AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK?"

Transcriptie

1 AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK? PATIËNTENRECHTEN EN ETHIEK IN DE PSYCHIATRIE AXEL LIÉGEOIS Inleiding Verschillende benaderingen van de zorgrelatie Ethische beschouwingen bij de Wet Patiëntenrechten Casus Toestemming en overleg Vertegenwoordiging en wilsbekwaamheid Vrijheid en dwang Besluit Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 1

2 INLEIDING Wet betreffende de rechten van de patiënt Basisrechten voor elke patiënt in één wet Interdisciplinariteit Recht Ethiek Psychiatrie Autonomie als hoeksteen van de wet! Autonomie als struikelblok in de zorg? Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 2

3 Verschillende benaderingen van de zorgrelatie BENADERING VANUIT ZORGVERLENERS Professionele verantwoordelijkheid van zorgverleners Deskundigheid en betrokkenheid Verantwoording door waarde van zorgverlening Hippocratische traditie Weldoen en niet-schaden Religies en Kerken Gevaar van paternalisme Onvoldoende inspraak van patiënt Voorwaarde van wilsbekwaamheid? Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 3

4 Verschillende benaderingen van de zorgrelatie BENADERING VANUIT PATIËNT Eigen verantwoordelijkheid van de patiënt Geïnformeerde toestemming Verantwoording door waarde van autonomie Verlichtingstraditie Emancipatorische beweging Uitgangspunt in gezondheidszorg en Wet Patiëntenrechten Probleem van wilsonbekwaamheid Onvoldoende inzicht van patiënt? Zorgverleners als uitvoerders van wensen? Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 4

5 Verschillende benaderingen van de zorgrelatie BENADERING VANUIT RELATIE Mens niet alleen individu, maar ook persoon Personalisme van Louis Janssens Waardigheid van menselijke persoon, integraal benaderd lichamelijk psychisch spiritueel relationeel sociaal cultureel ecologisch dynamisch Relatie tussen zorgverleners, patiënt en/of familie Betrokkenheid omgeving Gezamenlijke verantwoordelijkheid Verantwoording door overleg Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 5

6 ETHISCHE BESCHOUWINGEN BIJ WET PATIËNTENRECHTEN Functies van ethiek tegenover recht Kritisch opbouwende functie Kritisch bevragende functie Kritisch aanvullende functie Drie thema s Toestemming en overleg Vertegenwoordiging en wilsbekwaamheid Vrijheid en dwang Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 6

7 CASUS Peter zit op kot in Leuven en studeert aan de universiteit. Hij doet veel aan sport en heeft een vaste vriendin. Enige tijd geleden heeft hij echter een ernstige psychose doorgemaakt en werd hij in een psychiatrisch ziekenhuis opgenomen. Dankzij neuroleptica was hij er na enkele weken weer bovenop. De zorgverleners adviseerden hem de medicatie te blijven nemen om de kans op hervallen te verkleinen. Maar Peter vond de werking van psychofarmaca gevaarlijk: De medicatie maakt mij suf en mijn spieren stijf. Als ik die medicatie lang neem, zal ik langzaam sterven. Het is vergif! Enkele maanden later heeft Peter opnieuw een psychotische opstoot. Een stem in zijn hoofd geeft hem de opdracht een baanbrekende bijdrage te leveren tot zijn vakgebied. Hij wordt opgenomen, en de zorgverleners willen opnieuw neuroleptica toedienen. Peter weigert want hij is bang dood te gaan door de medicatie en zijn opdracht niet meer te kunnen volbrengen. De zorgverleners komen voor een dilemma te staan: moeten ze onder dwang medicatie toedienen of moeten ze de wens van Peter respecteren? Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 7

8 Toestemming en overleg WET: GEÏNFORMEERDE TOESTEMMING Recht om geïnformeerd, voorafgaandelijk en vrij toe te stemmen in iedere tussenkomst van de zorgverleners Expliciete of impliciete toestemming Schriftelijke toestemming Recht om toestemming te weigeren of in te trekken Geen invloed op recht op kwaliteitsvolle zorgverlening Recht op voorafgaande, schriftelijke weigering van toestemming Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 8

9 Toestemming en overleg BEVRAGING: PRINCIPE EN RELATIONEEL KARAKTER Impliciete toestemming Indien zorgverlener uit de gedragingen van patiënt redelijkerwijze diens toestemming kan afleiden Behalve bij expliciet verbaal of fysiek verzet? Uitholling van benadering vanuit patiënt Relationeel karakter Informeren niet wederkerig Toestemmen niet wederkering Niet alle partners betrokken Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 9

10 Toestemming en overleg AANVULLING: OVERLEG Informeren Patiënt en/of familie informeren zorgverleners over levensverhaal en wensen Zorgverleners informeren patiënt en/of familie over keuzemogelijkheden Motiveren Patiënt en/of familie motiveren zorgverleners voor eigen wensen en verlangens Zorgverleners motiveren patiënt en/of familie voor een keuzemogelijkheid zonder dwang Zorgverleners en patiënt en/of familie motiveren keuze Evalueren Zorgverleners, patiënt en/of familie evalueren keuze Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 10

11 Toestemming en overleg TERUGKOPPELING: OVERLEG ALS WEG TOT TOESTEMMING In overleg expliciete toestemming krijgen of impliciete toestemming redelijkerwijze afleiden uit gedragingen patiënt Schriftelijke toestemming noodzakelijk bij ingrijpende tussenkomsten: experimenten ernstige risico s levensgevaarlijk belangrijke onomkeerbare gevolgen Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 11

12 Vertegenwoordiging en wilsbekwaamheid WET: VERTEGENWOORDIGING VAN PATIËNT Minderjarigen ouders of voogd Meerderjarigen - Formele vertegenwoordiger - Informele vertegenwoordiger Echtgenoot of partner Meerderjarig kind, ouder, meerderjarige broer of zus - Belangenbehartiging door zorgverleners indien vertegenwoordiger niet wil of kan optreden indien meningsverschil tussen informele vertegenwoordigers Uitzonderingsclausule Afwijking van beslissing van vertegenwoordiger indien bedreiging leven of ernstige aantasting gezondheid patiënt Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 12

13 Vertegenwoordiging en wilsbekwaamheid BEVRAGING: KWALITEIT EN WILSBEKWAAMHEID? Procedurele aanpak: getrapt systeem Kwaliteit? Uitzonderingsclausule Inhoudelijke aanpak: vertrouwensrelatie en belangenbehartiging Wie oordeelt? Geen definitie van wilsbekwaamheid Oordeel over wilsbekwaamheid bij zorgverleners Uitholling van benadering vanuit patiënt Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 13

14 Vertegenwoordiging en wilsbekwaamheid AANVULLING: CRITERIA VOOR WILSBEKWAAMHEID Begripsvermogen Begrijpen van informatie Toetsen in dialoog Oordeelsvermogen Overwogen kiezen door afwegen van voor- en nadelen Toetsen in dialoog Gradueel concept van wilsbekwaamheid Valkuilen voor de zorgverleners Geen nuancering in tijd en ruimte Manipulatie van de informatie Verschillende keuze Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 14

15 Vrijheid en dwang WET: GEEN DWANG, GEEN REGELING In principe geen dwang maar geïnformeerde toestemming Geen expliciete regeling van dwang Wel impliciete regeling van dwang Dwang met toestemming vertegenwoordiger Formele en informele vertegenwoordiger Belangenbehartiging door zorgverleners Uitzonderingsclausule Dwang bij een spoedgeval Onmiddellijk elke noodzakelijke tussenkomst in belang van gezondheid van patiënt indien spoedgeval en geen voorafgaande wilsverklaring Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 15

16 Vrijheid en dwang AANVULLING: CRITERIA VOOR DWANG Onvoldoende wilsbekwaamheid: dwang als kader voor bevorderen wilsbekwaamheid Dreiging van ernstige schade - Aan gezondheid patiënt: dwang gericht op zorg voor problematiek patiënt - Aan fysieke of psychische integriteit patiënt of ander: dwang gericht op bescherming integriteit - Aan zorgklimaat: - dwang gericht op bescherming zorgklimaat Proportionaliteit tussen graad dwang en ernst schade Niet méér en niet langer dwang dan noodzakelijk Geen alternatieven die schade vermijden met minder dwang Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 16

17 Vrijheid en dwang AANVULLING: UITVOERING VAN DWANG Respect voor waardigheid van de mens Uitgaan van grondhouding van respect Cliënt aanspreken en informeren Aandacht voor beleving Verschillende betekenissen aan vrijheidsbeperking of dwang Beluisteren en verhelderen van gevoelens en emoties Kritische houding tegenover procedures en protocollen Toetsen op menswaardigheid in particuliere situatie Geheel van niet te vergeten aandachtspunten Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 17

18 Vrijheid en dwang TERUGKOPPELING: CRITERIA IN DE WETGEVING Europees Verdrag Mensenrechten en Biogeneeskunde Ingreep zonder toestemming indien - Ernstige psychiatrische stoornis - Ingreep gericht op behandeling van stoornis - Dreiging van ernstige schade aan gezondheid patiënt Belgische Wet Bescherming van Persoon van Geesteszieke Gedwongen opname indien - Geen andere geschikte behandeling - Ten aanzien van een geesteszieke - De toestand zulks vereist: ofwel ernstig gevaar voor zijn gezondheid en veiligheid ofwel ernstige bedreiging voor andermans leven of integriteit Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 18

19 BESLUIT Principieel Uitgangspunt: benadering vanuit patiënt Integratie: benadering vanuit zorgverleners Aanvulling: personalistische visie Praktisch Aanvulling van toestemming met overleg Mogelijkheid tot afwijking van beslissing van vertegenwoordiger Aanvulling met criteria voor wilsbekwaamheid Aanvulling met criteria voor dwang Van individualistische naar relationele opvatting van autonomie Axel Liégeois KU Leuven Patiëntenrechten en Ethiek in de Psychiatrie 19

Omgaan met vrijheid en dwang in de geestelijke gezondheidszorg

Omgaan met vrijheid en dwang in de geestelijke gezondheidszorg WERKGROEP ETHIEK IN DE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG BROEDERS VAN LIEFDE Ethisch advies Omgaan met vrijheid en dwang in de geestelijke gezondheidszorg Maart 2003 Voorwoord Eén van de kernproblemen in de

Nadere informatie

Autonomie en afhankelijkheid in de langdurige zorg

Autonomie en afhankelijkheid in de langdurige zorg Sint-Niklaas, P.C. Sint-Hiëronymus 13 november 2014 Autonomie en afhankelijkheid in de langdurige zorg Een pleidooi voor verbondenheid en verantwoordelijkheid Axel Liégeois KU Leuven Broeders van Liefde

Nadere informatie

VERDUIDELIJKING WETGEVING ROND HET LEVENSEINDE

VERDUIDELIJKING WETGEVING ROND HET LEVENSEINDE VERDUIDELIJKING WETGEVING ROND HET LEVENSEINDE Alle wetteksten en/of documenten, beschreven in dit document zijn te downloaden op www.palliatieve.org > professionele gebruiker > wetgeving en documenten

Nadere informatie

Zorg in vrijheid. Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie. Versie 4

Zorg in vrijheid. Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie. Versie 4 Zorg in vrijheid Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie Versie 4 Inleiding Vrijheid is voor de meeste mensen in Nederland een gegeven. Toch komt het in zorginstellingen

Nadere informatie

Wilsverklaring invullen. Juridische informatie. Manu Keirse Hoogleraar Faculteit der Geneeskunde, KULeuven

Wilsverklaring invullen. Juridische informatie. Manu Keirse Hoogleraar Faculteit der Geneeskunde, KULeuven Wilsverklaring invullen Juridische informatie Manu Keirse Hoogleraar Faculteit der Geneeskunde, KULeuven Meer dan levenseinde Mijn gezondheidszorg Levenseinde Regelingen nadien zoals: afstaan organen,

Nadere informatie

Voorafgaande zorgplanning en wilsverklaringen. Christophe Lemmens Advocaat Dewallens & partners Gastprofessor UAntwerpen

Voorafgaande zorgplanning en wilsverklaringen. Christophe Lemmens Advocaat Dewallens & partners Gastprofessor UAntwerpen Voorafgaande zorgplanning en wilsverklaringen Christophe Lemmens Advocaat Dewallens & partners Gastprofessor UAntwerpen 1 Overzicht Begrippenkader Positieve wilsverklaring Euthanasieverklaring Negatieve

Nadere informatie

DEFINITIES WELKE RECHTEN HEB JE ALS PATIËNT?

DEFINITIES WELKE RECHTEN HEB JE ALS PATIËNT? Als patiënt heb je heel wat rechten. Een patiënt ben je, ook al ben je niet echt ziek, bijvoorbeeld bij een bezoek aan je tandarts, apotheker, kinesitherapeut, Op 22 augustus 2002 keurde het federaal parlement

Nadere informatie

Inschatting wilsbekwaamheid volgens KNMG richtlijn

Inschatting wilsbekwaamheid volgens KNMG richtlijn Naam patiënt:.. Geboortedatum patiënt:... Naam afnemer: Datum afname: Inschatting wilsbekwaamheid volgens KNMG richtlijn 1. Wilsbekwaamheid wordt altijd beoordeeld ter zake een bepaald onderzoek of bepaalde

Nadere informatie

Gedwongen opname en verslaving Dr Anne Van Duyse - De Sleutel en PC Sint Jan Baptist

Gedwongen opname en verslaving Dr Anne Van Duyse - De Sleutel en PC Sint Jan Baptist Gedwongen opname en verslaving Dr Anne Van Duyse - De Sleutel en PC Sint Jan Baptist Deel 1: Wet op de gedwongen opname Deel 2: problematisch middelengebruik Toetsing van de wet bij verslaving Geesteszieke

Nadere informatie

Bijlage 9. Stappenplan bij beoordeling van wilsbekwaamheid

Bijlage 9. Stappenplan bij beoordeling van wilsbekwaamheid Bijlage 9 Stappenplan bij beoordeling van wilsbekwaamheid Dit Stappenplan biedt een toetsingskader aan hulpverleners die zich een oordeel moeten vormen over de wilsbekwaamheid van een patiënt. Afhankelijk

Nadere informatie

Palliatieve zorg: Ethiek

Palliatieve zorg: Ethiek Palliatieve zorg: Ethiek Hogeschool van Amsterdam Naam: Lauri Linn Konter Studentnr: 500642432 Klas: Lv12-2E2 Jaar: 2012-2013 Docent: P. Vleugels Inhoudsopgave Inleiding Blz: 3 Omschrijving praktijksituatie

Nadere informatie

Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid. Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven

Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid. Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven INLEIDING Verbreding van ethische reflectie in gezondheidszorg Perspectiefverandering: zorg

Nadere informatie

Bemoeizorg in de geestelijke gezondheidszorg

Bemoeizorg in de geestelijke gezondheidszorg Begeleidingscommissie Ethiek Geestelijke Gezondheidszorg Broeders van Liefde Ethisch advies Bemoeizorg in de geestelijke gezondheidszorg November 2014 Bemoeizorg is een relatief nieuwe naam voor een vorm

Nadere informatie

Drang en dwang in de zorg aan verslaafde zwangere vrouwen in het belang van het toekomstige kind. Een ethische handreiking

Drang en dwang in de zorg aan verslaafde zwangere vrouwen in het belang van het toekomstige kind. Een ethische handreiking Drang en dwang in de zorg aan verslaafde zwangere vrouwen in het belang van het toekomstige kind Een ethische handreiking J.Boonekamp W. Dondorp R. Berghmans G. de Wert Universiteit Maastricht/CAPHRI Juni

Nadere informatie

Www.wilsverklaring.be

Www.wilsverklaring.be Www.wilsverklaring.be Wegwijs in het web van de wilsverklaringen Herman Nys * en Bart Hansen ** 1. Inleiding In de maatschappelijke discussie over het levenseinde speelt er één constante: patiënten hebben

Nadere informatie

Vrijheidsbeperking bij personen met een handicap

Vrijheidsbeperking bij personen met een handicap WERKGROEP ETHIEK IN DE ORTHO(PED)AGOGISCHE ZORG BROEDERS VAN LIEFDE Ethisch advies September 2005 Vrijheidsbeperking bij personen met een handicap INTEGRALE VERSIE 1. Inleiding Eén van de kernproblemen

Nadere informatie

COMMUNICEREN OVER HET LEVENSEINDE : WAAROM???

COMMUNICEREN OVER HET LEVENSEINDE : WAAROM??? Ik wil niet leven zoals een plant Als ik mijn familie niet meer ken, wil ik liever dood Ik wil niet afzien! Mijn broer denkt zus, en ik zo, wat moeten we nu doen? Hebben wij nu wel de juiste keuzes gemaakt?

Nadere informatie

Geestelijk gezondheidsrecht 2:

Geestelijk gezondheidsrecht 2: Geestelijk gezondheidsrecht 2: patientenrechten/mensenrechten / subjectieve rechten A. Patiëntenrechten Van object tot actor Historische achtergrond, bronnen Nürnburg: nazistische ontsporing geneeskunde

Nadere informatie

Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding

Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf woonzorg en dagbesteding 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Wanneer wordt onvrijwillige zorg toegepast? 4 3. De wetgeving 5 3.1 Wet bijzondere

Nadere informatie

Vroegtijdige zorgplanning

Vroegtijdige zorgplanning Vroegtijdige zorgplanning Manu Keirse Hoogleraar, Faculteit der Geneeskunde KU Leuven Ondervoorzitter Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen Het levenseinde voorzien 74 % sterven in zorgvoorzieningen 1/3

Nadere informatie

Wils (on) bekwaamheid. Rechtsbescherming voor demen1epa1ënten. Wilsonbekwaamheid. Wat doet een mentor? 24-11-2010. Wie stelt wilsonbekwaamheid vast?

Wils (on) bekwaamheid. Rechtsbescherming voor demen1epa1ënten. Wilsonbekwaamheid. Wat doet een mentor? 24-11-2010. Wie stelt wilsonbekwaamheid vast? Wils (on) bekwaamheid Rechtsbescherming voor demen1epa1ënten Wat is dat? Wie stelt wilsonbekwaamheid vast? Welke bescherming is mogelijk? Mentorschap Bewindvoering Curatele Volmacht Vertegenwoordiging

Nadere informatie

Dr. Marc Desmet Palliatieve Dienst Virga Jesseziekenhuis Hasselt

Dr. Marc Desmet Palliatieve Dienst Virga Jesseziekenhuis Hasselt Dr. Marc Desmet Palliatieve Dienst Virga Jesseziekenhuis Hasselt Inhoud Codes Beperking Therapie Vroegtijdige zorgplanning (VZP) Wilsverklaringen Vertegenwoordiger / vertrouwenspersoon = middelen (geen

Nadere informatie

Wilsverklaring-wilsbeschikkinglevenstestament. Juridische aspecten Herman NYS

Wilsverklaring-wilsbeschikkinglevenstestament. Juridische aspecten Herman NYS Wilsverklaring-wilsbeschikkinglevenstestament Juridische aspecten Herman NYS Plan uiteenzetting Het begrippenkader De juridische duiding Het Belgisch recht (Tussentijdse) Besluiten Het begrippenkader Complexe

Nadere informatie

Acute psychiatrie voor de acute internist. Joris J.B. van der Vlugt Ziekenhuis psychiater

Acute psychiatrie voor de acute internist. Joris J.B. van der Vlugt Ziekenhuis psychiater Acute psychiatrie voor de acute internist Joris J.B. van der Vlugt Ziekenhuis psychiater Inhoud Wilsbekwaamheid beoordeling Indicaties voor psychiatrische opname na TS Wilsonbekwaamheid Bij wilsonbekwaamheid

Nadere informatie

GEDRAGSRICHTLIJNEN ZORGVERLENERS

GEDRAGSRICHTLIJNEN ZORGVERLENERS GEDRAGSRICHTLIJNEN ZORGVERLENERS voor leden van de Samenwerkende Professionele Organisaties Thuiszorg (SPOT) Vereniging Samenwerkende Professionele Organisaties Thuiszorg (SPOT) Wilhelminalaan 3, 3743

Nadere informatie

Juridische mogelijkheden inzake patiëntenrechten 18 februari 2013. Sylvie Tack Doctor in de Rechten postdoctoraal medewerker UGent Advocaat

Juridische mogelijkheden inzake patiëntenrechten 18 februari 2013. Sylvie Tack Doctor in de Rechten postdoctoraal medewerker UGent Advocaat Juridische mogelijkheden inzake patiëntenrechten 18 februari 2013 Sylvie Tack Doctor in de Rechten postdoctoraal medewerker UGent Advocaat Overzicht Patiëntenrechten vandaag omvangrijk Vandaag beperken

Nadere informatie

Patiëntenrechten en -plichten

Patiëntenrechten en -plichten Patiëntenrechten en -plichten Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Rechten 1 Het recht op informatie 1 Uitzondering op informatieplicht van de hulpverlener 2 Het recht niet te weten

Nadere informatie

Nu denken aan dan Wegwijs in het web van wilsverklaringen rondom het levenseinde

Nu denken aan dan Wegwijs in het web van wilsverklaringen rondom het levenseinde Nu denken aan dan Wegwijs in het web van wilsverklaringen rondom het levenseinde Bekkevoort, 24 april 2015 Paul Schotsmans (i.s.m. Herman Nys, medisch recht KU Leuven) Wilsverklaring? Een wilsverklaring

Nadere informatie

Factsheet wetgeving. Overzicht wetgeving. Kernbegrippen

Factsheet wetgeving. Overzicht wetgeving. Kernbegrippen Factsheet wetgeving In deze factsheet vindt u een actueel overzicht van de belangrijkste cliëntenwetgeving waarmee medewerkers in de ouderenzorg en gehandicaptenzorg tijdens de uitvoering van hun werk

Nadere informatie

Handboek gezondheidsrecht

Handboek gezondheidsrecht Handboek gezondheidsrecht Deell Rechten van mensen in de gezondheidszorg Vijfde.geheel herziene druk Prof. dr. H.J.J. Leenen t Prof. mr.j.k.m.gevers Prof. mr. J. Legemaate Bohn Stafleu van Loghum Houten

Nadere informatie

Uw rechten en plichten als patiënt. Afdeling Patiënteninformatie

Uw rechten en plichten als patiënt. Afdeling Patiënteninformatie 00 Uw rechten en plichten als patiënt Afdeling Patiënteninformatie U als patiënt, of als hulpverlener heeft rechten en plichten. Deze rechten en plichten zijn vastgelegd in de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst,

Nadere informatie

Wat is een voorlopige machtiging? Wel of geen machtiging. Gevolgen en duur voorlopige machtiging. Wat is machtiging voortgezet verblijf?

Wat is een voorlopige machtiging? Wel of geen machtiging. Gevolgen en duur voorlopige machtiging. Wat is machtiging voortgezet verblijf? Wat is een voorlopige machtiging? Wel of geen machtiging Over de Wet Bopz Voorlopige machtiging en machtiging tot voortgezet verblijf Gevolgen en duur voorlopige machtiging Wat is machtiging voortgezet

Nadere informatie

JURIDISCHE ASPECTEN VAN HONGERSTAKINGEN 1 VOORWOORD 2 HET RECHT OP ZELFBESCHIKKING 3 DOORBREKEN VAN EEN HONGERSTAKING

JURIDISCHE ASPECTEN VAN HONGERSTAKINGEN 1 VOORWOORD 2 HET RECHT OP ZELFBESCHIKKING 3 DOORBREKEN VAN EEN HONGERSTAKING JURIDISCHE ASPECTEN VAN HONGERSTAKINGEN 1 VOORWOORD In 2000 bracht de Stichting Mensenrechten en Gezondheidszorg Johannes Wier (JWS) de 3 de editie van de handleiding Honger naar recht; honger als wapen

Nadere informatie

Beslissingen bij ernstige ziekte of levenseinde. i n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n

Beslissingen bij ernstige ziekte of levenseinde. i n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Beslissingen bij ernstige ziekte of levenseinde i n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Beslissingen bij ernstige ziekte of levenseinde 2 Beslissingen bij ernstige ziekte of levenseinde 3 Inleiding

Nadere informatie

Beroepscode doktersassistent. Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten

Beroepscode doktersassistent. Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten Beroepscode doktersassistent Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten Beroepscode Doktersassistent Wat is een beroepscode? Een beroepscode bevat ethische en praktische normen en waarden van het beroep.

Nadere informatie

Stafmedewerkers ethiek. Christophe Demeestere & Sofie Vercoutere

Stafmedewerkers ethiek. Christophe Demeestere & Sofie Vercoutere Ethische speeddating Stafmedewerkers ethiek Christophe Demeestere & Sofie Vercoutere Inhoud Wat is ethiek? Morele intuïtie en ethische reflectie Verschillende ethische visies/theorieën Korte bespreking

Nadere informatie

Ziek zijn en (niet) genezen. Leuven 1-12-2011

Ziek zijn en (niet) genezen. Leuven 1-12-2011 Ziek zijn en (niet) genezen Leuven 1-12-2011 Johan Menten Walter Rombouts UZ Leuven - Goed ouder worden is een levenskunst. - Oudere mensen hebben vele zaken misschien minder in de hand, maar.zo lang mogelijk

Nadere informatie

Informatie uitwisselen bij het samenwerken in de geestelijke gezondheidszorg

Informatie uitwisselen bij het samenwerken in de geestelijke gezondheidszorg BEGELEIDINGSCOMMISSIE ETHIEK GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG BROEDERS VAN LIEFDE Ethisch advies Informatie uitwisselen bij het samenwerken in de geestelijke gezondheidszorg September 2009 Meer dan vijftien

Nadere informatie

Zorg om de zorg. Menselijke maat in de gezondheidszorg

Zorg om de zorg. Menselijke maat in de gezondheidszorg Zorg om de zorg Menselijke maat in de gezondheidszorg Prof.dr. Chris Gastmans Prof.dr. Gerrit Glas Prof.dr. Annelies van Heijst Prof.dr. Eduard Kimman sj Dr. Carlo Leget Prof.dr. Ruud ter Meulen (red.)

Nadere informatie

Mentorschap. Meer dan belangstelling.

Mentorschap. Meer dan belangstelling. Mentorschap. Meer dan belangstelling. COLOFON Tekst Mentorschap Netwerk Nederland Concept, vormgeving & productie VaDéHa Communicatie bv, Amsterdam www.vadeha.nl Aan de inhoud van dit boekje kunnen geen

Nadere informatie

De vertrouwenspersoon in de gezondheidszorg: visie Vlaams Patiëntenplatform vzw

De vertrouwenspersoon in de gezondheidszorg: visie Vlaams Patiëntenplatform vzw De vertrouwenspersoon in de gezondheidszorg: visie Vlaams Patiëntenplatform vzw Els Meerbergen Projectverantwoordelijke patiëntenrechten en eerstelijnsgezondheidzorg VPP Studiedag Decreet rechtspositie

Nadere informatie

Opgave 2 Neuroplasticiteit en wilsbekwaamheid

Opgave 2 Neuroplasticiteit en wilsbekwaamheid Opgave 2 Neuroplasticiteit en wilsbekwaamheid tekst 4 Studeer, slaap, maak muziek, stress niet, maak vrienden, geniet aanzien, drink niet, zweet, speel en kies je ouders met zorg. Dit zijn volgens de Nederlandse

Nadere informatie

Mr. Kees Blankman c.blankman@vu.nl

Mr. Kees Blankman c.blankman@vu.nl Mr. Kees Blankman c.blankman@vu.nl Zelf een wilsverklaring opstellen voor een latere situatie van wilsonbekwaamheid: bijv. een nietbehandelverklaring (non-reanimatie) of een euthanasieverklaring of orgaandonatie;

Nadere informatie

Geschiedenis commissies medische ethiek. Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen

Geschiedenis commissies medische ethiek. Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen Geschiedenis commissies medische ethiek Gelijklopend met de bio-ethische beweging in het algemeen Medisch-technologische vooruitgang Economische impact van gezondheidszorg Integriteit en waardigheid van

Nadere informatie

Netwerk Palliatieve Zorg Zuid-Oost-Vlaanderen Zorgplanning, ook voor morgen

Netwerk Palliatieve Zorg Zuid-Oost-Vlaanderen Zorgplanning, ook voor morgen Het Leven Helpen VZW Netwerk Palliatieve Zorg Zuid-Oost-Vlaanderen Zorgplanning, ook voor morgen Waarover gaat het? De zekerheden van het leven: Geboorte Ziekte en gezondheid Sterven Plots overlijden,

Nadere informatie

Informatie over euthanasie

Informatie over euthanasie Informatie over euthanasie Inleiding Euthanasie is een onderwerp waar mensen heel verschillend over kunnen denken. Wat u van euthanasie vindt, hangt onder meer af van uw (religieuze) achtergrond, opvoeding,

Nadere informatie

Beroepsgeheim bij samenwerking en netwerkvorming: delen met zorg

Beroepsgeheim bij samenwerking en netwerkvorming: delen met zorg Beroepsgeheim bij samenwerking en netwerkvorming: delen met zorg Freya Vander Laenen Avondlezing, Sint-Hiëronymus, Sint-Niklaas, 05/02/2016 1 Het kader: evolutie van absolute toepassing beroepsgeheim enkel

Nadere informatie

Evaluatie thema avond Help! Ik wil een spuitje! d.d. 11 maart 2014, Kenniscentrum Amphia Ziekenhuis, locatie Molengracht Breda

Evaluatie thema avond Help! Ik wil een spuitje! d.d. 11 maart 2014, Kenniscentrum Amphia Ziekenhuis, locatie Molengracht Breda Evaluatie thema avond Help! Ik wil een spuitje! d.d. 11 maart 2014, Kenniscentrum Amphia Ziekenhuis, locatie Molengracht Breda Aantal aanwezige personen 190 Aantal ingevulde formulieren 170 (wijk)verpleegkundige

Nadere informatie

Rechten in de psychiatrie Ontslag en verlof uit het psychiatrisch ziekenhuis

Rechten in de psychiatrie Ontslag en verlof uit het psychiatrisch ziekenhuis Rechten in de psychiatrie Ontslag en verlof uit het psychiatrisch ziekenhuis 1. Verlof pag 1 2. Ontslag na een vrijwillige opname pag 2 3. Ontslag na een gedwongen opname pag 4 4. Voorwaardelijk ontslag

Nadere informatie

GOED PATIENTSCHAP VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE PATIENT

GOED PATIENTSCHAP VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE PATIENT GOED PATIENTSCHAP VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE PATIENT Thierry VANSWEEVELT Lid Koninklijke Academie voor Geneeskunde Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen Advocaat Dewallens & partners Wet Patiëntenrechten

Nadere informatie

Verzet en vrijheidsbeperking bij tandheelkundige behandeling van mensen met een verstandelijke beperking

Verzet en vrijheidsbeperking bij tandheelkundige behandeling van mensen met een verstandelijke beperking VBTGG VISIEDOCUMENT Verzet en vrijheidsbeperking bij tandheelkundige behandeling van mensen met een verstandelijke beperking Vereniging tot Bevordering der Tandheelkundige Gezondheid voor Gehandicapten

Nadere informatie

Rechten in de psychiatrie Uw rechten in het psychiatrisch ziekenhuis

Rechten in de psychiatrie Uw rechten in het psychiatrisch ziekenhuis Rechten in de psychiatrie Uw rechten in het psychiatrisch ziekenhuis Inhoud 1. Recht op een behandelingsplan pag 2 2. Recht op informatie pag 2 3. Toestemming voor behandeling pag 3 4. Middelen of maatregelen

Nadere informatie

Dokter, ik heb kanker..

Dokter, ik heb kanker.. Dokter, ik heb kanker.. huisartsen-duodagen noordwest utrecht november 2006 Anette Pet Klinisch psycholoog-psychotherapeut Hoofd Patiëntenzorg Welmet Hudig Theoloog Therapeut Het Helen Dowling Instituut

Nadere informatie

Afzonderen niet afzonderen. Een ethische benadering van het afzonderen van psychiatrische patiënten

Afzonderen niet afzonderen. Een ethische benadering van het afzonderen van psychiatrische patiënten WERKGROEP ETHIEK IN DE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG BROEDERS VAN LIEFDE Ethisch advies Afzonderen niet afzonderen. Een ethische benadering van het afzonderen van psychiatrische patiënten Oktober 1995 Vooraf:

Nadere informatie

Inhoud. Over de auteurs 11

Inhoud. Over de auteurs 11 Inhoud Over de auteurs 11 Woord vooraf 12 Een praktische handreiking 12 Opbouw van het boek 13 Mannelijke en vrouwelijke vorm 14 Bij deze tweede druk 14 1 De-escalerende aanpak van conflicten en agressie

Nadere informatie

Wij willen u informatie geven over euthanasie en vertellen wat het standpunt van VU medisch centrum (VUmc) op dit gebied is.

Wij willen u informatie geven over euthanasie en vertellen wat het standpunt van VU medisch centrum (VUmc) op dit gebied is. Euthanasie Wij willen u informatie geven over euthanasie en vertellen wat het standpunt van VU medisch centrum (VUmc) op dit gebied is. Wij gaan in op de volgende onderwerpen: Wat is euthanasie? Aan welke

Nadere informatie

Dilemmamethode. Formuleer het dilemma:

Dilemmamethode. Formuleer het dilemma: Dilemmamethode (zie: Jacques Graste, Omgaan met dilemma s. Een methode voor ethische reflectie hoofdstuk 2 in Henk Manschot en Hans van Dartel In gesprek over goede zorg. Overlegmethoden voor ethiek in

Nadere informatie

Gedragscode voor verzekeringsartsen werkzaam voor de uitvoeringsinstellingen SV

Gedragscode voor verzekeringsartsen werkzaam voor de uitvoeringsinstellingen SV Gedragscode voor verzekeringsartsen werkzaam voor de uitvoeringsinstellingen SV Inleiding Van iedere professional wordt gevraagd dat hij de waarden die hij in zijn beroep dient, en de daaraan ten grondslag

Nadere informatie

Seksualiteit bij personen met een handicap

Seksualiteit bij personen met een handicap WERKGROEP ETHIEK IN DE ORTHO(PED)AGOGISCHE ZORG BROEDERS VAN LIEFDE Ethisch advies Seksualiteit bij personen met een handicap Revisie juni 2006 1. INLEIDING De werkgroep ethiek in de ortho(ped)agogische

Nadere informatie

Visie op gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen in bed

Visie op gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen in bed Visie op gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen in bed In O.C. Engelbewaarder kan het noodzakelijk zijn om vrijheidsbeperkende maatregelen in bed te gebruiken. Fixeren is, met of zonder toestemming

Nadere informatie

Patiëntenrechten (WGBO)

Patiëntenrechten (WGBO) Patiëntenrechten (WGBO) Inleiding In de Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO) is de relatie tussen u en uw hulpverlener (uw specialist, maar ook uw huisarts, tandarts en apotheker) geregeld.

Nadere informatie

over de rechten van oudere personen met dementie Willeke Dijkhoffz Juridisch Adviseur GZA Lector Plantijn Hogeschool Vrijw.

over de rechten van oudere personen met dementie Willeke Dijkhoffz Juridisch Adviseur GZA Lector Plantijn Hogeschool Vrijw. Een juridischethische reflectie over de rechten van oudere personen met dementie Willeke Dijkhoffz Juridisch Adviseur GZA Lector Plantijn Hogeschool Vrijw.Navorser UA Menu 1. Oudere personen 2. Oudere

Nadere informatie

Therapeutische hardnekkigheid en wilsverklaringen: Juridische omkadering

Therapeutische hardnekkigheid en wilsverklaringen: Juridische omkadering Therapeutische hardnekkigheid en wilsverklaringen: Juridische omkadering Lezing Geneeskundige Kring Oudenaarde 18 februari 2014 Sylvie Tack Doctor in de Rechten Praktijkassistent Universiteit Gent Advocaat

Nadere informatie

Ethisch redeneren. Ofwel: ethische reflectie. Cok den Hertog. Instructiecollege voor verpleegkundigen i.o. (versie sept. 2014)

Ethisch redeneren. Ofwel: ethische reflectie. Cok den Hertog. Instructiecollege voor verpleegkundigen i.o. (versie sept. 2014) Ethisch redeneren Ofwel: ethische reflectie Instructiecollege voor verpleegkundigen i.o. (versie sept. 2014) Cok den Hertog Wat is ethiek? Ethiek is een systematische bezinning op wat goed of slecht /

Nadere informatie

Ken uw rechten Rechten en plichten van cliënten van Dignis Verzorging, Verpleging en Zorg thuis

Ken uw rechten Rechten en plichten van cliënten van Dignis Verzorging, Verpleging en Zorg thuis Ken uw rechten Rechten en plichten van cliënten van Dignis Verzorging, Verpleging en Zorg thuis Ken uw rechten U kunt rekenen op een respectvolle bejegening als u in één van de verzorgingshuizen of verpleeghuizen

Nadere informatie

Langdurige psychiatrische zorg

Langdurige psychiatrische zorg BEGELEIDINGSCOMMISSIE ETHIEK GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG BROEDERS VAN LIEFDE Ethisch advies Langdurige psychiatrische zorg Maart 2010 In dit advies wil de begeleidingscommissie ethiek kritisch nadenken

Nadere informatie

KWALITEIT VAN ZORG EN ONDERZOEK. vanuit patiënten- en cliëntenperspectief. Toelichting CRITERIA WAAIER VOOR KWALITEIT VAN ZORG EN ONDERZOEK

KWALITEIT VAN ZORG EN ONDERZOEK. vanuit patiënten- en cliëntenperspectief. Toelichting CRITERIA WAAIER VOOR KWALITEIT VAN ZORG EN ONDERZOEK KWALITEIT VAN ZORG EN ONDERZOEK vanuit patiënten- en cliëntenperspectief Zeggenschap in wetenschap; invloed in kwaliteit van zorg (richtlijnen cliëntenraden); inspraak- invloed; meepraten meebeslissen;

Nadere informatie

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Uitgave: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postadres: Postbus 20350, 2500 EJ Den Haag Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Telefoon (070) 340 79 11 Publieksvoorlichting: Meer exemplaren

Nadere informatie

oud en kwetsbaar Psychiatrische ziektebeelden bij ouderen met een verstandelijke beperking

oud en kwetsbaar Psychiatrische ziektebeelden bij ouderen met een verstandelijke beperking oud en kwetsbaar Psychiatrische ziektebeelden bij ouderen met een verstandelijke beperking Rianne Meeusen, Gezondheidszorgpsycholoog/orthopedagoog Çonny van Outheusden, PIT-verpleegkundige 27-09-2013 inleiding

Nadere informatie

Ethische en juridische aspecten bij sterilisatie

Ethische en juridische aspecten bij sterilisatie Ethische en juridische aspecten bij sterilisatie Mechelen 4 oktober 2012 Jan Vande Moortel Advocaat en lector www.advamo.com Ethische aspecten Verhouding recht en ethiek Is recht een belemmering bij zorgethiek?

Nadere informatie

Wilsverklaringen inzake mijn gezondheidszorg en mijn levenseinde

Wilsverklaringen inzake mijn gezondheidszorg en mijn levenseinde Wilsverklaringen inzake mijn gezondheidszorg en mijn levenseinde Mijn persoonlijke waarden en opvattingen Naast de uitdrukkelijke wilsverklaringen die volgen, wil ik dat altijd rekening wordt gehouden

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesvragen

Samenvatting. Adviesvragen Samenvatting Adviesvragen Een deel van de mensen die kampen met ernstige en langdurige psychiatrische problemen heeft geen contact met de hulpverlening. Bij hen is geregeld sprake van acute nood. Desondanks

Nadere informatie

Banaba sociale gezondheidszorg OO Psychosociale Rehabilitatie

Banaba sociale gezondheidszorg OO Psychosociale Rehabilitatie BANABA IN DE SOCIALE GEZONDHEIDSZORG Opleidingsonderdeel Psychosociale Rehabilitatie Algemeen. Het opleidingsonderdeel Psychosociale Rehabilitatie maakt deel uit van de opleiding BanaBa in de Sociale gezondheidszorg

Nadere informatie

Uw rechten en plichten als patiënt

Uw rechten en plichten als patiënt Uw rechten en plichten als patiënt In de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO) en de Wet Bescherming Persoonsgegevens staan uw rechten en plichten als patiënt beschreven. Het is belangrijk

Nadere informatie

Ethische overwegingen en vraagstukken

Ethische overwegingen en vraagstukken Ethische overwegingen en vraagstukken Congres Domotica & E-Health 24 juni 2010 Claire Huijnen, Smart Homes Stichting Smart Homes, Nationaal Kenniscentrum Domotica & Slim Wonen Inhoud Domotica + Zorg +

Nadere informatie

Zorgvuldig omgaan met informatie

Zorgvuldig omgaan met informatie VISIEGROEP ETHIEK IN WELZIJN EN BUITENGEWOON ONDERWIJS BROEDERS VAN LIEFDE Ethisch advies Zorgvuldig omgaan met informatie Revisie februari 2010 1. Inleiding In welzijn en onderwijs wordt veel gesproken

Nadere informatie

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK OPDRACHTSVERKLARING SINT- LODEWIJK cliënt-organisatie-medew MISSIE SINT-LODEWIJK - biedt aangepast onderwijs

Nadere informatie

Patiëntenrecht. Patiëntenrecht. Patiëntenrecht. Patiëntenrecht. Geheimhouding. Informatie Inzage Toestemming

Patiëntenrecht. Patiëntenrecht. Patiëntenrecht. Patiëntenrecht. Geheimhouding. Informatie Inzage Toestemming Patiëntenrecht Geen enkele medische behandelaar mag anderen vertellen wat jouw ziekte is. Dat geldt ook voor artsen en verpleegsters. Geheimhouding. Patiëntenrecht Een arts moet de patiënt vertellen: *

Nadere informatie

Atlant en de Wet BOPZ*

Atlant en de Wet BOPZ* Atlant en de Wet BOPZ* Alleen als het echt niet anders kan visie wanneer wel, wanneer niet stappenplan klachten * Wet BOPZ - Wet Bijzondere Opname in een Psychiatrisch Ziekenhuis Atlant en de wet BOPZ

Nadere informatie

Uw rechten gedurende de gedwongen opname

Uw rechten gedurende de gedwongen opname VICTAS Kop (met F11-toets naar volgende veld) Uw rechten gedurende de gedwongen opname Utrecht, September 2013 Inhoud 1. Inleiding 2. Recht op een behandelingsplan 3. Recht op informatie 3.1. Krijg ik

Nadere informatie

Van mensvisie naar goede zorg De invloed van de eigen mensvisie op de zorgpraktijk

Van mensvisie naar goede zorg De invloed van de eigen mensvisie op de zorgpraktijk Van mensvisie naar goede zorg De invloed van de eigen mensvisie op de zorgpraktijk 1. Mensbeelden: impliciet/expliciet, beschrijvend en normatief Het geleefde, gesproken, besproken mensbeeld: van impliciet

Nadere informatie

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG SAMENVATTING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG INLEIDING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG In samenwerking met de deelnemers van het De Bouwstenen zijn opgebouwd uit thema s die Bestuurlijk Akkoord GGZ zijn

Nadere informatie

Dwang(reductie) in de psychiatrie

Dwang(reductie) in de psychiatrie Dwang(reductie) in de psychiatrie Drs. Yolande Voskes Research Programme > Quality of Care Department of Medical Humanities Separatie: problematisch? Traumatische en emotionele ervaring Cliënten: angst,

Nadere informatie

HIV, aids en recht Een juridisch overzicht. Nick van Gelder Vorser Medisch Recht UA Advocaat Monard D Hulst

HIV, aids en recht Een juridisch overzicht. Nick van Gelder Vorser Medisch Recht UA Advocaat Monard D Hulst HIV, aids en recht Een juridisch overzicht Nick van Gelder Vorser Medisch Recht UA Advocaat Monard D Hulst 1 Inleiding en overzicht 1. Recht op behandeling en informed consent 2. Aansprakelijkheidskwesties

Nadere informatie

Factsheet De rechten van de Nederlandse patiënt in België

Factsheet De rechten van de Nederlandse patiënt in België Factsheet De rechten van de Nederlandse patiënt in België Op 22 augustus 2002 keurde het federaal parlement van België de wet op de patiëntenrechten goed. De wet is helder en overzichtelijk geformuleerd.

Nadere informatie

Wat deze uitgangspunten betekenen voor behandeling en verzorging in de laatste levensfase, wordt in het navolgende omschreven.

Wat deze uitgangspunten betekenen voor behandeling en verzorging in de laatste levensfase, wordt in het navolgende omschreven. Medisch Beleid Medisch ethisch beleid De waardigheid van de mens en de kwaliteit van leven staan centraal in de zorg van De Blije Borgh. Zo ook in de zorg tijdens de laatste levensfase van onze bewoners

Nadere informatie

Vooruitziende zorg, een cultuur in ons huis. Inleiding. Inleiding 21/11/2014. De grote impact van het kleine gebaar

Vooruitziende zorg, een cultuur in ons huis. Inleiding. Inleiding 21/11/2014. De grote impact van het kleine gebaar Vooruitziende zorg, een cultuur in ons huis De grote impact van het kleine gebaar Liselotte Van Ooteghem Mia Vervaeck Studiedag Kronkels - 27 november 2014 Wie we zijn en waarom we hier staan Inleiding

Nadere informatie

Kinderen, hun ouders en patiëntenrechten

Kinderen, hun ouders en patiëntenrechten Kinderen, hun ouders en patiëntenrechten Albert Schweitzer ziekenhuis november 2013 pavo 0282 Inleiding Kinderen worden steeds serieuzer genomen. Zij worden zoveel mogelijk betrokken bij de zaken die hen

Nadere informatie

Inzet en keuzes in de laatste levensfase

Inzet en keuzes in de laatste levensfase Inzet en keuzes in de laatste levensfase Filosofische en ethische beschouwingen Prof. Dr. Yvonne Denier Docent KU Leuven, Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht Stafmedewerker Ethiek, Zorgnet Vlaanderen

Nadere informatie

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Over de Wet bopz Actueel overzicht van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Over de Wet bopz Actueel overzicht van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Over de Wet bopz Actueel overzicht van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen Over de Wet bopz Actueel overzicht van de Wet bijzondere

Nadere informatie

Modelrichtlijn voor hulpverleners over informatie en toestemming bij een meerderjarige wilsonbekwame patiënt

Modelrichtlijn voor hulpverleners over informatie en toestemming bij een meerderjarige wilsonbekwame patiënt Bijlage 8 Modelrichtlijn voor hulpverleners over informatie en toestemming bij een meerderjarige wilsonbekwame patiënt Modelrichtlijn voor hulpverleners in de gezondheidszorg, gebaseerd op de wet op de

Nadere informatie

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade Dr. C. Jadoul Neuroloog AZ Nikolaas 1 Casus: recidief slikpneumonie Dame 75 jaar Spoed: algemeen achteruit (mentaal en fysiek) Antec: Parkinson

Nadere informatie

Patiëntenrechten De belangrijkste patiëntenrechten op een rijtje 1. Het recht op informatie De hulpverlener heeft de plicht u te informeren over:

Patiëntenrechten De belangrijkste patiëntenrechten op een rijtje 1. Het recht op informatie De hulpverlener heeft de plicht u te informeren over: Patiëntenrechten De belangrijkste patiëntenrechten op een rijtje De overheid regelt in verschillende wetten de rechten én plichten van de patiënt. Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste.

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

Identiteitsverklaring Psychiatrisch Centrum Sint-Amandus:

Identiteitsverklaring Psychiatrisch Centrum Sint-Amandus: Identiteitsverklaring Psychiatrisch Centrum Sint-Amandus: Tekst en achtergrondtekst Als ervaren partner in de Geestelijke Gezondheidszorg bieden we mensen met een complexe psychiatrische problematiek gespecialiseerde

Nadere informatie

Je recht op een patiëntendossier: veel gestelde vragen

Je recht op een patiëntendossier: veel gestelde vragen Je recht op een patiëntendossier: veel gestelde vragen 1. Wat is een patiëntendossier? Elke patiënt heeft recht op een veilig bewaard en nauwkeurig bijgehouden patiëntendossier. Elke zorgverlener (bijvoorbeeld

Nadere informatie

Onderwerp: Verklaring vertegenwoordiger

Onderwerp: Verklaring vertegenwoordiger Onderwerp: 1 Wat doet een vertegenwoordiger? Als patiënt heeft u het recht door uw behandelend arts (verpleegkundige) ingelicht te worden over uw behandeling en/of onderzoeken. Dit staat beschreven in

Nadere informatie

De handreiking Gegevensuitwisseling in het kader van Bemoeizorg ( 2005) biedt een helder kader voor besluitvorming binnen netwerken.

De handreiking Gegevensuitwisseling in het kader van Bemoeizorg ( 2005) biedt een helder kader voor besluitvorming binnen netwerken. Juridisch zakmes ( bron Jolanda van Boven) Naast een contextuele analyse is het toepassen van het juridische kader van groot belang. Bij OGGZ problematiek en het toepassen van dwang en drang nemen de coördinator

Nadere informatie

Commissie VBM September 2015. Procedure Besluitvorming toepassen vrijheidsbeperkende maatregelen

Commissie VBM September 2015. Procedure Besluitvorming toepassen vrijheidsbeperkende maatregelen Commissie VBM September 2015 Procedure Besluitvorming toepassen vrijheidsbeperkende maatregelen Procedure Besluitvorming toepassen vrijheidsbeperkende maatregelen De besluitvorming over en het toepassen

Nadere informatie