HET TERUGDRINGEN VAN DWANG EN DRANG K 7. 1 april definitief. Pagina 1 van 11

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HET TERUGDRINGEN VAN DWANG EN DRANG K 7. 1 april definitief. Pagina 1 van 11"

Transcriptie

1 K 7 HET TERUGDRINGEN VAN DWANG EN DRANG 1 april 2013 definitief Pagina 1 van 11

2 1 Inleiding Eind 2010 hebben de bestuurders van de K7 1 -instellingen een werkgroep Dwang en Drang in het leven geroepen. Deze werkgroep kreeg de volgende opdracht mee: 1) Maak een gezamenlijk beleidsdocument met algemene principes over dwang en drang in gevaarsituaties en 2) Maak een implementatieplan voor KJP-instellingen om het beleid in te voeren. De werkgroep bestaat uit de volgende leden: - Mariëtte Verhoeven (Karakter), voorzitter tot medio Bram Hochstenbach (Karakter), voorzitter vanaf medio Arjen Theil (Curium) - Alies Heerma (de Bascule) - Mini Hulscher-Weenink (Triversum) - Coby Witte (Triversum) - Esther Bakx- van Driel (Yulius), tot het najaar van 2011 (is niet vervangen door Yulius) - Dorothe Ernste (de Jutters) - Danielle Blom-Kleywegt (de Jutters) - Tineke de Vos (Karakter) - Arien Storm (Accare) - Alice Broersma (Accare) Het gezamenlijke beleidsdocument, als eerste onderdeel van de opdracht, ligt nu voor u. Een eerdere versie van dit document is besproken in bestuur van de K7. Het bestuur heeft een aantal opmerkingen gemaakt in de brief van 16 mei jl. Deze opmerkingen zijn in deze versie verwerkt. 2 Aanleiding en achtergrond De laatste jaren zijn tal van initiatieven genomen om ingrijpende dwangmaatregelen, met name separaties, te vermijden. GGZ Nederland heeft ingezet op een door VWS gesubsidieerd verbeterprogramma. Dit heeft echter nog niet geleid tot een eenduidige richtlijn voor de kinder- en jeugdpsychiatrie. De landelijke initiatieven richten zich overwegend op de (volwassenen)psychiatrie in het algemeen. Zo is er bijvoorbeeld een uitgebreide Richtlijn besluitvorming dwang: opname en behandeling opgesteld door de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie. In deze richtlijn is de kinder- en jeugdpsychiatrie geheel buiten beschouwing gelaten. In de kinder- en jeugdpsychiatrie ontbreekt het aan een eenduidig geïmplementeerd beleid met betrekking tot dwang en drang in gevaarsituaties. Het Landelijk Kenniscentrum KJP heeft geprobeerd om tot een consensus te komen over het hanteren van ernstige gevaarsituaties. Deze werkzaamheden hebben geen concreet resultaat opgeleverd. Onder andere omdat er in de literatuur nauwelijks evidentie hierover te vinden is. Het spanningsveld tussen opvoedkundig handelen en dwangtoepassing vertroebelt vaak de discussie rondom dwang en drang. Dit werd ook in de 3 e Evaluatie van de BOPZ geconcludeerd. De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft in 2006 geconstateerd dat de richtlijnen De Wet BOPZ en pedagogische maatregelen in de KJP 2 en Richtlijn Fysieke Inperking 3 ", onvoldoende zijn geïmplementeerd in de Kinder- en Jeugdpsychiatrie. 1 De K7-instellingen zijn Accare, De Bascule, Curium, De Jutters, Karakter, Triversum en Yulius 2 Deze richtlijn is ontwikkeld door het Trimbosinstituut en GGZ Nederland Pagina 2 van 11

3 In 2009 bleek dat Nederland koploper van Europa is in separeren. Vanuit de politiek, het maatschappelijke debat, de Inspectie voor de Gezondheidszorg, maar ook vanuit de GGZ is er sterk aangedrongen op vermindering van separaties, zowel in aantal als in duur (10% reductie per jaar). In de afgelopen jaren hebben veel GGZ-instellingen projecten opgestart om dwang en dwang terug te dringen, ook in de KJP en binnen K7-instellingen 4. Als we kijken naar de K7-instellingen blijkt dat sommige instellingen verder zijn in het terugdringen van dwang en drang dan andere. De Jutters, De Bascule en Accare hebben hun dwangtoepassingen drastisch verminderd en lopen in die zin binnen de K7 voorop. De ervaringen van de koplopers zijn zoveel mogelijk in dit stuk meegenomen en dat schept ook meteen verplichtingen voor diezelfde koplopers om hun kennis en ervaringen te delen met de andere instellingen. In de KJP is het minimaliseren van dwangmaatregelen en zo mogelijk reduceren tot nul een verplichting die we onszelf als instellingen op willen en moeten leggen. Daarom is het wenselijk om eenduidig beleid te ontwikkelen, dat vervolgens binnen instellingen wordt geïmplementeerd. Wij hopen met deze notitie hiertoe een aanzet te geven. 3 Visie op terugdringing op dwang en drang: Dromen, Durven, Doen! Iedere instelling wil zijn dwang en drang terugbrengen, al dan niet met druk van buitenaf. Maar hoe doe je dat? Door gewoon te doen, te streven om (bijna) helemaal te stoppen met separeren! Bij dit streven naar (bijna) 0 ontstaat er een cultuuromslag waardoor alle dwangmaatregelen verminderen, dus niet alleen de separaties maar ook bijvoorbeeld de afzonderingen, verplicht verblijf of insluiting in een individuele ruimte zonder dat de patiënt deze kan verlaten en fixaties, zowel bij jongeren vanaf 12 jaar als bij kinderen onder de 12 jaar5. Dit is de ervaring van zowel de Jutters als Accare. Beide instellingen hebben de keuze gemaakt de separaties terug te brengen tot (bijna) 0. Deze keuze ging voorbij aan de discussie of het mogelijk was om te werken zonder dwang. Het werd het startpunt van een zoektocht van de hele organisatie naar alternatieven in behandeling, waarbij dwangtoepassing overbodig is. En iedereen werd in die zoektocht betrokken, van de intakefunctionaris op de polikliniek tot aan de Raad van Bestuur. Achteraf gezien was het een essentiële stap in de cultuuromslag die is gemaakt. Ging het in het begin van het project nog over het terugdringen van dwang en drang, aan het einde van het project was het centraal 3 Deze richtlijn is ontwikkeld door GGZ Nederland 4 Zie voor de resultaten verschillende verschenen rapporten: 1) rapport Inspectie voor de Gezondheidszorg: Terugdringing separeren stagneert, normen vereist rondom insluiting psychiatrische patiënten, uitkomsten inspectieonderzoek naar de preventie van separeren (december 2011). 2) rapport VUmc Amsterdam: Best Practices rondom dwangreductie in de Geestelijke Gezondheidszorg, een inventariserend onderzoek naar best practices bij de reductie van dwang (december 2011). 3) GGZ Nederland: Ambitie en kernboodschap Dwang en Drang 2012 (december 2011). 5 In deze notitie wordt gesproken over kinderen, jongeren en patiënten. Met kinderen wordt bedoeld: minderjarige kinderen onder de 12 jaar. Als het over jongeren gaat dan gaat het over minderjarige jongeren van 12 jaar of ouder. De term patiënt wordt gebruikt als het zowel over kinderen als jongeren gaat en als dat de gebruikelijke term is, bijvoorbeeld juridisch gezien of in het kader van wetenschappelijk onderzoek, of als die term in één van de instellingen expliciet wordt gebruikt. Dit laatste geldt ook voor de term cliënt. Zo spreekt Accare bijvoorbeeld over patiënten en de Jutters over cliënten. Pagina 3 van 11

4 zetten van de patiënt de belangrijkste pijler in de behandelvisie en nam dwang en drang nog sterker af dan in het begin van het project. Er was een andere visie ontstaan op de behandeling van kinderen en jongeren. Bij de Bascule heeft de implementatie van NVR (Non Violent Resistance) een belangrijke bijdrage geleverd aan het terugdringen van dwang en drang. NVR is gebaseerd op de volgende onderliggende principes: een keuze om geweld niet te accepteren, verzet tegen geweld op een geweldloze manier, het ontwikkelen van een gevoel van eigenwaarde, voorbereiding op vergelding, en respect voor de andere partij. Met deze principes is een werkwijze ontwikkeld waarin de samenwerking en het behoud van contact met het kind/ de jongere gehandhaafd blijft, terwijl door de volwassenen toch duidelijke grenzen worden gesteld aan het agressieve gedrag. De intensieve samenwerking met en inzet van ouders en het sociale netwerk zijn hierbij van groot belang. Natuurlijk zijn deze processen niet altijd gladjes verlopen, er waren apen en beren op de weg, maar die waren te verslaan. De kennis en ervaringen die zijn opgedaan worden gedeeld worden met de andere K7- instellingen in het gezamenlijke streven op weg naar (bijna) 0. Is het toepassen van dwang Evidence Based Practice? Effecten van dwangtoepassing zijn nog nauwelijks klinisch psychiatrisch onderzocht, zeker niet bij kinderen. Wetenschappelijke literatuur is dus schaars. Dit gegeven geldt voor alle vormen van dwangtoepassing. De effectiviteit van dwangmaatregelen wordt nog nauwelijks gemeten. Toch zijn er uit de literatuur toch een aantal conclusies te trekken: Er is geen valide wetenschappelijke onderbouwing dat afzonderen en separeren leidt tot minder agressie 6 Ervaringen van kinderen en jongeren met ; dwangtoepassing Een gestandaardiseerd gedragsmanagementprogramma leidt Kinderen en jongeren op wie zelf geen dwang tot: werd toegepast vinden het niet leuk om mee o Daling van agressie te maken bij anderen. Ze vinden het eng. In o Daling van blessures bij medewerkers hun beleving gebeurt het vaak onverwacht o Daling aantal fixaties en separatieduur (hoewel er al wel sprake is van een niet o Zonder toename van personeelskosten, medicatiegebruik en bij een gelijk aantal patiënten 7 prettige sfeer) en ze blijven zitten met vragen, onzekerheden en fantasieën. Het aantal toepassingen is afhankelijk van de instelling (cultuur en houding) en de perceptie van de medewerkers 8 Een klem is pijnlijk. Kinderen en jongeren. schrikken ervan als het bij anderen wordt De keuze om over te gaan tot een maatregel is inconsistent toegepast. Kinderen en jongeren vinden dat en wordt beïnvloed door opleidingsniveau, ervaring en geslacht van de medewerker 9 je het niet bij kinderen mag gebruiken.. Het omlaag duwen van het hoofd bij het Er zijn verschillende aanwijzingen voor posttraumatische stress gerelateerde klachten als gevolg van separeren. Recent Nederlands onderzoek naar de voorkeur van de patiënt tussen dwangmedicatie en separeren geeft een leeftijdsafhankelijk beleid (62% voorkeur voor medicatie voor de leeftijdsgroep < 25 jaar; 45% voor de groep < 44 jaar) 10. vastpakken door meerdere groepsleiders wordt als vernederend ervaren. Separatie heeft enorme impact op mensen en op jongeren in het bijzonder. Ex-patiënten geven aan dat ze zich erg verlaten en angstig hebben gevoeld in de separeerruimte en hebben hier lange tijd daarna nog nachtmerries van. 6 Reviews (1994; Fischer 2000 Busch, Miles, Shore) 7 Reviews 1994; Fischer, 2000 Busch, Miles, Shore, 2007; Dean e.a. 8 Reviews (1994; Fischer 2000 Busch, Miles, Shore) Bron: ervaringen van jongeren van Accare. Ze zijn in 2007 geïnterviewd over dwangtoepassing in het kader van het project Dwang en Drang. 9 Reviews (1994; Fischer 2000 Busch, Miles, Shore) , Onderzoek van de Stichting PVP naar de ingrijpendheid van dwangmiddelen in de psychiatrie vanuit patiëntperspectief Pagina 4 van 11

5 Ervaringen van gesepareerde volwassen patiënten laten de volgende elementen zien 11 : vlak na de separatie: boos, hulpeloos, verward, eenzaam, verlaten, straf, vernedering; later: angst, eenzaam, verlies autonomie, veiligheid en rust is gekoppeld aan contact met de verpleging (contact, inspraak); na ontslag: negatieve herinneringen, angst, schaamte, het ontbreken van mensen waarmee over de separatie gesproken kan worden. 4 Visie op behandelen De visie op dwang en drang en vrijheidsbeperking vloeit voort uit de visie op behandelen. Wanneer de behandeling stagneert, wanneer er sprake is van een crisissituatie, wanneer een kind of jongere niet meer mee wil werken aan zijn behandeling en er een gevaarlijke situatie uit ontstaat, dan kunnen dwangtoepassingen in beeld komen. Deze worden altijd ingezet met als doel weer een dusdanige situatie te creëren dat samenwerken en behandelen in vrijwilligheid mogelijk zijn. Dwangtoepassingen zijn dus onlosmakelijk verbonden met behandelen. Reductie van het aantal dwangtoepassingen vraagt daarmee om een andere visie op behandelen, andere accenten in behandelen. De behandeling wordt op basis van samenwerking uitgevoerd waarbij de hulpvraag van de kinderen, jongeren en hun ouders centraal staat. Samen met een kind of jongere en ouders wordt gewerkt aan behandeldoelen en een perspectief. Dit uitgangspunt geldt ongeacht de juridische status van de behandeling: vrijwillig of gedwongen en ongeacht de leeftijd. Samenwerking is belangrijk in het motiveren van een kind of jongere om het behandeldoel te behalen. Het centraal zetten van de cliënt en echt aan te sluiten bij zijn hulpvraag (en dat vergt creativiteit) zal de samenwerking en dus de motivatie ten goede komen en dwang en drang terugdringen. Daarbij moet zoveel mogelijk gedacht worden in mogelijkheden in plaats van onmogelijkheden. Behandeling is dan een doorlopend geheel, waarbij klinische behandeling steeds onderdeel is van een ambulant traject. Het terugbrengen van dwangtoepassingen of het doorbreken van een situatie bij een jeugdige waarin sprake is van een escalatie van het aantal dwangtoepassingen zal bij deze visie op zorg en behandelen dan ook bereikt worden door steeds weer terug te grijpen op essentiële pijlers van behandelen. Deze pijlers bestaan uit: , Hoekstra, Lendemeijer De gemaakte keuzes van de Jutters: De cliënt centraal stellen betekent een andere attitude en bejegening, niet op beheersing en afleren gericht maar op samenwerking en onderhandeling, niet aanbodgericht maar vraaggestuurd, altijd in overleg met systeem en verwijzers. Keuze voor een methodiek als houvast om vanuit te gaan. Extra voorzieningen maar ook een make-over van de afdeling in de zin van een afdeling die zo ingericht is, mooi gemaakt, dat je bijna niet anders kan dan anders werken. Goede registratie De ervaringen: De pilot teams zijn gewoon maar aan de slag gegaan en hebben ervaringsgewijs chillroom en comfortroom ingezet. Iedereen was er van doordrongen dat het streven naar 0 het uitgangspunt in het werken was. Dit gaf nieuwe inzichten, verrassingen, maar ook onveiligheid in het team, op de groep: hoe ver gaan we? Ruimte bieden om dit te bespreken en vertrouwen hebben in de mogelijkheden helpen. (de Jutters) Patiënten kregen meer perspectief, meer bedden kwamen beschikbaar. De structuurveranderingen hadden behalve minder separaties nog andere positieve effecten. De nieuwe aanpak zorgde ervoor dat de jongeren en het gezin waaruit zij kwamen meer toekomstperspectief kregen. In plaats van een uitzichtloze situatie werd de opname eerder een onderbreking van een overwegend ambulante behandeling. Was de gemiddelde opnameduur voorheen twee jaar, na enige tijd nam die flink af. Ambulante behandeling werd het uitgangspunt. Dat betekende een structurele verandering in de behandelorganisatie. Met minder en korter klinisch werken kwamen meer bedden beschikbaar die men nu, als het nodig is snel kan inzetten voor korte crisisopnames. Daarmee wordt voorkomen dat, door lange wachttijden, totaal ontwrichte thuissituaties ontstaan. (Over Accare in Rapport IGZ, Pagina zie voetnoot 5 van )

6 goede aansluiting bij de hulpvraag van een kind of jongere en zijn ouders/systeem, met door henzelf geformuleerde, overzichtelijke en haalbare doelen, vastgelegd in het behandelplan. De behandeling wordt ingericht naar deze doelen, waarbij creatief en flexibel gezocht wordt naar de mogelijkheden die passen bij de wensen en doelen van het kind/de jongere. het systematisch in kaart brengen van de problemen van het kind/de jongere, en van het probleemgedrag en de mate waarin ouders in staat zijn om hen daarin te ondersteunen (bijvoorbeeld door het maken van een functieanalyse/signaleringsplan). het voortdurend aanwezig zijn van een perspectief voor het kind/de jongere en zijn ouders/systeem. Het creëren van een duidelijk perspectief is voor de eerder genoemde samenwerking van essentieel belang. Immers, als het kind/de jongere weet waarvoor het allemaal dient, dan zal hij zich eerder inzetten voor het doel. Goed ingaan op de vraag van het individuele kind/jongere vraagt een behandeling gericht op de persoon in een behandelcontext met kennis en vaardigheden (gespreksvaardigheden en attitude) gericht op behandelen van de ernstige psychopathologie. 5 Als het niet anders kan Soms wordt in uitzonderlijke situaties dwang ingezet om af te wenden dat een kind of jongere gevaar voor zichzelf of anderen vormt. Bijvoorbeeld bij ernstige verwardheid, somberheid, (zelf)beschadigend of agressief gedrag. Daarnaast kan de psychiatrische problematiek het zelfbeschikkingsrecht inperken en wordt dwang toegepast om juist te bereiken dat een kind/jongere weer over zijn of haar zelfbeschikkingsrecht kan beschikken. Daarbij wordt de verantwoordelijkheid overgenomen, omdat iemand deze zelf, al dan niet tijdelijk, niet kán dragen. Dit schept wel de verplichting om de toepassing goed te evalueren, zodat een volgende keer kan worden voorkomen. Dwang en drang mogen alleen worden ingezet als behandelinstrument en niet als beheersinstrument. Het accent ligt steeds op het voorkomen van crisissituaties en niet op de controle daarvan. De toepassing van dwang en drang moet daarom ook steeds binnen de behandelcontext worden gezien. Welke factoren veroorzaken het gedrag dat uiteindelijk leidt tot de beslissing om dwang toe te passen en hoe krijgt dit een plek binnen de behandeling? In dit kader is de discussie of er sprake is van een opvoedkundige maatregel of een dwangmaatregel dan ook niet relevant. Natuurlijk heeft een behandelaar een opvoedkundige taak en daarbij kunnen grenzen worden gesteld, waarbij streng zijn mag, maar dit mag nooit uitmonden in dwangtoepassing. Een voorbeeld: Wel: En nu je mond dicht en je bord leeg eten! Wel: Je moet nu naar bed, want het is al laat Niet: Wettelijk Kader voor dwangtoepassing Kinderen en jongeren hebben, net als volwassenen, fundamentele vrijheidsrechten, vastgelegd in wetten en verdragen, zoals het Verdrag inzake de rechten van het kind, het Europese Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) en de Nederlandse Grondwet. Ingrijpen in iemands vrijheid is alleen mogelijk wanneer dit is vastgelegd in de wet. Zowel de Wet Geneeskundige BehandelingsOvereenkomst (WGBO) als de Wet Bijzondere Opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ) stellen als hoofdregel dat zonder toestemming geen behandeling mag plaatsvinden, maar maken uitzonderingen op deze hoofdregel mogelijk wanneer er sprake is van ter voorkoming van ernstig nadeel (WGBO), ter afwending van gevaar voor de betrokkene zelf of anderen of ter overbrugging van tijdelijke noodsituaties (BOPZ). Het voert voor deze notitie te ver om het wettelijk kader met alle voorwaarden en eisen compleet uit te werken. Dit stuk gaat immers niet over de toepassing van dwang en drang en de legitimatie daarvan maar over het terugdringen daarvan. In een bijlage is het wettelijk kader ter informatie uitvoeriger opgenomen. Pagina 6 van 11

7 Als je nu niet naar bed gaat, dan brengen we je. Immers, in de behandeling gaat het om een kind of jongere met psychiatrische problemen in zijn hele opvoedkundige context. Er zal altijd een wisselwerking bestaan tussen het psychiatrische probleem en de opvoeding die past bij dit kind of deze jongere. Voorkomen moet worden dat de incidenten waarbij dwang en drang moet worden toegepast geïsoleerd komen te staan van de behandeling en dat het uiteindelijke behandeldoel en het perspectief uit het oog wordt verloren. Smeed het ijzer als het koud is 12 is een houding die hierbij goed past. Bij de toepassing van dwang moet steeds in het oog worden gehouden dat de samenwerking moet worden voortgezet en tijdens het toepassen van dwang moet steeds gezocht blijven worden op welke punten nog wel kan worden samengewerkt. Bij het gebruik van dwang en drang moet daarom, naast proportionaliteit en subsidiariteit, ook altijd doelmatigheid en effectiviteit worden afgewogen. De voor de patiënt minst ingrijpende en effectieve maatregel heeft de voorkeur. Het toepassen van dwang moet uiterst zorgvuldig gebeuren. Door dwang toe te passen wordt immers de autonomie van het kind c.q. de jongere ernstig aangetast en ontneem je hem of haar elke eigen regie of verantwoordelijkheid. Het maakt daarbij niet uit hoe oud hij of zij is. Dwang wordt door patiënten als belastend ervaren. Communicatie is essentieel. Het toepassen van dwang moet zo mogelijk vooraf met kinderen/jongeren en ouders goed worden doorgesproken. Ook tijdens en na de dwangtoepassing moet de medewerker in contact zijn met het kind/de jongere. Dit is belangrijk omdat er steeds gezocht moet blijven worden naar samenwerking, ook tijdens dwangtoepassing. Evaluatie van het ingrijpen met het kind/de jongere en eventueel met zijn of haar ouders is noodzakelijk, dat hoeft niet direct maar wel zo snel als mogelijk. Daarbij gaat het expliciet om de vraag of het ingrijpen past in de zorg voor de cliënt. Was het ingrijpen op tijd? Of te vroeg of te laat? Was het niet te drastisch of juist te zachtzinnig? Had de interventie niet kunnen worden voorkomen door een andere minder ingrijpende maatregel te treffen? Hoe kan men van de ervaringen leren en ze een plek geven in de behandeling? En ook reflecteren op het eigen handelen en dat ter discussie stellen. Het evalueren heeft niet alleen een functie om in de toekomst beter te handelen maar is er ook op gericht om de relatie, die door het ingrijpen onder druk is komen te staan weer opnieuw op te bouwen en respect te herstellen. 6 Succesfactoren Middelen die succesvol bleken binnen de K7-instellingen om dwang en drang terug te dringen. De K7-instellingen kunnen hier hun voordeel mee doen in hun streven naar (bijna) 0 en gebruik maken van die succesfactoren die passen bij hun eigen instelling. Procesmatig het besluit nemen om te stoppen. het maken van een plan zonder beperkingen 12 een onderdeel van de Non-Violent Resistance basishouding in de Bascule Pagina 7 van 11

8 het maken van een eigen gezamenlijke visie tijd om na te denken, te reflecteren en te discussiëren investering (in tijd, in mensen, in gebouwen, in registratiemiddelen) doorontwikkeling naar ambulant werken, crisisinterventies thuis Behandelbeleid 1) Overzichtelijke en haalbare doelen stellen die aansluiten op de hulpvraag in kaart brengen van de problemen van een kind of jongere vastlegging doelen in het behandelplan 2) Goede afspraken: het maken van goede afspraken over wat er zal worden gedaan in geval van een crisis. Het werken met signaleringsplannen waarin de volgende zaken worden vastgelegd: de specifieke signalen die een mogelijke crisis aankondigen de verschijningsvorm van de crisis de wijze waarop escalatie kan worden voorkomen (met name ook door de cliënt zelf) interventies die mogelijk zijn om een reeds ontstane crisis te doen afnemen interventies die gewenst zijn als alle bovenstaande stappen niet werken de wijze waarop en de mate waarin ouders betrokken en/of ingezet kunnen worden bij de zorg tijdens een crisis; de wijze waarop er met ouders en kind/jongere gecommuniceerd wordt tijdens de crisis; de wijze waarop een dwangtoepassingen geëvalueerd worden met het kind/de jongere en ouders de wijze waarop het behandelplan kan worden aangepast. 3) Het kind/de jongere en ouders worden zoveel mogelijk betrokken: zoveel mogelijk samenwerking en zoveel mogelijk eigen verantwoordelijkheid. Respectvolle bejegening Betrokken bij het behandelplan en bij evaluaties. Het kind/de jongere kan evaluatievergaderingen bijwonen. Veel mogelijkheden voor bezoek van ouders Een duidelijk perspectief bieden voor de toekomst (bij voorkeur naar huis of anders naar een nieuwe woonplek). De ervaring heeft geleerd dat bij kinderen en jongeren zonder helder perspectief op een vervolgplek veel meer dwang werd toegepast dan op kinderen en jongeren die wisten waar ze naar toe werkten. De eerste groep had niets te verliezen, de tweede groep wel. De verantwoordelijkheden liggen dicht bij de cliënt. Zo kan groepsleiding (binnen een helder kader van het behandelplan) beslissen over het toekennen van vrijheden. Een jongere die bereid is eigen verantwoordelijkheid op te pakken help je niet met de opmerking OK, dat ga ik volgende week in onze teamvergadering bespreken. Regels met mate. Hoe meer regels, hoe meer strijd over de handhaving en hoe vaker situaties ontstaan die uiteindelijk leiden tot dwangtoepassing. Scholing en kennisuitwisseling 4) Scholing van medewerkers Uitbreiden van kennis en vaardigheden, zoals: behandeling in dialoog met kinderen/jongeren en ouders kennis van psychopathologie en somatische kennis Pagina 8 van 11

9 gesprekstechnieken, in het algemeen, in moeilijke situaties en op het gebied van de-escalerend werken in het bijzonder (niet alleen voor groepsleiding maar voor het gehele multidisciplinaire team) het nemen van verantwoordelijkheid en het maken van goede afwegingen daarbinnen supervisie en intervisie het ontwikkelen van signaleringsplannen kennis van het juridisch kader met name daar waar het gaat om zorgvuldige besluitvorming middelen en maatregelen (beslisboom). Breed in de organisatie aanbieden van cognitieve gedragtherapeutische scholing (groepswerkers bijscholen tot gedragstherapeutisch medewerker). 5) Gebruik maken van methodieken waarmee goede ervaringen zijn opgedaan en kennisuitwisseling daarover binnen de K7-instellingen 13 Genoemd zijn: 5 steps to changemodel (de Jutters) Dit model heft als doel om de instellingscultuur met betrekking tot dwang en drangtoepassingen te beïnvloeden en bestaat uit twee inmiddels beproefde instrumenten, de eerste vijfminutenmethode en de incidentvertragingsmethode. Non-Violent Resistance (de Bascule) Brede invoering van Cognitieve Gedragstherapeutisch scholingsbijeenkomsten voor medewerkers (Accare) Nabespreken van elke separatie met de patiënt (Triversum, Karakter) Registratie 6) Registratie Een goede registratie van de toepassing van dwang geeft inzicht. Hoewel registratie nooit een doel op zich kan zijn biedt het ondersteuning in de bewustwording van dwangtoepassing. Meten is immers weten. De gegevensset van Argus levert een bijdrage aan betrouwbaar registreren en levert stuurinformatie op om dwangtoepassing te verminderen (zowel t.b.v. externe als interne beleidsinformatie). Ook is vergelijking tussen de K7-instellingen hierdoor beter mogelijk. De K7-instellingen hebben behoefte aan een uitgebreidere registratie, waarin ook niet wettelijk vereiste toepassingen worden geregistreerd, zoals bijvoorbeeld dwangtoepassing (in de praktijk fixatie, afzondering c.q. verplicht verblijf of insluiting in een individuele ruimte zonder dat de patiënt deze kan verlaten 14 ) bij kinderen onder de 12 jaar of dwangtoepassing op basis van de WGBO. In de bijlage is een richtlijn opgenomen. Diversen 7) Bouwkundige & interieuroplossingen: Inrichten van comfortrooms/chillrooms/special carerooms, een huiselijke ruimte om je alleen in terug te trekken. De ruimten hebben verschillende benamingen in de diverse instellingen. Bedoeld wordt een ruimte waarin een kind of jongere naar toe kan gaan om zijn of haar spanning te reguleren. 2 e huiskamer Binnentuin 13 De methodieken worden hier kort genoemd en in een bijlage uitgebreider uitgewerkt. 14 Voor de terminologie is aangesloten bij de termen die in Argus worden gebruikt. Pagina 9 van 11

10 Toezichtslaapkamer Uitstraling interieur: Huiselijk waar mogelijk, veilig alleen als het niet anders kan. 8) Signaleringsplan van het team Spanningen in het team zijn van invloed op de spanningen en en crisis van de patiënt. Om de spanningen binnen het team te signaleren werkt De Bascule met een signaleringsplan van het team. 7 Aanbevelingen voor beleid Het succesvol bestrijden van dwang binnen de KJP is kansrijk als instellingen samenwerken. De K7 hoopt een leidende rol te kunnen vervullen in het terugdringen van dwang en drang binnen de KJP en tevens een aanzet te kunnen geven over het terugdringen hiervan in andere jeugdzorginstellingen. De K7 stellen zich daarom tot doel het aantal separaties terug te brengen naar (bijna) nul. Naast dit beleidsplan is ook een implementatieplan gemaakt. 1. Er is een heldere visie op behandelen en daaruit voortvloeiend opvoeden aanwezig. Op deze visie is het beleid tot reductie van dwangtoepassingen gebouwd. 2. Opleiding- en scholingsmogelijkheden zijn beschikbaar met betrekking tot het voorkomen en gebruik van dwangtoepassing; daarnaast is er in de instelling gericht beleid om de kennis en vaardigheden gericht op behandelen van kinderen en jongeren aan te scherpen en somatische kennis. Denk hierbij aan: Communicatievaardigheden (in dialoog behandelen, perspectief stellen, moeilijke situaties bespreken, voorkomen van escalaties) een opleiding tot gedragstherapeutisch medewerker voor groepswerkers. Signalering en het hanteren van signaleringsplannen Kennis en vaardigheden op het gebied van de-escalerend werken (niet alleen voor groepsleiding maar voor het gehele multidisciplinaire team) kennis van het juridisch kader met name daar waar het gaat om zorgvuldige besluitvorming middelen en maatregelen (beslisboom). 3. Eenheid in definities en goede registratie, vastgelegd in een richtlijn. De richtlijn moet leesbaar zijn, zonder juridisch jargon en gemakkelijk te hanteren, dus overzichtelijk. In de richtlijn moet ook een beslisboom worden opgenomen, zodat de besluitvorming over het toepassen van dwang zorgvuldig gebeurt. De registratie moet gebruiksvriendelijk en eenduidig zijn zodat stuurinformatie beschikbaar komt, zowel op niveau van de individuele cliënt, de afdeling, de instelling en de K7-instellingen. Doelstelling: evaluatie, analyse en kwaliteitsverbetering. Een conceptrichtlijn is toegevoegd in de bijlage. 4. Bouwkundige aspecten op orde Ruimten en materialen sluiten aan op de behandelvisie, uitstraling van de afdeling moet leiden tot een hoge drempel voor agressie ( Huiselijk waar mogelijk, veilig alleen als het niet anders kan ). Voorzieningen als van comfortrooms/chillrooms/special carerooms waarin kinderen/jongeren zich terug kunnen trekken zijn een goed alternatief voor dwangtoepassing. 5. Andere mogelijkheden die een bijdrage kunnen leveren aan het terugdringen van dwang en drang: Pagina 10 van 11

11 Kwaliteitscommissies als de M&M-commissie en/of MIP-commissie, VIM, VMS, etc. Goede medezeggenschap van ouders en kinderen/jongeren; Inzetten van ervaringsdeskundigheid (is hier binnen de K7-instellingen al ervaring mee opgedaan?) Exitgesprekken, spiegelbijeenkomsten 15, cliëntwaarderingsonderzoeken. Signaleringsplan van het team Organisatorische aspecten (het beleid moet niet alleen op de crisisafdelingen worden ingevoerd maar in de gehele organisatie, omdat het te maken heeft met een visie op behandeling maar ook te maken heeft met cultuur) 6. Wetenschappelijk onderzoek Nu er nauwelijks wetenschappelijke onderbouwing bestaat voor het toepassen van dwang is het wellicht te overwegen om binnen de K7-instellingen een researchproject of in ieder geval een effectonderzoek te starten. Tot slot De werkgroep hoopt met deze notitie een aanzet te hebben gegeven voor de discussie over de uitgangspunten. Bronnen: Aanvraagformat Projectgelden terugdwingen Dwang en Drang 2011 (Triversum) Jutters visiedocument: beleid mbt gebruik dwang en drangmaatregelen (19 januari 2011) Karakter: Advies Dwang en Drang (10 maart 2010) De Bascule: Informatiebrochure Non-violent Resistance Accare; uit de concepten voor een nieuwe richtlijn Middelen en Maatregelen en andere vrijheidsbeperkende maatregelen Lezing Minder separeren, het kan Arien Storm, kinder- en jeugdpsychiater Accare Artikel Renate Boesjes (Accare) in Kind- en Adolescent, nr. 4, december Een spiegelbijeenkomst is een gesprek met cliënten in de vorm van een kringgesprek. Hierbij wordt door een gespreksleider aan cliënten gevraagd, hoe ze de dienstverlening ervaren hebben. De betrokken medewerkers zijn als toehoorders aanwezig. De cliënten houden hulpverleners als het ware een spiegel voor door het vertellen van hun ervaringen. Pagina 11 van 11

ARGUS KIND & JEUGD Registratie van vrijheidsbeperkende interventies bij kinderen en jeugdigen.

ARGUS KIND & JEUGD Registratie van vrijheidsbeperkende interventies bij kinderen en jeugdigen. Datum: 21 mei 2013 Auteur: K7 werkgroep Argus Arjan Theil Dwang- en Drangbegrippen binnen de instellingen van het Expertisenetwerk kinder- en jeugdpsychiatrie Deze notitie is opgesteld door de werkgroep

Nadere informatie

Spiegelbijeenkomsten Dwang en Drang

Spiegelbijeenkomsten Dwang en Drang Spiegelbijeenkomsten Dwang en Drang Pilot EKJP 2013 Ber van der Stegen Daniëlle Blom Klik om de Inleiding stijl te bewerken Spiegelbijeenkomst (methode M. Mul) Een kringgesprek met cliënten 12+ of ouders

Nadere informatie

ARGUS KIND & JEUGD Registratie van vrijheidsbeperkende interventies bij kinderen en jeugdigen.

ARGUS KIND & JEUGD Registratie van vrijheidsbeperkende interventies bij kinderen en jeugdigen. Toelichting ARGUS kind- & jeugdset. 1. Inleiding In januari 2012 heeft de werkgroep het terugdringen dwang en drang van de EKJP een beleidsnotitie aan de raden van bestuur van de 7 categorale kinder- en

Nadere informatie

Separeren: voltooid verleden tijd?

Separeren: voltooid verleden tijd? Onderzoeksresultaten van een non-separeerbeleid Annet Smit senior wetenschappelijk medewerker ProCES INHOUD ambitie de Gelderse Roos onderbouwing, thema s onderzoek : Cijfers Kwalitatieve gegevens : Ervaringen

Nadere informatie

Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 16 juli 2014)

Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 16 juli 2014) AH 2568 2014Z11398 Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 16 juli 2014) 1 Heeft u het NOS-bericht 'separeercel nog te vaak gebruikt' gelezen en het Nieuwsuur-item

Nadere informatie

Uw rechten en behandeling

Uw rechten en behandeling Uw rechten en behandeling als wij gedwongen moeten ingrijpen in noodsituaties Behandeling onder dwang Als u tijdens uw opname te maken krijgt met gedwongen behandeling, hebt u als patiënt van GGZ ingeest

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 18 september 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 18 september 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 25 VX DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Toepassing van Middelen en Maatregelen

Toepassing van Middelen en Maatregelen Toepassing van Middelen en Maatregelen 1. Inleiding 3 2. Wat zijn Middelen en Maatregelen? 3 3. Wanneer worden Middelen en Maatregelen 5 toegepast? 4. Wat is dwangbehandeling? 5 5. Wie is verantwoordelijk?

Nadere informatie

Dwang(reductie) in de psychiatrie

Dwang(reductie) in de psychiatrie Dwang(reductie) in de psychiatrie Drs. Yolande Voskes Research Programme > Quality of Care Department of Medical Humanities Separatie: problematisch? Traumatische en emotionele ervaring Cliënten: angst,

Nadere informatie

Argus. Uniforme registratie van vrijheidsbeperkende interventies in de Geestelijke Gezondheidszorg

Argus. Uniforme registratie van vrijheidsbeperkende interventies in de Geestelijke Gezondheidszorg Argus Uniforme registratie van vrijheidsbeperkende interventies in de Geestelijke Gezondheidszorg GGZ Nederland Ministerie van VWS Inspectie voor de Gezondheidszorg Betere informatie over de gedwongen

Nadere informatie

Het toetsingskader is de basis voor het toetsingsinstrument, waarmee de inspectie in 2013 zal toetsen of de GGZ-instellingen aan de normen voldoen.

Het toetsingskader is de basis voor het toetsingsinstrument, waarmee de inspectie in 2013 zal toetsen of de GGZ-instellingen aan de normen voldoen. TOETSINGSKADER TERUGDRINGEN SEPAREREN 2012-2013 Aan Raden van Bestuur GGZ-instellingen Van Inspectie voor de Gezondheidszorg Kopie Het LP GGZ, GGZ NL, V&VN, de NVvP, het NIP, Stichting PVP, VWS Onderwerp

Nadere informatie

Toetsingskader Terugdringen separeren en afzonderen 2016

Toetsingskader Terugdringen separeren en afzonderen 2016 Toetsingskader Terugdringen separeren en afzonderen 2016 2016-1272498 Januari 2016 Pagina 1 van 16 1 Hoofdthema: Preventie Al het mogelijke is geprobeerd om separatie / afzondering te voorkomen; de rechtsbeginselen

Nadere informatie

Commissie VBM September 2015. Procedure Besluitvorming toepassen vrijheidsbeperkende maatregelen

Commissie VBM September 2015. Procedure Besluitvorming toepassen vrijheidsbeperkende maatregelen Commissie VBM September 2015 Procedure Besluitvorming toepassen vrijheidsbeperkende maatregelen Procedure Besluitvorming toepassen vrijheidsbeperkende maatregelen De besluitvorming over en het toepassen

Nadere informatie

dwangreductie Nederland

dwangreductie Nederland Best Practices Dwangreductie rondom in dwangreductie Nederland meer dan het uitvoeren van interventies Yolande Voskes Yolande Voskes, Justine Theunissen & Guy Widdershoven Er moet minder gesepareerd worden

Nadere informatie

Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding

Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf woonzorg en dagbesteding 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Wanneer wordt onvrijwillige zorg toegepast? 4 3. De wetgeving 5 3.1 Wet bijzondere

Nadere informatie

High Care - Kastanjehof

High Care - Kastanjehof High Care - Kastanjehof Behandelprogramma Acute Psychiatrie High Care - Kastanjehof Behandelprogramma Acute Psychiatrie Inhoudsopgave Wat...Pagina Inleiding...2 Voor wie...3 Aanmelding...3 Behandelaanbod...3

Nadere informatie

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Zorg in vrijheid. Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie. Versie 4

Zorg in vrijheid. Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie. Versie 4 Zorg in vrijheid Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie Versie 4 Inleiding Vrijheid is voor de meeste mensen in Nederland een gegeven. Toch komt het in zorginstellingen

Nadere informatie

Toetsingsinstrument Terugdringen Separeren/Afzonderen Bij onaangekondigd bezoek toetsing m.b.t. patiënt die NU ingesloten is

Toetsingsinstrument Terugdringen Separeren/Afzonderen Bij onaangekondigd bezoek toetsing m.b.t. patiënt die NU ingesloten is Toetsingsinstrument Terugdringen Separeren/Afzonderen Bij onaangekondigd bezoek toetsing m.b.t. patiënt die NU ingesloten is 0.1. Datum toetsing: 0.2. Naam inspecteur: 0.3. Naam instelling: 0.4. Naam en

Nadere informatie

Terugdringen van vrijheidsbeperkingen (?)

Terugdringen van vrijheidsbeperkingen (?) Terugdringen van vrijheidsbeperkingen (?) - Zorgvuldigheidseisen en systematische aanpak - - De Acht van de IGZ : zo maak je jouw zorginstelling inspectieproof 29 mei 2015 Mr R. Helle, specialist ouderengeneeskunde

Nadere informatie

192 Samenvatting 193. Samenvatting

192 Samenvatting 193. Samenvatting 192 Samenvatting 193 Samenvatting 194 Samenvatting 195 Het eenzaam opsluiten van psychiatrische patiënten is omstreden, zowel in Nederland als andere landen in en buiten Europa. Sinds het begin van deze

Nadere informatie

Relevante wet- en regelgeving die vandaag aan de orde komt in deze presentatie

Relevante wet- en regelgeving die vandaag aan de orde komt in deze presentatie Presentatie W&T thema Bopz op 9 mei 2016 Opzet: Korte uiteenzetting presentatie Goede zorg aan onze (psychogeriatrische) ouderen Persoonlijke kennistoets deelnemers Presentatie waarin antwoorden volgen

Nadere informatie

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling.

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. 1. Sociaal beleid in breder verband Ontwikkelen beleid: een complex proces Het ontwikkelen en implementeren van beleid voor preventie en aanpak van grensoverschrijdend

Nadere informatie

M. Helleman Rn MScN T. van Achterberg Rn PhD P.J.J. Goossens Rn PhD APRN A. Kaasenbrood, MD, PhD

M. Helleman Rn MScN T. van Achterberg Rn PhD P.J.J. Goossens Rn PhD APRN A. Kaasenbrood, MD, PhD De interventie Bed op Recept voor patiënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis laat patiënten groeien in autonomie, zelfmanagement en vaardigheden M. Helleman Rn MScN T. van Achterberg Rn PhD

Nadere informatie

Externe brochure : toelichting

Externe brochure : toelichting Externe brochure : toelichting Doel: profilering Veldzicht Doelgroep: stakeholders Veldzicht Optionele uitwerking: boekje centrum voor transculturele psychiatrie VAARDIG EN VEILIG VERDER HELPEN In Veldzicht

Nadere informatie

1 RAPPORT. Rapport naar aanleiding van het extra bezoek aan Triade Almere op 21 januari 2009

1 RAPPORT. Rapport naar aanleiding van het extra bezoek aan Triade Almere op 21 januari 2009 1 RAPPORT Rapport naar aanleiding van het extra bezoek aan Triade Almere op 21 januari 2009 Amsterdam, april 2009 2 INSPECTIE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Resultaten inspectiebezoek

Nadere informatie

Bopz beleid. Informatie over opname op een psychogeriatrische (pg)afdeling, beleid en klachtenregeling. vit0032_brochure BOPZ-07.indd :22

Bopz beleid. Informatie over opname op een psychogeriatrische (pg)afdeling, beleid en klachtenregeling. vit0032_brochure BOPZ-07.indd :22 Bopz beleid Informatie over opname op een psychogeriatrische (pg)afdeling, beleid en klachtenregeling vit0032_brochure BOPZ-07.indd 1 16-08-12 14:22 In deze brochure informeren wij u over de Wet Bijzondere

Nadere informatie

Risico-indicatoren. Basisset Geestelijke Gezondheidszorg, Verslavingszorg en Forensische zorg. Utrecht, december 2013

Risico-indicatoren. Basisset Geestelijke Gezondheidszorg, Verslavingszorg en Forensische zorg. Utrecht, december 2013 Risico-indicatoren 2014 Basisset Geestelijke Gezondheidszorg, Verslavingszorg en Forensische zorg Utrecht, december 2013 Inleiding INLEIDING Voor u ligt de basissetrisico-indicatoren Geestelijke Gezondheidszorg,

Nadere informatie

1 RAPPORT. Rapport naar aanleiding van het extra bezoek aan Triade Midden-Flevoland op 21 januari 2009

1 RAPPORT. Rapport naar aanleiding van het extra bezoek aan Triade Midden-Flevoland op 21 januari 2009 1 RAPPORT Rapport naar aanleiding van het extra bezoek aan Triade Midden-Flevoland op 21 januari 2009 Amsterdam, april 2009 2 INSPECTIE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Resultaten

Nadere informatie

Patiëntveiligheidsprogramma

Patiëntveiligheidsprogramma Patiëntveiligheidsprogramma Sector Geestelijke Gezondheidszorg Contouren programma 2008 2011 22 november 2007 Vereniging GGZ Nederland Brancheorganisatie voor geestelijke gezondheids- en verslavingszorg

Nadere informatie

Bedoeling van dit werkcollege:

Bedoeling van dit werkcollege: PSYCHOLOGISCHE DIAGNOSTIEK Veld Klinische en Gezondheidspsychologie Oktober 2005 Cécile Vandeputte- v.d. Vijver Bedoeling van dit werkcollege: Bespreking van de stappen van het psychodiagnostisch proces

Nadere informatie

Interzorg en de wet Bopz

Interzorg en de wet Bopz Interzorg en de wet Bopz dicht bij jezelf Interzorg en de wet Bopz Interzorg Noord-Nederland heeft een aantal locaties met een afdeling voor cliënten met een psychogeriatrische aandoening (meestal dementie).

Nadere informatie

Management van risico s in de zorgprocessen

Management van risico s in de zorgprocessen Management van risico s in de zorgprocessen Pol Vanhee Stafmedewerker patiëntenzorg Brussel, 31 maart 2015 1 Management van risico s in de zorgprocessen 2 Management van risico s in de zorgprocessen Management

Nadere informatie

Gedwongen opgenomen, welke rechten en plichten gelden dan?

Gedwongen opgenomen, welke rechten en plichten gelden dan? Gedwongen opgenomen, welke rechten en plichten gelden dan? U bent gedwongen opgenomen bij één van de onderdelen van Parnassia Groep op last van de rechter. Omdat u niet zelf voor opname heeft gekozen is

Nadere informatie

Het LPGGz plaatst echter ook een aantal belangrijke kanttekeningen bij het nu voorliggende visiestuk en doet voorstellen ter aanvulling.

Het LPGGz plaatst echter ook een aantal belangrijke kanttekeningen bij het nu voorliggende visiestuk en doet voorstellen ter aanvulling. Utrecht: 21 januari 2010 Betreft: Reactie LPGGz op visiedocument en normenkader IC ggz, 2 december 2009 GGz Nederland GGz Nederland heeft medio 2009 middels het opstellen van een visiedocument de ontwikkeling

Nadere informatie

Veilige zorg voor mensen met dementie

Veilige zorg voor mensen met dementie Veilige zorg voor mensen met dementie Veilige zorg voor mensen met dementie Mensen met dementie zorg willen wij zorg geven in een veilige omgeving, die zoveel mogelijk recht doet aan de mogelijkheden voor

Nadere informatie

Toekomstige wetgeving; gevolgen voor Korsakov patiënt?

Toekomstige wetgeving; gevolgen voor Korsakov patiënt? 1 Agenda Toekomstige wetgeving; gevolgen voor Korsakov patiënt? Expertmeeting februari 2013 Korsakov Kenniscentrum (KKC) mr. drs. Susanne van den Hooff susanne.vandenhooff@inholland.nl 1. Huidige wetgeving

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 7 december 2010 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 7 december 2010 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

High & Intensive Care. Sandra Vos en Chris den Braber 18-03-2014

High & Intensive Care. Sandra Vos en Chris den Braber 18-03-2014 High & Intensive Care Sandra Vos en Chris den Braber 18-03-2014 3 jaar geleden 1. Economische crisis: In de ggz in nederland blijkt het aantal opnames in 10 jaar verdubbeld! Er moet bezuinigd worden op

Nadere informatie

Eindrapport: Zorg voor ongedwongenheid PWO 044/

Eindrapport: Zorg voor ongedwongenheid PWO 044/ Eindrapport: Zorg voor ongedwongenheid PWO 044/ 2011-2013 Els Peters Geert Rogiers Hogeschool PXL Elfde-Liniestraat 24 B-3500 Hasselt www.pxl.be - www.pxl.be/facebook 1 Partners Onderzoeksopzet Doelstelling:

Nadere informatie

Hoofdlijnen. Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en Wet forensische zorg

Hoofdlijnen. Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en Wet forensische zorg Hoofdlijnen Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en Wet forensische zorg Presentatie voor GDDen 12 maart 2014 Margré Jongeling Sophie van Dierendonck Inhoud 1. Historie en aanleiding: waarom een

Nadere informatie

Gedwongen opname Uw rechten en plichten

Gedwongen opname Uw rechten en plichten Gedwongen opname Uw rechten en plichten Psychiatrie Inleiding Wanneer u te maken heeft met een gedwongen opname, heeft u als patiënt van Medisch Spectrum Twente verschillende rechten. U kunt gedwongen

Nadere informatie

Toezicht Horizon, locatie Anker, afdeling ZIKOS

Toezicht Horizon, locatie Anker, afdeling ZIKOS Toezicht Horizon, locatie Anker, afdeling ZIKOS Hertoets na onderzoek na meldingen Inspectie Jeugdzorg Inspectie voor de Gezondheidszorg Utrecht, januari 2014 2 Samenvatting De Inspectie Jeugdzorg en de

Nadere informatie

Ethische kwesties. bij de Zorgboog. Behandeling en zelfbeschikking. Wat betekent dit voor u?

Ethische kwesties. bij de Zorgboog. Behandeling en zelfbeschikking. Wat betekent dit voor u? Ethische kwesties bij de Zorgboog In deze folder leest u over een aantal levensaspecten die een rol kunnen spelen bij uw behandeling, verzorging en verpleging binnen de Zorgboog. Het gaat hierbij om vragen

Nadere informatie

De jeugd-ggz in het gedecentraliseerde jeugdstelsel

De jeugd-ggz in het gedecentraliseerde jeugdstelsel De jeugd-ggz in het gedecentraliseerde jeugdstelsel Beschikbaar, bereikbaar, betrouwbaar en in beweging Peter Dijkshoorn Bestuurder Accare bestuurslid GGZNederland Amersfoort 23 april 2015 2 transformatiedoelen

Nadere informatie

1 2 1 Bemoeizorg is als begrip (en zorgvorm) komen overwaaien uit Nederland, wordt gehanteerd in de context van zorgwekkende zorgmijders. Dit zijn: mensen met ernstige psychische en/of psychosociale problemen

Nadere informatie

Kerncompetenties psychotherapeut

Kerncompetenties psychotherapeut Kerncompetenties psychotherapeut 5 oktober 2006 Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie Overname is toegestaan, mits ongewijzigd en met gebruik van bronvermelding. Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie,

Nadere informatie

1. HIC vanuit Forensisch Perspectief: het model in het kort CONCEPT dd

1. HIC vanuit Forensisch Perspectief: het model in het kort CONCEPT dd NB dit hoofdstuk is een concept. U wordt uitgenodigd om input te geven. Copyright ligt bij de projectgroep FHIC. info@fhic.nl 1. HIC vanuit Forensisch Perspectief: het model in het kort CONCEPT dd 05-08-2016

Nadere informatie

In deze brochure zetten we de belangrijkste rechten en plichten op een rij:

In deze brochure zetten we de belangrijkste rechten en plichten op een rij: UW RECHTEN ALS CLIËNT BIJ GGZ WNB INLEIDING Als u na uw aanmelding besluit tot een behandeling bij GGZ WNB, maken we daarover afspraken met u. Die worden vastgelegd in het behandelplan. Daarin staat voor

Nadere informatie

MENSEN DIE LANGDURIG IN EEN GGZ INSTELLING VERBLIJVEN. Drs. Irma de Hoop Verpleegkundig specialist GGZ Opleider VS GGZ Voorzitter V7 VN VS

MENSEN DIE LANGDURIG IN EEN GGZ INSTELLING VERBLIJVEN. Drs. Irma de Hoop Verpleegkundig specialist GGZ Opleider VS GGZ Voorzitter V7 VN VS MENSEN DIE LANGDURIG IN EEN GGZ INSTELLING VERBLIJVEN Drs. Irma de Hoop Verpleegkundig specialist GGZ Opleider VS GGZ Voorzitter V7 VN VS DISCLOSURE BELANGEN SPREKER (potentiële) belangenverstrengeling

Nadere informatie

Minder separeren, het kan! Ervaringen vanuit de groepsleiding

Minder separeren, het kan! Ervaringen vanuit de groepsleiding Minder separeren, het kan! Ervaringen vanuit de groepsleiding Renate Boesjes Op een gesloten afdeling voor jongeren van twaalf tot achttien jaar met een lichte verstandelijke beperking werden jongeren

Nadere informatie

VISIE OP PROBLEEMGEDRAG

VISIE OP PROBLEEMGEDRAG VISIE OP PROBLEEMGEDRAG INLEIDING Bij het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE) kunnen zorgprofessionals en anderen terecht voor expertise over ernstig en aanhoudend probleemgedrag. Het gaat om probleemgedrag

Nadere informatie

ter discussie Nieuwsvoorziening bij dwangopneming: de norm ontbreekt

ter discussie Nieuwsvoorziening bij dwangopneming: de norm ontbreekt 50 ter discussie Nieuwsvoorziening bij dwangopneming: de norm ontbreekt Televisie en internet zijn niet meer weg te denken uit onze samenleving. Nieuws en informatie kunnen vergaren is een grondrecht.

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 28 augustus 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 28 augustus 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Regels rond een gedwongen opname

Regels rond een gedwongen opname Regels rond een gedwongen opname Een gedwongen opname is een ingrijpende maatregel. In Nederland vindt een gedwongen opname niet zomaar plaats: de burgemeester of de rechter beslist hierover. De burgemeester

Nadere informatie

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP)

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) I/ Inleiding Het aantal kinderen en jongeren met ernstige psychische problemen is goed bekend. Zowel in Nederland als in andere landen

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesvragen

Samenvatting. Adviesvragen Samenvatting Adviesvragen Een deel van de mensen die kampen met ernstige en langdurige psychiatrische problemen heeft geen contact met de hulpverlening. Bij hen is geregeld sprake van acute nood. Desondanks

Nadere informatie

Succesfactoren in het terugdringen van separatie. Jos Keizer en Monique Menger Platformbijeenkomst GGZ, 16 januari 2015

Succesfactoren in het terugdringen van separatie. Jos Keizer en Monique Menger Platformbijeenkomst GGZ, 16 januari 2015 Succesfactoren in het terugdringen van separatie Jos Keizer en Monique Menger Platformbijeenkomst GGZ, 16 januari 2015 Inhoud presentatie Geschiedenis dwang en drang GGZ Friesland. Geschiedenis separatiecijfers,

Nadere informatie

De handreiking Gegevensuitwisseling in het kader van Bemoeizorg ( 2005) biedt een helder kader voor besluitvorming binnen netwerken.

De handreiking Gegevensuitwisseling in het kader van Bemoeizorg ( 2005) biedt een helder kader voor besluitvorming binnen netwerken. Juridisch zakmes ( bron Jolanda van Boven) Naast een contextuele analyse is het toepassen van het juridische kader van groot belang. Bij OGGZ problematiek en het toepassen van dwang en drang nemen de coördinator

Nadere informatie

Transitie jeugdzorg informatieavond gemeenteraden BAR

Transitie jeugdzorg informatieavond gemeenteraden BAR Transitie jeugdzorg informatieavond gemeenteraden BAR Ronald Buijs, directeur Kind- en jeugdpsychiatrie Yulius Ireza Versteeg, programmamanager transitie jeugdzorg Yulius 1 Opzet presentatie Kind- en jeugdpsychiatrie

Nadere informatie

Dwangtoepassing. informatie voor cliënten

Dwangtoepassing. informatie voor cliënten Dwangtoepassing informatie voor cliënten Inhoud 1 Inleiding 1 Wat zijn middelen of maatregelen? 2 Wie neemt de beslissing? 2 Dwangmiddelenregister 2 Hoe lang? 3 Beëindiging 3 Hulp bij problemen met middelen

Nadere informatie

Beter worden doe je thuis!

Beter worden doe je thuis! Beter worden doe je thuis! De kliniek en het fact team Jeanette de Grand Henk Hut Irene de Paepe Wie zijn wij?? Henk Hut manager intensieve zorg langdurende psychiatrie. Irene de Paepe verpleegkundig specialist

Nadere informatie

Informatiefolder voor cliënten: vrijwillig opgenomen Meer informatie: www.ggzwnb.nl

Informatiefolder voor cliënten: vrijwillig opgenomen Meer informatie: www.ggzwnb.nl VRIJWILLIG OPGENOMEN INHOUD Woord vooraf Wat betekent een vrijwillige opname? Welke rechten hebt u? Wat gebeurt er de eerste dagen? Kan een vrijwillige opname een gedwongen opname worden? Ontslag bij een

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Verklarende woordenlijst bij toetsingskader voor instellingen waar mensen verblijven die niet thuis kunnen wonen Utrecht, maart 2017 Behandeling Handelingen en interventies van medische, gedragswetenschappelijke

Nadere informatie

PersonaCura. Uw specialist in persoonlijkheid & gedrag bij senioren

PersonaCura. Uw specialist in persoonlijkheid & gedrag bij senioren PersonaCura Uw specialist in persoonlijkheid & gedrag bij senioren Inleiding We willen allemaal oud worden, maar het liever niet zijn. Ouder worden betekent immers omgaan met verlies van gezondheid, van

Nadere informatie

Rapportage van de Inspectie voor de Gezondheidszorg over het Thematisch Toezicht op het separeren in 2009 waarover aan de Minister is gerapporteerd.

Rapportage van de Inspectie voor de Gezondheidszorg over het Thematisch Toezicht op het separeren in 2009 waarover aan de Minister is gerapporteerd. 1 RAPPORTI Rapportage van de Inspectie voor de Gezondheidszorg over het Thematisch Toezicht op het separeren in 2009 waarover aan de Minister is gerapporteerd. 1. Inleiding In deze rapportage geef ik de

Nadere informatie

Samenvatting Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

Samenvatting Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 Vallen komt in alle leeftijdsgroepen voor, maar vormt vooral bij ouderen een groot gezondheidsprobleem. Onder een val wordt verstaan een gebeurtenis waarbij de betrokkene onbedoeld op de grond of een lager

Nadere informatie

Postmaster opleiding systeemtherapeut

Postmaster opleiding systeemtherapeut Postmaster opleiding systeemtherapeut mensenkennis In de context met cliënten, gezinnen en kinderen was dit leerzaam en direct bruikbaar in mijn werk. evaluatie deelnemer Postmaster opleiding systeemtherapeut

Nadere informatie

a. Hebben de professionals die rondom een cliënt samenwerken hetzelfde doel voor (eigen werkgebied overstijgend)?

a. Hebben de professionals die rondom een cliënt samenwerken hetzelfde doel voor (eigen werkgebied overstijgend)? Toetsingskader Verantwoorde zorg voor delictplegers met ernstige psychische en/of psychiatrische klachten (Cliëntniveau / Uitvoerend niveau); concept, 23 maart 2010 Aspect 1: Doelconvergentie De mate waarin

Nadere informatie

Individuele Rehabilitatiebenadering (IRB) en ouderen. Grip houden op je leven, Als afhankelijkheid dreigt!

Individuele Rehabilitatiebenadering (IRB) en ouderen. Grip houden op je leven, Als afhankelijkheid dreigt! Individuele Rehabilitatiebenadering (IRB) en ouderen Grip houden op je leven, Als afhankelijkheid dreigt! Psychiatrische Rehabilitatie Divisie Ouderen (GP) Doel van de behandeling Mensen met psychiatrische

Nadere informatie

Risico-indicatoren. Basisset Geestelijke Gezondheidszorg en verslavingszorg. Utrecht, juni 2013

Risico-indicatoren. Basisset Geestelijke Gezondheidszorg en verslavingszorg. Utrecht, juni 2013 Risico-indicatoren 2013 Basisset Geestelijke Gezondheidszorg en verslavingszorg Utrecht, juni 2013 Inleiding Voor u ligt de basisset risico-indicatoren Geestelijke Gezondheidszorg en Verslavingszorg, verslagjaar

Nadere informatie

Risico-indicatoren. Basisset Geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg. Utrecht, november 2013

Risico-indicatoren. Basisset Geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg. Utrecht, november 2013 Risico-indicatoren 2013 Basisset Geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg Utrecht, november 2013 Inleiding INLEIDING Voor u ligt de basisset risico-indicatoren Geestelijke Gezondheidszorg en Verslavingszorg,

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1: INLEIDING

HOOFDSTUK 1: INLEIDING 168 Samenvatting 169 HOOFDSTUK 1: INLEIDING Bij circa 13.5% van de ouderen komen depressieve klachten voor. Met de term depressieve klachten worden klachten bedoeld die klinisch relevant zijn, maar niet

Nadere informatie

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ]

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] 24- uursbehandeling [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

3/12/2014. Cultuur van ongedwongenheid. Waarom focus op cultuur? Succesfactoren & Valkuilen

3/12/2014. Cultuur van ongedwongenheid. Waarom focus op cultuur? Succesfactoren & Valkuilen Cultuur van Succesfactoren & Valkuilen Riet Willems Riet.Willems@opzgeel.be Waarom focus op cultuur? Complexiteit van nieuwe tendensen (herstel, empowerment, participatie, vermaatschappelijking, kwaliteitsdenken,

Nadere informatie

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen?

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Richtlijnen Casus IDDT Richtlijnen, wat zeggen ze niet! Richtlijnen Dubbele Diagnose, Dubbele hulp (2003) British

Nadere informatie

Bijlage Programma van Eisen

Bijlage Programma van Eisen Bijlage Programma van Eisen Functie: een interventie (groepsschematherapie) gericht op verminderen van borderline symptomen op herstelt niveau, het terugdringen van bijkomende psychische stoornissen, zinvolle

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 11 DEEL 1 HET BEROEP VAN DE MBO-VERPLEEGKUNDIGE 13

Inhoud. Voorwoord 11 DEEL 1 HET BEROEP VAN DE MBO-VERPLEEGKUNDIGE 13 Inhoud Voorwoord 11 DEEL 1 HET BEROEP VAN DE MBO-VERPLEEGKUNDIGE 13 1 Waar gaat het om in de verpleging? 15 1.1 Oriëntatie op het beroep van mbo-verpleegkundige 15 1.1.1 Inhoud van het beroep 16 1.1.2

Nadere informatie

Maak het waar met de cliëntenraad

Maak het waar met de cliëntenraad Maak het waar met de cliëntenraad Ouderen Maak het waar met de cliëntenraad Wat is de Cliëntenraad ouderen De cliëntenraad is een groep van vijf tot tien mensen die met de directeur overlegt over bepaalde

Nadere informatie

Beslissen over jeugdhulp in het sociaal domein. Caroline Vink Nederlands Jeugdinstituut

Beslissen over jeugdhulp in het sociaal domein. Caroline Vink Nederlands Jeugdinstituut Beslissen over jeugdhulp in het sociaal domein Caroline Vink Nederlands Jeugdinstituut 1 Beslissen over (jeugd)hulp Opgave jeugdwet: eigen regie, vroegtijdig signaleren en ondersteunen, voorkomen van escalatie

Nadere informatie

Introductie Wet BOPZ Helga Saez, 24 september 2014

Introductie Wet BOPZ Helga Saez, 24 september 2014 Introductie Wet BOPZ Helga Saez, 24 september 2014 Wet BOPZ In werking getreden in 1994 Doel: rechtsbescherming van onvrijwillig opgenomen cliënten 1 Onderdelen Wet BOPZ (1) 1. Definities/begrippen 2.

Nadere informatie

Vrijheidsbeperkende middelen en maatregelen

Vrijheidsbeperkende middelen en maatregelen Vrijheidsbeperkende middelen en maatregelen De Wet Bopz i Informatie voor ouders en/of vertegenwoordigers van locatie de Schans in Halsteren Inhoud 1. Inleiding 3 2. Indicatiestelling & opname 4 3. Het

Nadere informatie

Er moet altijd een separeer open blijven want... Annet Smit, Senior wetenschappelijk medewerker ProCES

Er moet altijd een separeer open blijven want... Annet Smit, Senior wetenschappelijk medewerker ProCES Er moet altijd een separeer open blijven want... Annet Smit, Senior wetenschappelijk medewerker ProCES Achtergrond veel minder separaties kortere separaties verzet - instemming kwaliteit van zorg rondom

Nadere informatie

Wet Verplichte GGZ. Ontwikkelplein informatie uitwisseling Personen met verward gedrag. 28 juni 2017

Wet Verplichte GGZ. Ontwikkelplein informatie uitwisseling Personen met verward gedrag. 28 juni 2017 Wet Verplichte GGZ Ontwikkelplein informatie uitwisseling Personen met verward gedrag 28 juni 2017 Onderwerpen 1. Historie en wetsbehandeling Wvggz 2. Wvggz en personen met verward gedrag 3. Huidige BOPZ

Nadere informatie

Toelichting op het Toetsingskader Terugdringen separeren en afzonderen 2016

Toelichting op het Toetsingskader Terugdringen separeren en afzonderen 2016 2016-1272499 Toelichting op het Toetsingskader Terugdringen separeren en afzonderen 2016 Inleiding De Inspectie voor de Gezondheidszorg (hierna: inspectie) heeft vanaf 2008 vrijwel jaarlijks een toezichtronde

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 30 492 Wijziging van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (voorwaardelijke machtiging en dwangbehandeling) Nr. 38 BRIEF

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK Een onmisbare handleiding voor eerstelijnspraktijken die de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling gaan implementeren. 4 INTRODUCTIE DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK 6 8 12

Nadere informatie

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010)

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) AH 740 2010Z13219 Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) 1 Bent u bekend met nieuw onderzoek van Michigan State University

Nadere informatie

de jeugdpsychiater in een JJI tussen droom en daad dr. Coby Vreugdenhil kinder- en jeugdpsychiater GGZ Meerkanten Lelystad

de jeugdpsychiater in een JJI tussen droom en daad dr. Coby Vreugdenhil kinder- en jeugdpsychiater GGZ Meerkanten Lelystad de jeugdpsychiater in een JJI tussen droom en daad dr. Coby Vreugdenhil kinder- en jeugdpsychiater GGZ Meerkanten Lelystad droom... multidisciplinaire samenwerking goed geschoolde en gemotiveerde medewerkers

Nadere informatie

juridisch toekomstbestendig?

juridisch toekomstbestendig? Mr.dr. Brenda Frederiks (VUmc) Vrijdag 4 november Vereniging voor Gezondheidsrecht, Utrecht Gedwongen zorg voor ouderen met dementie: juridisch toekomstbestendig? Inleiding Rechtspositie van ouderen met

Nadere informatie

Introductie Wet BOPZ. Jacqueline Koster juni 2013

Introductie Wet BOPZ. Jacqueline Koster juni 2013 Introductie Wet BOPZ Jacqueline Koster juni 2013 Wet BOPZ In werking getreden in 1994 Doel: rechtsbescherming van onvrijwillig opgenomen cliënten Vormen van gedwongen opname In Bewaring Stelling (IBS)

Nadere informatie

Startnotitie. Terugdringen toepassen vrijheidsbeperkende middelen en maatregelen

Startnotitie. Terugdringen toepassen vrijheidsbeperkende middelen en maatregelen Startnotitie Terugdringen toepassen vrijheidsbeperkende middelen en maatregelen STATUS Beleidsnotitie Startnotitie Vrijheidsbeperkende maatregelen Auteur(s) Anke Nieuwland Datum 15 April 2010 Advies/instemming

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Inbewaringstelling. Mondriaan. Informatie voor patiënten. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid

Inbewaringstelling. Mondriaan. Informatie voor patiënten. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid Inbewaringstelling (IBS) Informatie voor patiënten Mondriaan Mondriaan voor geestelijke gezondheid Mondriaan Inbewaringstelling Colofon Tekst Concernstaf i.s.m. Bureau Communicatie Beeldmateriaal Pieter

Nadere informatie

Bijlage: Aanpak aanscherping Meldcode

Bijlage: Aanpak aanscherping Meldcode Bijlage: Aanpak aanscherping Meldcode 1. Inleiding Op 1 juli 2013 is de Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling in werking getreden. Deze wet verplicht professionals in de sectoren

Nadere informatie

Juni 2012 Roeland van Geuns Nadja Jungmann. Naar efficiënter werken met klantprofielen

Juni 2012 Roeland van Geuns Nadja Jungmann. Naar efficiënter werken met klantprofielen Juni 2012 Roeland van Geuns Nadja Jungmann Naar efficiënter werken met klantprofielen Achtergrond Uitvoering schuldhulpverlening in transitie Loslaten beleidsdoel iedereen schulden vrij Bezuinigingen Toename

Nadere informatie

Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren?

Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren? Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren? Effectonderzoek naar de aanpak huiselijk geweld in de G4 Majone Steketee Katinka Lünnemann Bas Tierolf Belangrijkste

Nadere informatie

2012D Is er een rol voor cliëntenraden bij deze problematiek en zo ja, wat is deze?

2012D Is er een rol voor cliëntenraden bij deze problematiek en zo ja, wat is deze? 2012D08796 1 Is er een rol voor cliëntenraden bij deze problematiek en zo ja, wat is deze? 2 Welke maatregelen heeft de rijksoverheid sinds 2003, toen voor het eerste bleek dat de brandveiligheid bij zorginstellingen

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor, WMO en Jeugdwet, consulenten om eigen initiatief en

Nadere informatie