is bepalend voor de waardering die wij geven aan bepaalde normen en waarden. De meest eenvoudige uitleg van cultuur is in de ogen van de schrijver: sociabiliteit en altruïsme. Sociabiliteit staat voor: de samenleving. Altruïsme staat voor: houden van en accepteren. Tegengesteld: waar houden wij niet van, wat wijzen wij af? Culturele normen en waarden kunnen verschillen op diverse punten: - In de tijd - Per plaats - Per cultuur - Per situatie - Per subcultuur Sociabiliteit: (de context van cultuur) - De samenleving - De groep - (Het individu) Altruïsme: (de waardering van cultuur) - Naastenliefde (onbaatzuchtig) - Houden van (normatief: waarde versus norm = waardering) 20

21 Beschreven en onbeschreven normen: ethiek, moraal en cultuur zijn normatief en maken onderdeel uit van de maatschappij. Situatie Normen Ethiek 4.4 Moreel Cultuur Context Verleden Integer handelen Doel Toekomst Model MoreProfit Integriteit 4.7 Case idee nieuwe ontwikkeling De directeur Piet Pieters van een vleesfabriek is uitdrukkelijk door de raad van bestuur van de holding, in de persoon van Hendrik Vermeer verboden om zijn idee betreffende nieuwe ontwikkelingen (een tweede merk met duurdere grondstoffen) te delen met de worstmakerij, een ander bedrijfsonderdeel van de holding. Hendrik ziet het idee van Piet namelijk niet zitten. Het idee van Piet zal de kostprijs opjagen en de marges staan al onder druk. Ook de categoriemanager Willem-Jan Kerkrade en tevens goede vriend van Hendrik hebben aangegeven het een slecht idee te vinden. In de functieomschrijving van Piet Pieters staat expliciet beschreven dat hij alleen bevoegd en verantwoordelijk is voor het eigen bedrijfsonderdeel. Hendrik heeft Piet hier in een overleg ook nog eens nadrukkelijk op gewezen. Piet is tegendraads en werkt zijn ideeën voor het nieuwe receptuur toch uit en deelt dit met de worstmakerij binnen de holding. De worstmakerij gaat er mee aan de slag en maakt er binnen een maand al een groot financieel succes van. Het succes van de nieuwe worst streeft qua winst en aantallen alle bestaande producten voorbij. Een succes waar de holding nog 21

22 lang van kan profiteren. Piet had de juiste visie en de markt goed ingeschat. Toch heeft hij buiten zijn contractuele bevoegdheid gehandeld en de waarschuwingen van het bestuur naast zich neer gelegd. Piet was niet integer ten aanzien van zijn functieomschrijving, maar wel bekwaam. Had Hendrik Piet vanwege het voorval moeten ontslaan of na behaald succes moeten belonen? Je kunt dus niet integer zijn en toch bekwaam handelen? Ja, de directeur heeft de norm van zijn functieomschrijving overtreden niet integer en was toch financieel waardevol voor de totale holding. Is vooruitgang lees de begeerte naar meer of beter soms non-conformistisch en staat het gelijk aan het uitdagen en oprekken van grenzen, regels en wetten? 22

23 Appels met peren vergelijken De wereld gaat op en neer, zei de vos, en hij zat op de zwengel van de pomp Of men van de kat of de kater gebeten wordt 23

24 5. OVERIGE DIFFERENTIËREN 5.1 Contexten differentiëren Contexten: Om over integriteit te kunnen oordelen dienen we de context van een beslissing te kennen. Contexten hebben eigen normen. Als bezige bijen zitten we niet stil. De contexten waarin we ons fysiek of in gedachten begeven variëren. Formeleen informele context zijn bijvoorbeeld: klantgesprekken, vergaderingen, de golfbaan, congressen, de business club, etc. Binnen de verscheidenheid van contexten is de kans groot dat er verschillende waarden, waarderingen, normen en belangen gelden. Het bepalen van de context is daarom belangrijk bij het bepalen van integriteit. Bij het overlappen van contexten ligt belangenverstrengeling op de loer. Voorbeelden van contexten zijn: - Bilateraal overleg? - Buitenland - Congres - Netwerkbijeenkomst - Presentatie - Vergadering - Vliegreis - Verkoopgesprek - Ziekbed Een voorbeeld van een context is een vergadering. Een vergadering is een zakelijke bijeenkomst voor een selectief gezelschap. De inhoud hiervan wordt veelal door een agenda bepaald. Wat als je zaken bespreekt welke niet op de agenda staan en je nog niet bent aangekomen bij het agendapunt; wvttk? De vergadering en agendapunten zijn dus in dit geval bepalend om iets te vinden van iemands communiceren en handelen. 5.2 Situaties differentiëren Situaties: Welke omstandigheden waren of zijn bepalend voor de situatie? De interpretatie van een gebeurtenis vindt plaats op basis geïnternaliseerde uitgangspunten. Een situatie kan afhankelijk van de context waarin deze plaatsvindt op verschillende manieren worden beleefd en uitgelegd. De uitleg van deze beleving 24

25 zal veelal afhangen van de beleving zelf en van de interpretatie van belang en norm. Betrokkenen kunnen aan eenzelfde situatie dus verschillende waarderingen toekennen (subjectief). Eigenbelang speelt hierbij bewust of onbewust een belangrijke rol. Om integer handelen te kunnen bepalen is het belangrijk om te weten: Wat waren de omstandigheden ten tijde van de situatie? Welke uitgangspunten waren of zijn bepalend voor de situatie? 5.3 Belangen differentiëren (emotioneel) Belangen zijn minder concreet dan doelen. De reden van een belang wordt vaak vertaald naar een te behalen doel of voordeel. Belangen worden bestendigd door het willen bereiken van een vorm van baten, een voordeel (wilskracht). Zakelijke-, persoonlijke-, rationele- of emotionele redenen (uitleg) die mensen hebben bepalen of zij in een bepaalde situatie vóór of juist tegen een bepaalde oplossing te kiezen. Een oplossing die wel of niet een (collectief) belang of voordeel dient. Wiens belang of voordeel wordt bij de gemaakte keuze gediend: het individuele belang of het collectieve belang? Een vraag die zeker moet worden gesteld om integer handelen te kunnen bepalen. Als belangen en intenties niet worden uitgesproken, kan je een belang of een intentie zien als een (verborgen) agenda. Belangen zijn niet concreet en meetbaar, doelen en doelstellingen wel. 5.4 Doelen differentiëren (rationeel) Een doel, een mikpunt of bestemming is hetgeen een persoon in de toekomst wil bereiken (realiseren). Een doel staat in relatie tot de tijd. Doelstellingen zouden zo concreet mogelijk geformuleerd moeten worden kwantificeren en kwalificeren - om het eindresultaat vast te leggen. Mensen, middelen en materialen kunnen ingezet worden om doelen te behalen. Ambitie en belang lees de wil is veelal de bijdrage om een doel te bereiken. Uitgangspunten voor het vastleggen van doelen: - Aantallen - Detailomschrijvingen - Tijd - Kaders 25

26 Vaak maken we van onze gesprekken een onbedoelde spaghetti. Het loyaal zijn aan duidelijke uitgangspunten bevordert de transparantie van communiceren en handelen en maakt een mogelijk vraagstuk van integriteit duidelijker. Waar praten we over: - Waartoe, welk doel - Waarom, wiens of welk belang - Hoezo, de situatie - Wat, de actie - Waar, welke context/omgeving - Wie, welke functies en rollen - Welke waarden en normen gelden Actie 10.1 Situatie 5.2 Norm Verleden Waarde Integer handelen Doel 5.4 Toekomst Model MoreProfit Integriteit Belang

27 5.5 Case bedrijfsdivisie verdwijnt Manager [functie] Jan krijgt in een MT-vergadering [context] te horen [actie] dat een divisie van het bedrijf waarvoor hij werkzaam is over acht maanden verdwijnt [situatie]. In de vergadering is uitdrukkelijk aangegeven dat dit bericht vanuit concurrentieoverwegingen [belang] niet naar buiten mag komen. Op de betreffende divisie die gaat verdwijnen werkt Klaas, de beste vriend [rol] van Jan. De arbeidsmarkt is slecht [waardering] en de werkloosheidcijfers [norm] liegen er niet om. Klaas vertelt Jan tijdens een vriendschappelijk spelletje golf [context] een huis [materiele waarde] te hebben gekocht [actie] met een tophypotheek [waardering]. Ook vertelt Klaas tijdens dat zijn vriendin in blijde verwachting is [situatie] van een tweeling. Hoe zou Jan handelen tijdens een vriendschappelijk [immateriële waarde] spelletje golf waarbij het belang van Klaas zijn baan al duidelijker wordt? Kan Jan met dit dilemma nog integer handelen? 27

28 De kruik gaat zo lang te water tot ze barst Niet over een nacht ijs gaan Aan de rand van het ravijn bloeien de mooiste bloemen 28

29 6. RISICO EN AFWEGINGEN Definities Het nemen van een besluit brengt altijd een risico met zich mee. We nemen namelijk altijd besluiten aangestuurd door onze behoefte aan begeerte naar profijt en vooruitgang. Hoe groter de impact van een besluit, hoe groter het risico van imagoschade. 6.1 Begeerte Begeerte is een sterke wens of hunkering naar een persoon, object of situatie. Begeerte uit zich in het willen bezitten of bereiken van iets. Het is de versterkte vorm van belang. Begeerte is het uitgangspunt van vooruitgang en evolutie. Het is het fundament van elke succesvolle economie. Daarnaast is begeerte de wil dan wel de wilskracht de meest universele menselijke eigenschap. Een teveel aan begeerte kan ontaarden in risicogedrag door krachtuitoefening op de norm. Begeerte kan een aanval doen op en een bedreiging zijn voor de norm. Het oprekken van de norm of normoverschrijding kan leiden tot integriteitsvraagstukken. Als een verantwoordelijke bevoegd is voor het vaststellen van de norm en daarmee het eigen doel kan dienen kan begeerte eenvoudig leiden tot het overschrijden van een norm. Controle! 6.2 Borgen en controle Borging is een onderdeel van controle. Borging omvat het in stand houden en bewaken van dat wat is bereikt of wat bereikt moet worden. Borging is ook het expliciet beschrijven van na te komen afspraken, grenzen en verwachtingen. Wie is bevoegd en verantwoordelijk voor het in stand houden en controleren van alle relevante afspraken, normen? Het overschrijden of negeren van normen, grenzen en afspraken kan aangeduid worden als niet integer. Controle! 29

Integriteitsbeleidskader Woonstichting Etten-Leur 2014

Integriteitsbeleidskader Woonstichting Etten-Leur 2014 Integriteitsbeleidskader Woonstichting Etten-Leur 2014 Voor de leesbaarheid spreken wij over de medewerkers en over hij / zijn. Uiteraard worden hiermee ook de vrouwelijke medewerkers bedoeld en kan hij

Nadere informatie

INTEGRITEITSCODE GOED WONEN ZEDERIK

INTEGRITEITSCODE GOED WONEN ZEDERIK INTEGRITEITSCODE GOED WONEN ZEDERIK Vastgesteld door het MT op 14 oktober 2008 1 Integriteitscode Goed Wonen Zederik werkt met maatschappelijk kapitaal aan de realisatie van belangrijke maatschappelijke

Nadere informatie

Antreum RAPPORT TALENTENSPECTRUM. Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 02 Sep 2011. de heer Consultant

Antreum RAPPORT TALENTENSPECTRUM. Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 02 Sep 2011. de heer Consultant RAPPORT TALENTENSPECTRUM Van: Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 02 Sep 2011 Normgroep: Advies de heer Consultant 1. Inleiding Dit rapport is bedoeld om u te helpen analyseren op welk vlak uw talenten

Nadere informatie

Integriteitcode. Woningbouwvereniging Brederode Wonen

Integriteitcode. Woningbouwvereniging Brederode Wonen Integriteitcode Woningbouwvereniging Brederode Wonen Brederode Wonen INTEGRITEITCODE versie oktober 2013 Inleiding Woningbouwvereniging Brederode Wonen (hierna te noemen Brederode) is een woningbouwcorporatie

Nadere informatie

Gedragscode Bureau Financieel Toezicht

Gedragscode Bureau Financieel Toezicht Gedragscode Bureau Financieel Toezicht Welke uitgangspunten geven richting aan ons gedrag? INLEIDING Deze gedragscode beschrijft de waarden die richting geven aan het werken bij het Bureau Financieel Toezicht

Nadere informatie

Definities Coach is iemand die coacht, in het bijzonder iemand die dat beroepsmatig doet

Definities Coach is iemand die coacht, in het bijzonder iemand die dat beroepsmatig doet Gingermood Ethische Gedragscode Introductie Het doel van Gingermood s Ethische Gedragscode is de juiste praktijk van een coach op papier te zetten en deze omschrijving te laten dienen als leidraad voor

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

Gedragsregels voor de MfN-registermediator

Gedragsregels voor de MfN-registermediator Gedragsregels voor de MfN-registermediator Deze gedragsregels zijn een richtlijn voor het gedrag van de MfN-registermediator. Zij dienen tevens als informatievoorziening voor betrokkenen en als maatstaf

Nadere informatie

Persoonlijkheidsanalyse

Persoonlijkheidsanalyse Naam: Ruben Smit Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. De uitslag van de Persoonlijkheidsanalyse... 4 3. Tot slot... 8 Pagina 2 van 8 1. Inleiding Op 1 januari 2015 heeft Ruben Smit de Persoonlijkheidsanalyse

Nadere informatie

Bedrijfscode Haag Wonen

Bedrijfscode Haag Wonen Bedrijfscode Haag Wonen Bedrijfscode Haag Wonen 1 Dit is de bedrijfscode van woningcorporatie Haag Wonen. In deze code benoemen we onze uitgangspunten voor eerlijk en integer samen werken. Wij handelen

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

DEFINITIES COMPETENTIES

DEFINITIES COMPETENTIES DEFINITIES COMPETENTIES A. MENSEN LEIDINGGEVEN A1 Sturen Geeft op een duidelijke manier richting aan een team, neemt de leiding op zich, zet mensen en middelen zodanig in dat doelen met succes worden bereikt.

Nadere informatie

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Personeelsgesprekken Het personeelsgesprek (ook wel functioneringsgesprek) is een belangrijk instrument dat ingezet kan worden voor een heldere arbeidsverhouding

Nadere informatie

GEZOND VERSTAND GEZOND GEWETEN. Gedragscode

GEZOND VERSTAND GEZOND GEWETEN. Gedragscode GEZOND VERSTAND GEZOND GEWETEN Gedragscode 1 Respect en professioneel gedrag Gelijke behandeling voor iedereen Ieder mens is uniek. Binnen ons bedrijf werken wij op een respectvolle manier met elkaar en

Nadere informatie

NVAO Integriteitscode

NVAO Integriteitscode NVAO Integriteitscode Oktober 2015 NVAO Integriteitscode Oktober 2015 pagina 2 Inleiding Integriteit is een intrinsieke waarde voor mensen en organisaties en daarnaast voorwaarde voor vertrouwen in de

Nadere informatie

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn:

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn: Naslagwerk KOERS Dit document is bedoeld om ieder individu een eigen beeld te laten formuleren van de eigen koers als werkend mens en vervolgens als functionaris. Daarna kun je collectief de afdelingskoers

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE INTEGRITEITSCODE SPVOZN

INHOUDSOPGAVE INTEGRITEITSCODE SPVOZN Integriteitscode Stichting Primair en Voortgezet Onderwijs Zuid-Nederland Vastgesteld op 17 februari 2014 1 INHOUDSOPGAVE INTEGRITEITSCODE SPVOZN 1 Inleiding... 3 2 Wie vallen er onder de code?... 3 3

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

Rapport Carriere Waarden I

Rapport Carriere Waarden I Rapport Carriere Waarden I Kandidaat TH de Man Datum 18 Mei 2015 Normgroep Advies 1. Inleiding Carrièrewaarden zijn persoonlijke kenmerken die maken dat u bepaald werk als motiverend ervaart. In dit rapport

Nadere informatie

Gedragscode medewerkers en cliënten

Gedragscode medewerkers en cliënten Gedragscode medewerkers en cliënten 2014 1/9 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Werkwijze... 3 3. Samenvatting gedragscode... 4 4. Gedragscode medewerkers stichting Zorg Almere... 5 - clientgerichtheid....5

Nadere informatie

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V.

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. 6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. Inleiding Wij willen graag dat de cliënten van THUIS met zorg Zaanstreek thuiszorg tevreden zijn over de zorg die aan hen wordt geboden. Ook vinden we het

Nadere informatie

Integriteitscode Noordwijkse Woningstichting (NWS)

Integriteitscode Noordwijkse Woningstichting (NWS) Integriteitscode Noordwijkse Woningstichting (NWS) Bestuurlijk vastgesteld d.d. 22 september 2009 Integriteitscode pagina 1 van 8 Inleiding Integer met elkaar omgaan is de basis van de manier van werken

Nadere informatie

Scheiding privé en werk

Scheiding privé en werk Scheiding privé en werk We leven in een tijd waarin werk en privé steeds meer door elkaar lijken te lopen. Veel mensen zijn ook in hun vrije tijd bereikbaar voor hun baas. De andere kant van de medaille

Nadere informatie

Indorama Ventures Public Company Limited

Indorama Ventures Public Company Limited Indorama Ventures Public Company Limited Gedragscode werknemers (goedgekeurd door de raad van bestuur vergadering nr.1/2009 op 29 september 2009) Herziening 1 (goedgekeurd door de raad van bestuur vergadering

Nadere informatie

De controller als choice architect. Prof. dr. Victor Maas Hoogleraar Management Accounting & Control Erasmus School of Economics

De controller als choice architect. Prof. dr. Victor Maas Hoogleraar Management Accounting & Control Erasmus School of Economics De controller als choice architect Prof. dr. Victor Maas Hoogleraar Management Accounting & Control Erasmus School of Economics Wat doet een controller? Hoofd administratie Boekhoudsysteem/grootboek/accountingregels

Nadere informatie

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur Inleiding Sociaal Medisch Overleg (SMO) is een gestructureerd en multidisciplinair overleg over individuele casuïstiek tussen het management en diens adviseur(s) aangaande verzuim en re-integratie. Deelnemers

Nadere informatie

Corporate governance code Caparis NV

Corporate governance code Caparis NV Corporate governance code Caparis NV De brancheorganisatie sociale werkgelegenheid en arbeidsintegratie Cedris heeft in het voorjaar van 2010 een branchecode aangenomen. In de inleiding van deze branchecode

Nadere informatie

LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014. Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1

LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014. Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1 LEFIER PROFIELSCHETS RAAD VAN COMMISSARISSEN MAART 2014 Profielschets raad van commissarissen Lefier ten behoeve van de werving 1 PROFIEL RAAD VAN COMMISSARISSEN 1. Kerntaken van de raad van commissarissen

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg En op welke wijze wij onze klanten verder willen brengen. Inhoud Onze Visie 4 Onze Missie 6 Onze kernwaarden 8 Onze gedragscode 10 Algemeen 11 Naleving van de wet 11 Medewerkers

Nadere informatie

communicatie vanuit systeemtheoretisch perspectief Je kunt niet niet communiceren, besef het! (er is geen nooduitgang)

communicatie vanuit systeemtheoretisch perspectief Je kunt niet niet communiceren, besef het! (er is geen nooduitgang) Workshop Taal, veel meer dan praten. Koolhof Coaching en Training Over de complexiteit van communicatie Onderwerp: Uitgangspunt: communicatie vanuit systeemtheoretisch perspectief Je kunt niet niet communiceren,

Nadere informatie

Bedrijfscode PMeijer. Augustus 2014

Bedrijfscode PMeijer. Augustus 2014 Bedrijfscode PMeijer Augustus 2014 PMeijer / Molenwerf 32 / 1911 DB / Uitgeest Postbus / 1920 AA / Akersloot / 0251 27 82 78 info@pmeijer.nl / pmeijer.nl Bedrijfscode Het hanteren van een bedrijfscode

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015 MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN Ruysdael onderzoek 2015 Succes maak je samen Ruysdael is gespecialiseerd in innovatie van mens en organisatie. Vanuit de overtuiging dat je samen duurzame meerwaarde creëert.

Nadere informatie

Gedrag- en Integriteitscode Stichting Wonen Vierlingsbeek

Gedrag- en Integriteitscode Stichting Wonen Vierlingsbeek Gedrag- en Integriteitscode Stichting Wonen Vierlingsbeek GEDRAG- EN INTEGRITEITSCODE Inleiding Voortvloeiend uit de Governance Code voor Woningcorporaties is voor Wonen Vierlingsbeek deze integriteitscode

Nadere informatie

Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager

Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager 1 Executive Leadership Foundation - ELF 2005-2011 Dit materiaal mag vrij gebruikt worden, mits netjes de bron wordt vermeld Lastige dingen

Nadere informatie

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Datum 23-07- 2012 Versie: 1.0 Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Inleiding: De personal coach wordt ingezet om deelnemers van WelSlagen Diversiteit met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

fair play Raad van Bestuur Ballast Nedam

fair play Raad van Bestuur Ballast Nedam Gedragscode fair play Fair play is niet alleen belangrijk in sport, maar zeker ook in het dagelijkse leven en binnen de omgeving waarin wij ons als onderneming begeven. Voor je ligt de vernieuwde gedragscode

Nadere informatie

De bedrijfscode van JNW makelaars.

De bedrijfscode van JNW makelaars. De bedrijfscode van JNW makelaars. Pagina Inleiding 2 1. Toepasselijkheid 2 2. Toezichthouder 2 3. Integer handelen 3 4. Onrechtmatig handelen 3 5. Nieuwe medewerkers 3 6. Cliëntenonderzoek 3 7. Betrokkenheid

Nadere informatie

Kiezen voor coaching als managementstijl

Kiezen voor coaching als managementstijl Kiezen voor coaching als managementstijl Druk, druk druk! Bijna iedere manager kent wel dit gevoel. Beter leren delegeren dus! Om te kunnen delegeren heb je echter verantwoordelijke en zelfsturende medewerkers

Nadere informatie

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden Pedagogisch fundament handboek ikc leeuwarden pedagogisch fundament Inhoud Moreel kader IKC Leeuwarden Dit handboek is een hulpmiddel te komen tot een pedagogisch fundament voor een IKC s. Uitgangspunt

Nadere informatie

De volgende uitgangspunten bij het opstellen van ons beloningsbeleid worden gehanteerd.

De volgende uitgangspunten bij het opstellen van ons beloningsbeleid worden gehanteerd. Beheerst Beloningsbeleid Doel beloningsbeleid Ons beloningsbeleid is in eerste instantie gericht op het bevorderen, aantrekken en behouden van goede gekwalificeerde medewerkers. Dit alles binnen een beheerste

Nadere informatie

Profiel Raad van Toezicht. Stichting de Woonmensen/ KWZA

Profiel Raad van Toezicht. Stichting de Woonmensen/ KWZA Profiel Raad van Toezicht Stichting de Woonmensen/ KWZA KP 14 november 2012 1 Inleiding Uitgangspunt voor de bezetting van de Raad van Toezicht is, dat deze bestaat uit generalisten die gezamenlijk een

Nadere informatie

Gedrag om trots op te zijn

Gedrag om trots op te zijn Gedrag om trots op te zijn Oversluizen Thermal Engineering B.V. geeft aandacht aan de belangen van haar klanten, medewerkers, zakenpartners en onze omgeving. Door dit uitgangspunt altijd voor ogen te houden

Nadere informatie

LoopbaanIndicator. Voor een duurzame loopbaanplanning

LoopbaanIndicator. Voor een duurzame loopbaanplanning LoopbaanIndicator Voor een duurzame loopbaanplanning 1. Inleiding LoopbaanIndicator wordt ingezet om alle relevante waarden rondom menselijke inzetbaarheid gestructureerd en genormeerd in kaart te brengen,

Nadere informatie

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven P E O P L E I M P R O V E P E R F O R M A N C E Com puterw eg 1,3542 D P U trecht Postbus 1087,3600 BB Maarssen tel.0346-55 90 10 fax 0346-55 90 15 w w w.picom pany.nl servicedesk@ picom pany.nl Het PiCompany

Nadere informatie

MVO-PROFIEL Bedrijf X

MVO-PROFIEL Bedrijf X MVO-PROFIEL Bedrijf X 2008 BouwMVO De in deze uitgave vermelde gegevens zijn strikt vertrouwelijk en alle hierop betrekking hebbende auteursrechten, databankrechten en overige (intellectuele) eigendomsrechten

Nadere informatie

Beleidsplan Integriteit

Beleidsplan Integriteit Beleidsplan Integriteit Datum 8 september 2009 Versie Versie 1.0 Ambtelijk opdrachtgever: Opdrachtnemer: Onderzoeksteam: Tjeerd van der Zwan Concern control Marije Lamsma 2 1. Inleiding Waarom is integriteit

Nadere informatie

De kernwaarden van Woonstad Rotterdam zijn het uitgangspunt voor ons handelen.

De kernwaarden van Woonstad Rotterdam zijn het uitgangspunt voor ons handelen. Gedragscode Integriteit Woonstad Rotterdam Inleiding Woonstad Rotterdam is een woningcorporatie met een grote maatschappelijke opgave. Onze ambities en maatschappelijk positie stellen hoge eisen aan de

Nadere informatie

PE-PLUS TOETSTERMEN WFT-MODULE. Consumptief Krediet

PE-PLUS TOETSTERMEN WFT-MODULE. Consumptief Krediet PE-PLUS TOETSTERMEN WFT-MODULE Consumptief Krediet College Deskundigheid Financiële Dienstverlening Januari 2014, Den Haag 1 ALGEMENE KENNIS EN VAARDIGHEDEN KENNIS Eindterm 1a De persoon maakt bij zijn

Nadere informatie

WORKSHOP DOSSIERVORMING 7 MAART 2013. mr. M.G.J. (Meike) Pennings mr. G.W. (Geert) Rouwet

WORKSHOP DOSSIERVORMING 7 MAART 2013. mr. M.G.J. (Meike) Pennings mr. G.W. (Geert) Rouwet WORKSHOP DOSSIERVORMING 7 MAART 2013 mr. M.G.J. (Meike) Pennings mr. G.W. (Geert) Rouwet AGENDA 1. Inleiding 2. De stadia van dossiervorming: I. instroom; II. doorstroom; III. uitstroom; 3. Vragen? INLEIDING

Nadere informatie

GEDRAGSCODE REGISTER DOCENT GEVAARSBEHEERSING

GEDRAGSCODE REGISTER DOCENT GEVAARSBEHEERSING GEDRAGSCODE REGISTER DOCENT GEVAARSBEHEERSING Doel Gedragscode Het doel van de gedragscode van de Stichting Register Docent Gevaarsbeheersing, hierna te noemen de Stichting RDG, is het bewaken van de kwaliteit

Nadere informatie

Gedragswijzer Integriteit

Gedragswijzer Integriteit Gedragswijzer Integriteit juli 2014 1 Inleiding Wij zijn Velison Wonen, een woningcorporatie met ambities in Velsen. We willen waarborgen en versterken wat we al zijn: een maatschappelijk betrokken, daadkrachtige

Nadere informatie

Gedragscode Nieuwe Steen Investments n.v.

Gedragscode Nieuwe Steen Investments n.v. Inleiding Het zijn mensen die de activiteiten van Nieuwe Steen Investments N.V. (NSI) gestalte geven. Deze gedragscode verschaft de directie en de medewerkers van NSI de richtlijnen die er toe strekken

Nadere informatie

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence Gedragscode Twence Twence in Hengelo is een (inter)nationale speler op de markt van grondstoffen en duurzame energie met hoogwaardige verwerking van afvalstromen en biomassa. Met innovatieve technieken

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK!

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! In dit E-book leer je hoe je door het inzetten van je eigen netwerk je bedrijf kan laten groeien. WAAROM DIT E-BOOK? Veel ondernemers beginnen

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING Inleiding De door leidinggevenden gehanteerde stijlen van beïnvloeding kunnen grofweg in twee categorieën worden ingedeeld, te weten profileren en respecteren. Er zijn twee profilerende

Nadere informatie

Social Media Protocol VPCO De Viermaster

Social Media Protocol VPCO De Viermaster Social Media Protocol VPCO De Viermaster Versie 1.0 Totstandkoming en evaluatie Social Media Protocol Datum Behandeld in directieoverleg 4 maart 2014 Advies/instemming GMR Vastgesteld Bestuur Publicatie

Nadere informatie

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Huidige uitdagingen voor organisaties Veranderd werknemersperspectief

Nadere informatie

Integriteitscode WoonCompas

Integriteitscode WoonCompas Integriteitscode WoonCompas Datum vaststelling : vastgesteld door RvC d.d. 14 december 2010 Onderwerp : Governance In onze strategie voor 2010-2015 hebben we geformuleerd: Wij willen ons onderscheiden,

Nadere informatie

Gedragscode Medewerkers Eumedion

Gedragscode Medewerkers Eumedion Gedragscode Medewerkers Eumedion Herzien op 19 december 2011 1. Definities Artikel 1 In deze Gedragscode wordt verstaan onder: Medewerkers: alle medewerkers van Eumedion, onafhankelijk van de duur waarvoor

Nadere informatie

Test: carrière-ankers

Test: carrière-ankers Test: carrière-ankers Wat is de reden dat je werkt? Wat motiveert je in je werk? Welke elementen moeten je werk bevatten om het je echt naar de zin te maken zodat je met plezier en productief kunt functioneren?

Nadere informatie

Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking

Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking Nederlandse Associatie voor Examinering 1 Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking Met de scriptie voor Compensation & Benefits Consultant (CBC) toont de kandidaat een onderbouwd advies

Nadere informatie

Manage jouw eigen leven Leben. Individuele kracht en sociale competentie. Leerdoelencatalogus 2014/V2

Manage jouw eigen leven Leben. Individuele kracht en sociale competentie. Leerdoelencatalogus 2014/V2 Manage jouw eigen leven Leben Individuele kracht en sociale competentie Leerdoelencatalogus 2014/V2 International Centre of EBC*L Aichholzgasse 6 A-1120 Wien office@ebcl.eu www.ebcl.eu EBCL_LifeManagement_Sociale

Nadere informatie

TH-SCI Sales Capability Indicator. Best Peter Sales Representative

TH-SCI Sales Capability Indicator. Best Peter Sales Representative Best Peter Sales Representative TH-SCI Sales Capability Indicator Dit rapport werd gegenereerd op 03-09-2013 door White Alan van Brainwave Ltd.. De onderliggende data dateren van 24-07-2013. OVER DE SALES

Nadere informatie

Beloningsbeleid Januari 2012

Beloningsbeleid Januari 2012 Beloningsbeleid Januari 2012 Inhoudsopgave Inleiding 2 Doel beloningsbeleid 3 Uitgangspunten beloningsbeleid 3 Inschaling en beschrijving beloning 3 Beloningsmodel onderneming 4 Risicobeheersing 4 Variabele

Nadere informatie

IOD Crayenestersingel 59, 2101 AP Heemstede Tel: 023 5283678 Fax: 023 5474115 info@iod.nl www.iod.nl. Leiding geven aan verandering

IOD Crayenestersingel 59, 2101 AP Heemstede Tel: 023 5283678 Fax: 023 5474115 info@iod.nl www.iod.nl. Leiding geven aan verandering Leiding geven aan verandering Mijn moeder is 85 en rijdt nog auto. Afgelopen jaar kwam ze enkele keren om assistentie vragen, omdat haar auto in het verkeer wat krassen en deuken had opgelopen. Ik besefte

Nadere informatie

Rapport WPV Normatief

Rapport WPV Normatief Rapport WPV Normatief Naam Adviseur Jan Voorbeeld Adviseur van Organisatie Datum 18/12/2014 Inleiding Vooraf Dit rapport is een hulpmiddel om tot zelfinzicht te komen. Wij kunnen daarom geen verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

Beheerst Beloningsbeleid De Heer & Partners BV De Heer & Partners

Beheerst Beloningsbeleid De Heer & Partners BV De Heer & Partners Beheerst Beloningsbeleid De Heer & Partners BV De Heer & Partners Doel beloningsbeleid Ons beloningsbeleid is in eerste instantie gericht op het bevorderen, aantrekken en behouden van goede gekwalificeerde

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

INTEGRITEITSCODE WONINGBOUWVERENIGING BETER WONEN

INTEGRITEITSCODE WONINGBOUWVERENIGING BETER WONEN INTEGRITEITSCODE WONINGBOUWVERENIGING BETER WONEN INLEIDING Woningbouwvereniging Beter Wonen staat midden in de samenleving. We zijn er voor onze klanten (leden, huurders, woningzoekenden etc.) en voelen

Nadere informatie

PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR

PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR Vastgesteld in de bestuursvergadering van 24 mei 2007 PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR Binnen de voor de stichting geldende statuten en reglementen, is het College van Bestuur het bevoegd gezag van de stichting,

Nadere informatie

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels

360 feedback 3.1 M. Camp Opereren als lid van een team Omgaan met conflicten Omgaan met regels 360 feedback 3.1 Student: M. camp Studentnummer: 11099003 Klas: WDH31 Datum: 2-02-2014 Personen welke de formulieren hebben ingevuld: - M. Camp - Menno Lageweg - Ir. S.W.L. van Herk - D.J. Jager M. Camp

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 Principles of Fund Governance Pag. 1/5 1. INLEIDING Commodity Discovery Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

CB13.099 Integriteitscode Aventus PvB 24-07-2013 versie 2.0, vastgesteld CvB 24-09-2013 vervangt CB07.311 INTEGRITEITSCODE AVENTUS

CB13.099 Integriteitscode Aventus PvB 24-07-2013 versie 2.0, vastgesteld CvB 24-09-2013 vervangt CB07.311 INTEGRITEITSCODE AVENTUS CB13.099 Integriteitscode Aventus PvB 24-07-2013 versie 2.0, vastgesteld CvB 24-09-2013 vervangt CB07.311 INTEGRITEITSCODE AVENTUS Document historie Onderstaande tabel geeft een overzicht van de verschillende

Nadere informatie

Beoordelen en Belonen

Beoordelen en Belonen Beoordelen en Belonen NERF HRM-implementatie augustus 2005 NERF-visie op Human Resource Management (HRM) Veel organisaties kiezen ervoor om hun organisatie en de personele inrichting ervan vorm te geven

Nadere informatie

Gedragscode Zayaz voor relaties

Gedragscode Zayaz voor relaties Gedragscode Zayaz voor relaties s-hertogenbosch, december 2011 1. Inleiding Integriteit, gedragsregels, spelregels. Wat mag wel en wat niet? Welk gedrag verwacht Zayaz van haar relaties 1 en wat kan en

Nadere informatie

Stichting Praktijkonderwijs regio Nijmegen

Stichting Praktijkonderwijs regio Nijmegen Stichting Praktijkonderwijs regio Nijmegen Integriteitcode Versie definitief 1 november 2012 Stichting Praktijkonderwijs regio Nijmegen Integriteitcode versie definitief 1 november 2012 1 Inleiding De

Nadere informatie

6.1 SERVICECODE, GEDRAGSREGELS, HUISREGELS

6.1 SERVICECODE, GEDRAGSREGELS, HUISREGELS 6.1 SERVICECODE, GEDRAGSREGELS, HUISREGELS Onderdeel van de Arbocatalogus Agressie en Geweld 2.0, sector Gemeenten Doelgroep Inhoud Coördinator agressie en geweld, leidinggevenden Voorbeeld van een servicecode

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I Opgave 3 Vreemder dan alles wat vreemd is 12 maximumscore 3 de twee manieren waarop je vanuit zingevingsvragen religies kunt analyseren: als waarden en als ervaring 2 een uitleg van de analyse van religie

Nadere informatie

Integriteitscode. Woningbedrijf Oirschot

Integriteitscode. Woningbedrijf Oirschot Integriteitscode Woningbedrijf Oirschot Inleiding Het Gemeentelijk Woningbedrijf Oirschot (verder WBO) is onderdeel van de gemeente Oirschot. Aanleiding voor deze integriteitscode is dat wij als medewerkers

Nadere informatie

Peter Konings (Belastingdienst), Rutger Heerdink (UWV), Rene Backer (SVB), Sjoerd Weiland (RDW)

Peter Konings (Belastingdienst), Rutger Heerdink (UWV), Rene Backer (SVB), Sjoerd Weiland (RDW) Werkgroep Borging: Peter Konings (Belastingdienst), Rutger Heerdink (UWV), Rene Backer (SVB), Sjoerd Weiland (RDW) November 2013 Deze sheets bevatten achtergrondinformatie bij het plan Borging awareness

Nadere informatie

Lees de situatieomschrijving en omcirkel het antwoord (A, B of C) wat uw houding of uw situatie het beste omschrijft.

Lees de situatieomschrijving en omcirkel het antwoord (A, B of C) wat uw houding of uw situatie het beste omschrijft. ONTSLAAN drs. M. Bakker 1 SITUATIE Stel één van uw medewerkers functioneert al geruime tijd niet naar behoren. Als manager bent u nu op een punt gekomen dat u zich bezint over de arbeidsrelatie met uw

Nadere informatie

Voorbeeldanalyse ethisch dilemma volgens het stappenplan

Voorbeeldanalyse ethisch dilemma volgens het stappenplan Voorbeeldanalyse ethisch dilemma volgens het stappenplan Case Enscenering: sollicitatiegesprek in de kamer van Henk Dunker, directeur van Cosmetrics, een middelgroot bedrijf in huidverzorgingsproducten.

Nadere informatie

GEZOND VERSTAND GEZOND GEWETEN. Gedragscode

GEZOND VERSTAND GEZOND GEWETEN. Gedragscode GEZOND VERSTAND GEZOND GEWETEN Gedragscode versie 05 januari 2015 1 Respect en professioneel gedrag Gelijke behandeling voor iedereen Ieder mens is uniek. Binnen ons bedrijf werken wij op een respectvolle

Nadere informatie

RICHTLIJNEN VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA. Hoe je online je stem kunt laten horen en een -ambassadeur kunt zijn

RICHTLIJNEN VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA. Hoe je online je stem kunt laten horen en een <uw organisatie>-ambassadeur kunt zijn RICHTLIJNEN VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA Hoe je online je stem kunt laten horen en een -ambassadeur kunt zijn Versie: 1.0 Datum: 21 maart 2011 richtlijnen voor het

Nadere informatie

AV2-Hm 04-06.01 Gedragscode Avenue2 2

AV2-Hm 04-06.01 Gedragscode Avenue2 2 Gedragscode AV2-Hm 04-06.01 Gedragscode Avenue2 2 Inhoud Fair play 5 Veiligheid is 6 Respect is 7 Professionaliteit is 8 Integriteit is... 9 Duurzaamheid is 10 Interne samenwerking is 11 Transparantie

Nadere informatie

Voor stichting SOM zijn in ieder geval de volgende invalshoeken van belang:

Voor stichting SOM zijn in ieder geval de volgende invalshoeken van belang: Profiel Bestuur Uitgangspunten Het algemene belang van stichting SOM staat bij de leden voorop De leden onderschrijven de visie en de missie van stichting SOM De leden onderschrijven de grondslag en de

Nadere informatie

Piramide van (neuro)logische niveaus

Piramide van (neuro)logische niveaus Piramide van (neuro)logische niveaus De gedragspiramide geeft weer hoe wij als mensen zijn georganiseerd, hoe onze psyche is opgebouwd en geeft antwoord op vragen als: Hoe ontwikkel ik mijzelf effectief?

Nadere informatie

Versie 1.0 dd. 23 januari 2014 Pagina 1. Gedragscode

Versie 1.0 dd. 23 januari 2014 Pagina 1. Gedragscode Pagina 1 Gedragscode Inleiding etiqs Integrity Services hecht grote waarde aan ethisch handelen. Kwaliteit en ethiek zijn de verbindende factoren tussen etiqs en haar klanten. EtiQs heeft een gedragscode

Nadere informatie

RICHTLIJNEN VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA

RICHTLIJNEN VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA RICHTLIJNEN VOOR HET GEBRUIK VAN SOCIAL MEDIA Hoe je online je stem kunt laten horen en een Cavent-ambassadeur kunt zijn Datum vaststelling : 31-07-2012 Eigenaar : Beleidsmedewerker Vastgesteld door :

Nadere informatie

Wonen Delden. Integriteitscode. Vastgesteld door het bestuur: 31 januari 2008. Goedgekeurd door de Raad van Commissarissen: 4 februari 2008

Wonen Delden. Integriteitscode. Vastgesteld door het bestuur: 31 januari 2008. Goedgekeurd door de Raad van Commissarissen: 4 februari 2008 Wonen Delden Integriteitscode Vastgesteld door het bestuur: 31 januari 2008 Goedgekeurd door de Raad van Commissarissen: 4 februari 2008 Wonen Delden integriteitscode 1 maart 2008 1 WONEN DELDEN INTEGRITEITSCODE

Nadere informatie

Cultuurverandering. Van Oort & Ros Partners bij ontwikkeling. Inhoudsopgave 1. Visie op cultuurverandering 2. Schema Afstemming individu organisatie 5

Cultuurverandering. Van Oort & Ros Partners bij ontwikkeling. Inhoudsopgave 1. Visie op cultuurverandering 2. Schema Afstemming individu organisatie 5 Van Oort & Ros Partners bij Ontwikkeling Adres: Kerkedijk 11, 1862 BD Bergen Website: www.vanoort-ros.nl E-mail: info@vanoort-ros.nl Telefoon: 072-5814749 Cultuurverandering Inhoudsopgave 1 Visie op cultuurverandering

Nadere informatie

Beloningsbeleid 4 januari 2012

Beloningsbeleid 4 januari 2012 Beloningsbeleid 4 januari 2012 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doel beloningsbeleid 4 Uitgangspunten beloningsbeleid 4 Inschaling en beschrijving beloning 4 Beloningsmodel onderneming 5 Risicobeheersing 5 Beoordeling

Nadere informatie

Conflictverlof bij situatieve arbeidsongeschiktheid lost niets op.

Conflictverlof bij situatieve arbeidsongeschiktheid lost niets op. Conflictverlof bij situatieve arbeidsongeschiktheid lost niets op. oktober 2008 De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch

Nadere informatie

Professionele en persoonlijke groei?

Professionele en persoonlijke groei? + Professionele en persoonlijke groei? Samen naar meer resultaat, meer gemak en meer plezier! Han Oei Oei voor Groei - www.oeivoorgroei.nl info@oeivoorgroei.nl 0633794681 + Meer resultaat, meer gemak en

Nadere informatie