Historie. Feiten Nederlandse zuivelsector

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Historie. Feiten Nederlandse zuivelsector"

Transcriptie

1 Nederland Zuivelland

2 Feiten Nederlandse zuivelsector 18 duizend melkveebedrijven 1,5 miljoen melk- en kalfkoeien 30% van het Nederlandse landoppervlak, ofwel 1,2 miljoen hectare in beheer voor grasland en snijmaïsteelt 12 miljard liter jaarlijkse melkproductie 35% afzet in Nederland, 45% in overige EU-landen en 20% buiten de EU arbeidsplaatsen bij productie, verwerking en afzet van zuivel Historie Vanaf 1880 werden in Nederland veel zuivelfabrieken geopend. Boeren richtten coöperaties op om de verwerking en afzet van melk beter te organiseren en daarmee gezamenlijk hun handelspositie te versterken. Zij maakten in die periode vooral boter en kaas. De moderne zuivelsector zoals wij die kennen, begint met de industrialisatie. Uitvindingen als de melkcentrifuge, koelsystemen en pasteurisatie vernoemd naar Louis Pasteur waren zeer belangrijk. Zij zorgden ervoor dat melk langer houdbaar en betrouwbaarder werd. 3

3 Melkveehouderij De boer In Nederland zijn er melkveebedrijven. Verreweg de meeste melkveehouderijen zijn familiebedrijven, waar het hele gezin gezamenlijk het werk op de boerderij opknapt. Het komt vaak voor dat zoon of dochter uiteindelijk de onderneming overneemt van de ouders. Sindsdien heeft er continue innovatie plaatsgevonden in de hele zuivelsector. Op de boerderij was vooral de ontwikkeling van de melkmachine een grote doorbraak. Melk is veiliger dan ooit. Zuivelproducten zijn overal verkrijgbaar. Koeien geven tegenwoordig ook meer melk dan vroeger. Dit is het resultaat van een zorgvuldige selectie van dieren en van hoogwaardiger voer. In Nederland zijn er verschillende agrarische opleidingen. Hier leer je hoe je met vee om moet gaan. Je leert er ook over ondernemerschap en het management op de boerderij. Steeds vaker zie je dat boeren doen aan agrarisch natuurbeheer of dat zij een andere neventak hebben op hun boerderij. Denk hierbij aan zorgboerderijen, campings of andere recreatieactiviteiten. Er zijn veel nieuwe zuivelproducten bijgekomen. Melk is niet alleen de grondstof voor kaas en boter, maar eveneens voor vele andere voedingsmiddelen, waaronder baby- en kindervoeding. Ook in de farmaceutische industrie worden stoffen gebruikt die van nature in melk zitten. Ruim driehonderd bedrijven produceren melk op biologische wijze. Dit betekent dat ze onder andere afzien van het gebruik van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen. 4 5

4 De koeien Koeien zijn kuddedieren die praktisch altijd bij elkaar zijn. De koeien die je op de boerderij ziet, zijn meestal van het ras Holstein-Friesian (zwartbont). Verder vind je in Nederland rundvee van het MRIJ-type (roodbont). MRIJ staat voor Maas-Rijn-IJssel. kalf... pink... vaars... koe! Boer zijn is echt een fulltime baan. Als boer moet je immers 24 uur per dag en zeven dagen per week klaar staan voor de dieren op de boerderij. Een melkkoe wordt gemiddeld 5 tot 6 jaar oud en weegt 600 kilogram. Zij eet vooral gras, aangevuld met maïs en brokjes. Om het voer te verteren en melk te produceren heeft de koe vier magen. Koeien grazen tussen de zes en negen uur per dag en besteden uitgebreid tijd aan het herkauwen van het eerder opgenomen voedsel. Dit doen koeien liggend. Een koe geeft gemiddeld ruim 25 liter melk per dag. Ze produceert het hele jaar door melk en begint daarmee nadat haar eerste kalfje is geboren. Een koe jonger dan een jaar noem je een kalf. Is ze ouder dan een jaar dan heet ze pink. Zij wordt een vaars nadat ze haar eerste kalf heeft gehad. Pas na het tweede kalf wordt ze echt een koe genoemd. 7

5 Huisvesting De gemiddelde Nederlandse melkveehouder melkt 80 koeien. Deze worden meestal in een ligboxenstal gehouden. Koeien kunnen erg goed tegen kou, zolang het niet tocht tenminste. Hitte verdraagt de koe minder goed, omdat een koe niet zweet en dus haar warmte slecht kwijt kan. Ook is licht belangrijk voor koeien. Moderne stallen zijn ontworpen met het oog op dierenwelzijn. Voor het comfort en de gezondheid van de koeien zie je vaak koeborstels of zelfs zogenaamde waterbedden in de stal. In de stal vind je machines die het werk van de boer verlichten, bijvoorbeeld een melk- of mestrobot. In een aparte ruimte staat een zilverkleurige melktank, die dient als opslag tot de tankauto de melk naar de fabriek brengt. Een koe werkt dagelijks zo n 60 tot 80 kilo gram voer naar binnen en drinkt zo n 70 liter water Het komt ook steeds vaker voor dat boeren hun eigen bedrijf en particuliere huishoudens (deels) van duurzame energie voorzien. Ze doen dit met behulp van zonnepanelen en windmolens, of doordat ze biogas produceren uit dierlijke mest. Weidegang Grazende koeien in de wei horen bij het Nederlandse cultuurlandschap. Zuivelondernemingen geven een vergoeding aan boeren die hun koeien in de zomerperiode naar buiten doen. Drie van de vier melkkoeien in ons land lopen s zomers buiten. Koeien kunnen echter pas naar buiten als er genoeg gras staat en als de grond stevig genoeg is om de koeien te dragen. Anders gaat dit ten koste van de graszoden en de bodemstructuur. In de winter staan de koeien daarom op stal. Sommige melkveebedrijven hebben uit praktische redenen de koeien vaker binnen staan. Doordat de melkveehouders tezamen veel grond beheren, is de sector zeer beeldbepalend voor de groene ruimte en belangrijk bij de inrichting daarvan. 9

6 Melk bron van calcium [EN BELANGRIJKE EIWITTEN] Zuivel is onderdeel van een gezond voedingspatroon en is daarom opgenomen in de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum. Voor melkproducten met name de halfvolle en magere varianten beveelt het Voedingscentrum een dagelijkse consumptie aan van ongeveer een halve liter per persoon. Koemelk bestaat voor het grootste gedeelte uit water: wel 86,6%. Verder bevat melk 4,4% vet, 3,4% eiwitten, 4,6% lactose (melksuiker) en 1% mineralen en vitamines, waaronder het waardevolle vitamine B2. Zuivel is de belangrijkste bron van calcium voor mensen. Calcium is in combinatie met Vitamine D, zonlicht en lichaamsbeweging verantwoordelijk voor gezonde botten. 11

7 De melk wordt drie keer per week opgehaald. Onderweg Melk kan gekoeld tot 4 graden Celsius tot drie dagen in de melktank op de boerderij bewaard worden. Drie keer per week wordt de melk opgehaald en zo snel mogelijk naar de zuivelfabriek gebracht. Een tankwagen die de melk vervoert, heet een Rijdende Melk Ontvangst (RMO). Bij de verwerking van melk letten zuivelondernemingen sterk op de hygiëne. Voordat de melk de tankwagen ingaat, neemt de RMO-chauffeur een monster. Hij controleert de melk op allerlei eigenschapen, zoals zuiverheid, vet- en eiwitgehalte. 13

8 In de Fabriek Rauwe (onbewerkte) melk komt gekoeld en op kwaliteit gecontroleerd aan bij een van de bijna vijftig moderne zuivelfabrieken in Nederland. Uit de grondstof worden de verschillende producten gemaakt die straks aan de consumenten en klanten worden aangeboden. Om de melk langer houdbaar te maken en om ongewenste bacteriën uit de rauwe melk te halen, wordt de melk gepasteuriseerd. Dit doe je door de melk kort te verhitten tot een temperatuur van 72 graden Celsius. Door melk ultra hoog te verhitten (UHT) kan melk zelfs maandenlang houdbaar worden gemaakt. kaasbereiding Ook wordt de melk met behulp van een grote centrifuge afgeroomd. Dit heet standaardiseren. De melk wordt op het gewenste vetgehalte gebracht voor de productie van verschillende melk- en zuivelproducten. Wettelijk is vastgesteld dat volle melk 3,5% melkvet mag bevatten en halfvolle melk 1,5%. 15

9 Echte boter daarentegen moet een vetgehalte van tenminste 82% hebben. Het vetgehalte van de verschillende soorten kaas varieert. Kaas dient na het bereidingsproces nog enige tijd te rijpen in een kaaspakhuis. Zo moet jonge kaas vier weken, belegen kaas vier maanden en oude kaas tien maanden rijpen. Als de producten zijn afgevuld en/of verpakt, zijn ze klaar voor vervoer naar de verschillende afzetkanalen. In Nederland wordt 55% van alle melk gebruikt om kaas te maken. 10% van de productie komt als melk, vla, kwark, room, zuiveldrankje of yoghurt in de schappen. 15% wordt verwerkt tot melkpoeder, 6 % tot gecondenseerde melk (koffiemelk) en 2% tot boter. De rest vindt zijn weg in overige producten. Wereldwijde export Het grootste deel van de in Nederland geproduceerde melk wordt niet hier geconsumeerd. Kaas, melkpoeder en boter zijn namelijk belangrijke Nederlandse exportproducten. Nederland is zelfs één van de belangrijkste exporteurs van zuivel in de wereld. Jaarlijks wordt voor 5,5 miljard euro aan zuivelproducten in het buitenland verkocht. De EU is met afstand de belangrijkste afzetmarkt. Kaas gaat daarnaast vooral naar Rusland, Noord-Afrika en de VS. Voor melkpoeder en gecondenseerde melkproducten is veel belangstelling in Afrika, het Midden-Oosten en Azië. Sommige producten zoals Goudse kaas genieten wereldwijde faam en worden daarom nagemaakt. Het door de EU erkende Gouda Holland-kwaliteitszegel garandeert dat Goudse kaas is geproduceerd van melk van koeien op Nederlandse grond, volgens een eeuwenoud Nederlands recept. verhitten = langer houdbaar 16

10 Op de markt en in het schap Bijna alle drinkmelk wordt in Nederland via de supermarkt verkocht. Voor kaas geldt dat minder. Er gaat relatief veel kaas over de toonbank van versspeciaalzaken en op dorps- en stadsmarkten. Om de consument te informeren over de wijze waarop de melk geproduceerd is, zijn er verschillende keurmerken. Zo is er bijvoorbeeld het EKO-keurmerk voor biologische zuivel. Er zijn bovendien verschillende keurmerken om aan te geven dat zuivel afkomstig is van koeien die in de zomer minimaal 120 dagen, zes uur per dag buiten lopen, zoals 100% Weidemelk. Thuis consumeren Nederland is vooral een zuivelland wanneer je kijkt naar de productie en verwerking van zuivel. Als we kijken naar de consumptie zien we een ander beeld. Vergeleken met andere landen is duidelijk dat wij in Nederland erg van kaas houden; gemiddeld eet elke Nederlander bijna twintig kilo per jaar. Onze consumptie van melk en boter valt veel minder op. Wij zijn in Europees opzicht gemiddelde liefhebbers van boter (met ca. 3 kilo per jaar). Met de ongeveer 50 liter melk die wij per inwoner jaarlijks drinken, zijn Nederlanders ook geen koploper. Agrarische bedrijven verwerken hun rauwe melk soms ook zelf, vooral tot boerenkaas. Deze boerderij zuivelbereiders hebben dan vaak een winkel op de boerderij waar ze hun producten verkopen. 18 Concept en tekst: Het Portaal Foto s: Photologix.nl/Bruno van den Elshout, yoghurtbarn.nl, Frans Walkate Archief Vormgeving en druk: Basement Graphics Mei 2013

11 Deze uitgave is gemaakt in opdracht van de Commissie Melkveehouderij van het Productschap Zuivel. Meer informatie over de zuivelsector is te vinden op

Historie. Feiten Nederlandse zuivelsector

Historie. Feiten Nederlandse zuivelsector Nederland Zuivelland Feiten Nederlandse zuivelsector 17.500 melkveebedrijven 1,7 miljoen koeien 1,2 miljoen hectare grasland en snijmaisteelt: dat is 28% van Nederland 13 miljard liter jaarlijkse melkproductie

Nadere informatie

FEITEN OVER BIOLOGISCHE GEITEN

FEITEN OVER BIOLOGISCHE GEITEN FEITEN OVER BIOLOGISCHE GEITEN Info over de geitenmelksector Alles over productie, verwerking en afzet De melkgeit is terug Kenmerken van de melkgeit De melkgeit in Nederland is terug van weggeweest. In

Nadere informatie

INFO OVER DE GEITENMELKSECTOR. Alles over productie, verwerking en afzet

INFO OVER DE GEITENMELKSECTOR. Alles over productie, verwerking en afzet INFO OVER DE GEITENMELKSECTOR Alles over productie, verwerking en afzet De melkgeit in Nederland is terug van weggeweest. In de eerste helft van de vorige eeuw hielden gezinnen vaak geiten om zelf de melk

Nadere informatie

MELK BESTAAT UIT: De melk die van de koe komt wordt ook wel de rauwe melk genoemd. Dit is een plaatje van wat er in de melk van de koe zit.

MELK BESTAAT UIT: De melk die van de koe komt wordt ook wel de rauwe melk genoemd. Dit is een plaatje van wat er in de melk van de koe zit. INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Melk bestaat uit 3 Campina 4 Geschiedenis over schoolmelk 5 Van koe tot melk 6\7 Fabriek 8\9 Wat kun je van melk maken? 10 Tot slot + Bronvermelding 11 1 INLEIDING

Nadere informatie

Productinformatie: Melk en melkproducten. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Wat is melk?

Productinformatie: Melk en melkproducten. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Wat is melk? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over de eigenschappen van melk. We vertellen je waarvoor je melk en melkproducten kunt gebruiken. Ook kom je meer te weten over de verschillende soorten melk

Nadere informatie

vierde leerjaar www.lessenpakket.be

vierde leerjaar www.lessenpakket.be vierde leerjaar 4 Zuivel We doen een aanbod van activiteiten maar het spreekt voor zich dat je bij de start van dit thema naar buiten trekt: bezoek aan een boerderij, een zuivelbedrijf, een warenhuis Een

Nadere informatie

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Inhoud Inhoud... 2 1. De Melkveehouderij in onze streek... 3 1.1 Onze streek... 3 1.2 Wat is veen?... 3 1.3 Boeren vanaf het begin... 3 1.4 Koeien melken...

Nadere informatie

Waar ligt de Beemsterpolder?

Waar ligt de Beemsterpolder? B e mster Spr e kbeurt Hoe oud is kaas? Kaas bestaat al sinds de prehistorie. Maar hoe wist de eerste kaasmaker nou hoe hij van melk kaas moest maken? Dat ging per ongeluk. Volgens een Arabische legende

Nadere informatie

Productinformatie: Boter en boterproducten. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Kwaliteitskenmerken van boter

Productinformatie: Boter en boterproducten. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Kwaliteitskenmerken van boter Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over de eigenschappen van boter en boterproducten. We vertellen je ook waar je boter en boterproducten voor kunt gebruiken in de keuken en welke soorten boter

Nadere informatie

Uw doel bereiken met MelkNavigator

Uw doel bereiken met MelkNavigator Uw doel bereiken met MelkNavigator Uw doel bereiken met MelkNavigator Als melkveehouder wilt u er uit halen, wat er in zit. Kies gericht voor meer melk, betere gehalten of meer grammen eiwit en/of vet.

Nadere informatie

Tim zoekt de koe Zuivelopdrachten bij het voorleesboek Tim zoekt de koe

Tim zoekt de koe Zuivelopdrachten bij het voorleesboek Tim zoekt de koe Tim zoekt de koe Zuivelopdrachten bij het voorleesboek Tim zoekt de koe www.zuivelonline.nl www.zuivelonline.nl/kids Inleiding Zuivel is volop aanwezig in het dagelijks leven van kinderen. Dagelijks eten

Nadere informatie

derde leerjaar www.lessenpakket.be

derde leerjaar www.lessenpakket.be derde leerjaar De koe Wat weet jij al over een koe? Wat eet ze? Welk soort dier is het? Hoe heten het mannetje, het vrouwtje en het jong? Wie heeft al eens een koe gemolken? Vertel. Wie bezocht al eens

Nadere informatie

Hoe maak ik een spreekbeurt?

Hoe maak ik een spreekbeurt? Spreekbeurt Hoe maak ik een spreekbeurt? 1. Lees de tekst hieronder goed door. Er wordt informatie gegeven over hoe kaas wordt gemaakt, wat smeerkaas is, hoe het wordt gemaakt en over ERU. 2. Bedenk wat

Nadere informatie

Natuurlijk. Zuivel: cool én voedzaam Van koe tot kaas Loei lekker! Recepten met zuivelproducten. Sudokoe! En nog veel meer puzzels!

Natuurlijk. Zuivel: cool én voedzaam Van koe tot kaas Loei lekker! Recepten met zuivelproducten. Sudokoe! En nog veel meer puzzels! Natuurlijk Zuivel: cool én voedzaam Van koe tot kaas Loei lekker! Recepten met zuivelproducten Sudokoe! En nog veel meer puzzels! Magazine van de Nederlandse Zuivel Organisatie In dit magazine ontdek je

Nadere informatie

De noodzaak van de focus op Melkkwaliteit bij ontwikkelingen in de primaire sector ir Margreet Hovenkamp

De noodzaak van de focus op Melkkwaliteit bij ontwikkelingen in de primaire sector ir Margreet Hovenkamp De noodzaak van de focus op Melkkwaliteit bij ontwikkelingen in de primaire sector ir Margreet Hovenkamp 10 maart 2015, NVTL-studiedag Inhoud Nederlandse Zuivelindustrie Duurzame zuivelketen Uitgangspunten

Nadere informatie

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES DE BOSATLAS VAN HET VOEDSEL VRAGENSET ANTWOORDMODEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES I. Voeding en welvaart 1. De Human Development Index (HDI) geeft aan hoe welvarend een land is. Vergelijk de HDI met de andere

Nadere informatie

Melken: van krukje tot robot. www.lely.com. innovators in agriculture

Melken: van krukje tot robot. www.lely.com. innovators in agriculture Melken: van krukje tot robot www.lely.com innovators in agriculture Deze spreekbeurt is ontwikkeld speciaal voor kinderen van de basisschool. Met de spreekbeurt melken, van krukje tot robot wordt er een

Nadere informatie

Zuivel en gezondheid. De rol van melk, melkproducten en kaas in een gezond voedingspatroon

Zuivel en gezondheid. De rol van melk, melkproducten en kaas in een gezond voedingspatroon Zuivel en gezondheid De rol van melk, melkproducten en kaas in een gezond voedingspatroon Goede voeding Wat is goede voeding? Door alle beschikbare informatie is het soms lastig om door de bomen het bos

Nadere informatie

Productinformatie: Nederlandse kaas. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Bereiding van fabriekskaas in 9 stappen

Productinformatie: Nederlandse kaas. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Bereiding van fabriekskaas in 9 stappen Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over Nederlandse kaas. Waar is Nederlandse kaas van gemaakt? Hoe maken ze die kaas? Welke soorten Nederlandse kaas zie je vaak in horecabedrijven? Hoe smaken

Nadere informatie

Yoghurt zonder zorgen. Een vergelijking van yoghurtsoorten op duurzaamheid

Yoghurt zonder zorgen. Een vergelijking van yoghurtsoorten op duurzaamheid Yoghurt zonder zorgen Een vergelijking van yoghurtsoorten op duurzaamheid Samenvatting Natuur & Milieu zocht uit hoe je yoghurt kunt blijven eten door rekening te houden met dierenwelzijn en milieu. We

Nadere informatie

Spreekbeurtpakket - dieren op de boerderij voor de leerling

Spreekbeurtpakket - dieren op de boerderij voor de leerling Spreekbeurtpakket - dieren op de boerderij voor de leerling Het voorbereiden van je spreekbeurt: 10 tips 1. Start met het verzamelen van materiaal. Heel veel over veeteelt kun je vinden op de site van

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei 11:30 13:00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING VERWERKING AGRARISCHE PRODUCTEN CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit

Nadere informatie

Foto: World Animal Protection

Foto: World Animal Protection Foto: World Animal Protection Supermarkttelling weidezuivel 2014 Supermarkten kunnen een belangrijke rol spelen om koeien in de wei te houden of weer te krijgen. De Supermarkttelling weidezuivel 2014 van

Nadere informatie

De Zuivelmarkt. Zuivelverwerkers zoeken biologische melk. Veehouders gezocht voor vraagmarkt

De Zuivelmarkt. Zuivelverwerkers zoeken biologische melk. Veehouders gezocht voor vraagmarkt De Zuivelmarkt Veehouders gezocht voor vraagmarkt Zuivelverwerkers zoeken biologische melk Nederland produceert ongeveer 125 miljoen liter biologische melk. De vraag naar biologische zuivel neemt fors

Nadere informatie

Ko-Kalf. Blonde d Aquitaine,

Ko-Kalf. Blonde d Aquitaine, Een rondje regio... Ko-Kalf Nou kan ik wel een hele Blonde d Aquitaine, maar daar zit je ook niet middag blijven praten over op te wachten! Een plek waar het zo rustig is, als in de stal van boerenbedrijf

Nadere informatie

GASTVROUWEN EN HEREN OP DE MELKVEEHOUDERIJ Tips voor het ontvangen en rondleiden van bezoekers

GASTVROUWEN EN HEREN OP DE MELKVEEHOUDERIJ Tips voor het ontvangen en rondleiden van bezoekers GASTVROUWEN EN HEREN OP DE MELKVEEHOUDERIJ Tips voor het ontvangen en rondleiden van bezoekers Gastheer/vrouw zijn is ook een vak Goed boeren is een vak, een goede gastvrouw of heer zijn is ook een vak.

Nadere informatie

3. Zinnen knippen: De woorden zijn allemaal aan elkaar geschreven. Zet een streepje tussen elk woord en lees de zin nog een keer.

3. Zinnen knippen: De woorden zijn allemaal aan elkaar geschreven. Zet een streepje tussen elk woord en lees de zin nog een keer. Taalles 1. Maak van de volgende woorden een goede zin: a. kaas - gemaakt - boerderij - wordt - Op de. Op.. b. ik - elke - drinken - melk - dag - moet. c. kaas - Jonge - oud - drie weken - is. d. koe -

Nadere informatie

1.2.1. Welke bedrijven moeten antwoorden?... 2 1.2.2. E-mailadres... 2 1.2.3. Tijdschema... 2

1.2.1. Welke bedrijven moeten antwoorden?... 2 1.2.2. E-mailadres... 2 1.2.3. Tijdschema... 2 Inhoudsopgave 1. HANDLEIDING... 1 1.1. VERANTWOORDING VAN DE ZUIVELENQUÊTE... 1 1.2. INHOUD... 1 1.2.1. Welke bedrijven moeten antwoorden?... 2 1.2.2. E-mailadres... 2 1.2.3. Tijdschema... 2 1.3. ONDERRICHTINGEN

Nadere informatie

Assortimentsoverzicht. zuivel, vruchtensappen en fruitdranken FrieslandCampina

Assortimentsoverzicht. zuivel, vruchtensappen en fruitdranken FrieslandCampina Assortimentsoverzicht zuivel, vruchtensappen en fruitdranken Friesland 2 Assortimentsoverzicht zuivel, vruchtensappen en fruitdranken Over deze brochure Friesland heeft een breed assortiment zuivel, vruchtensappen,

Nadere informatie

WAAR TREK JE DE GRENS? Hoe zouden we landbouwdieren moeten behandelen?

WAAR TREK JE DE GRENS? Hoe zouden we landbouwdieren moeten behandelen? 1. Productie van kippen Vleeskippen in de stal Scharrelkippen Scharrelvleeskippen kunnen naar buiten. Zij leven langer omdat ze op een langzamere, meer natuurlijke manier groeien. Is het eerlijk dat het

Nadere informatie

MELKPRIJSVERGELIJKING MEI 2010

MELKPRIJSVERGELIJKING MEI 2010 MELKPRIJSVERGELIJKING MEI (Voor standaardmelk (1) en volgens de uitbetalingssystemen van de zuivelondernemingen; alle bedragen in euro / 100kg) Bedrijf Milcobel Alois Müller Humana Milchunion eg Nordmilch

Nadere informatie

Infofiche 1. Melk kan je drinken, maar ook eten. Doelstellingen. De leerlingen weten wat zuivelproducten zijn.

Infofiche 1. Melk kan je drinken, maar ook eten. Doelstellingen. De leerlingen weten wat zuivelproducten zijn. Infofiche 1 Doelstellingen De leerlingen weten wat zuivelproducten zijn. De leerlingen kunnen peilen naar de kennis over melk en melkproducten en het melkverbruik. Melk is gezond. Het behoort in de actieve

Nadere informatie

Opbrengst van melk op basis van Nederlandse noteringen, respectievelijk wereldmarktprijzen voor boter en mager melkpoeder

Opbrengst van melk op basis van Nederlandse noteringen, respectievelijk wereldmarktprijzen voor boter en mager melkpoeder Marktbericht maart 2016 De Nederlandse melkaanvoer blijft op een hoog niveau. Deze groeide in februari met 21,7%. Wel speelde de extra productie op de schrikkeldag en het relatief lagere referentieniveau

Nadere informatie

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Inleiding Via de Duurzame Zuivelketen streven zuivelondernemingen (NZO) en melkveehouders (LTO) gezamenlijk naar een toekomstbestendige en verantwoorde zuivelsector.

Nadere informatie

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE 1997D0080 NL 07.04.2005 002.001 1 Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen B BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 18 december 1996

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2011 dierhouderij en -verzorging productiedieren CSPE KB minitoets bij opdracht 13

landbouw en natuurlijke omgeving 2011 dierhouderij en -verzorging productiedieren CSPE KB minitoets bij opdracht 13 landbouw en natuurlijke omgeving 2011 dierhouderij en -verzorging productiedieren CSPE KB minitoets bij opdracht 13 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord

Nadere informatie

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. 20.10.2009 Publicatieblad van de Europese Unie L 274/19 VERORDENING (EG) Nr. 977/2009 VAN DE COMMISSIE van 19 oktober 2009 tot goedkeuring van minimale wijzigingen van het productdossier voor een naam

Nadere informatie

...maar hoe wordt het eigenlijk gemaakt?

...maar hoe wordt het eigenlijk gemaakt? ERU smeerbare kaas is lekker......maar hoe wordt het eigenlijk gemaakt? Een leuke en leerzame spreekbeurt voor kinderen tot 10 jaar Hoe maak ik een spreekbeurt? 1 Lees de tekst hieronder goed door. Er

Nadere informatie

Circuitles. Thema: de biologische melkveehouderij Doelgroep: middenbouw Lesduur: maximaal een dagdeel Voorbereidingstijd: 1/2 uur

Circuitles. Thema: de biologische melkveehouderij Doelgroep: middenbouw Lesduur: maximaal een dagdeel Voorbereidingstijd: 1/2 uur ZO ZIT DAT! Handleiding voor de docent Het uitgangspunt van de biologische land- en tuinbouw is de zorg voor de gezondheid en het welzijn van dieren en de zorg voor de gewassen, de bodem en de leefomgeving.

Nadere informatie

Werkblad. Eten: vroeger en nu. Materiaal. Hoe gaan we te werk? Leestekst. 5 de leerjaar. Schrijf- en tekengerief

Werkblad. Eten: vroeger en nu. Materiaal. Hoe gaan we te werk? Leestekst. 5 de leerjaar. Schrijf- en tekengerief Materiaal Schrijf- en tekengerief Hoe gaan we te werk? Opdracht 1 Hieronder vind je een fragment uit De tafel van arm en rijk (bron: http://www.20eeuwennederland.nl/, thema Eten en drinken ). Lees aandachtig

Nadere informatie

Visie op het EU zuivelbeleid na de quota

Visie op het EU zuivelbeleid na de quota Jan Maarten Vrij Indeling presentatie 1. De zuivelsector in Nederland 2. Hoog Niveau Expert Groep Zuivel 3. Discussiepunten Gemeenschappelijk Landbouwbeleid 4. Standpunten Nederlandse Zuivelindustrie 2van

Nadere informatie

Naam: Werken voor geld

Naam: Werken voor geld Naam: Werken voor geld Dat niet alle Nederlanders koeien melken en kaas maken voor hun werk wist je waarschijnlijk al. Maar wat doen Nederlanders nog meer en wat maakt Nederland zo bijzonder om in te werken?

Nadere informatie

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Wat zijn voedingsstoffen Voedingsstoffen zijn stoffen die je nodig hebt om te lopen, te denken enz. Er zijn 6 soorten voedingsstoffen. 1. eiwitten (vlees, peulvruchten.

Nadere informatie

Automatisering en robotisering bij 50.000 dagelijkse melkmonsters

Automatisering en robotisering bij 50.000 dagelijkse melkmonsters Automatisering en robotisering bij 50.000 dagelijkse melkmonsters Armand Hermans, LabAutomation, 27-04-2014 hermans@qlip.nl Wat zie je? Overzicht Qlip Automatisering & robotisering melkonderzoek Automatisering

Nadere informatie

DOC KAAS EN ROYAL A-WARE

DOC KAAS EN ROYAL A-WARE STRATEGISCHE SAMENWERKING DOC KAAS EN ROYAL A-WARE KEUZE VOOR NEDERLANDSE WERELDSPELER IN ZUIVEL OENKERK WIE IS ROYAL A-WARE TEXEL WORKUM HEERENVEEN 125 jaar ervaring en wereldwijd sterk afzetnetwerk Royal

Nadere informatie

De koeien van de keizer

De koeien van de keizer De koeien van de keizer Op het Limburge platteland staat de St.- Joseph Hoeve. Vroeger liep hier een groot aantal Nederlandse melkkoeien, nu staan er kleine zwarte. Het zijn de Wagyu runderen van Jan Slangen.

Nadere informatie

niveau 2, 3, 4 thema 5.5

niveau 2, 3, 4 thema 5.5 niveau 2, 3, 4 thema 5.5 Gezonde voeding Inleiding Wanneer eet je gezond? Hoeveel moet ik dagelijks eten? Wat is een goed lichaamsgewicht? Onder- en overgewicht Inleiding Goede voeding levert de dagelijks

Nadere informatie

Omzendbrief met betrekking tot de toelating en erkenning voor hoevezuivelproducenten en het gebruik van de autocontrolegidsen

Omzendbrief met betrekking tot de toelating en erkenning voor hoevezuivelproducenten en het gebruik van de autocontrolegidsen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Omzendbrief met betrekking tot de toelating en erkenning voor hoevezuivelproducenten en het gebruik van de autocontrolegidsen Referentie PCCB/S3/EME/1136184

Nadere informatie

Het aantal melkveehouders daalde tussen 2008 en 2009 met 5,1 %. De daling is van dezelfde grootorde in Vlaanderen en in Wallonië.

Het aantal melkveehouders daalde tussen 2008 en 2009 met 5,1 %. De daling is van dezelfde grootorde in Vlaanderen en in Wallonië. 2.3. BELGIË 2.3.1. Minder melkveehouders, meer koeien Het aantal melkveehouders daalde tussen 2008 en 2009 met 5,1 %. De daling is van dezelfde grootorde in Vlaanderen en in Wallonië. Voor het eerst in

Nadere informatie

Eyes on Animals Rapport: Giving Milk a Good Shake

Eyes on Animals Rapport: Giving Milk a Good Shake Eyes on Animals Rapport: Giving Milk a Good Shake Een verontrustend groot deel van de koeien in de Nederlandse melkveehouderij lijdt onder gebrekkig welzijn, blijkt uit onderzoek van Eyes on Animals. Door

Nadere informatie

Handleiding docent Waar komt ons eten vandaan?

Handleiding docent Waar komt ons eten vandaan? Waar komt ons eten vandaan? Inleiding Via de lessen van Boerderijeducatie Gooi en Vechtstreek worden leerlingen uitgenodigd kennis te maken met een boerderij in de Gooi en Vechtstreek. Er zijn totaal 15

Nadere informatie

Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd

Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd De gemeente Utrecht verpacht gronden aan drie agrarische bedrijven op het landgoed Amelisweerd. Dit betreft de gangbare melkveebedrijven van Van Dijk

Nadere informatie

Anders denken, anders doen!!

Anders denken, anders doen!! Schrijvers: Julia van der Ploeg & Jannie Verloop Sector: economie Vakken: economie & biologie Begeleider: Meneer Boonstra Inleverdatum: 18-12-2014 Inhoudsopgave Inleiding blz 3 De hoofdvraag blz 4 Deelvraag

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 verwerking agrarische producten CSPE KB minitoets bij opdracht 13

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 verwerking agrarische producten CSPE KB minitoets bij opdracht 13 landbouw en natuurlijke omgeving 2010 verwerking agrarische producten SPE KB minitoets bij opdracht 13 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).

Nadere informatie

Streekproducten en eten uit de buurt

Streekproducten en eten uit de buurt Spreekbeurt of werkstuk Streekproducten en eten uit de buurt Inhoud Stap 1. Ga zelf op onderzoek uit Stap 2. Streekproducten of gewoon producten uit de buurt Stap 3. Waarom zijn streekproducten zo bijzonder?

Nadere informatie

Zuivel mail GROEP 5-6

Zuivel mail GROEP 5-6 Zuivel mail GRP 5-6 ven voorstellen Maak kennis met Robin en Gijs. Twee dikke vrienden die vroeger in de grote stad naast elkaar woonden. Totdat Gijs naar een koeienboerderij verhuisde. De vrienden zien

Nadere informatie

Auditieve oefeningen. Boek van de week: 1; De boerderij 2; De koe die in het water viel 3; 4;

Auditieve oefeningen. Boek van de week: 1; De boerderij 2; De koe die in het water viel 3; 4; Auditieve oefeningen Boek van de week: 1; De boerderij 2; De koe die in het water viel 3; 4; Auditieve synthese (Henk Hak en Piet Plak) Lettergrepen samenvoegen tot een woord Letters samenvoegen tot een

Nadere informatie

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Vitaminen en mineralen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Vitaminen 3 Mineralen 4 Voeding 4 Dagelijkse behoefte 4 Wanneer extra vitaminen gebruiken

Nadere informatie

Anders melken Seminar over de toekomst van de Nederlandse Melkveehouderij.

Anders melken Seminar over de toekomst van de Nederlandse Melkveehouderij. Anders melken Seminar over de toekomst van de Nederlandse Melkveehouderij. Programma Opening Wim Thus Visie van de Rabobank op de mondiale melkveehouderij Hans Huijbers Visie van de ZLTO op de Nederlandse

Nadere informatie

Zuivel. Inhoud. Inleiding. 1.De geschiedenis van de koe

Zuivel. Inhoud. Inleiding. 1.De geschiedenis van de koe Zuivel Inhoud 1. geschiedenis van de koe 2. de koe 3. wat gebeurt er in de maag van een koe 4. de uiers van een koe 5. van boer naar de fabriek 6. andere producten van melk 7. geschiedenis: van pap koeken

Nadere informatie

Vitamines zitten in kleine hoeveelheden in je eten en drinken. Je hebt het halve alfabet aan vitamines: A, B, C, D, E, K.

Vitamines zitten in kleine hoeveelheden in je eten en drinken. Je hebt het halve alfabet aan vitamines: A, B, C, D, E, K. Testlab Er zitten heel veel voedingsstoffen in gezonde producten. Dat hebben jullie in de film gezien. Nou ja gezien? Voedingsstoffen zijn niet zichbaar in producten, maar we kunnen ze wel aantonen. Daar

Nadere informatie

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Inhoud 1 Vakantiebestemmingen 2 Wat is gezonde voeding? 3 Energieleveranciers en functies 4 Energiebalans op vakantie 5 Weet

Nadere informatie

Micro-organismen. Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen. Wat wordt er van je verwacht? Wat zijn micro-organismen?

Micro-organismen. Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen. Wat wordt er van je verwacht? Wat zijn micro-organismen? Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen Deze kaart gaat over micro-organismen. Microorganismen zitten in voedsel. Als je voedsel bereidt is het belangrijk om te weten wat micro-organismen

Nadere informatie

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over gezonde voeding. Nu vraag je je misschien af wat dit met de horeca te maken heeft. Gasten komen toch naar een horecabedrijf om lekker te eten en toch niet

Nadere informatie

Stand van zaken resultaten en afspraken (per 27 juni 2016) Hieronder beschrijven we de stand van zaken van bovenstaande resultaten en afspraken.

Stand van zaken resultaten en afspraken (per 27 juni 2016) Hieronder beschrijven we de stand van zaken van bovenstaande resultaten en afspraken. Stand van zaken ultimatum van Milieudefensie aan Convenant Weidegang Amsterdam, 27 juni 2016 Inleiding Milieudefensie is teleurgesteld in de voortgang van het weidegang convenant. In december 2015 werden

Nadere informatie

Hierbij ontvangt u mijn antwoorden op de vragen van het lid Thieme (PvdD) over het verbod op het aanbinden van koeien.

Hierbij ontvangt u mijn antwoorden op de vragen van het lid Thieme (PvdD) over het verbod op het aanbinden van koeien. > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Agro Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den

Nadere informatie

De kip en het ei. Een kip gaat eieren leggen als ze ongeveer zes maanden oud is. Eén maal per anderhalve dag legt ze een ei.

De kip en het ei. Een kip gaat eieren leggen als ze ongeveer zes maanden oud is. Eén maal per anderhalve dag legt ze een ei. De kip en het ei Een kip gaat eieren leggen als ze ongeveer zes maanden oud is. Eén maal per anderhalve dag legt ze een ei. Komt er nog wat van? De haan vrijt met de vrouwtjeskip. Hij zorgt voor de kuikentjeseieren.

Nadere informatie

Danone Actimel aardbei 100 ml 1 flesje Hoeveel procent aardbei bevat het product? Dit product bevat 2,1% aardbei.

Danone Actimel aardbei 100 ml 1 flesje Hoeveel procent aardbei bevat het product? Dit product bevat 2,1% aardbei. Danone Actimel aardbei 100 ml 1 flesje Dit product bevat 2,1% aardbei. L. Caseï Danone bacteriën. Vitamine B6 en D Op de bovenkant van de verpakking staat: ondersteunt het immuunsysteem. Op de achterkant

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Sectorupdate: Nederlandse zuivelkolom in internationaal perspectief

Rabobank Food & Agri. Sectorupdate: Nederlandse zuivelkolom in internationaal perspectief Sectorupdate: Nederlandse zuivelkolom in internationaal perspectief De zuivelmarkt verandert in rap tempo. Het afschaffen van het melkquotum in Europa is slechts één van de ingrijpende mondiale ontwikkelingen.

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in opnieuw

Nadere informatie

2 Bezoek aan een melkveebedrijf

2 Bezoek aan een melkveebedrijf 2 Bezoek aan een melkveebedrijf 1 Op interview Het bedrijf van Marc Beyltjens ligt in Nieuwmoer bij Kalmthout, vlak bij de Nederlandse grens. Hoeveel ha omvat je bedrijf en welke gewassen groeien op je

Nadere informatie

CO 2. Tekst: ing. Dick Havenaar. Niels Wesselink (links) en ing. Nico Doorn (rechts) van PS Koeltechniek & Klimaatbeheersing.

CO 2. Tekst: ing. Dick Havenaar. Niels Wesselink (links) en ing. Nico Doorn (rechts) van PS Koeltechniek & Klimaatbeheersing. Tekst: ing. Dick Havenaar Niels Wesselink (links) en ing. Nico Doorn (rechts) van PS Koeltechniek & Klimaatbeheersing. juni 2015 25 De compact samengebouwde CO 2 -installatie met op de achtergrond de gaskoeler.

Nadere informatie

WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE?

WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE? SPREEKBEURT OF WERKSTUK WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE? Hier vind je informatie voor een spreekbeurt of werkstuk over genetische modificatie. De informatie is ingedeeld in stappen. Dit zijn de verschillende

Nadere informatie

Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland. Studiedag NVTL. Frits van der Schans. 11 maart 2014

Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland. Studiedag NVTL. Frits van der Schans. 11 maart 2014 Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Studiedag NVTL Weidegang Frits van der Schans 11 maart 2014 Uitnodiging - Wat is weidegang precies? - Hoe belangrijk is het en hoe belangrijk vinden

Nadere informatie

DE KRACHT VAN HET BETER LEVEN KEURMERK 1-METING

DE KRACHT VAN HET BETER LEVEN KEURMERK 1-METING DE KRACHT VAN HET BETER LEVEN KEURMERK 1-METING Marcel Temminghoff en Niek Damen Presentatie door Monique van Holland Mei 2015, project 18016 1 Resultaten 1.1 Relevantie keurmerk en diervriendelijker 1.2

Nadere informatie

De lekkerste kaas komt uit Winkel

De lekkerste kaas komt uit Winkel De lekkerste kaas komt uit Winkel Vanaf de eerste grasspriet draait alles om kaas DE BASIS VOOR DE LEKKERSTE KAAS Sinds 1977 is Klaver Kaas een begrip. Van grasspriet tot kaas; bij Klaver wordt iedere

Nadere informatie

In deze lesbrief staan vijf lessen die u kunt gebruiken binnen het thema de boerderij, zuivel, koeien of de lente.

In deze lesbrief staan vijf lessen die u kunt gebruiken binnen het thema de boerderij, zuivel, koeien of de lente. LESBRIEF VOOR DE LEERKRACHT - GROEP 5/6 In deze lesbrief staan vijf lessen die u kunt gebruiken binnen het thema de boerderij, zuivel, koeien of de lente. Les 1: De melkveehouderij Les 2: Van melk tot

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 27.6.2007 COM(2007) 360 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD over de ontwikkeling van de markt voor zuivelproducten en concurrerende producten

Nadere informatie

Speurtocht door Midden-Delfland

Speurtocht door Midden-Delfland Speurtocht door Midden-Delfland Boekje van: Routeplanner (inhoud van dit boekje) Wat je vooraf moet weten...3 Kreekruggen en karnmolens: Midden-Delfland toen en nu...6 Melkveehouderij in Midden-Delfland...8

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 2013 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in 2013

Nadere informatie

De wereld van. Optimel

De wereld van. Optimel De wereld van Volop variatie heeft een breed assortiment aan zuivelproducten. De drink, yoghurt en kwark zijn in verschillende fruitsmaken verkrijgbaar. De vla is verkrijgbaar in de smaakvarianten chocolade,

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 dierhouderij en -verzorging productiedieren CSPE BB minitoets bij opdracht 1

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 dierhouderij en -verzorging productiedieren CSPE BB minitoets bij opdracht 1 yyyyyyy landbouw en natuurlijke omgeving 2010 dierhouderij en -verzorging productiedieren SPE BB minitoets bij opdracht 1 variant a Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). - Geef verbeteringen

Nadere informatie

Inhoudsopgave 1. HERKOMST 2 2. KENMERKEN EN BOUW 3 3. LEVENSLOOP 4 4. RUNDVEERASSEN 5 5. HUISVESTING 5 6. EEN JAAR UIT HET LEVEN VAN EEN KOE 6

Inhoudsopgave 1. HERKOMST 2 2. KENMERKEN EN BOUW 3 3. LEVENSLOOP 4 4. RUNDVEERASSEN 5 5. HUISVESTING 5 6. EEN JAAR UIT HET LEVEN VAN EEN KOE 6 Inhoudsopgave I Info leerkracht 1. HERKOMST 2 2. KENMERKEN EN BOUW 3 a. De vacht b. De kop c. De poten d. De uier 3. LEVENSLOOP 4 a. Van kalf tot koe b. Van koe tot melk c. Van koe tot vlees 4. RUNDVEERASSEN

Nadere informatie

Innovatieagenda Melkveehouderij

Innovatieagenda Melkveehouderij Innovatieagenda Melkveehouderij stappen naar een nieuwe melkweg samen met ketenpartijen in de melkveehouderij INLEIDING NL 20 Waarom een innovatieagenda? Innovatie is een belangrijke voorwaarde voor de

Nadere informatie

Ganzenbord: vraagjes & opdrachten

Ganzenbord: vraagjes & opdrachten Ganzenbord: vraagjes & opdrachten Op de volgende pagina s kan je vraagjes en opdrachten vinden die bij het ganzenbord horen. Je hebt een reeks makkelijke, gemiddelde en moeilijke vragen. Je kan zelf kiezen

Nadere informatie

Voeding bij borstkanker. Drs. Rianne van Lieshout Diëtist Paramáx, Máxima Medisch Centrum 3 oktober 2012

Voeding bij borstkanker. Drs. Rianne van Lieshout Diëtist Paramáx, Máxima Medisch Centrum 3 oktober 2012 Voeding bij borstkanker Drs. Rianne van Lieshout Diëtist Paramáx, Máxima Medisch Centrum 3 oktober 2012 Voeding en borstkanker Antioxidanten, het wondermiddel tegen kanker? Anti-oxidanten helpen kanker

Nadere informatie

Welke perceptie heeft de Duitse consument van de melkveehouderij?

Welke perceptie heeft de Duitse consument van de melkveehouderij? bezoekadres Marnixkade 109 1015 ZL Amsterdam postadres Postbus 15262 1001 MG Amsterdam E moti@motivaction.nl T +31 (0)20 589 83 83 F +31 (0)20 589 83 00 W www.motivaction.nl Welke perceptie heeft de Duitse

Nadere informatie

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK 5 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK 5 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK Eindredactie: Carla Wiechers Leerlijnen: Mark van Heck Auteurs: Marc ter Horst, Jacques van der Pijl THEMA 4 thema 4 les 1 Wat eten

Nadere informatie

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 0 Experts verwachten een volumegroei van ~20% tot 2020 door het afschaffen van de quota... Nederlandse melkproductie (mln kg/jaar) 14,000

Nadere informatie

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf De Schijf van Vijf in het kort Om fit en gezond te leven is het belangrijk om gezond te eten. Gezond eten is samen met voldoende bewegen dé basis voor een

Nadere informatie

Waar groeit mijn eten? handleiding

Waar groeit mijn eten? handleiding Waar groeit mijn eten? handleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Waar groeit mijn eten? handleiding Ontwikkeld in opdracht van Vereniging Boerenstadswens Redactie/layout: Hans Wilschut, Marijntje van

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête

Resultaten landbouwenquête Resultaten landbouwenquête September 2013 Een initiatief van: Friese Milieufederatie Natuur en Milieufederatie Drenthe Natuur en Milieufederatie Groningen LTO-Noord In samenwerking met het Dagblad van

Nadere informatie

Gezonde Voeding Tips

Gezonde Voeding Tips Gezonde Voeding Tips Waarom is een gezond dieet zo belangrijk? A) Voorkom risico s op aandoeningen Weet je dat de meeste aandoeningen kunnen worden voorkomen? Voorbeelden hiervan zijn:» Hartaandoeningen»

Nadere informatie

Van melk tot iets voor elk

Van melk tot iets voor elk SCHEMA Van melk tot iets voor elk Melkverwerking in de zuivelfabriek OPGELET: in werkelijkheid gebeurt niet alles in dezelfde fabriek. Basisproduct 1 rauwe melk Bewerkingen 2 afromen 3 standaardiseren

Nadere informatie

VOORDAT JE BEGINT... 3 MET DEZE TIPS LUKT JE SPREEKBEURT ALTIJD!... 4 1. INLEIDING... 5. Koe Katrien... 5. Wat gebeurt er in mijn maag?...

VOORDAT JE BEGINT... 3 MET DEZE TIPS LUKT JE SPREEKBEURT ALTIJD!... 4 1. INLEIDING... 5. Koe Katrien... 5. Wat gebeurt er in mijn maag?... INHOUDSOPGAVE VOORDAT JE BEGINT... 3 MET DEZE TIPS LUKT JE SPREEKBEURT ALTIJD!... 4 1. INLEIDING... 5 Koe Katrien... 5 Wat gebeurt er in mijn maag?... 5 2. VAN DE BOER NAAR DE FABRIEK... 7 Broer Egbert...

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 09:00-10:30 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING VERWERKING AGRARISCHE PRODUCTEN CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit

Nadere informatie

ACHTERGRONDINFORMATIE, ARTIKELEN EN LINKS. Van Koe Tot Koelkast

ACHTERGRONDINFORMATIE, ARTIKELEN EN LINKS. Van Koe Tot Koelkast ACHTERGRONDINFORMATIE, ARTIKELEN EN LINKS Van Koe Tot Koelkast Het thema van De Jonge Akademie on Wheels is voeding. Het is een onderwerp dat vanuit verschillende vakgebieden benaderd kan worden en in

Nadere informatie

Foto: World Animal Protection. Babymelk om te huilen. Nauwelijks aanbod van melkpoeder met weideganggarantie

Foto: World Animal Protection. Babymelk om te huilen. Nauwelijks aanbod van melkpoeder met weideganggarantie Foto: World Animal Protection Babymelk om te huilen Nauwelijks aanbod van melkpoeder met weideganggarantie Supermarkten en drogisterijen spelen een belangrijke rol bij het stimuleren van weidegang voor

Nadere informatie

eten met gezond verstand ZUIVEL MARKT Winkelwaarde 1,95

eten met gezond verstand ZUIVEL MARKT Winkelwaarde 1,95 basio eten met gezond verstand 5.2 ZUIVEL MARKT Winkelwaarde 1,95 Basiq-piramide basio eten met gezond verstand 5 Met vlees, vis en zuivel is het goed om veel te variëren. 4 Twee 3 2 ons groente en twee

Nadere informatie

Botontkalking en voeding

Botontkalking en voeding Diëtetiek Botontkalking en voeding www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is calcium?... 3 Aanbevolen hoeveelheid calcium... 4 Hoe krijgt u voldoende calcium per dag binnen?... 4 Waarom vitamine D?... 7

Nadere informatie