Aanwezig: 21 leden van de Fairtrade Gemeente campagne (zie DVD) Drie trainers en Melinda Choo

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aanwezig: 21 leden van de Fairtrade Gemeente campagne (zie DVD) Drie trainers en Melinda Choo"

Transcriptie

1 Verslag Fair Trade van Binnen naar buiten Vrijdag 10 januari 2014 Aanwezig: 21 leden van de Fairtrade Gemeente campagne (zie DVD) Drie trainers en Melinda Choo Welkom en kennismaking Na het invullen van een nulmeting, een warm welkom, het inventariseren van verwachtingen, een voorstellingsronde en een speeddate als opwarmer verdiepen de deelnemers zich aan de hand van een filmpje van Fair Trade Original in koffieboeren in Guatemala. Koffieboeren in Guatemala Bij de nabespreking met Connie Valkhoff komen de volgende wetenswaardigheden en vragen en antwoorden aan bod, die een aanvulling zijn op de Powerpoint Presentatie (zie: DVD) Fairtrade koffie komt van koffieboeren die gemiddeld 1 a 5 hectare grond hebben voor hun koffietuin. Er is geen monocultuur bij deze boeren. Er staan meestal bananen of andere gewassen op hun koffievelden. De meeste boeren kunnen van de koffieopbrengst alleen niet leven. Koffie is wel het hoofdinkomen: de cash flow waarmee je kinderen naar school kunt sturen, een beter huis kunt bouwen enzovoorts. Er wordt één keer per jaar geoogst en het gaat om zelfstandige boeren, die net als in Nederland, boeren werktijden hebben. De koffieboeren van het filmpje drinken overigens zelf weinig koffie. Traditie is om een warme maisdrank of chocolade te drinken. Koffie drinken in bijvoorbeeld Midden Amerika is wel in opkomst, maar dat vormt geen bedreiging voor leveringen naar Europa of de VS. Het valt wel op dat steeds meer coöperaties zelf koffie gaan branden. Dat heeft te maken met de lage prijzen. (Op het moment is de Wereldhandelsprijs $ 110, dus wordt de Fairtrade bodemprijs ($140) betaalt). Zelf branden is een manier om waarde toe te voegen aan het product. Als gebrande koffie als eindproduct geëxporteerd zou kunnen worden, zou er een enorme waardevermeerdering kunnen zijn. Koffie blijft eigenlijk gewoon te goedkoop. Vraag en aanbod De vraag naar fairtrade koffie loopt nog steeds ver achter bij het aanbod. De boeren en de coöperaties zijn wel fairtrade gecertificeerd; ze voldoen aan alle eisen, maar kunnen momenteel maar zo n 30 tot 40% verkopen als fairtrade koffie. Dat is wereldwijd zo en geldt ook voor een product als cacao en langzamerhand ook voor fairtrade suiker. Voor koffie is de hoop gevestigd op Azië en met name op een doorbraak van de vraag naar koffie in China. Voorfinanciering en coöperaties De voorfinanciering door fairtrade handelaren wordt betaald aan de coöperaties, niet aan de boeren. De coöperaties gebruiken deze voorfinanciering om de koffie in te kunnen kopen bij de boeren als er geoogst wordt. Zij betalen de boeren dus boter bij de vis, de koffieboeren krijgen bij levering betaald en hoeven niet op hun geld te wachten. Met name in de jaren dat de koffieprijzen hoog zijn, leveren de boeren niet altijd trouw aan de coöperaties. De koffieboeren verkopen dan een deel aan een opkoper die net voor de oogst komt als de boer geld nodig heeft, en zegt: je kan van mij nu al vast een zak rijst kopen en die betaal je dan later terug in de vorm van koffie. Dat gebeurde heel veel. Coöperaties zeiden laatst: coyotes, opkopers, die met een zak rijst komen, doen wel aan voorfinanciering. Dat kunnen wij als coöperaties niet doen. In zo n keten is iedereen afhankelijk van elkaar. Vertrouwen en loyaliteit zijn belangrijk. De realiteit is dat het niet altijd in sommige omstandigheden zo werkt. Ik kan me voorstellen dat je de zak rijst aanneemt als je honger hebt, ook al krijg je een lagere prijs. Is een soort urgentie.

2 Als de prijzen hoog zijn is men om die reden voorzichtig met voorfinanciering omdat het zou kunnen dat de coöperaties de afgesproken hoeveelheden niet kunnen leveren. Soms is er zelfs minder voorfinanciering dan volgens Fairtrade zou moeten. Maar dat speelt in tijden van hoge koffieprijzen en dat is nu (helaas eigenlijk voor de boeren) niet het geval. De meeste coöperaties geven een nabetaling als blijkt dat er bijvoorbeeld meer koffie verkocht wordt of dat er meer koffie fairtrade verkocht kan worden. (met een betere prijs). De importeur zorgt dus voor de voorfinanciering. Die gaat naar de exporteur en van daaruit gaat het naar de producentenorganisaties. Dat gaat meestal in de vorm van een lening. Bank zet lening uit bij importeur. Die zegt bijvoorbeeld Ik wil dit jaar 20 containers fairtrade koffie van Fedecocagua. Fedecocagua krijgt een lening van Rabo of Hivos Triodos fonds voor de waarde van 10 containers: (loopt in de miljoenen), de helft van de geschatte waarde. Dan zetten zij dat weer uit bij de coöperaties: Todosanterita gaat zeker voor 1 container leveren. Dan krijgen zij zo kort mogelijk voor de oogst een lening bij Fedecocagua om de koffie bij de boeren in te kunnen kopen. Bodemprijs en premie De bodemprijs van Max Havelaar is een prachtig concept. De bodemprijs is 140 dollar voor honderd pond. Is heel belangrijk nu, vanwege de lage prijzen op de wereldmarkt. Er is een hele periode geweest dat dat niet zo was, bij hoge prijzen. Wat Ruerd Ruben beweert klopt dan wel: in de tijd dat prijzen hoog waren, kon je niet zeggen dat fairtrade boeren echt een hoger inkomen hebben maar wel: inkomenszekerheid. Dan kun je plannen, ook als er een keer een slecht jaar is. En je hebt natuurlijk nog de premie. De ontwikkelingspremie heeft grote invloed op de community: scholen, wegen en ziekenhuisjes. Er is enorm veel gebeurd en gedaan aan ontwikkeling. Hartstikke belangrijk dat boeren zich organiseren. Daardoor kunnen ze gezamenlijk de in- en verkoop regelen, voorlichting en kwaliteit verbeteren; samen besluiten wat ze met de ontwikkelingspremie doen. Nog steeds kan de productiviteit en kwaliteit van de koffiebonen omhoog. Daarom is afgesproken dat een deel van de premie gebruikt moet worden om dit voor elkaar te krijgen. Hoe het bij cacao gaat is heel vergelijkbaar met koffie. Fairtrade bananen komen van zowel kleine boeren als van plantages. Dan kijk je vooral naar de arbeidsomstandigheden en lonen van de arbeiders op de plantage. Wat krijgt de boer? Op dit moment wordt de bodemprijs betaald. Die bedraagt 140 dollar, zeg maar 100 euro per pond. Is 1 euro per pond. Stel dat je in de winkel voor een pond. 5 a 6 euro betaalt, dan is het 17 tot 20%. Bij reguliere koffie is dat 7 tot 10% van de prijs. Die Bodemprijs gaat uiteindelijk naar coöperatie toe. De individuele koffieboer krijgt natuurlijk minder, Er worden kosten gemaakt voor export en om koffie op te kopen. Dat zal op 10 a 15% uitkomen. De coöperatie is van de boeren. Zij zijn eigenaar. Ze krijgen ook nog de premie, landbouwvoorlichting van de coöperatie en zo. Krijgt een gewone boer niet. Fairtrade label Gaat om de garantie dat boeren 140 dollar voor honderd pond hebben gekregen. en ze hebben in ieder geval de premie voor ontwikkeling. En dat dan ook echt onafhankelijk gecontroleerd is. De handelaren worden daarop gecontroleerd. (door de accountant). Binnen de FTGc doen niet alleen labels, maar alle organisaties (WFTO, EFTA en LVWW bijvoorbeeld) die de Fairtrade principes onderschrijven mee in de campagne. Er is meer dan het Max Havelaar label: Fair for Life bijvoorbeeld, een label voor zowel food als non-food. Fair for Life is in Amerika veel groter dan in Europa. Maar ook bijvoorbeeld bio equitable, (frans label): zij zijn zowel biologisch als fairtrade. Bijvoorbeeld de bananen bij de

3 Plus. We hebben het hier vooral over het Fairtrade/ Max Havelaar keurmerk omdat dat in Nederland veruit het grootste label is. Je hebt algemene standaarden voor Fair Trade die voor iedereen gelden. Daarnaast heb je specifieke standards voor de producentenorganisaties (kleine of plantages) en voor de handelaren. Ook voor hired labour en contractarbeiders zijn er standaarden. Je kunt ze downloaden van website van Fairtrade International. Op de DVD vind je de standards for small producers. Je hebt drempelcriteria, (core standards) waar je onmiddellijk aan moet voldoen, bijv. geen kinderarbeid. Als dat geconstateerd wordt dan wordt je onmiddellijk uit het register gegooid, totdat aangetoond is dat dat opgelost is. Je mag als fairtrade handelaar daar in de tussentijd niet meer inkopen. Daarnaast heb je ontwikkelingscriteria (development) waar je tijd krijgt om ze op orde te krijgen. Wat het label controleert is goede arbeidsomstandigheden tot en met de exporteur van de koffie, En dat de fairtrade handelaren de koffie hebben ingekocht volgens de fair trade principes. Het is dus niet zo dat bijvoorbeeld de arbeidsomstandigheden op de boot of bij de retailer gecontroleerd worden. Milieu Fairtrade koffie is in de basis niet biologisch, maar het is wel een trend dat je tegenwoordig ook voor fairtrade koffie een hele lijst van pesticides niet meer mag gebruiken. Daar is dus wel aandacht voor. Ook kunstmest mag gebruikt worden. Er is wel steeds meer vraag naar koffie die zowel fairtrade als biologisch is. Dat vertelden laatst de koffieboeren in Peru ook nog: dat er steeds meer vraag is naar de combi bio en fairtrade. Ook bij fairtrade worden de milieueisen steeds strenger, maar als er geen bio label op de koffie staat, is de koffie niet biologisch geteeld. Simulatiespel s Middags verplaatsen we ons in de koffieboeren van drie coöperaties die op in een vergadering van jet premie-comité een voorstel moeten doen hoe ze de fairtrade ontwikkelingspremie willen besteden. Ook liggen er een aantal verbeterpunten in een FLO Cert inspectierapport op tafel waarvoor een plan gemaakt moet worden. Door deze oefening begrijpt men beter hoe dit werkt en wat voor belangen er spelen in een coöperatie. Korte evaluatie: Meer structuur Fijn dat er zoveel ruimte is voor vragen Sheets van te voren opsturen Meer WC s! Goed, zo n eerlijk verhaal Simulatiespel graag eenvoudiger Fantastisch dat het om échte kennis gaat en niet om boekenwijsheid Enthousiasme met elkaar delen wordt gewaardeerd Een goede start Een goede start Daarna wordt het huiswerk uitgedeeld en voor wie wil nog nagepraat met een hapje en een drankje.

4 Verslag Fair Trade van Binnen naar buiten Vrijdag 25 januari 2014 Aanwezig: 17 leden van de Fairtrade Gemeente campagne (en een lid s ochtends) De drie trainers, Melinda Choo en s ochtends Jochum van Max Havelaar Welkom en kennismaking Na het welkom (speciaal voor Jochum van de Veer), een korte terugblik op de eerste dag, een speeddate als opwarmer en een elevator pitch door Simon, verdiepen we ons in fairtrade keurmerken. (zie DVD) Keurmerken Aan de orde komt: de vraag waarom er zo n wildgroei is aan keurmerken welke keurmerken mee tellen in de Fairtrade Gemeente campagne (Fair Trade/Max Havelaar, Fair for Life en Equitable, ecocert) Dat alle organisaties die de fairtrade principes onderschrijven mee doen in de campagne Dat er altijd een onafhankelijke organisatie de controles uitvoert. Dat er drie aspecten aan een keurmerk zitten: planet (milieu) people (arbeidsomstandigheden) en profit (prijs) en dit laatste in de vorm van een gegarandeerde minimumprijs en premie het fairtrade keurmerk typeert. Dat er naast de keurmerken garantie- en erkenningsystemen bestaan. Dat er ontwikkelingen zijn voor meer samenwerking tussen de verschillende systemen. Sourcing Partnerships door Jochum van der Veer Twee dagen voor de officiële bekendmaking, brengt Jochum ons op de hoogte van een nieuwe ontwikkeling bij Fairtrade International: namelijk het Sugar, cacao and cotton programma. Hiermee rekent men op een doorbraak in de onderhandelingen met grote partijen als Mars, die mee kunnen doen met fairtrade als ze één ingrediënt in bijvoorbeeld de Mars reep fairtrade inkopen. De eerste reacties van de deelnemers zijn positief over deze ontwikkeling. Na de lunch is iedereen na de bespreking van drie stellingen weer helemaal uit de middagdip. We discussiëren over de sourcing partnerships, criterium 6 en de wenselijkheid van Fairtrade bloemen. Elevator pitches De deelnemers oefenen met hun boodschap, in de vorm van de een elevetor pitch. Men geeft elkaar in twee groepen feedback op de volgende aandachtspunten: pakkende opening. positieve toon inhoud reëel, niet mooier dan het is de non-verbale communicatie van de zender helder what's in it for me (dus de ontvanger) gecommuniceerd? Communicatie en weerstand In het laatste onderdeel van de training, is er een korte uitleg over hoe communicatie werkt en waar je op moet letten. (zie: DVD) In viertallen oefenen de deelnemers met zelf ingebrachte casussen.

5 Korte evaluatie De volgende pluspunten worden genoemd: inspirerend veel ervaring vanuit de praktijk inhoudelijk Motiverend heel veel info aanvullende informatie + de info tussendoor is fijn interactie, toetsen van het geleerde (met stellingen) = kennis vergaren en toepassen groot enthousiasme Verbeterpunten die genoemd worden: te veel informatie splitsing groep: ervaren en beginners (niveau verschil te groot) meer over inpassing van fairtrade in de campagne Ten slotte krijgt iedere deelnemer een certificaat uitgereikt en een DVD met materialen van de cursus en achtergrond informatie.

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Veel boeren en arbeiders in arme landen (ook wel ontwikkelingslanden ) hebben

Nadere informatie

1,6 miljoen. Fairtrade in het Zuiden 87,7% 12,3% leden. kleinschalige boeren. arbeiders. kleinschalige boeren en arbeiders binnen Fairtrade.

1,6 miljoen. Fairtrade in het Zuiden 87,7% 12,3% leden. kleinschalige boeren. arbeiders. kleinschalige boeren en arbeiders binnen Fairtrade. Jaarcijfers Fairtrade in het Zuiden arbeiders en Dit zijn cijfers die verzameld zijn in op basis van auditrapporten van FLO Cert. Ze zijn verwerkt door Fairtrade International in en gepubliceerd begin

Nadere informatie

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Workshop Duurzame voeding en catering, 22/11/2011 Inhoud workshop 1. Waarom een workshop van Max Havelaar? 2. Wat is Fair Trade en hoe herken je het? 3. Verschil met

Nadere informatie

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen. Workshop Duurzame voeding en catering, 22/11/2011

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen. Workshop Duurzame voeding en catering, 22/11/2011 Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Workshop Duurzame voeding en catering, 22/11/2011 Inhoud workshop 1. Waarom een workshop van Max Havelaar? 2. Wat is Fair Trade en hoe herken je het? 3. Verschil met

Nadere informatie

De biologische veehouderij

De biologische veehouderij oerwafels meergranenbolletjes Biologisch boeren meergranen olijfolie De biologische veehouderij Wij vinden het belangrijk dat onze klanten verantwoorde producten kunnen kopen. Bij de inkoop van onze producten

Nadere informatie

De bananenteelt. Kleinschalige boeren. Grote plantages

De bananenteelt. Kleinschalige boeren. Grote plantages De bananenteelt Geen product ter wereld wordt meer verhandeld dan bananen. Jaarlijks produceren tropische landen als Colombia, Dominicaanse Republiek en Peru meer dan 100 miljoen ton bananen. Bananen worden

Nadere informatie

U geniet van goede en eerlijke producten. U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong

U geniet van goede en eerlijke producten. U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong U geniet van goede en eerlijke producten U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong Voor mens en milieu Steeds meer organisaties willen in de bedrijfsvoering een balans vinden tussen planet, people

Nadere informatie

Fairsterk je school!

Fairsterk je school! Fairsterk je school! Handleiding en achtergronden campagne Fairtrade School Versie april 2009 Fairtrade Scholen Inleiding In België en Groot-Brittannië is het al een groot succes: Fairtrade Gemeenten.

Nadere informatie

Onderzoek en advies naar Fairtrade.

Onderzoek en advies naar Fairtrade. Onderzoek en advies naar Fairtrade. Uitgevoerd door: S.C. van Goor, Coordinator Inkoop Meerinzicht t.b.v. gemeente Harderwijk. Onderzoek naar voor- en nadelen van deelname aan keurmerk Fairtrade. Aanleiding.

Nadere informatie

Hoe een coalitiecampagne uitwerken om kinderarbeidvrije cacao te bevorderen?

Hoe een coalitiecampagne uitwerken om kinderarbeidvrije cacao te bevorderen? Hoe een coalitiecampagne uitwerken om kinderarbeidvrije cacao te bevorderen? Oxfam Wereldwinkels en Fairtrade Campagne Kindslavernij lust ik niet! Doelgroepen Partners: hoe elkaar versterken? En nu? Oxfam

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Met Fairtrade krijgen boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden een eerlijke

Nadere informatie

tony s chocolonely Crazy about chocolate, serious about people

tony s chocolonely Crazy about chocolate, serious about people tony s chocolonely Crazy about chocolate, serious about people Inhoud 1. Geschiedenis 2. Visie & Missie 3. Routekaart 4. Tony s & Fairtrade 5. Bean-to-Bar 6. Impact in Ghana 7. Impact in Ivoorkust 8. Chocolonely

Nadere informatie

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Agenda 25 jaar Fairtrade: van de boer in het Zuiden tot op ons bord - Evolutie van 1989 tot 2014 - Trade not aid

Nadere informatie

PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA

PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA 0 Lesschema 1 WAT IS PLANTAGELANDBOUW? 1.1 Bestudeer de afbeeldingen en satellietbeelden van plantages 1.2 Input, proces en output 2 WAAR DOET MEN AAN PLANTAGELANDBOUW?

Nadere informatie

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit DAAR PLUKKEN DE BOEREN DE VRUCHTEN VAN HET SUCCES VAN GRUPO HUALTACO Groenten en fruit zijn niet alleen gezond voor ons lichaam, maar ook voor de wereldeconomie. De groente- en fruitsector is een van de

Nadere informatie

Principes en werkwijze

Principes en werkwijze Principes en werkwijze Handel die on Via het concept van ontwikkelingshandel biedt Fair Trade Original haar handelspartners toegang tot de exportmarkt en stelt hen in staat kansen te benutten die van invloed

Nadere informatie

Fairtrade Gemeente 18 FEBRUARI 2016

Fairtrade Gemeente 18 FEBRUARI 2016 Fairtrade Gemeente 18 FEBRUARI 2016 Inhoud Voorlopig programma 15:30 Inloop met koffie 16:00 Welkom 16:05 Mijlpalen 2015 16:25 Update toekomst 16:45 Vragenronde 17:00 Aanbevelingen 2016 17:20 World Fair

Nadere informatie

De prijs van betaalbare bananen www.fairtradegemeenten.nl

De prijs van betaalbare bananen www.fairtradegemeenten.nl Yellowpaper De prijs van betaalbare bananen www.fairtradegemeenten.nl Yellowpaper De prijs van betaalbare bananen Inhoudsopgave Inleiding...3 Bananen in Nederland...3 De bananenteelt...5 Fairtrade bananen...7

Nadere informatie

Change the world shopping

Change the world shopping Change the world shopping V.U./E.R.: Erik Devogelaere, Hoogstraat 35 E, 3360 Bierbeek, België - Belgique Op een plezierige manier de wereld veranderen Kies voor eerlijke kwaliteitsproducten Het hoeft

Nadere informatie

Herziene norm voor plantages

Herziene norm voor plantages Herziene norm voor plantages De nieuwe Fairtrade-norm voor werknemers in loondienst versterkt de positie van de arbeiders in het Fairtrade-systeem. Fairtrade bouwt haar steun voor arbeiders in het Fairtrade-systeem

Nadere informatie

Fairtrade Max Havelaar Belgium

Fairtrade Max Havelaar Belgium Conference 2012, het Internationale Jaar van de Coöperaties. Voor Max Havelaar was dit hét moment om dieper in te gaan op de rol van coöperaties in hun eigen gemeeschappen en in de internationale handel.

Nadere informatie

Vergelijking van drie koffie labels:

Vergelijking van drie koffie labels: Vergelijking van drie koffie labels: Fairtrade Rainforest Alliance UTZ Certified Juli 2010 1 Vergelijkende tabel voor koffielabels 1 Beheerder Startpunt/ Concept Fairtrade Rainforest Alliance UTZ CERTIFIED

Nadere informatie

Nieuw thee assortiment Fair Trade Original

Nieuw thee assortiment Fair Trade Original Nieuw thee assortiment Fair Trade Original Datum: september 2011 Introductie Mede op basis van onderzoek onder Wereldwinkels en consumenten heeft Fair Trade Original haar thee assortiment aangepast tot

Nadere informatie

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect.

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect. Chocomelk van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! > Handel, uit respect. We slaan de brug tussen boeren uit Noord & Zuid! www.oww.be > Kiezen Kiezen voor nóg meer duurzaamheid Oxfam

Nadere informatie

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade.

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade. Elke dag π± Factsheet Initiatief fairbezig.nl Fairbezig.nl is een initiatief van Fair Trade Original, de Landelijke Vereniging van Wereldwinkels en Stichting Max Havelaar met steun van de Nationale Postcode

Nadere informatie

Koffie & Bedrijf Eerlijke koffie is een keuze HET KEURMERK VOOR FAIRTRADE

Koffie & Bedrijf Eerlijke koffie is een keuze HET KEURMERK VOOR FAIRTRADE Koffie & Bedrijf Eerlijke koffie is een keuze HET KEURMERK VOOR FAIRTRADE Wist u dat l Max Havelaar geen koffiemerk is maar het Keurmerk voor Fairtrade (eerlijke handel) l Max Havelaar geen koffie verkoopt

Nadere informatie

Ontwikkelingssamenwerking vmbo-kgt34

Ontwikkelingssamenwerking vmbo-kgt34 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 24 August 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/73827 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkboekje Natuur en milieu educatie Naam: Groep 7 Fruit in de mix Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkblad 1 Waar komt ons fruit vandaan? Vul 1. Teken het klassikale woordenweb die

Nadere informatie

Fair Trade. ontwikkelingsstrategie. Oxfam-Wereldwinkels 20 oktober 2011

Fair Trade. ontwikkelingsstrategie. Oxfam-Wereldwinkels 20 oktober 2011 Fair Trade als duurzame economische ontwikkelingsstrategie Oxfam-Wereldwinkels 20 oktober 2011 SITUERING OXFAM-WERELDWINKELS Oxfam-Wereldwinkels Deel van Oxfam-in-België en Oxfam International Deel van

Nadere informatie

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Ketenaanpak en -verantwoordelijkheid > Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Doel: boeren ondersteunen bij de impact van klimaatverandering en ontbossing tegen te gaan. Ons klimaat verandert

Nadere informatie

Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO

Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO De grote exportlanden (Ecuador, Costa Rica en Colombia) hebben je een contract aangeboden om nieuwe plantages te bouwen in hun landen. Je kan nu meer bananen telen en verkopen. Je winst stijgt enorm en

Nadere informatie

FAIR TRADE IN EEN NOTENDOP

FAIR TRADE IN EEN NOTENDOP FAIR TRADE IN EEN NOTENDOP BTC / Dieter Telemans WAT IS FAIR TRADE? Fair trade (eerlijke handel) is een handelssysteem dat benadeelde producenten, voornamelijk uit het Zuiden, de kans geeft op duurzame

Nadere informatie

Fairtrade kerk Maarssen

Fairtrade kerk Maarssen Fairtrade kerk Maarssen Fairtrade presentatie 7 februari 2012 Over Fairtrade producten Informeren Inspireren Invullen Iedereen Missie Het bevorderen van eerlijke handel, in hoofdzaak door de exploitatie

Nadere informatie

EerlijkWinkelen criteria 2016

EerlijkWinkelen criteria 2016 EerlijkWinkelen criteria 2016 Winkels kunnen op de EerlijkWinkelen site en app als ze aantoonbaar een substantieel aandeel eerlijke producten verkopen. In de beschrijving van de winkel moet aangegeven

Nadere informatie

Fairsterk je kerk! Inleiding. Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014

Fairsterk je kerk! Inleiding. Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014 Fairsterk je kerk! Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014 Inleiding In België, Nederland en Groot-Brittannië is het al een groot succes: FairTradeGemeenten.

Nadere informatie

Koffie volgens Peeze: Samen met u verder kijken dan de rand van het koffiekopje

Koffie volgens Peeze: Samen met u verder kijken dan de rand van het koffiekopje Koffie volgens Peeze: Samen met u verder kijken dan de rand van het koffiekopje Koffiebranderij Peeze Al 135 jaar heeft Peeze haar identiteit weten te behouden. Een puur bedrijf, waar uitsluitend koffie

Nadere informatie

OVER REDBEANS. Onze Beanmachine en onze koffies horen bij elkaar, zo kunnen wij jou echt laten ervaren hoe koffie moet smaken.

OVER REDBEANS. Onze Beanmachine en onze koffies horen bij elkaar, zo kunnen wij jou echt laten ervaren hoe koffie moet smaken. JUST PERFECT OVER REDBEANS Redbeans staat voor passie, design en kwaliteit. Wij volgen niet de gebaande paden, maar willen onze nek uitsteken en iets bijzonders neerzetten. Waar anderen stoppen, gaan we

Nadere informatie

V.U. Carl Michiels, Hoogstraat 147, 1000 Brussel - Foto cover : BTC / Tim Dirven FaiR TRaDe in een notendop

V.U. Carl Michiels, Hoogstraat 147, 1000 Brussel - Foto cover : BTC / Tim Dirven FaiR TRaDe in een notendop Fair trade in een notendop BTC / Dieter Telemans Wat is Fair trade? Fair trade (eerlijke handel) is een handelssysteem dat benadeelde producenten, voornamelijk uit het Zuiden, de kans geeft op duurzame

Nadere informatie

MAAK OOK JOUW KERK FAIRTRADE

MAAK OOK JOUW KERK FAIRTRADE MAAK OOK JOUW KERK FAIRTRADE Handleiding Fairtrade Kerken April 2013 Inleiding Fairtrade? Als kerk kun je zorgen voor meer eerlijke handel. Bijvoorbeeld door fairtrade producten te gebruiken. Door dit

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp 1) Voedsel en dranken uit de organische voedingsproducten en geproduceerd op een milieuvriendelijke wijze EN / OF 2) Voedsel en dranken die een eerlijke

Nadere informatie

Koffie en Carbon in Mexico

Koffie en Carbon in Mexico Koffie en Carbon in Mexico Project voorstel van Solidaridad Oktober 2016 Uit de studie die Hesselink heeft laten uitvoeren door Ecofys, blijkt dat de CO2-voetafdruk van koffie voor 14% bij de plantage

Nadere informatie

MAAK OOK JOUW RESTAURANT FAIRTRADE

MAAK OOK JOUW RESTAURANT FAIRTRADE MAAK OOK JOUW RESTAURANT FAIRTRADE RESTAURANT Handleiding Fairtrade Restaurant April 2013 Inleiding Als restaurant kun je bijdragen aan de stimulering van eerlijke handel. Dat kun je doen door fairtrade

Nadere informatie

De voordelen van Fairtrade katoen in hotels Resultaten consumentenonderzoek

De voordelen van Fairtrade katoen in hotels Resultaten consumentenonderzoek De voordelen van Fairtrade katoen in hotels Resultaten consumentenonderzoek Inhoudsopgave 1. Achtergrond Doel Stichting Max Havelaar: meer afzet Fairtrade katoen De hotelbranche overtuigen van het goede

Nadere informatie

Eindexamen m&o havo 2005-II

Eindexamen m&o havo 2005-II Formuleblad Bij dit examen zijn geen formules gegeven. www. - 1 - 1 Resultatenrekeningen van Rigter Sport van 2000 tot en met 2004 Bedragen 1.000 euro Jaar 2004 2003 2002 2001 2000 geschat Omzet 1) 487,0

Nadere informatie

Fair Trade: hoe zit dat ook alweer?

Fair Trade: hoe zit dat ook alweer? Fair Trade: hoe zit dat ook alweer? Meer dan 200 gemeenten en 5 provincies maken werk van de campagne FairTradeGemeente. Ze willen op een heel concrete manier bijdragen aan een waardig bestaan voor de

Nadere informatie

De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection.

De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection. De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection. Uw footprint met MAAS International Duurzame koffie Introductie Het onderwerp duurzaamheid is zo breed dat velen door de bomen het

Nadere informatie

Stichting Max Havelaar Brochure 2011. De wereld van Fair Trade in één onafhankelijk keurmerk

Stichting Max Havelaar Brochure 2011. De wereld van Fair Trade in één onafhankelijk keurmerk Stichting Max Havelaar Brochure 2011 De wereld van Fair Trade in één onafhankelijk keurmerk INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave Pagina 2 Voorwoord Pagina 3 Geschiedenis van Stichting Max Havelaar Pagina 4 Assortiment

Nadere informatie

Veertig jaar eerlijke koffie: VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST

Veertig jaar eerlijke koffie: VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST Veertig jaar eerlijke koffie: VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST Fair Trade Original, het Nederlandse merk van eerlijke producten, kocht in 1973 voor het eerst rechtstreeks koffie in van coöperaties van kleine

Nadere informatie

De Koffie Consultant

De Koffie Consultant De Koffie Consultant Onafhankelijk adviesbureau voor efficiënte en verantwoorde oplossingen binnen organisaties op het gebied van de warme drankenvoorziening. Koffie maak de juiste keus. Bedrijven, instellingen,

Nadere informatie

LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES

LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES Inhoud In de introductieles gaat u met de leerlingen aan de slag met het thema duurzaam en eerlijk eten. Samen met de leerlingen bekijkt u drie filmpjes die uitleggen

Nadere informatie

MAKE CHOCOLATE FAIR! WE VERZAMELDEN 122 826 HANDTEKENINGEN!

MAKE CHOCOLATE FAIR! WE VERZAMELDEN 122 826 HANDTEKENINGEN! MAKE CHOCOLATE FAIR! WE VERZAMELDEN 122 826 HANDTEKENINGEN! Op meer dan 400 evenementen in Europa werden 122 826 handtekeningen verzameld door een aantal Europese voedingsvakbonden en NGO s voor duurzame

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

onze planeet onze mensen ALSICO kleding

onze planeet onze mensen ALSICO kleding onze planeet onze mensen ALSICO kleding Levensvatbaar Ecologisch Economisch * Leefbaar Sociaal Eerlijk *Duurzaam gerecycleerd papier ALSICO & DUURZAAM ONDERNEMEN De ALSICO group is een familiebedrijf opgericht

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

Fair Trade in overheidsopdrachten

Fair Trade in overheidsopdrachten Fair Trade in overheidsopdrachten Disclaimer: Hoewel bij het samenstellen van de inhoud van deze tekst de uiterste zorg is nagestreefd en deze tekst bij het advocatenkantoor Bird & Bird werd nagelezen,

Nadere informatie

Fairsterk je kerk! Inleiding. Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014

Fairsterk je kerk! Inleiding. Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014 Fairsterk je kerk! Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 20132014 Inleiding In België, Nederland en GrootBrittannië is het al een groot succes: FairTradeGemeenten.

Nadere informatie

infomap Maak een verschil

infomap Maak een verschil Cacao infomap Maak een verschil met Fairtrade cacao Stichting Max Havelaar, 2012 inhoudsopgave 1. Fairtrade pag 3 Fairtrade: de normaalste zaak van de wereld pag 4 Wie doet wat? pag 6 Fairtrade in cijfers

Nadere informatie

De biologische veehouderij

De biologische veehouderij Bioloische oerwafels Bioloische meerranenbolletjes Bioloisch boeren meerranen Bioloische olijfolie 100 1.25 12.50/k 4 stuks 0. Halfje 0. 0.5 l 3.7 7.58/l De bioloische veehouderij Wij vinden het belanrijk

Nadere informatie

Oplossing: a) Chiquita b) APP Bosa c) Oxfam

Oplossing: a) Chiquita b) APP Bosa c) Oxfam Wanneer worden de bananen geoogst? a) Wanneer ze nog groen zien b) Wanneer ze geel zijn c) Wanneer ze op de grond vallen In welk klimaat worden bananen het best geteeld? a) Warm altijd nat klimaat b) Warm

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 27 565 Alcoholbeleid Nr. 125 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 11 februari 2014 In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn

Nadere informatie

Fairtrade Gemeente Weert

Fairtrade Gemeente Weert Fairtrade Gemeente Weert Hans Kreutzer, Trijnie Helfferich, Henrieke Graven 17 april 2013 Fairtrade Gemeente Fairtrade Gemeente is een eretitel die aangeeft dat de gemeente bijzonder veel aandacht heeft

Nadere informatie

Fairtrade Gemeente Renkum

Fairtrade Gemeente Renkum Fairtrade Gemeente Renkum 0-meting Fairtrade Gemeente Renkum Keete Voerman Astrid Hendriksen Criteria 3&4 3.In de plaatselijke winkels worden Fairtrade producten duidelijk zichtbaar verkocht. De plaatselijke

Nadere informatie

INFORMATIE BIJ AANMELDING VRIJWILLIGERS WERELDWINKEL DORDRECHT

INFORMATIE BIJ AANMELDING VRIJWILLIGERS WERELDWINKEL DORDRECHT INFORMATIE BIJ AANMELDING VRIJWILLIGERS WERELDWINKEL DORDRECHT In deze Brochure In deze brochure 2 Wereldwinkel, van en voor Wereldburgers 3 Doelstellingen van de Wereldwinkel 4 Criteria voor de alternatieve

Nadere informatie

Les 1 Van koffieboon tot pakje koffie

Les 1 Van koffieboon tot pakje koffie Les 1 Van koffieboon tot pakje koffie VAKKEN PAV, Humane Wetenschappen, Aardrijkskunde DOELSTELLINGEN EN EINDTERMEN Gemeenschappelijke stam De leerlingen brengen belangrijke elementen van communicatief

Nadere informatie

Het keurmerk Fairtrade Max Havelaar in. vragen

Het keurmerk Fairtrade Max Havelaar in. vragen Het keurmerk Fairtrade Max Havelaar in vragen 1 Wat is eerlijke handel? Meer dan een miljard mensen in de wereld lijden honger. Driekwart van hen zijn boeren en landarbeiders in Latijns- Amerika, Afrika

Nadere informatie

Inhoud. 1. Toepassingsgebied. 2. Achtergrond. 3. Verantwoordelijkheid. 4. Doelstellingen en maatregelen. 5. Verantwoordelijkheden en controles

Inhoud. 1. Toepassingsgebied. 2. Achtergrond. 3. Verantwoordelijkheid. 4. Doelstellingen en maatregelen. 5. Verantwoordelijkheden en controles Internationaal thee-inkoopbeleid Stand: februari 2017 Inhoud 1. Toepassingsgebied 2. Achtergrond 3. Verantwoordelijkheid 4. Doelstellingen en maatregelen 5. Verantwoordelijkheden en controles 6. Partners

Nadere informatie

Antwoordenvel Handel en Wandel, primair onderwijs

Antwoordenvel Handel en Wandel, primair onderwijs ntwoordenvel Handel en Wandel, primair onderwijs Vraag 1: Zoek op de kaart van Nijmegen op welke straten er nog meer een naam hebben met een kolonie erin. Vraag 2a: Gezegde of spreekwoord met peper Vraag

Nadere informatie

Fair Trade in overheidsopdrachten

Fair Trade in overheidsopdrachten Fair Trade in overheidsopdrachten Disclaimer: Hoewel bij het samenstellen van de inhoud van deze tekst de uiterste zorg is nagestreefd en deze tekst bij het advocatenkantoor Bird & Bird werd nagelezen,

Nadere informatie

Kiezen voor Fairtrade wordt makkelijker dan ooit! 811, 823, W2, 70-30-38 voortaan ook verkrijgbaar met Fairtrade-garantie!

Kiezen voor Fairtrade wordt makkelijker dan ooit! 811, 823, W2, 70-30-38 voortaan ook verkrijgbaar met Fairtrade-garantie! Kiezen voor Fairtrade wordt makkelijker dan ooit! 811, 823, W2, 70-30-38 voortaan ook verkrijgbaar met Fairtrade-garantie! 811, 823, W2, 70-30-38 voortaan ook verkrijgbaar met Fairtrade-garantie! Meer

Nadere informatie

Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl

Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl De terugkomdagen Najaar 2014 van de Nationale Opleiding MediaCoach werden als goed en zelfs uitstekend beoordeeld,

Nadere informatie

FAIRTRADE @ALBRON! Fairtrade is een verhaal. Lekker van Albron.

FAIRTRADE @ALBRON! Fairtrade is een verhaal. Lekker van Albron. FAIRTRADE @ALBRON! Fairtrade is een verhaal. Lekker van Albron. 100% arabica koffiebonen Inleiding Duurzamer ondernemen bij Albron Duurzamer of maatschappelijk verantwoord ondernemen is niets nieuws voor

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 5. Trefwoordenlijst 73. Inhoud

Inhoud. Voorwoord 5. Trefwoordenlijst 73. Inhoud Inhoud Voorwoord 5 1 Handel in duurzame producten 9 1.1 Duurzame of traditionele productie? 9 1.2 Logo s en keurmerken 11 1.3 Kosten van duurzame teelt 16 1.4 Relatie prijs - kwaliteit - afzet 17 1.5 Een

Nadere informatie

Stap 5) Filmpje, quiz en recepten Bekijk hoe bananen worden verbouwd, test je bananenkennis en maak een lekker bananenrecept!

Stap 5) Filmpje, quiz en recepten Bekijk hoe bananen worden verbouwd, test je bananenkennis en maak een lekker bananenrecept! SPREEKBEURT OF WERKSTUK Bananen Hier vind je alle informatie die je nodig hebt voor een spreekbeurt over bananen, waar ze vandaan komen en waarom ze gezond zijn. Het is handig om je spreekbeurt onder te

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen Hoofdstuk 2 Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen 48 Gangbare uitdrukkingen bij contact maken en onderhandelen De meeste zinnen die in dit overzicht staan, zijn formeel. U kunt deze

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN

HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN HANDLEIDING VOOR TREKKERSGROEPEN 2,34 Euro of meer, zoveel denkt een Belg te moeten betalen voor 1 kilogram bananen in de supermarkt 1. De realiteit toont echter iets anders. Je hoeft niet veel moeite

Nadere informatie

Watwaaromwiehoe. voorstelling. Handel, uit respect. oww.be

Watwaaromwiehoe. voorstelling. Handel, uit respect. oww.be Watwaaromwiehoe voorstelling > Handel, uit respect. oww.be Heb jij er s morgens al eens bij stilgestaan wie er achter die lekkere kop koffie zit? Of waar je vers gestreken katoenen T-shirt eigenlijk vandaan

Nadere informatie

De Kracht van Cacao. Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek

De Kracht van Cacao. Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek De Kracht van Cacao Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek Lesmethodiek voor de tweede en derde graad Secundair Onderwijs Werkblaadjes voor de leerkracht Britt Hamblok en Loes

Nadere informatie

De Kracht van Cacao. Werkblaadjes voor de leerling. Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek

De Kracht van Cacao. Werkblaadjes voor de leerling. Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek De Kracht van Cacao Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek Werkblaadjes voor de leerling 1 www.oxfamwereldwinkels.be Wat zie je op deze foto s? Wat zou het verband hiertussen

Nadere informatie

De kritische consument

De kritische consument De kritische consument Inleiding Om producten te kunnen maken heb je grondstoffen nodig. Mensen werken met deze grondstoffen en maken er producten van die we consumeren. Een ondernemer is tevreden als

Nadere informatie

Fairtrade. Winkelroute Dordrecht

Fairtrade. Winkelroute Dordrecht Winkelroute Dordrecht Fairtrade Gezellig winkelen in Dordrecht? Vooral doen, er is een ruime keuze aan leuke winkels en horecazaken waar je op je winkeltour even kunt pauzeren voor een kop koffie of een

Nadere informatie

Vegetarisch Smikkelen van Omgevings Producten. 17 april 2014

Vegetarisch Smikkelen van Omgevings Producten. 17 april 2014 Vegetarisch Smikkelen van Omgevings Producten 17 april 2014 de Wereldmaaltijd genoeg voor iedereen de berekening van de Wereldmaaltijd is als volgt uitgevoerd de wereldproduktie van tarwe in 2007 was 612530

Nadere informatie

Praktijkgerichte Scholing tot praktijkmanager

Praktijkgerichte Scholing tot praktijkmanager Praktijkgerichte Scholing tot praktijkmanager Leergang voor de praktijkmedewerker/praktijkmanager van de tandarts/huisartsenpraktijk. voor data of voor in-company verzoeken 1 De praktijkmanager kan een

Nadere informatie

Geschreven door Max Havelaar donderdag 06 maart 2008 10:53 - Laatst aangepast vrijdag 12 september 2008 15:16

Geschreven door Max Havelaar donderdag 06 maart 2008 10:53 - Laatst aangepast vrijdag 12 september 2008 15:16 www.maxhavelaar.nl 05-03-2006 In dit artikel wordt ingegaan op de achtergronden van de koffieteelt en de problemen die de kleine koffieboeren arm houden. Initiatieven om deze boeren een eerlijker prijs

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. De komende 50 jaar. Nummer 9, oktober - november 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. De komende 50 jaar. Nummer 9, oktober - november 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: De komende 50 jaar 1 Donderdag 12 december 2013: Bijeenkomst 50 jaar paprika in Nederland 2 P8 aanwezig tijdens Fruit Attraction in Madrid 3 Nationaal Voedingsdebat voor

Nadere informatie

KERST 2015 EEN MOOI BEGIN VAN EEN (H)EERLIJKE KERST EN EEN FAIR 2016

KERST 2015 EEN MOOI BEGIN VAN EEN (H)EERLIJKE KERST EN EEN FAIR 2016 KERST 2015 EEN MOOI BEGIN VAN EEN (H)EERLIJKE KERST EN EEN FAIR 2016 Uw organisatie kijkt binnenkort terug op het afgelopen jaar. In deze bijzondere tijd zal er van u en uw medewerkers vaak een stapje

Nadere informatie

Betreft: Aanvullende sociale voorwaarden bij duurzaam inkopen overheden

Betreft: Aanvullende sociale voorwaarden bij duurzaam inkopen overheden Aan de staatssecretaris van Infrastructuur & Milieu De heer J.J. Atsma Postbus 20901 2500 EX DEN HAAG Den Haag, 3 juli 2012 Betreft: Aanvullende sociale voorwaarden bij duurzaam inkopen overheden Geachte

Nadere informatie

Alles wat je altijd al wilde weten over de kokosolie verstopt in ons eten. En waarom de kokosboer een eerlijk inkomen verdient

Alles wat je altijd al wilde weten over de kokosolie verstopt in ons eten. En waarom de kokosboer een eerlijk inkomen verdient Alles wat je altijd al wilde weten over de kokosolie verstopt in ons eten En waarom de kokosboer een eerlijk inkomen verdient Zonder dat je het weet, koop je zomaar kilo s kokos... 5% van alle producten

Nadere informatie

Netwerk. 12-4-2013 10.00 uur tot 16.30 uur

Netwerk. 12-4-2013 10.00 uur tot 16.30 uur WELKOM Netwerk 12-4-2013 10.00 uur tot 16.30 uur Door Andrew David (H4 organisatie training advies) i.s.m. HAN Centrum voor Ondernemerschap FNV Zelfstandigen Andrew David Dynamisch Zelfstandig Communicatieve

Nadere informatie

Inkopen en de sociale impact over de grens

Inkopen en de sociale impact over de grens Inkopen en de sociale impact over de grens Thea Smid-Verheul, gemeente Amersfoort Jaap Stokking en Shirley Justice Namens Programmadirectie DI, Ministerie VROM 27 sept 2010 Programma workshop Starring:

Nadere informatie

Stop Child Labour Challenge. Powered by

Stop Child Labour Challenge. Powered by Stop Child Labour Challenge Powered by Stop Child Labour Challenge Challenge: Bedenk een actie waardoor bedrijven open communiceren over kinderarbeid Deadline: 15 februari 2015 Prijzen: 1e prijs: Fairphone

Nadere informatie

Trade not aid hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52444

Trade not aid hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52444 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 29 April 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52444 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Doel en resultaat WPOplus training

Doel en resultaat WPOplus training Doel en resultaat WPOplus training Effect: Werknemers vergroten zichtbaar de vaardigheden goed werknemerschap en daardoor kunnen ze doorstromen in hun loopbaan Resultaat: Deelnemers in staat stellen WPO

Nadere informatie

Activiteit 3: aan de slag met de waterfoodprint

Activiteit 3: aan de slag met de waterfoodprint Activiteit 3: aan de slag met de waterfoodprint Doelstellingen De leerlingen kunnen voor een menu berekenen wat de water- en ecologische voetafdruk is van de ingrediënten. De leerlingen kunnen voor een

Nadere informatie

MAAK OOK JOUW HOGESCHOOL/ UNIVERSITEIT FAIRTRADE

MAAK OOK JOUW HOGESCHOOL/ UNIVERSITEIT FAIRTRADE MAAK OOK JOUW HOGESCHOOL/ UNIVERSITEIT FAIRTRADE Handleiding Fairtrade Hogeschool / Universiteit April 2013 Inleiding Het begon met een paar enthousiaste studenten. Zij hoorden bij een bezoek aan Engeland

Nadere informatie

ONDERHANDELEN; VAN INTUÏTIE NAAR ONDERHANDELINGSKRACHT. Vaardigheidstraining

ONDERHANDELEN; VAN INTUÏTIE NAAR ONDERHANDELINGSKRACHT. Vaardigheidstraining ONDERHANDELEN; VAN INTUÏTIE NAAR ONDERHANDELINGSKRACHT Vaardigheidstraining Onderhandelen; van intuïtie naar onderhandelingskracht Introductie Ieder mens onderhandelt dagelijks, meestal intuïtief. Deze

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB 2004 ECONOMIE CSE KB ECONOMIE VBO-MAVO-C. tijdvak 1. 400009-1-639-545b

Bijlage VMBO-KB 2004 ECONOMIE CSE KB ECONOMIE VBO-MAVO-C. tijdvak 1. 400009-1-639-545b Bijlage VMBO-KB 2004 tijdvak 1 ECONOMIE CSE KB ECONOMIE VBO-MAVO-C 400009-1-639-545b EVEN VERDER SURFEN informatie 1 Van de website van een postorderbedrijf SET-AANBIEDING breedbeeld TV bijpassend tv-meubel

Nadere informatie

EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011

EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011 EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011 Voor het veertiende opeenvolgende jaar heeft Milieudefensie het aantal

Nadere informatie

EKO-tellingen in de supermarkt november 2009

EKO-tellingen in de supermarkt november 2009 EKO-tellingen in de supermarkt 5 november Voor het twaalfde opeenvolgende jaar heeft Milieudefensie het aantal biologische en producten in de schappen van de supermarkt geteld. Sinds 2006 wordt in samenwerking

Nadere informatie

Watwaaromwiehoe. Handel, uit respect. VOORSTELLINGSFOLDER

Watwaaromwiehoe. Handel, uit respect. VOORSTELLINGSFOLDER Watwaaromwiehoe > Handel, uit respect. VOORSTELLINGSFOLDER Heb JIJ er s morgens al eens bij stilgestaan wie er achter die lekkere kop koffie zit? Of waar je vers gestreken katoenen T-shirt eigenlijk vandaan

Nadere informatie

Zelfstudie en niveaus

Zelfstudie en niveaus Inhoudsopgave Voorwoord 7 Over de studie 9 Hoe start je een groep 11 Bijeenkomsten 19 Introductiebijeenkomst 21 Praktische tips en suggesties 22 Speciaal voor de gespreksleiders 28 Een maatje 28 Voorbereiding

Nadere informatie