Karakterisatie van stammen van de aardappelziekte in Wallonië (2014)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Karakterisatie van stammen van de aardappelziekte in Wallonië (2014)"

Transcriptie

1 Karakterisatie van stammen van de aardappelziekte in Wallonië (2014) V. César (CRA-W) Samenvatting Het Waals onderzoekscentrum voor de landbouw onderzoekt sinds 1999 de populaties van de aardappelplaag. Deze karakterisatie is belangrijk aangezien dit toelaat om de aanwezige stammen te kennen en dus ook hun eigenschappen op vlak van virulente, agressiviteit en hun gedrag tegenover fungiciden. De stam 13_A2 (Blue-13) blijft de belangrijkste in Wallonië en werd gevonden in alle provincies. Deze stam is van het type A2, resistent tegen metalaxyl en bezit een complex virulentieprofiel met 9 van de 11 genen die het kan doorbreken. Deze stam is eveneens de belangrijkste in de volledige productieregio van West-Europa (Nederland, België en Frankrijk). Globaal gezien wordt het westen van Europa gedomineerd door enkele genotypes. In tegenstelling hiermee hebben de stammen aanwezig in Oost-Europa en Scandinavië een grotere genetische diversiteit. Inleiding Sinds zijn introductie in Europa in het midden van de 19 de eeuw vormt de aardappelziekte, veroorzaakt door Phytophthora infestans, een belangrijke bedreiging voor de aardappelteelt. Al verschillende jaren moeten de landbouwers wekelijks spuiten om deze ziekte te bestrijden. Het is niet abnormaal dat er 15 tot 20 bespuitingen nodig zijn tijdens het groeiseizoen. De noodzaak om veel te behandelen komt enerzijds door de zeer grote agressiviteit van de schimmel onder gunstige omstandigheden maar ook door de grote gevoeligheid van het merendeel van de geteelde rassen. Gedurende de voorbije 15 jaar werd een belangrijke evolutie van de populaties vastgesteld in West- Europa. Er verschijnen meer virulente stammen die zich kunnen aanpassen en ontwikkelen onder meer extreme temperaturen en in sommige gevallen een kleinere gevoeligheid vertonen voor bepaalde fungiciden. Sinds 2013 is er een genotypische karakterisatie mogelijk van de populaties aardappelziekte op Europees niveau. Parallel hiermee werden Belgische stammen onderzocht op hun fenotypische eigenschappen: sexueel type, virulentieprofiel en resistentie voor metalaxyl. De karakterisering van populaties van aardappelziekte in Wallonië Bemonstering van de stammen Tijdens het seizoen 2014 verschilden de (weers)omstandigheden tussen de provincies. De eerste haarden van de aardappelplaag werden gevonden begin mei in Oost-Vlaanderen en Henegouwen (Figuur 1). Een maand later (begin juni) was de Phytophthora al epidemisch in het westen van het land, terwijl de eerste symptomen nog maar zichtbaar werden in de provincies Luik en Namen (Figuur 2). Het duurde zelfs tot midden juni om de eerste haarden te vinden in de provincie Luxemburg en zelfs tot 14 juli in de rassenproef (plaaggevoeligheid) in Libramont.

2 Figuur 1 en 2 Kaarten met de eerste infectiebronnen van Phytophthora in België 6 mei 2014 en 10 juni 2014 (bron: PCA) Het is dan ook logisch dat de staalnames begonnen zijn in het westen van Wallonië: eerst op afvalhopen en opslag, vervolgens op praktijkpercelen). In totaal werden 115 stalen binnengebracht bij het labo voor latere analyse (Figuur 3). De eerste stalen werden genomen op 7 mei en de laatste op 11 september. Dit betekent dat gedurende 5 maanden Phytophthora werd verzameld. Figuur 3 Verdeling van de stalen per provincie Karakterisatie van het fenotype Het Waals onderzoekscentrum voor de landbouw onderzoekt sinds 1999 de populaties van de aardappelplaag. Deze karakterisatie is belangrijk aangezien dit toelaat om de aanwezige stammen te kennen en dus ook hun eigenschappen op vlak van virulente, agressiviteit en hun gedrag tegenover fungiciden. In 2014 kon van 107 van de 115 verzamelde stalen de Phytophthora geïsoleerd en opgezuiverd worden. De fenotypische karakterisatie omvat de determinatie van het seksuele type (A1 of A2), het virulentieprofiel (de capaciteit om een resistentiegen te omzeilen) en de resistentie tegen metalaxyl. 105 stalen werden geanalyseerd op hun seksuele type (mating-type). 59 hiervan waren van het type A1 en 46 van het type A2. De laatste jaren blijft de verhouding tussen A1 en A2 ongeveer gelijk. Van 98 stalen werd het virulentieprofiel bepaald. De capaciteit van de stam om zich te ontwikkelen werd nagegaan op 11 soorten planten van het geslacht Solanum met elk een resistentiegen (R1 tot R11). Twee derden van de stalen behoorden tot 4 verschillende pathotypes waarvan het virulentieprofiel er als volgt uitziet: (25 stalen); (12 stalen), (12 stalen) en

3 (10 stalen). Deze pathotypes kunnen over het algemeen worden geassocieerd met specifieke genotypen. Grafiek 1 Frequentie van de stammen type A2 van 2005 tot 2014 Van 98 stalen werd de resistentie bepaald tegen fungiciden met metalaxyl. 30 stalen waren resistent, 55 gevoelig en 3 hadden een intermediair profiel. De stammen Blue-13 (13_A2) zijn allemaal resistent voor metalaxyl, terwijl de stammen 1_A1 en 6_A1 allemaal gevoelig zijn. Karakterisatie van het genotype Het onderzoek naar de genetische structuur van de populaties van de aardappelziekte is mogelijk dankzij moleculaire merkers: microsatellieten. Deze zones in het genoom (DNA) zijn zeer variabel. Vergelijking van deze zones laat toe om isolaten te onderscheiden die genetisch verwant zijn. De techniek die gebaseerd is op de analyse van 12 microsatellieten werd ontwikkeld door twee Europese onderzoeksinstellingen: het onderzoeksinstituut in Wageningen (Nederland) en het James Hutton Institute (Schotland). Dit werk is mogelijk door het gebruik van de Whatman FTA kaart (kleine strook papier) die toelaat een afdruk te maken van de te analyseren stam. Op dit medium (papier) kan de stam worden opgeslagen en vervolgens rechtstreeks verzonden worden naar het laboratorium voor verdere analyse. Deze werkwijze heeft geleid tot de regionale uitbreiding van de bemonsteringen in heel Europa dankzij de partners in de verschillende regio s waar aardappelen worden geteeld. De resultaten van al dit werk is te raadplegen op de website: Het CRA-W werkte in 2013 en 2014 mee aan het project Euroblight dat als doel had om een monitoring van de populaties van Phytophthora op te richten op Europees niveau. In 2013 werden 51 stalen verzameld in Wallonië en in stalen. Hiervan werd het genotype bepaald dankzij onderzoek van de microsatellieten (SSR genotyping). Op de 98 onderzochte stalen bleken er 34 van het genotype 13_A2, 26 van het genotype 1_A1 en 7 van het genotype 6_A1. De overige 31 stalen werden beschouwd als divers. Ter vergelijking de 51 stalen uit 2013: 28 behoorden tot het genotype 13_A2, 5 tot het genotype 1_A1 en 2 tot het genotype 6_A1. De overige stalen werden als divers beschouwd (Figuur 4).

4 De stam 13_A2 (Blue-13) blijft de belangrijkste in Wallonië en werd gevonden in alle provincies. Deze stam is van het type A2, resistent tegen metalaxyl en bezit een complex virulentieprofiel met 9 van de 11 genen die het kan doorbreken. Deze stam is eveneens de belangrijkste in de volledige productieregio van West-Europa (Nederland, België en Frankrijk). De stam 1_A1 is het voorbije jaar sterk toegenomen, maar is vooral heel sterk aanwezig in de provincie Henegouwen waar de helft van de stammen tot dit genotype behoren. Deze stam is ook wel terug te vinden in de andere provincies (uitgezonderd Luxemburg en Luik). Op Europees niveau wordt deze stam ook in belangrijke mate gevonden in Vlaanderen en in het noorden van Frankrijk. Ze is van het type A1, gevoelig voor metalaxyl met een virulentieprofiel De stam 6_A1 (Pink-6) is eveneens gestegen sinds 2013 maar blijft wel van ondergeschikt belang (7 stalen in 2014 en 2 in 2103). Deze stam is van het type A1, gevoelig voor metalaxyl en met een virulentieprofiel Ze is aanwezig in de provincies Waals-Brabant en Luik. Op Europees niveau is ze van groot belang in Groot-Brittannië als ook in bepaalde Franse regio s. De verdeling van de genotypes in Europa is te zien op Figuur 5. Globaal gezien wordt het westen van Europa gedomineerd door enkele genotypes: 13_A2, 6_A1, 8_A1 en 1_A1. In tegenstelling hiermee hebben de stammen aanwezig in Oost-Europa en Scandinavië een grotere genetische diversiteit. Figuur 4 Geografisch verdeling van de verschillende genotypes van Phytophthora infestans in Wallonië in 2014

5 Figuur 5 Geografisch verspreiding van de genotypes van Phytophthora infestans in Europe in 2013 (bron: Conclusies Het project waarbij op Europees niveau werd samengewerkt (Project Euroblight) wordt gesteund door privébedrijven en enkele onderzoekscentra waaronder het CRA-W (Wallonië) en het PCA (Vlaanderen). Dit laat toe om via moleculaire technieken de verschillende genotypes van Phytophthora infestans in Europa in kaart te brengen voor de jaren 2013 en Deze verschillende stammen werden onderzocht op hun gedrag t.o.v. verschillende fungiciden, hun capaciteit om zich te ontwikkelen op bepaalde resistentie varieteiten en hun gedrag onder bepaalde omstandigheden. De kennis van al deze parameters is essentieel in kader van een optimale controle van de ziekte. In Wallonië bestaat de populatie vooral uit het genotype Blue-13 (stam van het type A2, resistent voor metalaxyl en een complex virulentieprofiel). Proeven uitgevoerd door CRA-W in 2014 en 2015 toonden een virulent karakter die veel omvangrijker is bij de stam Blue-13 dan bij de andere aanwezige stammen op het veld. Deze stam Blue-13 ontwikkelt zich bijvoorbeeld op resistentie rassen als Sarpo Mira, Gasoré, Vitabella, Connect

Karakterisatie van stammen van de aardappelziekte in Wallonië (2012)

Karakterisatie van stammen van de aardappelziekte in Wallonië (2012) Karakterisatie van stammen van de aardappelziekte in Wallonië (2012) V. César (CRA-W) Samenvatting Sinds 1999 onderzoekt het CRA in Libramont de kenmerken van de verschillende stammen van de aardappelziekte

Nadere informatie

Genetisch gewijzigde aardappelen ter bestrijding van de aardappelziekte. met de medewerking van

Genetisch gewijzigde aardappelen ter bestrijding van de aardappelziekte. met de medewerking van Genetisch gewijzigde aardappelen ter bestrijding van de aardappelziekte met de medewerking van De aardappelziekte De aardappelziekte wordt veroorzaakt door Phytophthora infestans, een schimmelachtig organisme.

Nadere informatie

Rasresistentie tegen Phytophthora infestans in het loof

Rasresistentie tegen Phytophthora infestans in het loof Rasresistentie tegen Phytophthora infestans in het loof - 2013 V. César (CRA-W) Samenvatting Om de aardappelziekte onder controle te houden zijn heel wat fungicidebehandelingen nodig. Het gebruik van rassen

Nadere informatie

Het Bintje-PLUS project

Het Bintje-PLUS project De plaag De meeste aardappelplanten zijn zeer gevoelig voor infec5e door Phytophthora infestans, een schimmelach5g organisme dat de aardappelplaag veroorzaakt. 1 Gent 7 maart 2015 Het Bintje-PLUS project

Nadere informatie

Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers?

Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers? Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers? Edith Lammerts van Bueren Louis Bolk Instituut, Wageningen University DNA labs, 8 maart 2013 De schrik van elke

Nadere informatie

Duurzame resistentie tegen de aardappelziekte? Geert Kessel

Duurzame resistentie tegen de aardappelziekte? Geert Kessel Duurzame resistentie tegen de aardappelziekte? Geert Kessel Inhoud Wat kost Phytophthora Een probleemschets Agressiviteit Virulentie-ontwikkeling Resistentie tegen Fungiciden Recente ontwikkelingen van

Nadere informatie

Streptococcus pneumoniae

Streptococcus pneumoniae Referentielaboratorium Gegevens van het Referentielaboratorium Dr. J. VERHAEGEN U.Z. - Leuven - Microbiologie Herestraat, 49 3000 Leuven Tel. : 016/34.70.73 Fax : 016/34.79.31 E-mail : Jan.verhaegen@uz.kuleuven.ac.be

Nadere informatie

Waarschuwingsdienst aardappelziekte PCA

Waarschuwingsdienst aardappelziekte PCA Waarschuwingsdienst aardappelziekte PCA P. Vanhaverbeke (PCA) Samenvatting Vroege aantastingen van de aardappelziekte mochten ons eigenlijk niet verbazen in 2014: de winter was recordzacht, van echte vrieskou

Nadere informatie

Overzicht van de waarschuwingsdienst van Carah (2012)

Overzicht van de waarschuwingsdienst van Carah (2012) Overzicht van de waarschuwingsdienst van Carah (2012) V. Damanet (CARAH) Samenvatting Groeiseizoen 2012 begon met een zeer vochtige en nogal koude lente. Het planten vond plaats in twee duidelijk afgescheiden

Nadere informatie

Het eindrapport over de veldproef met genetisch gewijzigde Phytophthora-resistente aardappelen

Het eindrapport over de veldproef met genetisch gewijzigde Phytophthora-resistente aardappelen Wetteren, 25 april 2013 Persbericht Het eindrapport over de veldproef met genetisch gewijzigde Phytophthora-resistente aardappelen Er is nu een vulgariserend eindrapport en een DVD in 2 talen beschikbaar

Nadere informatie

Kan onze land- en tuinbouw zonder gewasbeschermingsmiddelen? Monica Höfte - Universiteit Gent

Kan onze land- en tuinbouw zonder gewasbeschermingsmiddelen? Monica Höfte - Universiteit Gent Kan onze land- en tuinbouw zonder gewasbeschermingsmiddelen? Monica Höfte - Universiteit Gent Primaire productie: wat zijn de uitdagingen? Stijgende wereldbevolking Toename in welvaart leidt tot meer vleesconsumptie

Nadere informatie

Phytophthora infestans: Richtlijn voor management van fungicidenresistentie.

Phytophthora infestans: Richtlijn voor management van fungicidenresistentie. Phytophthora infestans: Richtlijn voor management van fungicidenresistentie. Introductie De aardappelziekte veroorzaakt door P. infestans is de belangrijkste ziekte in aardappelen in Nederland. Fungiciden

Nadere informatie

Streptococcus pneumoniae

Streptococcus pneumoniae Het surveillanceprogramma werd tot en met mei 1993 door twee referentielaboratoria waargenomen. Sinds januari 1994 is alleen nog het Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg te Leuven nationaal referentielaboratorium

Nadere informatie

Evolutie van de Belgische voorraden

Evolutie van de Belgische voorraden Evolutie van de Belgische voorraden 2012-2013 V. De Blauwer (Inagro), D. Florins (FIWAP), P. Lebrun (FIWAP) Samenvatting Jaarlijks houden FIWAP, CARAH, PCA en Inagro een enquête om de evolutie van de aardappelvoorraden

Nadere informatie

Groeicurve Bintje en Fontane 2014

Groeicurve Bintje en Fontane 2014 Groeicurve en 2014 V. De Blauwer (Inagro), D. Florins (FIWAP), H. Rasmont (CARAH) Samenvatting Net zoals de vorige jaren werd tijdens het groeiseizoen van 2014 de groei van opgevolgd op 29 praktijkpercelen.

Nadere informatie

5.2 Rassenselectie om plaagresistentie te verbeteren

5.2 Rassenselectie om plaagresistentie te verbeteren 5.2 Rassenselectie om plaagresistentie te verbeteren A. Soete, J.L Rolot (CRA-W) Samenvatting Sinds 2005 is het CRA-W (vroegere Afdeling Agrarische systemen, Libramont) begonnen met een selectieprogramma

Nadere informatie

Groeicurve Amora en Anosta (2015)

Groeicurve Amora en Anosta (2015) 4.1 Groeicurve en (2015) V. De Blauwer (Inagro) Samenvatting Al verschillende jaren op rij volgen PCA en Inagro de groei op van meerdere (half)vroege rassen op praktijkpercelen. Tijdens 2015 werden 9 velden

Nadere informatie

Studiepopulatie. Gezondheidsenquête, België, 1997.

Studiepopulatie. Gezondheidsenquête, België, 1997. In deze paragraaf worden een aantal kenmerken van de steekproef besproken. Het gaat om de volgende socio-demografische karakteristieken : verblijfplaats : per regio en per provincie; geslacht en leeftijd;

Nadere informatie

Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen. De noodzaak van Agrobiodiversiteit. Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie

Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen. De noodzaak van Agrobiodiversiteit. Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie Een deel van de biodiversiteit van de Aardappel Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen De noodzaak van Agrobiodiversiteit Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie Agro-biodiversiteit:

Nadere informatie

Streptococcus pneumoniae

Streptococcus pneumoniae Nationaal Referentiecentrum Coördinaten van het Referentielaboratorium Dr. J. VERHAEGEN U.Z. - Leuven - Microbiologie Herestraat, 49 3000 Leuven Tel. : 016/34.70.73 Fax : 016/34.79.31 E-mail : Jan.verhaegen@uzleuven.be

Nadere informatie

Exploitatie van bioscoopzalen ( 35 mm of meer )

Exploitatie van bioscoopzalen ( 35 mm of meer ) T2.1 Structurele en kwalitatieve inlichtingen T2.1.1 Bioscopen volgens het aantal zalen T2.1.2 Zalen en zitplaatsen T2.1.3 Aantal beschikbare zitplaatsen volgens het aantal zalen T2.1.4 Zalen die het hele

Nadere informatie

De inflatie zakte in juni nog tot 1,5 punten. De daaropvolgende maanden steeg de inflatie tot 2,0 in augustus (Bron: NBB).

De inflatie zakte in juni nog tot 1,5 punten. De daaropvolgende maanden steeg de inflatie tot 2,0 in augustus (Bron: NBB). NOTARISBAROMETER VASTGOED WWW.NOTARIS.BE T3 2017 Barometer 34 MACRO-ECONOMISCH Het consumentenvertrouwen trekt sinds juli terug aan, de indicator stijgt van -2 in juni naar 2 in juli en bereikte hiermee

Nadere informatie

Inleiding. Bespreking pagina 1

Inleiding. Bespreking pagina 1 6.3.1. Inleiding Recente onderzoeken hebben toegelaten aan te tonen dat lichamelijke activiteiten een wezenlijke impact hebben op de gezondheidstoestand en dat ze van groot belang zijn op het vlak van

Nadere informatie

Presentatie. Afsterven steenfruitbomen. Klantendag Stonefruitconsult. Echteld Donderdag 7 maart. Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO

Presentatie. Afsterven steenfruitbomen. Klantendag Stonefruitconsult. Echteld Donderdag 7 maart. Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO oetermeer Presentatie Afsterven steenfruitbomen Klantendag Stonefruitconsult Echteld Donderdag 7 maart Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO Boomuitval Grotere verliezen aan bomen binnen steenfruit

Nadere informatie

Aanaarden in één of twee werkgangen

Aanaarden in één of twee werkgangen 9.1 Aanaarden in één of twee werkgangen V. De Blauwer (Inagro) Samenvatting Bij een definitieve rugopbouw direct na het planten wordt de opkomst vertraagd. Dit vergroot de kans op aantasting van de kiemen

Nadere informatie

Studentenarbeid in 2016

Studentenarbeid in 2016 16 augustus 2017 Studentenarbeid in 2016 In 2016 werkten voor het eerst meer dan een half miljoen studenten via een zgn. studentenovereenkomst, zo blijkt uit statistieken van de Rijksdienst voor Sociale

Nadere informatie

Genomics: een doorbraak in de strijd tegen de aardappelziekte?!

Genomics: een doorbraak in de strijd tegen de aardappelziekte?! Genomics: een doorbraak in de strijd tegen de aardappelziekte?! De aardappelziekte De aardappelziekte Wel of geen infectie? Veroorzaakt door Phytophthora infestans Verantwoordelijk voor hongersnood 19e

Nadere informatie

Collectief ontslag in de periode van januari 2011 tot en met maart 2011

Collectief ontslag in de periode van januari 2011 tot en met maart 2011 Collectief ontslag in de periode van januari 211 tot en met maart 211 Terminologie In het kader van onder staande uiteenzetting, dient te worden begrepen onder: aankondiging collectief ontslag : aankondiging

Nadere informatie

Rapportering voor het jaar 2011 Referentiecentrum voor Listeria monocytogenes. Straat: Wytsmanstraat 14

Rapportering voor het jaar 2011 Referentiecentrum voor Listeria monocytogenes. Straat: Wytsmanstraat 14 ationaal Referentiecentrum Coördinator referentiecentrum Rapportering voor het jaar 11 Referentiecentrum voor monocytogenes. amen: Dr. Bertrand Sophie en Dr. Mattheus Wesley Tel: /64 5 8 of /64 5 89 Instelling:

Nadere informatie

Aanaarden in één of twee werkgangen

Aanaarden in één of twee werkgangen 9.1 Aanaarden in één of twee werkgangen V. De Blauwer (Inagro) Samenvatting Bij een definitieve rugopbouw direct na het planten wordt de opkomst vertraagd. Dit vergroot de kans op aantasting van de kiemen

Nadere informatie

Curatieve en eradicatieve (stop) werking van fungiciden tegen Phytophthora 2009

Curatieve en eradicatieve (stop) werking van fungiciden tegen Phytophthora 2009 Curatieve en eradicatieve (stop) werking van fungiciden tegen Phytophthora 2009 J. Spruijt, H.T.A.M. Schepers en A. Evenhuis Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Akkerbouw, Groene Ruimte en Vollegrondsgroenteteelt

Nadere informatie

Loofziekten in pootaardappel

Loofziekten in pootaardappel Loofziekten in pootaardappel Huub Schepers 13 maart 2014, Lelystad Aandachtspunten presentatie Phytophthora infestans Geschiedenis Levenscyclus Symptomen Geïntegreerde bestrijding Reduceer primaire bronnen

Nadere informatie

Debat, ethische aspecten, onderwijs

Debat, ethische aspecten, onderwijs Workshop DNA labdag 2013 Genetische genomica tegen aardappelziekte Debat, ethische aspecten, onderwijs Bert Lotz, Jan-Peter Nap Wageningen UR Opbouw verhaal Scholierenfilm www.youtube.com/watch?v=pxbcgj6qsis

Nadere informatie

Schimmelresistente aardappelen

Schimmelresistente aardappelen Schimmelresistente aardappelen België en daarbuiten René Custers De aardappelplaag is grootste probleem Phytophthora infestans is de oorzaak Een schimmelachtig organisme Grootste bedreiging van de aardappelteelt

Nadere informatie

Welke info? weersfactoren!! vatbaarheid gewas besmettingsbronnen. IPM: eerst info, dan fyto. Netwerk van 48 automatische weerstations in Vlaanderen

Welke info? weersfactoren!! vatbaarheid gewas besmettingsbronnen. IPM: eerst info, dan fyto. Netwerk van 48 automatische weerstations in Vlaanderen IPM: eerst info, dan fyto Aardappelziekte (P. infestans) Alternaria (A. solani) Polycyclische schimmel ziekten in aardappelen Aardappelziekte (P. infestans) weersfactoren!! vatbaarheid gewas besmettingsbronnen

Nadere informatie

Naar een beredeneerde en kennisgestuurde aanpak van Alternaria in aardappel (2013 2018)

Naar een beredeneerde en kennisgestuurde aanpak van Alternaria in aardappel (2013 2018) Naar een beredeneerde en kennisgestuurde aanpak van Alternaria in aardappel (2013 2018) Marc Goeminne 1 Pieter Vanhaverbeke 1 Kürt Demeulemeester 2 Bernard De Baets 3 Sofie Landschoot 3 Jasper Carrette

Nadere informatie

Selectieprogramma CRA-W resultaten 2014

Selectieprogramma CRA-W resultaten 2014 Selectieprogramma CRA-W resultaten 2014 Alice Soete (CRA-W), Jean-Louis Rolot (CRA-W) en Vincent César (CRA-W) Samenvatting Het selectieprogramma van het CRA-W ter verbetering van aardappelrassen werd

Nadere informatie

Aanvraag voor de introductie in het leefmilieu van aardappelstammen met verbeterde weerstand tegen

Aanvraag voor de introductie in het leefmilieu van aardappelstammen met verbeterde weerstand tegen BASF Plant Science Aanvraag voor de introductie in het leefmilieu van aardappelstammen met verbeterde weerstand tegen Phytophthora infestans in 2011 en 2012 Publiek dossier A Algemene informatie Naam en

Nadere informatie

EVOLUTIE VAN DE MARKT

EVOLUTIE VAN DE MARKT Notarisbarometer VASTGOED www.notaris.be 2016 Barometer 31 VASTGOEDACTIVITEIT IN 106,4 106,8 101,7 103,4 105,9 102,8 98,9 101,4 99,2 105,0 105,3 104,7 115,4 112,1 111,8 118,0 116,1 127,0 124,7 127,9 115,8

Nadere informatie

notarisbarometer Belgisch vastgoed blijft betrouwbaar Vastgoedactiviteit in België 106,4 106,8 102,8 102,6 94,9

notarisbarometer Belgisch vastgoed blijft betrouwbaar Vastgoedactiviteit in België  106,4 106,8 102,8 102,6 94,9 notarisbarometer Vastgoed, vennootschappen, familie www.notaris.be A B C D E n 13 April - juni Trimester 2 - Vastgoedactiviteit in België Prijsevolutie Registratierechten Vennootschappen De familie A Vastgoedactiviteit

Nadere informatie

notarisbarometer 101,6 99, ,2 99,8 94,1 Belgisch vastgoed zet de economische crisis een hak

notarisbarometer 101,6 99, ,2 99,8 94,1 Belgisch vastgoed zet de economische crisis een hak notarisbarometer Vastgoed, vennootschappen, familie www.notaris.be A B C D E n 11 Oktober - december Trimester 4 - Vastgoedactiviteit in België Prijsevolutie Registratierechten Vennootschappen De familie

Nadere informatie

Evolutie van de Belgische voorraden

Evolutie van de Belgische voorraden Evolutie van de Belgische voorraden 2015-2016 V. De Blauwer (Inagro), D. Florins (FIWAP), P. Lebrun (FIWAP) Samenvatting Jaarlijks houden FIWAP, CARAH, PCA en Inagro een enquête om de evolutie van de aardappelvoorraden

Nadere informatie

Evolutie van het klimaat in België

Evolutie van het klimaat in België Hans Van de Vyver Koninklijk Meteorologisch Instituut 11 januari 2013 Introductie wetenschappelijke activiteiten MERINOVA-project: Meteorologische risico s als drijfveer voor milieukundige innovatie in

Nadere informatie

Hoog aantal vastgoedtransacties in het afgelopen trimester. De vastgoedmarkt herpakt zich na een relatief rustige maand maart

Hoog aantal vastgoedtransacties in het afgelopen trimester. De vastgoedmarkt herpakt zich na een relatief rustige maand maart I. Vastgoedactiviteit in België Hoog aantal vastgoedtransacties in het afgelopen trimester De vastgoedmarkt herpakt zich na een relatief rustige maand maart In het 2de trimester van 2013 waren er in ons

Nadere informatie

Tot de laatste korrel robuust in de strijd tegen Phytophthora.

Tot de laatste korrel robuust in de strijd tegen Phytophthora. Tot de laatste korrel robuust in de strijd tegen Phytophthora. www.valbon.nl Gebruiksvriendelijke spuitkorrel (WDG) Phytophthora infestans Aardappelziekte ligt altijd op de loer Een geslaagde teelt van

Nadere informatie

WRATZIEKTE & FYTOPLASMEN. Kürt Demeulemeester

WRATZIEKTE & FYTOPLASMEN. Kürt Demeulemeester WRATZIEKTE & FYTOPLASMEN Kürt Demeulemeester WRATZIEKTE FOD project POWADIS (RT-13/06) Symptomen 3 4 Wat is wratziekte? Schimmel Synchitrium endobioticum Quarantaine-organisme (A2-lijst EPPO) Overleven

Nadere informatie

Rapportering voor het jaar 2011 Referentiecentrum voor Salmonella en Shigella. Instelling: WIV-ISP Straat: Wytsmanstraat 14 Stad: 1050 Brussels

Rapportering voor het jaar 2011 Referentiecentrum voor Salmonella en Shigella. Instelling: WIV-ISP Straat: Wytsmanstraat 14 Stad: 1050 Brussels Rapportering voor het jaar 2011 Referentiecentrum voor en Shigella Coördinator referentiecentrum Namen: Dr. Bertrand Sophie en Dr. Mattheus Wesley Tel: 02/642 50 82 of 02/642 50 89 Instelling: WIV-ISP

Nadere informatie

De strijd tegen de aardappelziekte -Vragen en opdrachten bij de lesposter-

De strijd tegen de aardappelziekte -Vragen en opdrachten bij de lesposter- Inleiding Niet eens zo gek lang geleden kende ook Noordwest Europa nog hongersnood. Rond 1845 zorgde de aardappelziekte Phytophthora infestans jaren achtereen voor slechte aardappeloogsten. Vooral Ierland

Nadere informatie

Het referentielaboratorium voor rabiës is op het WIV Departement Pasteur Instituut te Brussel gevestigd.

Het referentielaboratorium voor rabiës is op het WIV Departement Pasteur Instituut te Brussel gevestigd. Referentielaboratorium Het referentielaboratorium voor is op het WIV Departement Pasteur Instituut te Brussel gevestigd. Vaccin tegen bij de mens. Curatieve vaccinatie tegen In 23 zijn 87 personen tegen

Nadere informatie

1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur

1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur Het ANPCB in cijfers Sectorfiches 3 Uitgeverijen A Algemeen overzicht van de sector 1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur Deze studie brengt die sectoren

Nadere informatie

PERSBERICHT 25 januari 2012. Definitieve resultaten eindejaarscontroles

PERSBERICHT 25 januari 2012. Definitieve resultaten eindejaarscontroles PERSBERICHT 25 januari 2012 Definitieve resultaten eindejaarscontroles Na zes weken sensibilisering en alcoholcontroles op de weg, maakt het Observatorium voor de Verkeersveiligheid van het BIVV de eindbalans

Nadere informatie

Resultaten voor België Vaccinatie bij volwassen Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Vaccinatie bij volwassen Gezondheidsenquête, België, 1997 6.4.1. Inleiding. Het belang van vaccinatie programma s is ruimschoots aangetoond geweest. De vragen werden slechts gesteld aan personen van 15 jaar en ouder, aangezien de vaccinale dekking bij kinderen

Nadere informatie

Zwartvruchtrot slaat toe

Zwartvruchtrot slaat toe Zwartvruchtrot slaat toe Wendy van Hemelrijck, Proefcentrum Fruitteelt vzw Matty Polfliet, Henny Balkhoven Fruitconsult Inleiding 2013 zal herinnerd worden als een apart jaar voor de fruitteelt. Het seizoen

Nadere informatie

Direct op voorsprong tegen Phytophthora. Technisch dossier

Direct op voorsprong tegen Phytophthora. Technisch dossier Direct op voorsprong tegen Phytophthora Technisch dossier Inleiding Tanos is een nieuw middel tegen Phytophthora in aardappelen. Het middel werkt snel en is direct effectief. De eigenschappen van Tanos

Nadere informatie

Beheersing Alternaria in de aardappelteelt. A. Evenhuis & H.T.A.M. Schepers

Beheersing Alternaria in de aardappelteelt. A. Evenhuis & H.T.A.M. Schepers Beheersing Alternaria in de aardappelteelt A. Evenhuis & H.T.A.M. Schepers Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, onderdeel van Wageningen UR Business Unit AGV PPO nr. 325027000 December 2014 2012 Wageningen,

Nadere informatie

Groeicurve Première en Sinora (2016)

Groeicurve Première en Sinora (2016) Groeicurve en (2016) V. De Blauwer (Inagro) Samenvatting Al verschillende jaren op rij volgen PCA en Inagro de groei op van meerdere (half)vroege rassen op praktijkpercelen. Tijdens 2016 werden 8 velden

Nadere informatie

Groeicurve Bintje en Fontane 2016

Groeicurve Bintje en Fontane 2016 Groeicurve Bintje en Fontane 2016 V. De Blauwer (Inagro), D. Florins (FIWAP), H. Rasmont (CARAH) Samenvatting Net zoals de vorige jaren werd tijdens het groeiseizoen van 2016 de groei van Bintje opgevolgd

Nadere informatie

De regionale impact van de economische crisis

De regionale impact van de economische crisis De regionale impact van de economische crisis Damiaan Persyn Vives Beleidspaper 11 Juli 2009 VIVES Naamsestraat 61 bus 3510 3000 Leuven - Belgium Tel: +32 16 32 42 22 www.econ.kuleuven.be/vives De regionale

Nadere informatie

1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur

1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur Het ANPCB in cijfers Sectorfiches 18 Callcenters A Algemeen overzicht van de sector 1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur Deze studie brengt die sectoren

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Verantwoordelijke uitgever: Erik Van Tricht, Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat, Bergstraat, 30-34 - 1000 Brussel Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen VASTGOEDACTIVITEIT

Nadere informatie

<A> Thymine is een pyrimidinebase en vormt 3 waterstofbruggen met adenine. <B> Adenine is een purinebase en vormt 2 waterstofbruggen met thymine.

<A> Thymine is een pyrimidinebase en vormt 3 waterstofbruggen met adenine. <B> Adenine is een purinebase en vormt 2 waterstofbruggen met thymine. Biologie Vraag 1 Welke uitspraak is correct? Thymine is een pyrimidinebase en vormt 3 waterstofbruggen met adenine. Adenine is een purinebase en vormt 2 waterstofbruggen met thymine. Cytosine

Nadere informatie

<A> Adenine is een purinebase en vormt 2 waterstofbruggen met thymine. <B> Guanine is een pyrimidinebase en vormt 2 waterstofbruggen met cytosine.

<A> Adenine is een purinebase en vormt 2 waterstofbruggen met thymine. <B> Guanine is een pyrimidinebase en vormt 2 waterstofbruggen met cytosine. Biologie Vraag 1 Welke uitspraak is correct? Adenine is een purinebase en vormt 2 waterstofbruggen met thymine. Guanine is een pyrimidinebase en vormt 2 waterstofbruggen met cytosine. Thymine

Nadere informatie

Overzicht van de waarschuwingsdienst van Carah (2015)

Overzicht van de waarschuwingsdienst van Carah (2015) Overzicht van de waarschuwingsdienst van Carah (2015) A. Degavre (CARAH) Samenvatting Vanaf half april kon er in goede omstandigheden geplant worden en tegen 15 mei was al het grootste deel van het planten

Nadere informatie

Vennootschappen onderworpen aan de vennootschapsbijdrage

Vennootschappen onderworpen aan de vennootschapsbijdrage Vennootschappen onderworpen aan de vennootschapsbijdrage Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (2001), Statistiek van de aangesloten vennootschappen jaar 2000, 68 p. Begin juni

Nadere informatie

Pestalotiopis, niet alleen een lastige naam.. Rob van den Oever, Vlamings

Pestalotiopis, niet alleen een lastige naam.. Rob van den Oever, Vlamings Pestalotiopis, niet alleen een lastige naam.. Rob van den Oever, Vlamings Programma lezing Terugblik vanaf 2012 Proef BASF en labtesten Verschil Pestalotiopsis - Phytophthora Foto s uit de praktijk Over

Nadere informatie

De unieke combinatie in Phytophthorabestrijding

De unieke combinatie in Phytophthorabestrijding De unieke combinatie in Phytophthorabestrijding Banjo orte - Krachtig, breed en gemakkelijk! 3 Introductie Banjo orte is het nieuwe aardappelfungicide van Makhteshim-Agan. Dankzij de unieke Inhoud combinatie

Nadere informatie

facts series Een schimmelresistente aardappel voor België

facts series Een schimmelresistente aardappel voor België Een schimmelresistente aardappel voor België VIB VIB (Vlaams Instituut voor Biotechnologie) is een non-profit onderzoeksinstituut in de levenswetenschappen. 1.300 wetenschappers verrichten strategisch

Nadere informatie

... Graydon studie. Faillissementen. November 2017

... Graydon studie. Faillissementen. November 2017 ... Graydon studie Faillissementen November 2017 1 december 2017 [Typ hier] [Typ hier] [Typ hier] Overname en gebruik van dit onderzoek wordt aangemoedigd bronvermelding Graydon Belgium. Deze brochure

Nadere informatie

1. Discussie loopt vast: partijen wijzen naar elkaar, de argumenten naar zichzelf

1. Discussie loopt vast: partijen wijzen naar elkaar, de argumenten naar zichzelf Hoe trek je een discussie vlot? van zorgen naar veranderbare situaties in de Phytophthora case Wat doe je als partijen met elkaar in gesprek proberen te komen maar het lukt niet echt, of er komt niets

Nadere informatie

1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur

1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur 4 Drukkerijen A Algemeen overzicht van de sector 1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur Deze studie brengt die sectoren in kaart die werknemers tewerkstellen

Nadere informatie

Surveillance van meticilline- resistente Staphylococcus aureus (MRSA) in chronische ziekenhuizen in België:

Surveillance van meticilline- resistente Staphylococcus aureus (MRSA) in chronische ziekenhuizen in België: Surveillance van meticilline- resistente Staphylococcus aureus (MRSA) in chronische ziekenhuizen in België: Jaar 2010 B. Jans, Dr. O. Denis & BICS IPH/EPI REPORTS Nr. 2011 039 Depotnummer: D/2011/2505/67

Nadere informatie

WAARNEMINGS- EN WAARSCHUWINGSSYSTEMEN

WAARNEMINGS- EN WAARSCHUWINGSSYSTEMEN WAARNEMINGS- EN WAARSCHUWINGSSYSTEMEN Els Lapage Departement Landbouw en Visserij Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling KVIV-studiedag, 24 april 2014 Inhoud Wat? Financiering en uitvoerders Waarnemingen

Nadere informatie

Groeicurve Bintje en Fontane 2015

Groeicurve Bintje en Fontane 2015 Groeicurve en 2015 V. De Blauwer (Inagro), D. Florins (FIWAP), H. Rasmont (CARAH) Samenvatting Net zoals de vorige jaren werd tijdens het groeiseizoen van 2015 de groei van opgevolgd op 26 praktijkpercelen.

Nadere informatie

Gedachtewisseling. over het veldproefproject met genetisch gewijzigde aardappelen. Verslag

Gedachtewisseling. over het veldproefproject met genetisch gewijzigde aardappelen. Verslag stuk ingediend op 1159 (2010-2011) Nr. 1 19 mei 2011 (2010-2011) Gedachtewisseling over het veldproefproject met genetisch gewijzigde aardappelen Verslag namens de Commissie voor Landbouw, Visserij en

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Januari - Maart 2013 n 16 T/1 www.notaris.be VASTGOEDACTIVITEIT IN BELGIË 87,7 101,6 100 99,8 101 102,1 102,6 106,4 106,8 101,7 99,2 99,2 102,8 94,1

Nadere informatie

Aantasting van Alliumbollen door Fusarium

Aantasting van Alliumbollen door Fusarium Aantasting van Alliumbollen door Fusarium Voortgezet diagnostisch onderzoek 2006/2007 Peter Vink, Trees Hollinger, Paul van Leeuwen en Khanh Pham Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen Augustus

Nadere informatie

DE VLAAMSE PROVINCIES IN EUROPEES PERSPECTIEF Hoofdstuk 4

DE VLAAMSE PROVINCIES IN EUROPEES PERSPECTIEF Hoofdstuk 4 DE VLAAMSE PROVINCIES IN EUROPEES PERSPECTIEF Hoofdstuk 4 Natascha Van Mechelen In het tweede hoofdstuk worden enkele Vlaamse en Belgische arbeidsmarktindicatoren in de Europese context geplaatst. In dit

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen April - juni 2014

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen April - juni 2014 Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen April - juni 2014 n 21 T/2 5 jaar www.notaris.be VASTGOEDACTIVITEIT IN BELGIË 99,2 99,8 101 102,1 102,6 106,4 106,8 101,7 102,8 94,1 94,9 98,9 101,4

Nadere informatie

Thesisonderwerpen 2013 LFVB en FTC

Thesisonderwerpen 2013 LFVB en FTC Thesisonderwerpen 2013 LFVB en FTC - onderwerpen hebben een wetenschappelijke en praktische component en kunnen altijd bijgestuurd worden (interesse, competentie) - major versus motivatie (LB-GP, C&G,

Nadere informatie

TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN IN WEST VLAANDEREN

TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN IN WEST VLAANDEREN Provinciale Ontwikkelingsmaatschappij West-Vlaanderen Koning Leopold III-laan 66, 8200 Brugge T 050 40 31 66 F 050 71 94 06 E info@pomwvl.be KBO nummer: 0881.702.779 _ www.pomwvl.be TEXTIEL EN KUNSTSTOFFEN

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Onderwijs

Arbeidsmarkt Onderwijs Nieuwsbrief JUNI 2011 Arbeidsmarkt Onderwijs Inleiding In dit nummer 1 Inleiding 1 Vlaanderen - Vraag 3 Vlaanderen - Aanbod 5 Brussel - Vraag 6 Brussel - Aanbod Elke maand schetsen we u aan de hand van

Nadere informatie

1 Transport en expeditie

1 Transport en expeditie 1 Transport en expeditie A Algemeen overzicht van de sector 1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur Deze studie brengt die sectoren in kaart die werknemers

Nadere informatie

Sectorfoto PSC

Sectorfoto PSC Sectorfoto 2009-2013 PSC 149.01 Elektriciens: Installatie en Distributie 2014 Vormelek vzw Marlylaan 15/8 b2 1120 Brussel Tel.: 02/476.16.76 Fax: 02/476.17.76 Geen enkel gedeelte van dit werk mag gereproduceerd

Nadere informatie

Tabel 1: Aantal tekenbeten per provincie en per regio, uitgedrukt in absoluut aantal en per inwoners, juli-december 2015

Tabel 1: Aantal tekenbeten per provincie en per regio, uitgedrukt in absoluut aantal en per inwoners, juli-december 2015 TekenNet.be Resultaten juli-december 2015 Voor toelichtingen: Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel T + 32 2 642 51 11 F + 32 2 642 50 01 tekennet@wiv-isp.be

Nadere informatie

Paard en Genomisch onderzoek

Paard en Genomisch onderzoek Paard en Genomisch onderzoek Bart Ducro Animal Breeding and Genomics Centre Vlaamse Fokkerijdag, 18 nov 2015 Inhoud Kenmerken in de paardenfokkerij Geschikt voor genomics? Genomics middelen Genomics toegepast

Nadere informatie

Resultaten voor België Ongevallen Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Ongevallen Gezondheidsenquête, België, 1997 6.10.1. Inleiding De term ongeval kan gedefinieerd worden als 'elk onverwacht en plots voorval dat schade berokkent of gevaar oplevert (dood, blessures,...) of als ' een voorval dat onafhankelijk van de

Nadere informatie

CRITERIA VOOR HET ONDERZOEK VAN DE RASSEN MET HET OOG OP HUN TOELATING TOT DE CATALOGUS AARDAPPELEN (Solanum tuberosum L.

CRITERIA VOOR HET ONDERZOEK VAN DE RASSEN MET HET OOG OP HUN TOELATING TOT DE CATALOGUS AARDAPPELEN (Solanum tuberosum L. 1/9 CRITERIA VOOR HET ONDERZOEK VAN DE RASSEN MET HET OOG OP HUN TOELATING TOT DE CATALOGUS AARDAPPELEN (Solanum tuberosum L.) - 13/12/2013 I ONDERZOEK VAN DE ONDERSCHEIDBAARHEID, DE HOMOGENITEIT EN DE

Nadere informatie

1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur

1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur 12 Verhuur A Algemeen overzicht van de sector 1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur Deze studie brengt die sectoren in kaart die werknemers tewerkstellen

Nadere informatie

STUDIE. Faillissementen. Maanden juli en augustus

STUDIE. Faillissementen. Maanden juli en augustus STUDIE Faillissementen Maanden juli en augustus 4 september 2017 Overname en gebruik van dit onderzoek wordt aangemoedigd bronvermelding Graydon Belgium. Deze brochure is louter ter informatie opgesteld.

Nadere informatie

1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur

1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur 19 Kansspelen A Algemeen overzicht van de sector 1 Beschrijving van de activiteiten in de sector op basis van de Nace-Bel nomenclatuur Deze studie brengt die sectoren in kaart die werknemers tewerkstellen

Nadere informatie

nr. 26 van VERA JANS datum: 4 oktober 2017 aan JO VANDEURZEN Kinderen en jongeren met een handicap - Verhoogde kinderbijslag

nr. 26 van VERA JANS datum: 4 oktober 2017 aan JO VANDEURZEN Kinderen en jongeren met een handicap - Verhoogde kinderbijslag SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 26 van VERA JANS datum: 4 oktober 2017 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Kinderen en jongeren met een handicap - Verhoogde kinderbijslag Ouders

Nadere informatie

Surveillance van Meticilline- Resistente Staphylococcus aureus (MRSA) in Belgische chronische ziekenhuizen:

Surveillance van Meticilline- Resistente Staphylococcus aureus (MRSA) in Belgische chronische ziekenhuizen: Surveillance van Meticilline- Resistente Staphylococcus aureus (MRSA) in Belgische chronische ziekenhuizen: Jaar 2008 B. Jans, Prof. M. Struelens & BICS IPH/EPI REPORTS Nr. 2009 48 Depotnummer: D/2009/2505/

Nadere informatie

SECTORFOTO / JAAROVERZICHT 2016 PC336 - PARITAIR COMITÉ VOOR DE VRIJE BEROEPEN

SECTORFOTO / JAAROVERZICHT 2016 PC336 - PARITAIR COMITÉ VOOR DE VRIJE BEROEPEN SECTORFOTO / JAAROVERZICHT 216 PC336 - PARITAIR COMITÉ VOOR DE VRIJE BEROEPEN INHOUD Een woordje vooraf 5 Algemeen: hoeveel wg ers en wn ers telt de sector een overview 6 Werkgevers per provincie 6 Werkgevers

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 2 december 2016

PERSBERICHT Brussel, 2 december 2016 PERSBERICHT Brussel, 2 december 2016 Gemiddeld inkomen van de Belg bedroeg in 2014 17.684 euro Fiscale statistiek van de inkomens op basis van het aanslagjaar 2015 Het netto belastbare inkomen van de Belg

Nadere informatie

Provinciale en Interprovinciale Studie Detailhandel

Provinciale en Interprovinciale Studie Detailhandel Provinciale en Interprovinciale Studie Detailhandel Situatie detailhandel in de provincie Vlaams-Brabant januari 2015 Onderdelen Situatie aan de vraagzijde van de markt Situatie aan de aanbodzijde van

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Onderwijs

Arbeidsmarkt Onderwijs Nieuwsbrief JANUARI 2011 Arbeidsmarkt Onderwijs Inleiding In dit nummer 1 Inleiding 1 Vlaanderen - Vraag 3 Vlaanderen - Aanbod 5 Brussel - Vraag 6 Brussel - Aanbod Elke maand schetsen we u aan de hand

Nadere informatie

Vastgoed April - juni 2016 VASTGOEDACTIVITEIT IN BELGIË 105,3 105,0. Op macro-economisch niveau

Vastgoed April - juni 2016 VASTGOEDACTIVITEIT IN BELGIË 105,3 105,0. Op macro-economisch niveau Verantwoordelijke uitgever: Erik Van Tricht, Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat, Bergstraat, 30-34 - 1000 Notarisbarometer 29 n Vastgoed April - juni 2016 T/2 2DE TRIMESTER 2016 www.notaris.be

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Onderwijs

Arbeidsmarkt Onderwijs Nieuwsbrief NOVEMBER 2012 Arbeidsmarkt Onderwijs Inleiding In dit nummer 1 Inleiding 1 Vlaanderen - Vraag 3 Vlaanderen - Aanbod 5 Brussel - Vraag 6 Brussel - Aanbod Elke maand schetsen we u aan de hand

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting Samenvatting K inkhoest is een ernstige infectie aan de bovenste luchtwegen, veroorzaakt door de bacterie Bordetella pertussis. Kinkhoest was in het begin van de 20 e eeuw een

Nadere informatie