Reversibele cardiale betrokkenheid bij een patiënt met systemische AL-amyloïdose met CRAB-criteria

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Reversibele cardiale betrokkenheid bij een patiënt met systemische AL-amyloïdose met CRAB-criteria"

Transcriptie

1 Reversibele cardiale betrokkenheid bij een patiënt met systemische AL-amyloïdose met CRAB-criteria Reversible cardiac involvement in a patient with systemic AL-amyloïdosis with CRAB-criteria drs. R. Bijleveld 1, drs. J.J. Wegman 2, dr. R. Vossenkaul, dr. M.M. Smits 4 en dr. M.H.J. van Oers 5 Samenvatting Amyloïd light-chain (AL)-amyloïdose is een systeemziekte die zich kenmerkt door extracellulaire depositie van eiwitfibrillen die kan leiden tot irreversibele orgaandisfunctie. Met de komst van nieuwe therapeutische mogelijkheden is de prognose sterk verbeterd. De beschreven casus toont een patiënte met systemische AL-amyloïdose met cardiale betrokkenheid én een symptomatisch multipel myeloom, bij wie behandeling met de nieuwe medicamenten bortezomib en lenalidomide heeft geleid tot klinische verbetering en herstel van de cardiale functie. Door onderdrukking van de plasmacelkloon met deze middelen is er kans op herstel van orgaanfunctie, waardoor de overleving en kwaliteit van leven toeneemt. (Ned Tijdschr Hematol 2015;12:94-8) Summary Amyloid light-chain (AL)-amyloidosis is a systemic disease characterized by extracellular deposition of protein fibrils that cause irreversible organ dysfunction. With the introduction of new therapeutic options, the prognosis is greatly improved. This case describes a patient with systemic AL amyloidosis with cardiac involvement and symptomatic multiple myeloma, where regimens with new drugs containing bortezomib and lenalidomide resulted in clinical improvement and recovery of cardiac function and a stable remission. By suppression of the plasma cell clone with these agents, there is a chance of recovery from organ function, which greatly improves the prognosis and quality of life. Inleiding Amyloïd light-chain (AL)-amyloïdose kenmerkt zich door orgaan-accumulatie van eiwitfibrillen bestaande uit de N-terminale fragmenten van monoklonale lichte ketens van immuunglobulines. Deze vorm van amyloïdose kan op zichzelf staan, maar ook voorkomen in het kader van symptomatisch multipel myeloom: AL-CRAB (C=hyperCalciëmie, R=nierfalen (Renal), A=Anemie, B= (lytische) Botlaesies). Van de patiënten met AL-amyloïdose voldoet 8% aan de CRAB-criteria voor multipel myeloom. 1 Andersom wordt bij 0-8% van de patiënten met multipel myeloom orgaandisfunctie door amyloïddeposities gevonden. 2, De behandeling van AL- amyloïdose is gericht op onderdrukking van de onderliggende plasmacelkloon om zo verdere amyloïddeposities te voorkomen. De prognose wordt met name beïnvloed door de aanwezigheid van CRAB-criteria en de mate van cardiale betrokkenheid, gezien aanwezigheid van cardiale deposities kan leiden tot progressief hartfalen en fatale hartritmestoornissen. 4 Onderstaande casus illustreert de effectiviteit van nieuwe medicamenten bij een patiënte met AL-CRAB met onder andere cardiale betrokkenheid. 1 aios reumatologie, afdeling Reumatologie en Systeemziekten, Universitair Medisch Centrum Groningen, 2 internist-hematoloog, afdeling Interne Geneeskunde, Deventer Ziekenhuis, aios radiologie, afdeling Radiologie en Nucleaire Geneeskunde, Deventer Ziekenhuis; thans radioloog, afdeling Radiologie, Scheper Ziekenhuis, 4 klinisch patholoog, afdeling Klinische Pathologie, Deventer Ziekenhuis, 5 internist-hematoloog, afdeling Hematologie, Academisch Medisch Centrum. Correspondentie graag richten aan dhr. drs. R. Bijleveld, aios reumatologie, afdeling Reumatologie en Systeemziekten, Universitair Medisch Centrum Groningen, Postbus 0.001, 9700 RB Groningen, tel: , adres: Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: geen gemeld. Trefwoorden: AL-amyloïdose, bortezomib, cardiale betrokkenheid, lenalidomide, multipel myeloom Keywords: AL-amyloidosis, bortezomib, cardiac involvement, lenalidomide, multiple myeloma 94

2 Figuur 1. Biopt duodenum, vergroting 200 x. Verstoorde architectuur met lymfoïd infiltraat en eosinofiel materiaal in de lamina propria. Figuur 2. Biopt duodenum, vergroting 200 x. Gepolariseerd licht waarbij zogenoemde appeltjesgroene kleuring bij Congoroodkleuring. Ziektegeschiedenis De casus betreft een 5-jarige vrouw met blanco voorgeschiedenis die werd ingestuurd naar de spoedeisende hulp (SEH) vanwege pijn in de bovenbuik en afvallen. Anamnestisch bleek er sinds weken sprake van hevige diarree met af en toe helderrode bloedbijmenging. Lichamelijk onderzoek toonde een matig zieke patiënte in slechte voedingstoestand, zonder lokaliserende afwijkingen. In het laboratoriumonderzoek vielen anemie, verhoogde BSE en CRP, lichte leverenzymstoornissen, proteïnurie en tevens laag albumine op. Een CT-scan van het abdomen toonde hepatosplenomegalie en een diffuus verdikte wand van het ileum en colon. Een gastroscopie toonde een diffuus gezwollen wand van de maag en duodenum. Vanwege verdenking op een inflammatoire darmziekte werd een coloscopie verricht, die een diffuse colitis toonde met uitgeponste ulcera. Biopten afgenomen uit het antrum, duodenum, colon transversum en colon descendens lieten alle in de lamina propria een lymfoïd ontstekingsinfiltraat zien met eosinofiel materiaal. De Congoroodkleuring was positief, waarbij sprake was van appelgroene aankleuring bij dubbelbreking (zie Figuur 1 en 2). De immuunhistochemie op AA-amyloïd was negatief. Er werd geen lichteketenkleuring van het amyloïd verricht. Bij verder laboratoriumonderzoek werden een hemoglobine van 6,1 mmol/l, een IgG-k van 29,2 g/l, een serum vrije lichte keten (VLK)-kappa (VLK-k) van 790 mg/l, een VLK- lambda van 21 mg/l en een kappa/lambda-ratio van 8 gevonden. De combinatie van een negatieve AA-amyloïdkleuring tezamen met een M-proteïne past bij AL-amyloïdose. Een beenmergbiopt liet 100% monoklonale plasmacellen zien, waarschijnlijk uit een plasmacytoom gebiopteerd. Cytogenetisch onderzoek toonde een hyperdiploïd karyotype en met FISH werden geen afwijkingen aangetoond, behoudens een extra signaal voor FGFR. Dit duidt op een extra chromosoom 4, dat ook al bij karyotypering was aangetoond. De skeletstatus toonde geen botlaesies, maar op de CT-scan werd een osteolytische laesie in het rechter os ilium gezien. Gezien de aanwezigheid van het M-proteïne, monoklonale plasmacellen in het beenmerg, related organ or tissue impairment in de vorm van anemie en een botlaesie, een serum β-2-microglobuline van 4,76 mg/l en een albumine van 12,4 g/l, was er sprake van een symptomatisch multipel myeloom ISS stadium 2. Echografie van het hart toonde een verdikte linkerventrikelwand, granular sparkling en het NT-proBNP bedroeg 709 pmol/l (ongeveer ng/l), passend bij cardiale amyloïdose. De MRI toonde op de korte-asopnames (zie Figuur ) een hypertrofie van voornamelijk de linkerventrikel met een einddiastolische dikte van 17 mm (gemiddelde van septum en achterwand; normaal 12 mm). De afwijkende gadolinium aankleuring was karakteristiek voor cardiale amyloïdose. Het troponine T is niet gemeten, maar gezien het verhoogde NT-proBNP is er sprake van een stadium 2 of stadium cardiale AL-amyloïdose, waarvoor een mediane over- 95

3 NEDERLANDS TIJDSCHRIFT VOOR HEMATOLOGIE Figuur. Einddiastolische korte-asopname met een septumdikte van 17 mm. Figuur 4. Linkerventrikelwanddikte (cm) in verloop van de tijd. leving van 11,1 respectievelijk 4,1 maanden geldt. 5 Behalve de gastro-intestinale en cardiale betrokkenheid, was er sprake van proteïnurie (4,08 g/l), hepatomegalie (17,7 cm) en splenomegalie (1,4 cm), wijzend op ook orgaanbetrokkenheid van nier, lever en milt. Op CTthorax werd geen interstitieel longbeeld gezien en klinisch waren er ook geen aanwijzingen voor neurologische betrokkenheid. Inmiddels was de patiënte vanwege de slechte voedingstoestand, de ernstige diarree en het aanhoudende braken conditioneel zo sterk achteruitgegaan dat ze inmiddels totaal parenterale voeding kreeg, bedlegerig was geraakt en een WHO- performance status had van. Hierdoor kwam de patiënte niet in aanmerking voor hoge dosis melfalan (HDM) chemotherapie en autologe stamceltransplantatie (ASCT). 5 Er werd gestart met 8 kuren bortezomib 1, mg/m 2 op dag 1, 4, 8 en 11, die na 6 kuren vanwege neuropathie graad 1 werd gereduceerd naar 1 mg/m 2, en dexamethason 20 mg op dag 1, 2, 4, 5, 8, 9, 11 en 12. Na 2 kuren, inmiddels 6 weken na presentatie op de SEH, werd een sterke klinische verbetering gezien: een normale voedingstoestand, normaal ontlastingspatroon en een sterke verbetering van de algehele conditie met een WHO- performance status van 1. Ze kon met ontslag en de resterende 6 kuren werden poliklinisch gegeven, waarna het IgG-k daalde naar <2,0 g/l en het serum VLK-k naar 15,6 mg/l. Bij restadiëring was er sprake van een hematologische very good partial respons (VGPR). Beenmergcytologie toonde normalisatie van het aantal plasmacellen (plasmacellen <1%), waarbij met immuunfenotypering nog wel een kleine monoklonale plasmacelpopulatie kon worden aangetoond. De patiënte zou in principe HDM en ASCT krijgen, maar 4 maanden na afronding van de bortezomib/dexamethason-behandeling was er sprake van progressie, zich uitend in toename van het IgG-k naar 10,0 g/l en toename van de serum vrije lichte ketens naar 15 mg/l. Haar conditie was inmiddels zodanig verbeterd, dat werd besloten om te starten met lenalidomide 15 mg op dag 1-21 en dexamethason 40 mg op dag 1-4, 9-12 en inductietherapie, nu wel gevolgd door HDM en ASCT conform de huidige richtlijn. 5 Bij controle na de ASCT werd een VGPR gezien met een licht verhoogd IgG-k van 2, g/l en een normaal VLK-k (7,6 mg/l). Tevens werd een genormaliseerd NT-proBNP en echografisch een normale wanddikte van de linkerkamer gevonden zonder granular sparkling (zie Figuur 4), passend bij een cardiale respons. 6 Ongeveer 2 jaar na het starten van de inductietherapie met de lenalidomide/dexamethason was het IgG-k gestegen naar 10,2 g/l met een VLK-k van 245 mg/l, wijzende op progressieve ziekte. De patiënte kreeg hiervoor weer bortezomib 1, mg/m 2 op dag 1, 4, 8 en 11 in combinatie met dexamethason 20 mg op dag 1, 2, 4, 5, 8, 9, 11 en 12. Na 8 kuren had ze een stabiele ziekte, echter 4 maanden daarna bleek er sprake van progressieve ziekte, waarvoor werd gestart met lenalidomide 25 mg op dag 1-21 en dexamethason 40 mg 1 x per week. Ze is inmiddels bezig aan haar twaalfde kuur. Er zijn tot heden geen aanwijzingen voor gastro-intestinale 96

4 of cardiale amyloïdose. Hoewel in het begin haar prognose werd bepaald door de AL-amyloïdose met hevige gastro-intestinale en cardiale betrokkenheid, lijkt deze nu meer te worden bepaald door het multipel myeloom met nu het derde recidief. Beschouwing De beschreven ziektegeschiedenis illustreert de effectiviteit van de combinatie van bortezomib en dexamethason bij een patiënte met systemische AL- amyloïdose met een multipel myeloom die zich presenteerde met heftige klachten ten gevolge van gastro-intestinale betrokkenheid. Na behandeling met bortezomib en dexamethason trad snel klinische verbetering op en werd snel een VGPR bereikt. Ondanks een recidief na enkele maanden, was zij op dat moment klinisch weer zo hersteld dat ze na re-inductie met lenalidomide en dexamethason alsnog een ASCT kon ondergaan. Deze behandeling had een VGPR tot gevolg met normalisering van het NT-proBNP en de eerder gevonden afwijkingen bij echocardiografie. In de literatuur zijn er slechts enkele patiënten met AL-amyloïdose met cardiale betrokkenheid beschreven, bij wie inductiebehandeling met bortezomib en lenalidomide gevolgd door HDM en ASCT leidde tot herstel van cardiale functie. 7 Meerdere studies bij patiënten met AL-amyloïdose hebben aangetoond dat het bereiken van een hematologische respons gecorreleerd is met de overleving. 6,8 De kwaliteit van de hematologische respons is essentieel: patiënten die een volledige hematologische remissie (CHR) bereiken, hebben de beste overlevingskansen. 8 De grootste kans op een CHR geeft een autologe stamceltransplantatie. 5 Patiënten die hiervoor te oud of te zwak werden bevonden, door bijvoorbeeld cardiale betrokkenheid, hadden echter vaak weinig therapeutische mogelijkheden. Aangezien slechts 20-25% in aanmerking komt voor een ASCT, was er grote vraag naar nieuwe behandelingsmogelijkheden. Als eerstelijnsbehandeling kreeg de beschreven patiënte bortezomib en dexamethason, aangezien een snelle responstijd van belang was vanwege de slechte performance status. In een recente studie toonden Lamm et al. de effectiviteit van bortezomib en dexamethason als eerstelijnsbehandeling van systemische AL-amyloïdose met een algehele respons van 54% en een complete respons van 1% met een mediane tijd tot respons van 7,5 weken. 9 In een Griekse studie bij patiënten met AL-amyloïdose en cardiale betrokkenheid die werden behandeld met bortezomib en dexamethason vonden Kastritis et al. een hematologische respons bij 94% (17/18) met een mediane responstijd van minder dan een maand. Van de 15 patiënten met cardiale betrokkenheid hadden er 7 een langdurige daling (>50%) van het NT-proBNP en hadden een verbetering van hartfalen volgens de NYHA-classificatie. 10 Meerdere studies hebben laten zien dat NT-proBNP-spiegels betere markers zijn voor klinische respons op de behandeling dan echocardiografie, omdat daling van de spiegels eerder plaatsvindt dan afname van ventrikelwanddikte. 6,11,12 In enkele studies bij ook andere vormen van systemische amyloïdose wordt regressie van amyloïddeposities gezien. Een mogelijke verklaring is dat er een continue turnover van deposities plaatsvindt. Wanneer er door adequate behandeling geen precursoreiwitten meer worden gevormd, zullen de deposities uiteindelijk in regressie gaan. Het mechanisme waardoor amyloïd wordt gemobiliseerd en opgeruimd uit aangetaste organen is onbekend, maar mogelijk spelen macrofagen een rol. 1,14 In de HOVON 104-studie wordt momenteel de effectiviteit van inductietherapie met bortezomib en dexamethason vergeleken met dexamethason-monotherapie, voorafgaand aan HDM en ASTC. 5 Conclusie Sinds begin deze eeuw zijn voor de behandeling van multipel myeloom 2 nieuwe en effectieve medicamenten geregistreerd, namelijk lenalidomide en bortezomib. Vooral patiënten die vroeger vanwege hun gevorderde ziekte niet meer in aanmerking kwamen voor autologe stamceltransplantatie of patiënten met een recidief na stamceltransplantatie hebben dankzij de nieuwe behandeling een veel betere prognose dan voorheen. Zoals deze casus laat zien, kunnen ook patiënten met AL-CRAB spectaculair reageren op deze behandeling. Hevige gastro-intestinale en zelfs cardiale betrokkenheid van AL-amyloïdose kunnen reversibel zijn door behandeling van het multipel myeloom met deze middelen en patiënten kunnen alsnog een ASCT ondergaan en remissie bereiken. Referenties 1. Kourelis TV, Kumar SK, Gertz MA, et al. Coexistent multiple myeloma or increased bone marrow plasma cells define equally high-risk populations in patients with immunoglobulin light chain amyloidosis. J Clin Oncol 201;1(4): Vela-Ojeda J, García-Ruiz Esparza MA, Padilla-González Y, et al. Multiple myeloma-associated amyloidosis is an independent high-risk prognostic factor. Ann Hematol 2009;88(1): Siragusa S, Morice W, Gertz MA, et al. Asymptomatic immunoglobulin light 97

5 NEDERLANDS TIJDSCHRIFT VOOR HEMATOLOGIE chain amyloidosis (AL) at the time of diagnostic bone marrow biopsy in newly diagnosed patients with multiple myeloma and smoldering myeloma. A series of 144 cases and a review of the literature. Ann Hematol 2011;90(1): Wechalekar AD, Schonland SO, Kastritis E, et al. A European collaborative study of treatment outcomes in 46 patients with cardiac stage III AL amyloidosis. Blood. 201;121(17): Minnema MC, Hazenberg BP, Croockewit A, et al. De behandeling van AL-amyloïdose in Nederland anno 201. Ned Tijdschr Hematol 201(5): Palladini G, Dispenzieri A, Gertz MA, et al. New criteria for response to treatment in immunoglobulin light chain amyloidosis based on free light chain measurement and cardiac biomarkers: impact on survival outcomes. J Clin Oncol 2012;0(6): Chari A, Barley K, Jagannath S, et al. Safety and efficacy of triplet regimens in newly diagnosed light chain amyloidosis. Clin Lymphoma Myeloma Leuk 201;1(1): Gertz MA. Immunoglobulin light chain amyloidosis: 2011 update on diagnosis, risk-stratification, and management. Am J Hematol 2011;86(2): Lamm W, Willenbacher W, Lang A, et al. Efficacy of the combination of bortezomib and dexamethasone in systemic AL amyloidosis. Ann Hematol 2011;90(2): Kastritis E, Anagnostopoulos A, Roussou M, et al. Treatment of light chain (AL) amyloidosis with the combination of bortezomib and dexamethasone. Haematologica 2007;92(10): Palladini G, Lavatelli F, Russo P, et al. Circulating amyloidogenic free light chains and serum N-terminal natriuretic peptide type B decrease simultaneously in association with improvement of survival in AL. Blood 2006;107(10): Dispenzieri A, Gertz MA, Kyle RA, et al. Serum cardiac troponins and N-terminal pro-brain natriuretic peptide: a staging system for primary systemic amyloidosis. J Clin Oncol 2004;22(18): Tazawa K, Katoh N, Shimojima Y, et al. Marked shrinkage of amyloid lymphadenopathy after an intensive chemotherapy in a patient with IgM-associated AL amyloidosis. Amyloid 2009;16(): Bodin K, Ellmerich S, Kahan MC, et al. Antibodies to human serum amyloid P component eliminate visceral amyloid deposits. Nature 2010;468(720):9-7. Ontvangen 9 januari 2014, geaccepteerd 16 juni

Klinische Dag. 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling

Klinische Dag. 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen Reversibele cardiale betrokkenheid bij multipel myeloom met AL-amyloidose Klinische hematologiedag 2013

Nadere informatie

HOVON 104: M.C. Minnema en B.P.C. Hazenberg

HOVON 104: M.C. Minnema en B.P.C. Hazenberg HOVON 104: een multicentrum, gerandomiseerde fase III-studie met bortezomib en dexamethason vergeleken met dexamethason alleen als inductietherapie gevolgd door hoge dosis melfalan en autologe stamceltransplantatie

Nadere informatie

AL amyloïdose oorzaak, behandeling en nieuwe ontwikkelingen

AL amyloïdose oorzaak, behandeling en nieuwe ontwikkelingen AL amyloïdose oorzaak, behandeling en nieuwe ontwikkelingen Monique Minnema, internist-hematoloog Patientendag 9 jan 2016 AL (en AH) amyloidose AL = Amyloid Light chain AH = Amyloid Heay chain + serum

Nadere informatie

Achtergrond Gerandomiseerde studie om de waarde van autologe stamceltransplantatie aan te tonen bij nieuw gediagnosteerde multipel myeloom.

Achtergrond Gerandomiseerde studie om de waarde van autologe stamceltransplantatie aan te tonen bij nieuw gediagnosteerde multipel myeloom. Samenvatting Hovon 95 Achtergrond Gerandomiseerde studie om de waarde van autologe stamceltransplantatie aan te tonen bij nieuw gediagnosteerde multipel myeloom. Populatie Eerstelijns behandeling bij multipel

Nadere informatie

Disease morbidities 1; Polyneuropathy, Bing Neel, Amyloid

Disease morbidities 1; Polyneuropathy, Bing Neel, Amyloid International Waldentrom s Patient Meeting 9 oct 2016, Amsterdam Disease morbidities 1; Polyneuropathy, Bing Neel, Amyloid Monique Minnema, internist-hematoloog Morbus Waldenström Kankercellen : Waldenström

Nadere informatie

Klinische Dag. 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling

Klinische Dag. 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen Papiloedeem als eerste presentatie van het POEMS syndroom Dieneke Breukink, ANIOS Interne Geneeskunde R.

Nadere informatie

Multipel Myeloom diagnose en behandeling anno 2015

Multipel Myeloom diagnose en behandeling anno 2015 Multipel Myeloom diagnose en behandeling anno 2015 Oncologie dag NVvO 30 sept 3015 Monique Minnema, internist-hematoloog Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Belangenverklaring. In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ)

Belangenverklaring. In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ) Belangenverklaring In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ) Naam: Organisatie: AC Abrahams UMC Utrecht Ik heb geen 'potentiële' belangenverstrengeling Ik heb de volgende

Nadere informatie

Het belang van tijdige herkenning van myeloma defining events (MDE) in het smoldering myeloom: een case report

Het belang van tijdige herkenning van myeloma defining events (MDE) in het smoldering myeloom: een case report Het belang van tijdige herkenning van myeloma defining events (MDE) in het smoldering myeloom: een case report The importance of early recognition of myeloma defining events (MDE) in smoldering myeloma:

Nadere informatie

Multipel myeloom: van molecuul tot medicijn. Marie José Kersten Afdeling Hematologie, AMC

Multipel myeloom: van molecuul tot medicijn. Marie José Kersten Afdeling Hematologie, AMC Multipel myeloom: van molecuul tot medicijn Marie José Kersten Afdeling Hematologie, AMC Multipel myeloom: ziekte van Kahler Otto Kahler Sarah Newbury, 1844 Rajkumar & Kyle, Blood 2008 Multipel myeloom

Nadere informatie

HOVON 114 MM (Multiple Myeloom) / multipel myeloom

HOVON 114 MM (Multiple Myeloom) / multipel myeloom HOVON 114 MM (Multiple Myeloom) / multipel myeloom Onderzoek voor patiënten met teruggekeerde of verslechterde multipel myeloom (ziekte van Kahler). Onderzocht wordt of een nieuw medicijn veilig en werkzaam

Nadere informatie

MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing

MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing Luister en leer Marlies Van Hoef, MD, PhD, MBA Multiple Myeloom Ziekte van Kahler werd aanvankelijk gediagnostiseerd in 1848 Kwaardaardige abnormaliteit van plasmacellen;

Nadere informatie

Klinische Dag. 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling

Klinische Dag. 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen 14:30-15:15 dr. Monique Minnema - amyloïdose en andere gevaarlijke kleine klonen: pathogenese en behandeling

Nadere informatie

Multipel Myeloom; Diagnose, behandeling en de consequenties daarvan. Esther de Waal Medisch Centrum Leeuwarden 1 november 2014

Multipel Myeloom; Diagnose, behandeling en de consequenties daarvan. Esther de Waal Medisch Centrum Leeuwarden 1 november 2014 Multipel Myeloom; Diagnose, behandeling en de consequenties daarvan Esther de Waal Medisch Centrum Leeuwarden 1 november 2014 Indeling Introductie Wat is het multipel myeloom Hoe stel je de diagnose Behandeling

Nadere informatie

Het solitair plasmacytoom

Het solitair plasmacytoom Het solitair plasmacytoom Moderator Prof. Dr. G.M.J. Bos. E.G.M. de Waal Afdeling Hematologie, UMCG Groningen. Belangenverklaring In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg

Nadere informatie

Het s&jve hart Cardiale amyloidose. S.Gadgil, anios Intensive Care

Het s&jve hart Cardiale amyloidose. S.Gadgil, anios Intensive Care Het s&jve hart Cardiale amyloidose S.Gadgil, anios Intensive Care 27-01- 2015 Inhoudsopgave Introduc>e Ziektebeeld Diagnose Behandeling Prognose Take home message Casus Mevrouw G. 54 jaar Vg: niet bijdragend.

Nadere informatie

Autologe stamceltransplantatie bij ouderen (65+) met multipel myeloom: veilig en effectief

Autologe stamceltransplantatie bij ouderen (65+) met multipel myeloom: veilig en effectief 8 Autologe stamceltransplantatie bij ouderen (65+) met multipel myeloom: veilig en effectief Autologous stem cell transplantation in eldery with multiple myeloma: safety and feasibility dr. J.P. van Kuijk

Nadere informatie

De behandeling van AL-amyloïdose in Nederland anno 2013

De behandeling van AL-amyloïdose in Nederland anno 2013 De behandeling van AL-amyloïdose in Nederland anno 2013 Adviezen van de HOVON-werkgroep Multipel Myeloom The treatment of AL amyloidosis in the Netherlands in 2013 M.C. Minnema, B.P.C. Hazenberg, A. Croockewit,

Nadere informatie

AL AMYLOIDOSE. Annemiek Broyl ErasmusMC

AL AMYLOIDOSE. Annemiek Broyl ErasmusMC AL AMYLOIDOSE Annemiek Broyl ErasmusMC AMYLOIDOSE OVERVIEW Amyloïdose wordt gekenmerkt door extracellulaire neerslag van eiwitten in abnormale fibrillaire structuren AL amyloidose > neerslagen bestaan

Nadere informatie

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Maligne hematologie Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Indeling Leukemie acuut AML (acute myeloïde leukemie) ALL (acute lymfoïde leukemie) chronisch CML (chronische myeloïde

Nadere informatie

University of Groningen

University of Groningen University of Groningen De behandeling van AL-amyloïdose in Nederland anno 2013: Minnema, Monique C.; Hazenberg, Bouke; Croockewit, Alexandra J.; Zweegman, Sonja; Kersten, Marie-Jose; Sonneveld, Pieter;

Nadere informatie

Een zeldzame combinatie: multipel myeloom IgM-lambda en B-cel chronische lymfatische leukemie IgM/IgD-kappa

Een zeldzame combinatie: multipel myeloom IgM-lambda en B-cel chronische lymfatische leukemie IgM/IgD-kappa 7 Een zeldzame combinatie: multipel myeloom IgM-lambda en B-cel chronische lymfatische leukemie IgM/IgD-kappa A rare combination: multiple myeloma IgM lambda and B-cell chronic lymphocytic leukemia IgM/IgD

Nadere informatie

HOVON 87 Multipel Myeloom

HOVON 87 Multipel Myeloom Naam patiënt:... Inductie behandeling Screening Kuur 1 Kuur 2 Kuur 3 Kuur 4 dag 1 15 1 15 1 15 1 15 datum 5-04-10 19-04-10 3-05-10 17-05-10 31-05-10 14-06-10 28-06-10 12-07-10 schriftelijke toestemming

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers Dhr O., 60 jaar Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen Claudia Ootjers Geen (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag NVvH 2 Relevante

Nadere informatie

Myeloom afwijkendeiwitspectrum: watmoetje daarmeedoen? Michel van Gelder, hematoloog MUMC

Myeloom afwijkendeiwitspectrum: watmoetje daarmeedoen? Michel van Gelder, hematoloog MUMC Myeloom afwijkendeiwitspectrum: watmoetje daarmeedoen? Michel van Gelder, hematoloog MUMC Dankzegging Leden van de HOVON Myeloom werkgroep: Niels van de Donk en Sonja Zweegman, hematologen uit VUMC Gerard

Nadere informatie

Multipel myeloom 2012

Multipel myeloom 2012 Multipel myeloom 2012 Op weg naar genezing? Prof. Dr. R Schots MYELOOMKLINIEK UZ Brussel Mijlpalen in de geschiedenis 1969 2008 1996 Mijlpalen in de behandeling van multipel myeloom Autologe stamceltransplantatie

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het multipel myeloom of de ziekte van Kahler is een kwaadaardige celwoekering van plasmacellen in het beenmerg die een monoklonale zware of lichte keten immunoglobuline produceren.

Nadere informatie

Een doodgewone schimmelinfectie? Géke Kamphof Senior verpleegkundige Hematologie Beenmergtransplantatie LUMC

Een doodgewone schimmelinfectie? Géke Kamphof Senior verpleegkundige Hematologie Beenmergtransplantatie LUMC Een doodgewone schimmelinfectie? Géke Kamphof Senior verpleegkundige Hematologie Beenmergtransplantatie LUMC Casus Man 37 jaar (Mark) Voorgeschiedenis 2013 aug : AML (1 e inductie HOVON 102) Sweet syndroom

Nadere informatie

Vrije lichte ketens in serum svlk. Joke Boonstra Corrie de Kat Angelino Janneke Ruinemans-Koerts Ina Klasen. 13 oktober 2009

Vrije lichte ketens in serum svlk. Joke Boonstra Corrie de Kat Angelino Janneke Ruinemans-Koerts Ina Klasen. 13 oktober 2009 Vrije lichte ketens in serum svlk Joke Boonstra Corrie de Kat Angelino Janneke Ruinemans-Koerts Ina Klasen 13 oktober 2009 1 Inhoud Wat zijn vrije lichte ketens(-bepalingen) Toepassingsgebieden VLK bepalingen

Nadere informatie

Acute myeloïde leukemie. Dimitri A. Breems, MD, PhD Internist-Hematoloog Ziekenhuis Netwerk Antwerpen

Acute myeloïde leukemie. Dimitri A. Breems, MD, PhD Internist-Hematoloog Ziekenhuis Netwerk Antwerpen Acute myeloïde leukemie Dimitri A. Breems, MD, PhD Internist-Hematoloog Ziekenhuis Netwerk Antwerpen Normale bloedcelvorming Acute myeloïde leukemie (AML) Klonale proliferatie van immature hematopoëtische

Nadere informatie

MGUS undetermined significance to whom?

MGUS undetermined significance to whom? MGUS undetermined significance to whom? OED Lillehammer 2017 Lidwine Tick; internist hematoloog MMC Joyce Curvers; klinisch chemicus CZH Frederieke de Bever; huisarts Lillehammer NL - MGUS Wat is de relatie?

Nadere informatie

ATTR amyloïdose mogelijke behandeling

ATTR amyloïdose mogelijke behandeling ATTR amyloïdose mogelijke behandeling Patiëntendag 9 januari 2016, Utrecht Bouke Hazenberg, UMCG Onderwerpen Amyloïd en amyloïdose Onderverdeling in verschillende typen Orgaanbetrokkenheid en vooruitzichten

Nadere informatie

Voor patiënten die buiten studieverband worden behandeld gelden de volgende aanbevelingen:

Voor patiënten die buiten studieverband worden behandeld gelden de volgende aanbevelingen: Addendum bij richtlijn 2015 ADVIES VAN DE Myeloom Werkgroep (MWG) VOOR DE BEHANDELING MULTIPEL MYELOOM 2016 S. Zweegman, H.M. Lokhorst, M-D. Levin, E. de Waal, G.M.J. Bos, M.J. Kersten, A. Croockewit,

Nadere informatie

Niels versus Sonja. Gedoemd te verliezen door Sonja. VU University Medical Center Amsterdam The Netherlands

Niels versus Sonja. Gedoemd te verliezen door Sonja. VU University Medical Center Amsterdam The Netherlands Niels versus Sonja Gedoemd te verliezen door Sonja Belangenverklaring NAAM : Sonja Zweegman ORGANISATIE: Hematologie In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ), zijn

Nadere informatie

- incidentele bevinding zonder klachten - weigering van chirurgische behandeling - slechte algehele conditie waardoor chirurgie niet verantwoord is

- incidentele bevinding zonder klachten - weigering van chirurgische behandeling - slechte algehele conditie waardoor chirurgie niet verantwoord is Auteur Soort studie Aantal patiënten Lee 2013 Qurashi Systematic review 1999-2011 Systematic review 1999-2011 Radiotherapie / Chirurgie (meestal gevolgd door ) 377 Conservatief waaronder Inclusiecriteria

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies 8 Chapter 8 74 Samenvatting Hoofdstuk 1 geeft een algemene inleiding op dit proefschrift. De belangrijkste doelen van dit proefschrift waren achtereenvolgens: het beschrijven

Nadere informatie

HOVON-Hematologie scholingsdag donderdag 1 okt 2015

HOVON-Hematologie scholingsdag donderdag 1 okt 2015 HOVON-Hematologie scholingsdag donderdag 1 okt 2015 Josée Zijlstra VUMC www.hematologie.nl/ j.zijlstra@vumc.nl Thomas Hodgkin 1798-1866 Hodgkin lymfoom Diagnostiek Pathologie Epidemiologie Symptomen Beeldvorming

Nadere informatie

Moderator. Speaker Drs. A.M.P. Demandt Internist-hematoloog MUMC

Moderator. Speaker Drs. A.M.P. Demandt Internist-hematoloog MUMC MYELOFIBROSE: DILEMMA VAN TRANSPLANTEREN Moderator Dr. B.J. Biemond Speaker Drs. A.M.P. Demandt Internist-hematoloog MUMC Belangenverklaring In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg

Nadere informatie

Meet the experts: Amyloïdose

Meet the experts: Amyloïdose Meet the experts: Amyloïdose Speakers: Monique Minnema, internist-hematoloog, UMCU Bouke Hazenberg, reumatoloog, UMCG Belangenverklaring In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg

Nadere informatie

Cardio-oncologie. Hartfalen en chemotherapie. dr. M.L. (Louisa) Antoni aios cardiologie LUMC. Geen disclosures

Cardio-oncologie. Hartfalen en chemotherapie. dr. M.L. (Louisa) Antoni aios cardiologie LUMC. Geen disclosures Cardio-oncologie Hartfalen en chemotherapie dr. M.L. (Louisa) Antoni aios cardiologie LUMC Geen disclosures Introducing a new subspecialty of Cardiology.. Doel Preventie, diagnosticering en behandeling

Nadere informatie

Chapter 8. Nederlandse samenvatting

Chapter 8. Nederlandse samenvatting Chapter 8 Nederlandse samenvatting Chapter 8 Nederlandse samenvatting Er is in de afgelopen jaren veel vooruitgang geboekt in de ontwikkeling van doelgerichte behandelingen tegen kanker. Helaas wordt ook

Nadere informatie

HOVON 143 MM (Plasmaceltumoren) / multipel myeloom

HOVON 143 MM (Plasmaceltumoren) / multipel myeloom HOVON 143 MM (Plasmaceltumoren) / multipel myeloom Onderzoek naar een nieuwe behandeling voor niet fitte en kwetsbare patiënten met multipel myeloom. Onderzocht wordt of een behandeling met nieuwe middelen

Nadere informatie

CROSSFIRE-studie (Alvleesklierkanker) / alvleesklierkanker

CROSSFIRE-studie (Alvleesklierkanker) / alvleesklierkanker CROSSFIRE-studie (Alvleesklierkanker) / alvleesklierkanker Experimenteel onderzoek naar een nieuwe behandeling voor patiënten met alvleesklierkanker waarbij de tumor vanwege de ligging niet door middel

Nadere informatie

Myopathie Pericardwrijven paf. Is het te rijmen? Verhoogde hartenzymen. Jordi Liesveld AIOS Anesthesiologie Casus van de dag

Myopathie Pericardwrijven paf. Is het te rijmen? Verhoogde hartenzymen. Jordi Liesveld AIOS Anesthesiologie Casus van de dag Myopathie Pericardwrijven paf Is het te rijmen? Verhoogde hartenzymen Jordi Liesveld AIOS Anesthesiologie Casus van de dag 1-9- 2015 Casus D1 SEH met pijn bovenbuik Hypotensie Acute op chronische nierinsufficienhe

Nadere informatie

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE BEENMERGONDERZOEK

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE BEENMERGONDERZOEK ISSN 0778-8363 FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN

Nadere informatie

Wel of Niet starten?

Wel of Niet starten? Chemotherapie in de palliatieve setting van het pancreascarcinoom Wel of Niet starten? Dick Richel AMC / MST 3 e Verpleegkundig Congres 10 januari 2014 Pancreascarcinoom feiten Incidentie in Nederland

Nadere informatie

Verminderde perifere neuropathie bij subcutaan bortezomib-gebruik, ook na eerdere intraveneuze toediening

Verminderde perifere neuropathie bij subcutaan bortezomib-gebruik, ook na eerdere intraveneuze toediening Verminderde perifere neuropathie bij subcutaan bortezomib-gebruik, ook na eerdere intraveneuze toediening Reduced peripheral neuropathy in subcutaneously administered bortezomib, even after previous intravenous

Nadere informatie

Kankerregistratie gebeurt volgens de richtlijnen van de Stichting Kankerregister

Kankerregistratie gebeurt volgens de richtlijnen van de Stichting Kankerregister 6. Kankerregistratie 1. Formulieren Kankerregistratie gebeurt volgens de richtlijnen van de Stichting Kankerregister Zie bijlage 3 en 4 Handleiding voor het invullen van de formulieren van de Stichting

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

Casus hematologie Huisarts Danny Hiel Hematoloog Inge Vrelust

Casus hematologie Huisarts Danny Hiel Hematoloog Inge Vrelust Gevorderde ziekte: geen curatie, wel controle! Casus hematologie Huisarts Danny Hiel Hematoloog Inge Vrelust Casus Plasmacelleukemie Man 1965, gezond leven Opname ICU met septische shock en multiorgaanfalen.

Nadere informatie

OLIJFdag 3 oktober 2015

OLIJFdag 3 oktober 2015 OLIJFdag 3 oktober 2015 Nieuwe behandelingen bij eierstokkanker Els Witteveen Internist-oncoloog Huidige en nieuwe inzichten Intraperitoneale toediening Toevoeging van bevacizumab Dose dense toediening

Nadere informatie

Zeldzame Gastro-intestinale poliepen. 1 september 2010 Marit Jalink, AIOS Interne Ziekenhuis Amstelland Afdeling MDL

Zeldzame Gastro-intestinale poliepen. 1 september 2010 Marit Jalink, AIOS Interne Ziekenhuis Amstelland Afdeling MDL Zeldzame Gastro-intestinale poliepen 1 september 2010 Marit Jalink, AIOS Interne Ziekenhuis Amstelland Afdeling MDL Casusbeschrijving 57 jarige Surinaamse vrouw Blanco voorgeschiedenis, medicatie Klachtenpresentatie:

Nadere informatie

Multipel myeloom (MM) in Nederland, Landelijk rapport Hemato-oncologieregister van de Nederlandse Kankerregistratie

Multipel myeloom (MM) in Nederland, Landelijk rapport Hemato-oncologieregister van de Nederlandse Kankerregistratie Multipel myeloom (MM) in Nederland, 2014 Landelijk rapport Hemato-oncologieregister van de Nederlandse Kankerregistratie januari 2017 Landelijk rapport Hemato-oncologieregister van de Nederlandse Kankerregistratie

Nadere informatie

Casus oncologie minisymposium dd. 22-03-2012

Casus oncologie minisymposium dd. 22-03-2012 Casus oncologie minisymposium dd. 22-03-2012 Dhr. Braakman, 21-10-1933 fictief Medische voorgeschiedenis: Jaren 90 pijn op de borst e.c.i. waarvoor starten Ascal. Geen cardiologische onderliggende ziekte

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven Geen (potentiële) belangenverstrengeling Azacitidine, een gekke oorzaak van crazy paving M. Roeven; M. Cruijsen; W. van der Velden, Casus

Nadere informatie

Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen

Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen Landelijke patienten contactdag 2015 Monique Minnema, internist-hematoloog Inhoud 1. Hoe zit deze ziekte in elkaar? 2. Behandelingen 3. Polyneuropathie

Nadere informatie

Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom. M. van der Sangen, radiotherapeut

Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom. M. van der Sangen, radiotherapeut Oligometastatischeziekte bij het mammacarcinoom M. van der Sangen, radiotherapeut Borstkanker in perspectief Borstkanker in Nederland Nieuwe borstkankers per jaar: 15.000 Metastasen bij diagnose: 750 (5%)

Nadere informatie

HOVON 93 (Leukemie, AML) / acute myeloïde leukemie

HOVON 93 (Leukemie, AML) / acute myeloïde leukemie HOVON 93 (Leukemie, AML) / acute myeloïde leukemie Onderzoek naar een nieuwe behandeling voor patiënten met acute leukemie (acute myeloïde leukemie (AML) of myelodysplasie (MDS) type RAEB of RAEB-t) die

Nadere informatie

Invasieve diagnostiek bij hartfalen patiënten (casuistiek)

Invasieve diagnostiek bij hartfalen patiënten (casuistiek) Invasieve diagnostiek bij hartfalen patiënten (casuistiek) CNE Interventie Cardiologie 26 januari 2016 Alina Constantinescu, cardioloog, Erasmus MC Definitie hartfalen Klinisch syndroom waarbij patient

Nadere informatie

Lange termijn complicaties bij ARDS

Lange termijn complicaties bij ARDS Lange termijn complicaties bij ARDS 2 maanden later 13 juni 2016 Loes Hoogveld, MC Acute fase Casus Vrouw, 72 jaar VG/ Blanco HET fiets vs auto: Ribfracturen re 1-12 en li 1-8, hematopneumothorax li en

Nadere informatie

Acute nierinsufficiëntie op basis van light chain deposition disease bij synchrone presentatie van chronische lymfatische leukemie en multipel myeloom

Acute nierinsufficiëntie op basis van light chain deposition disease bij synchrone presentatie van chronische lymfatische leukemie en multipel myeloom Acute nierinsufficiëntie op basis van light chain deposition disease bij synchrone presentatie van chronische lymfatische leukemie en multipel myeloom Acute renal insufficiency due to light chain deposition

Nadere informatie

Radiotherapie bij het gemetastaseerd niercelcarcinoom. Dr Nathalie Meireson Universitaire Radiotherapie Antwerpen 28/02/2013

Radiotherapie bij het gemetastaseerd niercelcarcinoom. Dr Nathalie Meireson Universitaire Radiotherapie Antwerpen 28/02/2013 Radiotherapie bij het gemetastaseerd niercelcarcinoom Dr Nathalie Meireson Universitaire Radiotherapie Antwerpen 28/02/2013 inleiding casus heden toekomst radiotherapie en new drugs Inleiding Wat doet

Nadere informatie

Monoclonal gammopathy of undetermined significance (MGUS)

Monoclonal gammopathy of undetermined significance (MGUS) Monoclonal gammopathy of undetermined significance (MGUS) Daan Dierickx Oudenaarde, 18 november 2014 MGUS Basisprincipes: plasmacellen, immuunglobulines, zware en lichte ketens MGUS SMM MM WM AL amyloidose

Nadere informatie

Morbus Waldenström en IgM geassocieerde polyneuropathie. Anna van Rhenen Klinische dag NVVH

Morbus Waldenström en IgM geassocieerde polyneuropathie. Anna van Rhenen Klinische dag NVVH Morbus Waldenström en IgM geassocieerde polyneuropathie Anna van Rhenen Klinische dag NVVH 1 Inhoud Casus Morbus Waldenström IgM geassocieerde polyneuropathie Literatuur Conclusies Dia 2 1 zou deze dia

Nadere informatie

HLH. Marnix Kuindersma

HLH. Marnix Kuindersma HLH Marnix Kuindersma 23-9-2016 HLH? Casus Hemophagocytic lymphohistiocytosis, wat is het,? Diagnose Classificatie Behandeling prognose Man VG 2000: CVA, 2009: hypofarynxcarcinoom, 2011: rectum Carcinoom,

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Acute myeloïde leukemie. Annoek Broers 7e nascholing hematologie 20-03-2014

Acute myeloïde leukemie. Annoek Broers 7e nascholing hematologie 20-03-2014 Acute myeloïde leukemie Annoek Broers 7e nascholing hematologie 20-03-2014 Bloedcelvorming - hematopoiese selfrenewal Multilineage differentiation Acute myeloïde leukemie - AML Normaal beenmerg Bloedarmoede

Nadere informatie

Hovon 95 - bestemd voor de patiënt -

Hovon 95 - bestemd voor de patiënt - Hovon 95 Stap 1: VCD (inductie) (3x) Mobilisatie + Stamcelferese Stap 2: 1e loting: Chemotherapie + stamceltransplantatie of VMP (4 x) Stap 3: 2e loting: VRD (2 x) of gelijk door naar onderhoud met lenalidomide

Nadere informatie

Lymfeknoop dissectie in borstcarcinoom, diagnostiek of therapie? Wim Demey, medische oncologie, Borstkliniek voorkempen

Lymfeknoop dissectie in borstcarcinoom, diagnostiek of therapie? Wim Demey, medische oncologie, Borstkliniek voorkempen Lymfeknoop dissectie in borstcarcinoom, diagnostiek of therapie? Wim Demey, medische oncologie, Borstkliniek voorkempen 85% via de axilla Mammaria interna alleen aantasting is zeldzaam

Nadere informatie

Hematologie: werken in teamverband!

Hematologie: werken in teamverband! Hematologie: werken in teamverband! Hematologie Zeer intense samenwerking tussen clinicus, klinisch bioloog, anatomopatholoog en cytogeneticus is cruciaal Aan hand van twee casussen willen we het zorgpad

Nadere informatie

Persisterende complete moleculaire remissie na imatinib behandeling voor chronische fase CML. wat nu?

Persisterende complete moleculaire remissie na imatinib behandeling voor chronische fase CML. wat nu? Persisterende complete moleculaire remissie na imatinib behandeling voor chronische fase CML wat nu? J.H.F Falkenburg Afdeling Hematologie Leids Universitair Medisch Centrum Geen conflicts of interest

Nadere informatie

Laboratoriumonderzoek bij monoklonale gammopathie: detectie van monoklonale immuunglobulinen

Laboratoriumonderzoek bij monoklonale gammopathie: detectie van monoklonale immuunglobulinen Laboratoriumonderzoek bij monoklonale gammopathie: detectie van monoklonale immuunglobulinen NVKC/CMI/HOVON-richtlijn Laboratory analysis in monoclonal gammopathy: detection of monoclonal immunoglobulins

Nadere informatie

Prognostische toepassing van flowcytometrie bij het myelodysplastisch syndroom

Prognostische toepassing van flowcytometrie bij het myelodysplastisch syndroom Workshop Flowcytometrie in MDS 5 september 2012 Prognostische toepassing van flowcytometrie bij het myelodysplastisch syndroom Canan Alhan VU Medisch Centrum Cancer Center Amsterdam Klinische prognostische

Nadere informatie

Splenomegaliebij een Eritrese vluchteling. Isaie Reuling 17 Januari 2017

Splenomegaliebij een Eritrese vluchteling. Isaie Reuling 17 Januari 2017 Splenomegaliebij een Eritrese vluchteling Isaie Reuling 17 Januari 2017 Introductie Toename vluchtelingen in NL Toename acute tropische infectieziekten 1 Ook toename chronische tropische infectieziekten!

Nadere informatie

Uitkomstenonderzoek in non-hodgkin lymphoma. Hedwig Blommestein

Uitkomstenonderzoek in non-hodgkin lymphoma. Hedwig Blommestein Uitkomstenonderzoek in non-hodgkin lymphoma ~Kansen en uitdagingen~ Hedwig Blommestein Inleiding Inhoud presentatie Uitkomstenonderzoek Casus rituximab maintenance Achtergrond Resultaten t Conclusie Uitkomstenonderzoek

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Samenvatting In de diagnose en prognose van hartfalen hebben B-type Natriuretisch Peptide (BNP) en N-terminaal probnp (NT-proBNP) in de afgelopen jaren hun waarde bewezen. Tegenwoordig

Nadere informatie

De oudere patiënt met een Multipel Myeloom: een noodzaak voor geïntegreerde zorg

De oudere patiënt met een Multipel Myeloom: een noodzaak voor geïntegreerde zorg De oudere patiënt met een Multipel Myeloom: een noodzaak voor geïntegreerde zorg Corien Eeltink, verpleegkundig specialist, VUmc, afdeling Hematologie, Amsterdam Disclosure Geen belangenverstrengeling

Nadere informatie

Presentatie Een 24-jarige vrouw presenteert zich met hypermenorrhoea, veel hematomen en bloedneuzen. Haar vorige menstruatie verliep normaal.

Presentatie Een 24-jarige vrouw presenteert zich met hypermenorrhoea, veel hematomen en bloedneuzen. Haar vorige menstruatie verliep normaal. CASUS 2 Presentatie Een 24-jarige vrouw presenteert zich met hypermenorrhoea, veel hematomen en bloedneuzen. Haar vorige menstruatie verliep normaal. Lichamelijk onderzoek Bleek, veel hematomen, veel bloed

Nadere informatie

Conflict of Interest Disclosure Form

Conflict of Interest Disclosure Form Conflict of Interest Disclosure Form NAME : M.C. Minnema, MD, PhD AFFILIATION: UMC Utrecht Cancer Center. In accordance with the rules of the Health Care Inspectorate (IGZ), speakers are required to fill

Nadere informatie

Common Mental Disorders Prediction of Sickness Absence Durations and Recurrences. Giny Norder NVAB kring Noord 14 april 2016

Common Mental Disorders Prediction of Sickness Absence Durations and Recurrences. Giny Norder NVAB kring Noord 14 april 2016 Common Mental Disorders Prediction of Sickness Absence Durations and Recurrences Giny Norder NVAB kring Noord 14 april 2016 Common Mental Disorders Prediction of Sickness Absence Durations and Recurrences

Nadere informatie

HOVON 132 AML/SAKK 30/13

HOVON 132 AML/SAKK 30/13 Patiënteninformatie ten behoeve van het verzamelen van beenmerg, bloed en speeksel voor wetenschappelijk onderzoek Informatie behorende bij het hoofdonderzoek HOVON 132 AML/SAKK 30/13: Onderzoek naar de

Nadere informatie

longcarcinoom: stadiëring en behandeling

longcarcinoom: stadiëring en behandeling Hoe actueel is de CBO richtlijn? Niet-kleincellig longcarcinoom: stadiëring en behandeling Prof. dr. Harry J.M. Groen UMCG Groningen Wat moet er veranderen? TBNA? Plaats van EUS-FNA? Plaats van EBUS-FNA?

Nadere informatie

Van sepsis tot orgaanfalen

Van sepsis tot orgaanfalen Van sepsis tot orgaanfalen Hoe een infectie uit de hand kan lopen in neutropene patiënten 21 januari 2015 J.C. Regelink, internist hematoloog 4 th Nursing Symposoim Inhoud Historie Begrippen Sepis en orgaanfalen

Nadere informatie

Klinische Dag. 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling

Klinische Dag. 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen Mucormycosis, met 3 krachtenkleingekregen M.A. de Witte; E. Kneppers; W. Fokkens; C.Huisman AMC Amsterdam

Nadere informatie

T-cel lymfoom en beenmergcytologie. Jeanette Doorduijn Hematoloog Erasmus MC Rotterdam

T-cel lymfoom en beenmergcytologie. Jeanette Doorduijn Hematoloog Erasmus MC Rotterdam T-cel lymfoom en beenmergcytologie Jeanette Doorduijn Hematoloog Erasmus MC Rotterdam Patient 22 jarige man Zwelling in hals links 15 kg afgevallen, periode met nachtzweten, maar gestopt, geen koorts Periode

Nadere informatie

M studie (Longkanker) / luchtpijp & longkanker

M studie (Longkanker) / luchtpijp & longkanker M14-361-studie (Longkanker) / luchtpijp & longkanker Onderzoek naar een nieuwe behandeling voor patiënten met vergevorderde kleincellige longkanker die behandeld worden met carboplatine en etoposide (standaardbehandeling).

Nadere informatie

Nieuwe middelen in acute lymfatische leukemie. Anita W Rijneveld Erasmus MC, Rotterdam

Nieuwe middelen in acute lymfatische leukemie. Anita W Rijneveld Erasmus MC, Rotterdam Nieuwe middelen in acute lymfatische leukemie Anita W Rijneveld Erasmus MC, Rotterdam EFS bij volwassenen 100% 80% 1989-1994 1995-2000 2001-2006 2007-2012 RSR 60% 40% 2007-2012 20% 0% 1989-1994 0 1 2 3

Nadere informatie

chapter 10 Inleiding

chapter 10 Inleiding chapter 10 Samenvatting 134 chapter 10 Inleiding Multipel myeloom, in Nederland ook wel de ziekte van Kahler genoemd, is een kwaadaardige hematologische tumor, veroorzaakt door een ongeremde groei en deling

Nadere informatie

Rondzending Beenmerg Morfologie. Hodgkin. 16 juni 2016

Rondzending Beenmerg Morfologie. Hodgkin. 16 juni 2016 Rondzending Beenmerg Morfologie Hodgkin 16 juni 2016 Dr. C. Siemes, Hematoloog Inhoud 1. Inleiding 2. Epidemiologie & Etiologie 3. Symptomen 4. Diagnostiek 5. Criteria 6. Prognose 7. Behandeling 8. Follow

Nadere informatie

Is er een rol voor het gebruik van Immunoglobulinen bij CML? M. Roeven Canisius Wilhemina Ziekenhuis Nijmegen

Is er een rol voor het gebruik van Immunoglobulinen bij CML? M. Roeven Canisius Wilhemina Ziekenhuis Nijmegen Is er een rol voor het gebruik van Immunoglobulinen bij CML? M. Roeven Canisius Wilhemina Ziekenhuis Nijmegen Opbouw Casus Bespreking literatuur Hypothesen met betrekking tot casus Voorgeschiedenis: 1957

Nadere informatie

Samenvat ting en Conclusies

Samenvat ting en Conclusies Samenvat ting en Conclusies Samenvatting en Conclusies 125 SAMENVAT TING EN CONCLUSIES In dit proefschrift werd de invloed van viscerale obesitas en daarmee samenhangende metabole ontregelingen, en het

Nadere informatie

Casus: Van DNA mutaties naar behandeling: selectie voor geïndividualiseerde oncologische behandelingen. Marlies Langenberg Internist oncoloog

Casus: Van DNA mutaties naar behandeling: selectie voor geïndividualiseerde oncologische behandelingen. Marlies Langenberg Internist oncoloog Casus: Van DNA mutaties naar behandeling: selectie voor geïndividualiseerde oncologische behandelingen Marlies Langenberg Internist oncoloog Geen disclosures Casus Casus 2005 Vrouw, 62 jaar Oncologische

Nadere informatie

Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC?

Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC? Staat de radiotherapie indicatie ook vast na een complete respons op NAC? Nina Bijker, radiotherapeut AMC BBB symposium 7 september 2017 No conflict of interest Focus op postmastectomie radiotherapie (PMRT)

Nadere informatie

Hematologie voor de huisarts: Lymfocytose en paraproteïne.

Hematologie voor de huisarts: Lymfocytose en paraproteïne. Hematologie voor de huisarts: Lymfocytose en paraproteïne. Jan Van Droogenbroeck 11 maart 2017 INLEIDING: CASUS. BDZ, 03.06.1942 - VG: Hysterectomie 86, postop LE; Herpes zoster 09, Bilaterale knieprothese

Nadere informatie

Hypereosinofiel syndroom

Hypereosinofiel syndroom Hypereosinofiel syndroom R. Fijnheer Meander Medisch Centrum/UMCUtrecht HES Incidentie: 2-4 per 1.000.000 per jaar Man> vrouw Leeftijd: 30-70 erg in belangstelling: glivec, mepolizumab etc. Lastig voor

Nadere informatie

vrijdag 18 maart 2016

vrijdag 18 maart 2016 9 e Nascholing Hematologie voor verpleegkundigen en andere disciplines PROGRAMMA vrijdag 18 maart 2016 Locatie: Onderwijscentrum Erasmus MC Dr. Molewaterplein 50 3015 GE Rotterdam Inlichtingen: Mevrouw

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Samenvatting 11 Samenvatting Bloedarmoede, vaak aangeduid als anemie, is een veelbesproken onderwerp in de medische literatuur. Clinici en onderzoekers buigen zich al vele jaren over de oorzaken en gevolgen

Nadere informatie