AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK?"

Transcriptie

1 AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK? PATIËNTENRECHTEN EN ETHIEK IN DE PSYCHIATRIE AXEL LIÉGEOIS Inleiding Verschillende benaderingen van de zorgrelatie Ethische beschouwingen bij de Wet Patiëntenrechten Casus Toestemming en overleg Vertegenwoordiging en wilsbekwaamheid Vrijheid en dwang Besluit Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 1

2 INLEIDING Wet betreffende de rechten van de patiënt Basisrechten voor elke patiënt in één wet Interdisciplinariteit Recht Ethiek Psychiatrie Autonomie als hoeksteen van de wet! Autonomie als struikelblok in de zorg? Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 2

3 Verschillende benaderingen van de zorgrelatie BENADERING VANUIT ZORGVERLENERS Professionele verantwoordelijkheid van zorgverleners Deskundigheid en betrokkenheid Verantwoording door waarde van zorgverlening Hippocratische traditie Weldoen en niet-schaden Religies en Kerken Gevaar van paternalisme Onvoldoende inspraak van patiënt Voorwaarde van wilsbekwaamheid? Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 3

4 Verschillende benaderingen van de zorgrelatie BENADERING VANUIT PATIËNT Eigen verantwoordelijkheid van de patiënt Geïnformeerde toestemming Verantwoording door waarde van autonomie Verlichtingstraditie Emancipatorische beweging Uitgangspunt in gezondheidszorg en Wet Patiëntenrechten Probleem van wilsonbekwaamheid Onvoldoende inzicht van patiënt? Zorgverleners als uitvoerders van wensen? Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 4

5 Verschillende benaderingen van de zorgrelatie BENADERING VANUIT RELATIE Mens niet alleen individu, maar ook persoon Personalisme van Louis Janssens Waardigheid van menselijke persoon, integraal benaderd lichamelijk psychisch spiritueel relationeel sociaal cultureel ecologisch dynamisch Relatie tussen zorgverleners, patiënt en/of familie Betrokkenheid omgeving Gezamenlijke verantwoordelijkheid Verantwoording door overleg Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 5

6 ETHISCHE BESCHOUWINGEN BIJ WET PATIËNTENRECHTEN Functies van ethiek tegenover recht Kritisch opbouwende functie Kritisch bevragende functie Kritisch aanvullende functie Drie thema s Toestemming en overleg Vertegenwoordiging en wilsbekwaamheid Vrijheid en dwang Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 6

7 CASUS Peter zit op kot in Leuven en studeert aan de universiteit. Hij doet veel aan sport en heeft een vaste vriendin. Enige tijd geleden heeft hij echter een ernstige psychose doorgemaakt en werd hij in een psychiatrisch ziekenhuis opgenomen. Dankzij neuroleptica was hij er na enkele weken weer bovenop. De zorgverleners adviseerden hem de medicatie te blijven nemen om de kans op hervallen te verkleinen. Maar Peter vond de werking van psychofarmaca gevaarlijk: De medicatie maakt mij suf en mijn spieren stijf. Als ik die medicatie lang neem, zal ik langzaam sterven. Het is vergif! Enkele maanden later heeft Peter opnieuw een psychotische opstoot. Een stem in zijn hoofd geeft hem de opdracht een baanbrekende bijdrage te leveren tot zijn vakgebied. Hij wordt opgenomen, en de zorgverleners willen opnieuw neuroleptica toedienen. Peter weigert want hij is bang dood te gaan door de medicatie en zijn opdracht niet meer te kunnen volbrengen. De zorgverleners komen voor een dilemma te staan: moeten ze onder dwang medicatie toedienen of moeten ze de wens van Peter respecteren? Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 7

8 Toestemming en overleg WET: GEÏNFORMEERDE TOESTEMMING Recht om geïnformeerd, voorafgaandelijk en vrij toe te stemmen in iedere tussenkomst van de zorgverleners Expliciete of impliciete toestemming Schriftelijke toestemming Recht om toestemming te weigeren of in te trekken Geen invloed op recht op kwaliteitsvolle zorgverlening Recht op voorafgaande, schriftelijke weigering van toestemming Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 8

9 Toestemming en overleg BEVRAGING: PRINCIPE EN RELATIONEEL KARAKTER Impliciete toestemming Indien zorgverlener uit de gedragingen van patiënt redelijkerwijze diens toestemming kan afleiden Behalve bij expliciet verbaal of fysiek verzet? Uitholling van benadering vanuit patiënt Relationeel karakter Informeren niet wederkerig Toestemmen niet wederkering Niet alle partners betrokken Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 9

10 Toestemming en overleg AANVULLING: OVERLEG Informeren Patiënt en/of familie informeren zorgverleners over levensverhaal en wensen Zorgverleners informeren patiënt en/of familie over keuzemogelijkheden Motiveren Patiënt en/of familie motiveren zorgverleners voor eigen wensen en verlangens Zorgverleners motiveren patiënt en/of familie voor een keuzemogelijkheid zonder dwang Zorgverleners en patiënt en/of familie motiveren keuze Evalueren Zorgverleners, patiënt en/of familie evalueren keuze Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 10

11 Toestemming en overleg TERUGKOPPELING: OVERLEG ALS WEG TOT TOESTEMMING In overleg expliciete toestemming krijgen of impliciete toestemming redelijkerwijze afleiden uit gedragingen patiënt Schriftelijke toestemming noodzakelijk bij ingrijpende tussenkomsten: experimenten ernstige risico s levensgevaarlijk belangrijke onomkeerbare gevolgen Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 11

12 Vertegenwoordiging en wilsbekwaamheid WET: VERTEGENWOORDIGING VAN PATIËNT Minderjarigen ouders of voogd Meerderjarigen - Formele vertegenwoordiger - Informele vertegenwoordiger Echtgenoot of partner Meerderjarig kind, ouder, meerderjarige broer of zus - Belangenbehartiging door zorgverleners indien vertegenwoordiger niet wil of kan optreden indien meningsverschil tussen informele vertegenwoordigers Uitzonderingsclausule Afwijking van beslissing van vertegenwoordiger indien bedreiging leven of ernstige aantasting gezondheid patiënt Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 12

13 Vertegenwoordiging en wilsbekwaamheid BEVRAGING: KWALITEIT EN WILSBEKWAAMHEID? Procedurele aanpak: getrapt systeem Kwaliteit? Uitzonderingsclausule Inhoudelijke aanpak: vertrouwensrelatie en belangenbehartiging Wie oordeelt? Geen definitie van wilsbekwaamheid Oordeel over wilsbekwaamheid bij zorgverleners Uitholling van benadering vanuit patiënt Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 13

14 Vertegenwoordiging en wilsbekwaamheid AANVULLING: CRITERIA VOOR WILSBEKWAAMHEID Begripsvermogen Begrijpen van informatie Toetsen in dialoog Oordeelsvermogen Overwogen kiezen door afwegen van voor- en nadelen Toetsen in dialoog Gradueel concept van wilsbekwaamheid Valkuilen voor de zorgverleners Geen nuancering in tijd en ruimte Manipulatie van de informatie Verschillende keuze Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 14

15 Vrijheid en dwang WET: GEEN DWANG, GEEN REGELING In principe geen dwang maar geïnformeerde toestemming Geen expliciete regeling van dwang Wel impliciete regeling van dwang Dwang met toestemming vertegenwoordiger Formele en informele vertegenwoordiger Belangenbehartiging door zorgverleners Uitzonderingsclausule Dwang bij een spoedgeval Onmiddellijk elke noodzakelijke tussenkomst in belang van gezondheid van patiënt indien spoedgeval en geen voorafgaande wilsverklaring Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 15

16 Vrijheid en dwang AANVULLING: CRITERIA VOOR DWANG Onvoldoende wilsbekwaamheid: dwang als kader voor bevorderen wilsbekwaamheid Dreiging van ernstige schade - Aan gezondheid patiënt: dwang gericht op zorg voor problematiek patiënt - Aan fysieke of psychische integriteit patiënt of ander: dwang gericht op bescherming integriteit - Aan zorgklimaat: - dwang gericht op bescherming zorgklimaat Proportionaliteit tussen graad dwang en ernst schade Niet méér en niet langer dwang dan noodzakelijk Geen alternatieven die schade vermijden met minder dwang Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 16

17 Vrijheid en dwang AANVULLING: UITVOERING VAN DWANG Respect voor waardigheid van de mens Uitgaan van grondhouding van respect Cliënt aanspreken en informeren Aandacht voor beleving Verschillende betekenissen aan vrijheidsbeperking of dwang Beluisteren en verhelderen van gevoelens en emoties Kritische houding tegenover procedures en protocollen Toetsen op menswaardigheid in particuliere situatie Geheel van niet te vergeten aandachtspunten Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 17

18 Vrijheid en dwang TERUGKOPPELING: CRITERIA IN DE WETGEVING Europees Verdrag Mensenrechten en Biogeneeskunde Ingreep zonder toestemming indien - Ernstige psychiatrische stoornis - Ingreep gericht op behandeling van stoornis - Dreiging van ernstige schade aan gezondheid patiënt Belgische Wet Bescherming van Persoon van Geesteszieke Gedwongen opname indien - Geen andere geschikte behandeling - Ten aanzien van een geesteszieke - De toestand zulks vereist: ofwel ernstig gevaar voor zijn gezondheid en veiligheid ofwel ernstige bedreiging voor andermans leven of integriteit Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 18

19 BESLUIT Principieel Uitgangspunt: benadering vanuit patiënt Integratie: benadering vanuit zorgverleners Aanvulling: personalistische visie Praktisch Aanvulling van toestemming met overleg Mogelijkheid tot afwijking van beslissing van vertegenwoordiger Aanvulling met criteria voor wilsbekwaamheid Aanvulling met criteria voor dwang Van individualistische naar relationele opvatting van autonomie Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 19

Omgaan met vrijheid en dwang in de geestelijke gezondheidszorg

Omgaan met vrijheid en dwang in de geestelijke gezondheidszorg WERKGROEP ETHIEK IN DE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG BROEDERS VAN LIEFDE Ethisch advies Omgaan met vrijheid en dwang in de geestelijke gezondheidszorg Maart 2003 Voorwoord Eén van de kernproblemen in de

Nadere informatie

Informatie & Beroepsgeheim

Informatie & Beroepsgeheim Informatie & Beroepsgeheim Duffel 1 december 2009 Axel Liégeois, Waarden in dialoog, hoofdstuk 7, p. 147-181. Inleiding Afbakening onderwerp Alle gegevens over zorgvrager in zijn of haar leefwereld Mondeling

Nadere informatie

Het (gedeeld) beroepsgeheim

Het (gedeeld) beroepsgeheim Reling Sint-Truiden, 20 januari 2015 Het (gedeeld) beroepsgeheim Axel Liégeois KU Leuven Broeders van Liefde Morele intuïtie Probleemstelling en ethische reflectie Patiëntenrechten: recht op informatie

Nadere informatie

Beroepsgeheim in de drughulpverlening

Beroepsgeheim in de drughulpverlening Beroepsgeheim in de drughulpverlening KU Leuven Broeders van Liefde Studiedag De8 Antwerps Integratiecentrum Antwerpen, 15 januari 2013 Inleiding Specifieke invalshoek Vanuit West-Europese en Vlaamse cultuur

Nadere informatie

Autonomie en afhankelijkheid in de langdurige zorg

Autonomie en afhankelijkheid in de langdurige zorg Sint-Niklaas, P.C. Sint-Hiëronymus 13 november 2014 Autonomie en afhankelijkheid in de langdurige zorg Een pleidooi voor verbondenheid en verantwoordelijkheid Axel Liégeois KU Leuven Broeders van Liefde

Nadere informatie

Ethiek in de ouderenzorg Over waarden, dialoog en grondhoudingen

Ethiek in de ouderenzorg Over waarden, dialoog en grondhoudingen Visies Visies Artevelde Algemene op op Hogeschool zorgrelatie zorgrelatie casus Gent Gent, 24 mei 2016 Ethiek in de ouderenzorg Over waarden, dialoog en grondhoudingen Axel Liégeois KU Leuven Broeders

Nadere informatie

DE RECHTEN VAN DE SLAPENDE PATIËNT

DE RECHTEN VAN DE SLAPENDE PATIËNT DE RECHTEN VAN DE SLAPENDE PATIËNT Els Meerbergen Vlaams Patiëntenplatform vzw 21 maart 2013 5 de NACHTCONGRES NVKVV Inhoud 1. Wat is het Vlaams Patiëntenplatform vzw? 2. Welke patiëntenrechten zijn er?

Nadere informatie

ETHIEK TAKE HOME TOETS

ETHIEK TAKE HOME TOETS ETHIEK TAKE HOME TOETS Naam: Danissa Loocks Studentennummer: 500621916 Groep: LV12-2F1 Datum: 18 Januari 2013 Blok naam: 2.2 Naam opleiding : HBO- V Hoge School van Amsterdam Naam docent: Paul Vleugels

Nadere informatie

WAT PLAN JE ZOAL IN JE LEVEN?

WAT PLAN JE ZOAL IN JE LEVEN? CONCRETE ZORGPLANNING WAT PLAN JE ZOAL IN JE LEVEN? 1 ZORGZAME ZORG OP MEERDERE DOMEINEN OMTRENT MEDISCHE ZORGEN 3 OMTRENT HET BLIJVEN WONEN ALS JE EEN DAGJE OUDER WORDT DE KINDEREN NIET KORTBIJ WONEN

Nadere informatie

Wilsonbekwaamheid of BOPZ. Jacqueline Koster oktober 2014

Wilsonbekwaamheid of BOPZ. Jacqueline Koster oktober 2014 Wilsonbekwaamheid of BOPZ Jacqueline Koster oktober 2014 Casus borderline persoonlijkheidsstoornis overdosis aan medicatie ingenomen: 30 paracetamol 500 mg, 45 oxazepam 10 mg Patiënte weigert SE behandeling.

Nadere informatie

Goede zorg en dwang. Ethische vragen rond BOPZ kwesties in de ouderenzorg. Dr. Dorothea Touwen Ethiek en Recht van de Gezondheidszorg

Goede zorg en dwang. Ethische vragen rond BOPZ kwesties in de ouderenzorg. Dr. Dorothea Touwen Ethiek en Recht van de Gezondheidszorg Goede zorg en dwang Ethische vragen rond BOPZ kwesties in de ouderenzorg Dr. Dorothea Touwen Ethiek en Recht van de Gezondheidszorg DINSDAG 27 JUNI 2017 Thema s Waarden en wensen Betrokkenheid van naasten

Nadere informatie

Casus Hoe wensen mensen te sterven? Samen werken rond. vroegtijdige zorgplanning. Samen werken rond. Vroegtijdige Zorgplanning

Casus Hoe wensen mensen te sterven? Samen werken rond. vroegtijdige zorgplanning. Samen werken rond. Vroegtijdige Zorgplanning DEELSEL Gent : (SEL : samenwerking Eerste Lijn) Samen werken rond vroegtijdige zorgplanning Samen werken rond Vroegtijdige Zorgplanning Palliatieve Zorg Gent-Eeklo Uitgangspunt van dit project : Toename

Nadere informatie

Visie van de groep Broeders van Liefde in België op euthanasie bij psychisch lijden in een niet-terminale situatie

Visie van de groep Broeders van Liefde in België op euthanasie bij psychisch lijden in een niet-terminale situatie Visie van de groep Broeders van Liefde in België op euthanasie bij psychisch lijden in een niet-terminale situatie Maart 2017 Deze tekst formuleert de visie van de groep Broeders van Liefde in België op

Nadere informatie

Vlaams Patiëntenplatform vzw. Ups en downs 12 februari 2012

Vlaams Patiëntenplatform vzw. Ups en downs 12 februari 2012 Je rechten als patiënt Vlaams Patiëntenplatform vzw Ups en downs 12 februari 2012 1 Inhoud 1. Wat is het Vlaams Patiëntenplatform vzw? 2. Een paar vaststellingen 3. Wet op de patiëntenrechten en verpleegkundigen

Nadere informatie

Patiëntenrechten. Dr. Christina Tobback

Patiëntenrechten. Dr. Christina Tobback Patiëntenrechten Dr. Christina Tobback Patiënt de natuurlijke persoon aan wie gezondheidszorg wordt verstrekt, al dan niet op eigen verzoek hij ontvangt zorg omdat hij ernaar vraagt op vraag van een vertegenwoordiger

Nadere informatie

Het levenseinde teruggeven aan de mensen

Het levenseinde teruggeven aan de mensen Het levenseinde teruggeven aan de mensen Manu Keirse Hoogleraar, Faculteit der Geneeskunde KU Leuven Ondervoorzitter Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen Sterven is zo oud als de mensheid Het levenseinde

Nadere informatie

Morele dilemma s in de tandheelkundige zorg voor ouderen

Morele dilemma s in de tandheelkundige zorg voor ouderen 1 Morele dilemma s in de tandheelkundige zorg voor ouderen Guy Widdershoven Amsterdam Center on Aging Take-home messages 1. Belang van mensvisie in de ouderenzorg: autonomie in afhankelijkheid 2. Kwaliteit

Nadere informatie

VERDUIDELIJKING WETGEVING ROND HET LEVENSEINDE

VERDUIDELIJKING WETGEVING ROND HET LEVENSEINDE VERDUIDELIJKING WETGEVING ROND HET LEVENSEINDE Alle wetteksten en/of documenten, beschreven in dit document zijn te downloaden op www.palliatieve.org > professionele gebruiker > wetgeving en documenten

Nadere informatie

Verzoek om inzage/afschrift patiëntendossier

Verzoek om inzage/afschrift patiëntendossier Verzoek om inzage/afschrift patiëntendossier (art. 9, Wet betreffende de Rechten van de patiënt, 22/08/2002) Verzoek tot Inzage (voor gegevens overleden patiënt, enkel mogelijk via beroepsbeoefenaar) Afschrift

Nadere informatie

De patiënt nu en in de toekomst verwachtingen van patiënten tav verpleegkundigen

De patiënt nu en in de toekomst verwachtingen van patiënten tav verpleegkundigen De patiënt nu en in de toekomst verwachtingen van patiënten tav verpleegkundigen Vlaams Patiëntenplatform vzw Symposium NVKVV 20 maart 2012 1 Inhoud 1. Wat is het Vlaams Patiëntenplatform vzw? 2. Een paar

Nadere informatie

Mensen en naasten. Over de vervlochtenheid van individuen. Dr. Dorothea Touwen Ethiek en Recht LUMC 20 MEI 2016

Mensen en naasten. Over de vervlochtenheid van individuen. Dr. Dorothea Touwen Ethiek en Recht LUMC 20 MEI 2016 Mensen en naasten Over de vervlochtenheid van individuen Dr. Dorothea Touwen Ethiek en Recht LUMC 20 MEI 2016 Kwesties ter bespreking Belangen Wilsbekwaamheid en vertegenwoordiging Identiteit Sociaal leven

Nadere informatie

Zorg in vrijheid. Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie. Versie 4

Zorg in vrijheid. Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie. Versie 4 Zorg in vrijheid Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie Versie 4 Inleiding Vrijheid is voor de meeste mensen in Nederland een gegeven. Toch komt het in zorginstellingen

Nadere informatie

Hoe omgaan met een verzoek om euthanasie? Een leidraad

Hoe omgaan met een verzoek om euthanasie? Een leidraad Hoe omgaan met een verzoek om euthanasie? Een leidraad Groep Philippus Neri - VZW Sint-Lucia Deze leidraad geldt voor een verzoek om euthanasie door een patiënt bij ondraaglijk psychisch en fysisch lijden.

Nadere informatie

Voorafgaande zorgplanning en omgaan met het levenseinde informatie voor patiënten

Voorafgaande zorgplanning en omgaan met het levenseinde informatie voor patiënten Voorafgaande zorgplanning en omgaan met het levenseinde informatie voor patiënten 2 Wilsverklaring en levenseinde Stilstaan bij je levenseinde is nooit gemakkelijk. Toch kan het zinvol zijn erover na te

Nadere informatie

Rechten van de patiënt

Rechten van de patiënt Rechten van de patiënt (KB 22/08/02) In het Belgisch Staatsblad van 26 september 2002 verscheen de wet van 22 augustus 2002 wet betreffende de rechten van de patiënt. In de wet op de patiëntenrechten staan

Nadere informatie

De vertrouwensrelatie: de basis van een veranderende GGZ

De vertrouwensrelatie: de basis van een veranderende GGZ De vertrouwensrelatie: de basis van een veranderende GGZ Joris Vandenberghe Docent KU Leuven Psychiater - psychotherapeut Commissie voor Medische Ethiek UZ Leuven Liaisonpsychiatrie, UPC KU Leuven Gasthuisberg

Nadere informatie

Casus Hoe wensen mensen te sterven? Waarom vroegtijdig nadenken over zorg? Samen werken rond. vroegtijdige zorgplanning.

Casus Hoe wensen mensen te sterven? Waarom vroegtijdig nadenken over zorg? Samen werken rond. vroegtijdige zorgplanning. DEELSEL Gent : (SEL : samenwerking Eerste Lijn) Samen werken rond vroegtijdige zorgplanning Samen werken rond Vroegtijdige Zorgplanning Palliatieve Zorg Gent-Eeklo Uitgangspunt van dit project : Toename

Nadere informatie

Toekomstige wetgeving; gevolgen voor Korsakov patiënt?

Toekomstige wetgeving; gevolgen voor Korsakov patiënt? 1 Agenda Toekomstige wetgeving; gevolgen voor Korsakov patiënt? Expertmeeting februari 2013 Korsakov Kenniscentrum (KKC) mr. drs. Susanne van den Hooff susanne.vandenhooff@inholland.nl 1. Huidige wetgeving

Nadere informatie

WET OP DE RECHTEN VAN DE PATIENT

WET OP DE RECHTEN VAN DE PATIENT WET OP DE RECHTEN VAN DE PATIENT (22 augustus 2002, B.S. 26 september 2002) Bijgaande samenvatting verwoordt de beperkte folder uitgegeven door de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van

Nadere informatie

Voorafgaande zorgplanning en wilsverklaringen. Christophe Lemmens Advocaat Dewallens & partners Gastprofessor UAntwerpen

Voorafgaande zorgplanning en wilsverklaringen. Christophe Lemmens Advocaat Dewallens & partners Gastprofessor UAntwerpen Voorafgaande zorgplanning en wilsverklaringen Christophe Lemmens Advocaat Dewallens & partners Gastprofessor UAntwerpen 1 Overzicht Begrippenkader Positieve wilsverklaring Euthanasieverklaring Negatieve

Nadere informatie

Wilsverklaring invullen. Juridische informatie. Manu Keirse Hoogleraar Faculteit der Geneeskunde, KULeuven

Wilsverklaring invullen. Juridische informatie. Manu Keirse Hoogleraar Faculteit der Geneeskunde, KULeuven Wilsverklaring invullen Juridische informatie Manu Keirse Hoogleraar Faculteit der Geneeskunde, KULeuven Meer dan levenseinde Mijn gezondheidszorg Levenseinde Regelingen nadien zoals: afstaan organen,

Nadere informatie

Vroegtijdige zorgplanning in de geestelijke gezondheidszorg

Vroegtijdige zorgplanning in de geestelijke gezondheidszorg Begeleidingscommissie Ethiek Geestelijke Gezondheidszorg Broeders van Liefde Ethisch advies Vroegtijdige zorgplanning in de geestelijke gezondheidszorg Februari 2017 Vroegtijdige zorgplanning is een overlegproces

Nadere informatie

t Zitemzo... met het informed consent & minderjarige patiënten

t Zitemzo... met het informed consent & minderjarige patiënten Nele Desmet Juriste Kinderrechtswinkel vzw t Zitemzo... met het informed consent & minderjarige patiënten Principiële onbekwaamheid minderjarigen uitzonderlijke bekwaamheid voor minderjarige patiënten

Nadere informatie

Terugdringen van vrijheidsbeperkingen (?)

Terugdringen van vrijheidsbeperkingen (?) Terugdringen van vrijheidsbeperkingen (?) - Zorgvuldigheidseisen en systematische aanpak - - De Acht van de IGZ : zo maak je jouw zorginstelling inspectieproof 29 mei 2015 Mr R. Helle, specialist ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Toezichthoudende domotica in Wet zorg en dwang. Amsterdam, 17 december 2013 mr. dr. Brenda Frederiks (VUmc)

Toezichthoudende domotica in Wet zorg en dwang. Amsterdam, 17 december 2013 mr. dr. Brenda Frederiks (VUmc) + Toezichthoudende domotica in Wet zorg en dwang Amsterdam, 17 december 2013 mr. dr. Brenda Frederiks (VUmc) b.frederiks@vumc.nl + Hoe zijn de vrijheidsbeperkende maatregelen in de wet zorg en dwang geregeld

Nadere informatie

4. Toestemming in iedere tussenkomst van de beroepsbeoefenaar

4. Toestemming in iedere tussenkomst van de beroepsbeoefenaar Welke zijn de rechten van de patiënt? De wet betreffende de rechten van de patiënt voorziet in: 1. Kwaliteitsvolle dienstverstrekking 2. De vrije keuze van een beroepsbeoefenaar 3. Informatie over de persoonlijke

Nadere informatie

Inschatting wilsbekwaamheid volgens KNMG richtlijn

Inschatting wilsbekwaamheid volgens KNMG richtlijn Naam patiënt:.. Geboortedatum patiënt:... Naam afnemer: Datum afname: Inschatting wilsbekwaamheid volgens KNMG richtlijn 1. Wilsbekwaamheid wordt altijd beoordeeld ter zake een bepaald onderzoek of bepaalde

Nadere informatie

Oud en Wils(on)bekwaam? mr. Siebrand Schreurs

Oud en Wils(on)bekwaam? mr. Siebrand Schreurs Oud en Wils(on)bekwaam? mr. Siebrand Schreurs 1 Programma Workshop Het begrip wilsonbekwaamheid in de dagelijkse praktijk Het berip wilsbekwaamheid in zijnjuridische context. Belangrijke wetgeving Wilsonbekwaamheid,

Nadere informatie

Vrijheidsbeperking bij personen met een handicap

Vrijheidsbeperking bij personen met een handicap WERKGROEP ETHIEK IN DE ORTHO(PED)AGOGISCHE ZORG BROEDERS VAN LIEFDE Ethisch advies September 2005 Vrijheidsbeperking bij personen met een handicap INTEGRALE VERSIE 1. Inleiding Eén van de kernproblemen

Nadere informatie

Juridisch kader van vroegtijdige zorgplanning anno 2015

Juridisch kader van vroegtijdige zorgplanning anno 2015 Juridisch kader van vroegtijdige zorgplanning anno 2015 Tom Goffin Griffier Nationale Raad Orde der geneesheren Projectmanager KB 78 Gastdocent Gezondheidsrecht KULeuven Wilsverklaring 1 Wilsverklaring

Nadere informatie

Gedwongen opname en verslaving Dr Anne Van Duyse - De Sleutel en PC Sint Jan Baptist

Gedwongen opname en verslaving Dr Anne Van Duyse - De Sleutel en PC Sint Jan Baptist Gedwongen opname en verslaving Dr Anne Van Duyse - De Sleutel en PC Sint Jan Baptist Deel 1: Wet op de gedwongen opname Deel 2: problematisch middelengebruik Toetsing van de wet bij verslaving Geesteszieke

Nadere informatie

Kwaliteitsvol praktijkvoeren OLA Het klinisch consult. Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht KU Leuven

Kwaliteitsvol praktijkvoeren OLA Het klinisch consult. Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht KU Leuven Kwaliteitsvol praktijkvoeren OLA Het klinisch consult Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht KU Leuven Medische ethiek van theorie naar praktijk Eerste semester Modellen en methoden in medische ethiek

Nadere informatie

Omgaan met vrijheid en dwang in de geestelijke gezondheidszorg: een ethisch advies

Omgaan met vrijheid en dwang in de geestelijke gezondheidszorg: een ethisch advies e s s a y Omgaan met vrijheid en dwang in de geestelijke gezondheidszorg: een ethisch advies a. l i é g e o i s, m. e n e m a n samenvatting Dit artikel is de weergave van het ethische advies van de Werkgroep

Nadere informatie

Over: Kortsluiting in mijn hoofd auteur: Brenda Froyen

Over: Kortsluiting in mijn hoofd auteur: Brenda Froyen ERVARINGEN IN DE PSYCHIATRIE Dokter Marc Hebbrecht, ASSTER Sint-Truiden & UC KU Leuven, campus Kortenberg Leerstoel Medische Ethiek, 29 januari 2015 Over: Kortsluiting in mijn hoofd auteur: Brenda Froyen

Nadere informatie

Voorafgaande zorgplanning - juridische omkadering -

Voorafgaande zorgplanning - juridische omkadering - Voorafgaande zorgplanning - juridische omkadering - Sylvie Tack 23 april 2014 Doctor in de Rechten Advocaat Praktijkassistent Gezondheidsrecht Overzicht Inleiding Wat is voorafgaande zorgplanning? Wat

Nadere informatie

ZNA Ombudsdienst Wat zijn jouw rechten als patiënt? Informatie voor patiënten

ZNA Ombudsdienst Wat zijn jouw rechten als patiënt? Informatie voor patiënten ZNA Ombudsdienst Wat zijn jouw rechten als patiënt? Informatie voor patiënten 2 Wat zijn jouw rechten als patiënt? Wat zijn jouw rechten als patiënt? 3 Wat zijn je rechten als patiënt? > > De zorgverlener

Nadere informatie

Omgaan met een vraag naar euthanasie

Omgaan met een vraag naar euthanasie Home Vrijzicht vzw vzw Werkgroep Datum nieuwsbrief Ethiek Juni 2006 Omgaan met een vraag naar euthanasie Ethisch advi es Ethisch advies Home Vrijzicht vzw Veurnseweg 538 8906 Elverdinge Tel 057/22 41 80

Nadere informatie

Bemoeizorg in de geestelijke gezondheidszorg

Bemoeizorg in de geestelijke gezondheidszorg Begeleidingscommissie Ethiek Geestelijke Gezondheidszorg Broeders van Liefde Ethisch advies Bemoeizorg in de geestelijke gezondheidszorg November 2014 Bemoeizorg is een relatief nieuwe naam voor een vorm

Nadere informatie

Palliatieve zorg: Ethiek

Palliatieve zorg: Ethiek Palliatieve zorg: Ethiek Hogeschool van Amsterdam Naam: Lauri Linn Konter Studentnr: 500642432 Klas: Lv12-2E2 Jaar: 2012-2013 Docent: P. Vleugels Inhoudsopgave Inleiding Blz: 3 Omschrijving praktijksituatie

Nadere informatie

Veilige zorg voor mensen met dementie

Veilige zorg voor mensen met dementie Veilige zorg voor mensen met dementie Veilige zorg voor mensen met dementie Mensen met dementie zorg willen wij zorg geven in een veilige omgeving, die zoveel mogelijk recht doet aan de mogelijkheden voor

Nadere informatie

Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid. Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven

Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid. Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven INLEIDING Verbreding van ethische reflectie in gezondheidszorg Perspectiefverandering: zorg

Nadere informatie

Rechten van de patiënt?

Rechten van de patiënt? Rechten van de patiënt? Belangrijke Belgische wetgevende initiatieven rond de eeuwwisseling Euthanasiewet 2002 Wet Patiëntenrechten 2002 Wet Palliatieve Zorg 2002 Recht op correcte informatie over zijn

Nadere informatie

DE CONVENTIE MENSENRECHTEN EN BIOGENEESKUNDE VAN DE RAAD VAN EUROPA

DE CONVENTIE MENSENRECHTEN EN BIOGENEESKUNDE VAN DE RAAD VAN EUROPA DE CONVENTIE MENSENRECHTEN EN BIOGENEESKUNDE VAN DE RAAD VAN EUROPA INHOUD EN GEVOLGEN VOOR PATIENTEN EN HULPVERLENERS H. NYS (editor) INTERSENTIA RECHTSWETENSCHAPPEN Antwerpen Groningen INHOUDSTAFEL pg

Nadere informatie

DEFINITIES WELKE RECHTEN HEB JE ALS PATIËNT?

DEFINITIES WELKE RECHTEN HEB JE ALS PATIËNT? Als patiënt heb je heel wat rechten. Een patiënt ben je, ook al ben je niet echt ziek, bijvoorbeeld bij een bezoek aan je tandarts, apotheker, kinesitherapeut, Op 22 augustus 2002 keurde het federaal parlement

Nadere informatie

Begeleiding van psychiatrische patiënten met een verzoek tot euthanasie in een niet-terminale situatie

Begeleiding van psychiatrische patiënten met een verzoek tot euthanasie in een niet-terminale situatie WERKGROEP ETHIEK IN DE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG BROEDERS VAN LIEFDE Ethisch advies Begeleiding van psychiatrische patiënten met een verzoek tot euthanasie in een niet-terminale situatie Januari 2006

Nadere informatie

VANDAAG ZORGEN VOOR MORGEN

VANDAAG ZORGEN VOOR MORGEN VANDAAG ZORGEN VOOR MORGEN BROCHURE VROEGTIJDIGE ZORGPLANNING Beste bewoner, Dat is immers onze zorg: betrokken zijn op u en uw naasten en u zoveel als mogelijk gelukkig zien. Wij zijn blij dat u koos

Nadere informatie

Bijlage 9. Stappenplan bij beoordeling van wilsbekwaamheid

Bijlage 9. Stappenplan bij beoordeling van wilsbekwaamheid Bijlage 9 Stappenplan bij beoordeling van wilsbekwaamheid Dit Stappenplan biedt een toetsingskader aan hulpverleners die zich een oordeel moeten vormen over de wilsbekwaamheid van een patiënt. Afhankelijk

Nadere informatie

Jehova s Getuigen en het ontvangen van bloed(producten) in het Slingeland ziekenhuis

Jehova s Getuigen en het ontvangen van bloed(producten) in het Slingeland ziekenhuis 1 Jehova s Getuigen en het ontvangen van bloed(producten) in het Slingeland ziekenhuis Algemeen Op religieuze gronden verwerpen Jehova s Getuigen het toedienen van bloed(producten). In dit document wordt

Nadere informatie

Bopz beleid. Informatie over opname op een psychogeriatrische (pg)afdeling, beleid en klachtenregeling. vit0032_brochure BOPZ-07.indd :22

Bopz beleid. Informatie over opname op een psychogeriatrische (pg)afdeling, beleid en klachtenregeling. vit0032_brochure BOPZ-07.indd :22 Bopz beleid Informatie over opname op een psychogeriatrische (pg)afdeling, beleid en klachtenregeling vit0032_brochure BOPZ-07.indd 1 16-08-12 14:22 In deze brochure informeren wij u over de Wet Bijzondere

Nadere informatie

Opname op een BOPZ-afdeling met mogelijk vrijheidsbeperkende maatregelen

Opname op een BOPZ-afdeling met mogelijk vrijheidsbeperkende maatregelen Opname op een BOPZ-afdeling met mogelijk vrijheidsbeperkende maatregelen Inleiding Met deze folder geven we u inzicht in het beleid van De Wever met betrekking tot opname op een BOPZ-afdeling met mogelijk

Nadere informatie

Advanced care planning in cardiogeriatrie. Gert Ghijsebrechts Huisarts Cardio 2010

Advanced care planning in cardiogeriatrie. Gert Ghijsebrechts Huisarts Cardio 2010 Advanced care planning in cardiogeriatrie Gert Ghijsebrechts Huisarts Cardio 2010 Hartcentrum De wet op de patiëntenrechten (2002) Recht op kwaliteitsvolle dienstverstrekking Behandeling die meeste kwaliteit

Nadere informatie

In deze brochure zetten we de belangrijkste rechten en plichten op een rij:

In deze brochure zetten we de belangrijkste rechten en plichten op een rij: UW RECHTEN ALS CLIËNT BIJ GGZ WNB INLEIDING Als u na uw aanmelding besluit tot een behandeling bij GGZ WNB, maken we daarover afspraken met u. Die worden vastgelegd in het behandelplan. Daarin staat voor

Nadere informatie

VROEGTIJDIGE ZORGPLANNING - VEEL GESTELDE VRAGEN

VROEGTIJDIGE ZORGPLANNING - VEEL GESTELDE VRAGEN VROEGTIJDIGE ZORGPLANNING - VEEL GESTELDE VRAGEN VROEGTIJDIGE ZORGPLANNING Wat is vroegtijdige zorgplanning? Patiënten en de hulpverleners hebben niet altijd gelijklopende ideeën, verwachtingen en percepties

Nadere informatie

Opname op een BOPZ-afdeling met mogelijk vrijheidsbeperkende maatregelen

Opname op een BOPZ-afdeling met mogelijk vrijheidsbeperkende maatregelen Opname op een BOPZ-afdeling met mogelijk vrijheidsbeperkende maatregelen INLEIDING Met deze folder geven we u inzicht in het beleid van De Wever met betrekking tot opname op een BOPZ-afdeling met mogelijk

Nadere informatie

Axel Liégeois. Waarden in dialoog Ethiek in de zorg

Axel Liégeois. Waarden in dialoog Ethiek in de zorg Waarden in dialoog Axel Liégeois Waarden in dialoog Ethiek in de zorg Inhoud Voorwoord 7 Inleiding 9 hoofdstuk 1 Ethiek en zorgrelatie 15 hoofdstuk 2 Relationeel personalisme 33 hoofdstuk 3 Waarden, dialoog

Nadere informatie

Drang en dwang in de zorg aan verslaafde zwangere vrouwen in het belang van het toekomstige kind. Een ethische handreiking

Drang en dwang in de zorg aan verslaafde zwangere vrouwen in het belang van het toekomstige kind. Een ethische handreiking Drang en dwang in de zorg aan verslaafde zwangere vrouwen in het belang van het toekomstige kind Een ethische handreiking J.Boonekamp W. Dondorp R. Berghmans G. de Wert Universiteit Maastricht/CAPHRI Juni

Nadere informatie

juridisch toekomstbestendig?

juridisch toekomstbestendig? Mr.dr. Brenda Frederiks (VUmc) Vrijdag 4 november Vereniging voor Gezondheidsrecht, Utrecht Gedwongen zorg voor ouderen met dementie: juridisch toekomstbestendig? Inleiding Rechtspositie van ouderen met

Nadere informatie

De paradox van verantwoordelijkheid en autonomie. Leentje De Wachter Coördinator stimul Lubbeek Lector, filosofie en ethiek, UC Leuven-Limburg

De paradox van verantwoordelijkheid en autonomie. Leentje De Wachter Coördinator stimul Lubbeek Lector, filosofie en ethiek, UC Leuven-Limburg De paradox van verantwoordelijkheid en autonomie Leentje De Wachter Coördinator stimul Lubbeek Lector, filosofie en ethiek, UC Leuven-Limburg OVERZICHT 1. Maatschappelijke context 2. Probleemstelling de

Nadere informatie

In actie met patiëntenrechten!

In actie met patiëntenrechten! In actie met patiëntenrechten! In 2012 bestaat de Wet op de Patiëntenrechten 10 jaar. Het Vlaams Patiëntenplatform vzw ervaart dat deze wet nog steeds niet gekend is. De meeste patiënten en zorgverleners

Nadere informatie

Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding

Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf woonzorg en dagbesteding 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Wanneer wordt onvrijwillige zorg toegepast? 4 3. De wetgeving 5 3.1 Wet bijzondere

Nadere informatie

Prof. Chris Gastmans

Prof. Chris Gastmans www.hhzhlier.be 1 h.-hartziekenhuis vzw IS ER NOG PLAATS VOOR EEN NATUURLIJKE, ONTHAASTE DOOD? Prof. Chris Gastmans Ethicus, KU Leuven www.hhzhlier.be 2 Het nieuwe sterven Kort Kwaliteitsvol tot het einde

Nadere informatie

Rechten en plichten. van patiënt en zorgverlener

Rechten en plichten. van patiënt en zorgverlener Rechten en plichten van patiënt en zorgverlener Inhoudsopgave Wet op Geneeskundige Behandelovereenkomst (WGBO) 3 Rechten en plichten van patiënten 3 Rechten patiënt 3 Plichten patiënt 6 Rechten en plichten

Nadere informatie

IN DE GEZONDHEIDSZORG

IN DE GEZONDHEIDSZORG BASISBOEK ETHIEK & RECHT IN DE GEZONDHEIDSZORG JOHAN LEGEMAATE & GUY WIDDERSHOVEN [ REDACTIE] B O OM Inhoud Voorwoord 11 1 Een inleiding over de ethiek Guy Widdershoven 1.1 Inleiding 15 1.2 Betekenis van

Nadere informatie

Wilsverklaring-wilsbeschikkinglevenstestament. Juridische aspecten Herman NYS

Wilsverklaring-wilsbeschikkinglevenstestament. Juridische aspecten Herman NYS Wilsverklaring-wilsbeschikkinglevenstestament Juridische aspecten Herman NYS Plan uiteenzetting Het begrippenkader De juridische duiding Het Belgisch recht (Tussentijdse) Besluiten Het begrippenkader Complexe

Nadere informatie

22 AUGUSTUS Wet betreffende de rechten van de patiënt. (B.S. 26/09/2002)

22 AUGUSTUS Wet betreffende de rechten van de patiënt. (B.S. 26/09/2002) 22 AUGUSTUS 2002. - Wet betreffende de rechten van de patiënt. (B.S. 26/09/2002) HOOFDSTUK I. - Algemene bepaling. Artikel 1. Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet.

Nadere informatie

Informatie uitwisselen bij het samenwerken in de geestelijke gezondheidszorg

Informatie uitwisselen bij het samenwerken in de geestelijke gezondheidszorg BEGELEIDINGSCOMMISSIE ETHIEK GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG BROEDERS VAN LIEFDE Ethisch advies Informatie uitwisselen bij het samenwerken in de geestelijke gezondheidszorg September 2009 Meer dan vijftien

Nadere informatie

COMMUNICEREN OVER HET LEVENSEINDE : WAAROM???

COMMUNICEREN OVER HET LEVENSEINDE : WAAROM??? Ik wil niet leven zoals een plant Als ik mijn familie niet meer ken, wil ik liever dood Ik wil niet afzien! Mijn broer denkt zus, en ik zo, wat moeten we nu doen? Hebben wij nu wel de juiste keuzes gemaakt?

Nadere informatie

Geestelijk gezondheidsrecht 2:

Geestelijk gezondheidsrecht 2: Geestelijk gezondheidsrecht 2: patientenrechten/mensenrechten / subjectieve rechten A. Patiëntenrechten Van object tot actor Historische achtergrond, bronnen Nürnburg: nazistische ontsporing geneeskunde

Nadere informatie

Wet betreffende de rechten van de patiënt

Wet betreffende de rechten van de patiënt Wet betreffende de rechten van de patiënt ALBERT II, Koning der Belgen, Aan allen die nu zijn en hierna wezen zullen, Onze Groet. De Kamers hebben aangenomen en Wij bekrachtigen hetgeen volgt : HOOFDSTUK

Nadere informatie

22 AUGUSTUS Wet betreffende de rechten van de patiënt (1)

22 AUGUSTUS Wet betreffende de rechten van de patiënt (1) 22 AUGUSTUS 2002. - Wet betreffende de rechten van de patiënt (1) BS : 26-09-2002 in voege vanaf 06-10-2002 Gewijzigd door: Wet 24/11/2004 BS 17/10/2005 Wet (I) 13/12/2006 BS 22/12/2006 Wet 23/05/2013

Nadere informatie

Euthanasie en hulp bij zelfdoding. Folder voor cliënten en hun familie/naasten

Euthanasie en hulp bij zelfdoding. Folder voor cliënten en hun familie/naasten Euthanasie en hulp bij zelfdoding Folder voor cliënten en hun familie/naasten Euthanasie, ofwel de keuze om het leven te beëindigen, is misschien wel de meest ingrijpende keuze die mensen kunnen maken.

Nadere informatie

Www.wilsverklaring.be

Www.wilsverklaring.be Www.wilsverklaring.be Wegwijs in het web van de wilsverklaringen Herman Nys * en Bart Hansen ** 1. Inleiding In de maatschappelijke discussie over het levenseinde speelt er één constante: patiënten hebben

Nadere informatie

Dr. Marc Desmet Palliatieve Dienst Virga Jesseziekenhuis Hasselt

Dr. Marc Desmet Palliatieve Dienst Virga Jesseziekenhuis Hasselt Dr. Marc Desmet Palliatieve Dienst Virga Jesseziekenhuis Hasselt Inhoud Codes Beperking Therapie Vroegtijdige zorgplanning (VZP) Wilsverklaringen Vertegenwoordiger / vertrouwenspersoon = middelen (geen

Nadere informatie

Acute psychiatrie voor de acute internist. Joris J.B. van der Vlugt Ziekenhuis psychiater

Acute psychiatrie voor de acute internist. Joris J.B. van der Vlugt Ziekenhuis psychiater Acute psychiatrie voor de acute internist Joris J.B. van der Vlugt Ziekenhuis psychiater Inhoud Wilsbekwaamheid beoordeling Indicaties voor psychiatrische opname na TS Wilsonbekwaamheid Bij wilsonbekwaamheid

Nadere informatie

GRENZEN IN HET BIEDEN VAN ZORG : DE PRAKTIJK..

GRENZEN IN HET BIEDEN VAN ZORG : DE PRAKTIJK.. GRENZEN IN HET BIEDEN VAN ZORG : DE PRAKTIJK.. Katrien Naudts Diensthoofd Zorgkwaliteit Domeinverantwoordelijke Ethisch zorg verlenen 1 Overzicht 1.Inleiding 2.Onderzoek Artevelde Hogeschool 3.Stappenplan

Nadere informatie

tien jaar controversiële euthanasiewet?

tien jaar controversiële euthanasiewet? tien jaar controversiële euthanasiewet? tien jaar aanloop naar meer inspraak en zelfbeschikking van ernstig zieken Wim Distelmans sinds 2002: België sinds 2002: België enige land ter wereld met 3 wetten

Nadere informatie

Vroegtijdige Zorgplanning

Vroegtijdige Zorgplanning Vroegtijdige Zorgplanning Theoretisch kader Dr Ruth Piers Dienst Geriatrie UZ Gent 1 Inleiding Wetgevend kader MAAR praktijk Kanttekeningen vanuit de patiënt Kanttekeningen vanuit de zorgverstrekkers Toegepast

Nadere informatie

Wils (on) bekwaamheid. Rechtsbescherming voor demen1epa1ënten. Wilsonbekwaamheid. Wat doet een mentor? 24-11-2010. Wie stelt wilsonbekwaamheid vast?

Wils (on) bekwaamheid. Rechtsbescherming voor demen1epa1ënten. Wilsonbekwaamheid. Wat doet een mentor? 24-11-2010. Wie stelt wilsonbekwaamheid vast? Wils (on) bekwaamheid Rechtsbescherming voor demen1epa1ënten Wat is dat? Wie stelt wilsonbekwaamheid vast? Welke bescherming is mogelijk? Mentorschap Bewindvoering Curatele Volmacht Vertegenwoordiging

Nadere informatie

Vroegtijdige zorgplanning

Vroegtijdige zorgplanning Vroegtijdige zorgplanning Manu Keirse Hoogleraar, Faculteit der Geneeskunde KU Leuven Ondervoorzitter Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen Het levenseinde voorzien 74 % sterven in zorgvoorzieningen 1/3

Nadere informatie

Ruimte voor relaties Ethisch verantwoorde ouderenzorg

Ruimte voor relaties Ethisch verantwoorde ouderenzorg Ruimte voor relaties Ethisch verantwoorde ouderenzorg Chris GASTMANS KU Leuven Zorgnet Icuro chris.gastmans@kuleuven.be Mijn inspiratiebronnen Personalistische ethiek de mens centraal Verpleegkundige ethiek

Nadere informatie

BIJLAGEN (website) Bijlage 1: Stroomdiagram voor de implementatie van vroegtijdige zorgplanning in woon- en zorgcentra.

BIJLAGEN (website) Bijlage 1: Stroomdiagram voor de implementatie van vroegtijdige zorgplanning in woon- en zorgcentra. BIJLAGEN (website) Bijlage 1: Stroomdiagram voor de implementatie van vroegtijdige zorgplanning in woon- en zorgcentra. 1 2 Bijlage 2: Gesprekssjablonen (naar M. Keirse) STAPPENPLAN VOOR BESPREKING VAN

Nadere informatie

JURIDISCHE OMKADERING VAN MAATSCHAPPELIJKE EVOLUTIE NAAR MEER ZELFBESCHIKKING, VROEGTIJDIGE ZORGPLANNING EN ONDERSTEUNING BIJ WILSONBEKWAAMHEID

JURIDISCHE OMKADERING VAN MAATSCHAPPELIJKE EVOLUTIE NAAR MEER ZELFBESCHIKKING, VROEGTIJDIGE ZORGPLANNING EN ONDERSTEUNING BIJ WILSONBEKWAAMHEID JURIDISCHE OMKADERING VAN MAATSCHAPPELIJKE EVOLUTIE NAAR MEER ZELFBESCHIKKING, VROEGTIJDIGE ZORGPLANNING EN ONDERSTEUNING BIJ WILSONBEKWAAMHEID Luc Goutry Ere-Volksvertegenwoordiger HET MAATSCHAPPELIJK

Nadere informatie

Thema wilsbekwaamheid Doelgroep LVB

Thema wilsbekwaamheid Doelgroep LVB Thema wilsbekwaamheid Doelgroep LVB Mr.dr. Brenda Frederiks Universitair docent gezondheidsrecht/senior onderzoeker Regionaal Bopz-overleg Donderdag 17 april, Noordwijk Relevantie wilsbekwaamheid (1) Thematische

Nadere informatie

GEDRAGSRICHTLIJNEN ZORGVERLENERS

GEDRAGSRICHTLIJNEN ZORGVERLENERS GEDRAGSRICHTLIJNEN ZORGVERLENERS voor leden van de Samenwerkende Professionele Organisaties Thuiszorg (SPOT) Vereniging Samenwerkende Professionele Organisaties Thuiszorg (SPOT) Wilhelminalaan 3, 3743

Nadere informatie

Thema avond euthanasie en dementie Ad Römkens: voorzitter commissie ethiek geestelijk verzorger, zorgethicus

Thema avond euthanasie en dementie Ad Römkens: voorzitter commissie ethiek geestelijk verzorger, zorgethicus Hartelijk welkom Thema avond euthanasie en dementie Ad Römkens: voorzitter commissie ethiek geestelijk verzorger, zorgethicus Inhoud avond 1 Inleiding op thema m.b.v. presentatie 2 filmdocumentaire: Als

Nadere informatie

Patiëntenrechten en -plichten

Patiëntenrechten en -plichten Patiëntenrechten en -plichten Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Rechten 1 Het recht op informatie 1 Uitzondering op informatieplicht van de hulpverlener 2 Het recht niet te weten

Nadere informatie

CAT B / Cursusafhankelijke toets

CAT B / Cursusafhankelijke toets Oefentoets CAT B1.2.4 0809 / Cursusafhankelijke toets Cursus B1.2 4 0708 het verhaal van de patiënt Cursuscoördinator dr. A.K. Oderwald 4 Opdrachten, gesloten boek, open vragen, MET antwoord aanwijzingen

Nadere informatie

De zwangere wenst andere zorg dan de zorgverlener adviseert. Hoe gaan we binnen het geboortecentrum IJsselland hiermee om?

De zwangere wenst andere zorg dan de zorgverlener adviseert. Hoe gaan we binnen het geboortecentrum IJsselland hiermee om? De zwangere wenst andere zorg dan de zorgverlener adviseert Hoe gaan we binnen het geboortecentrum IJsselland hiermee om? Wat verstaan we onder andere zorg in dit kader? Waarom nemen zwangeren andere

Nadere informatie

VERANDERINGEN BINNEN HET

VERANDERINGEN BINNEN HET VERANDERINGEN BINNEN HET VERPLEEGKUNDIG LANDSCHAP Verpleegkunde en Geestelijke Gezondheidszorg Trends Vermaatschappelijking van zorg Individualisering van zorg, patiënt wordt mondiger GGZ-problemen komen

Nadere informatie

Ethische aspecten bij adolescenten in de gezondheidszorg

Ethische aspecten bij adolescenten in de gezondheidszorg Ethische aspecten bij adolescenten in de gezondheidszorg Problematiek van de consultaties Prof. Dr. Michel Deneyer, MD, PhD Opbouw 2 casussen (Theorie) Studie omtrent adolescenten en WPR Besluit - Aanbevelingen

Nadere informatie