welkom in de groep concrete tips en aandachtspunten voor het werken met vluchtelingenkinderen in het jeugdwerk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "welkom in de groep concrete tips en aandachtspunten voor het werken met vluchtelingenkinderen in het jeugdwerk"

Transcriptie

1 welkom in de groep concrete tips en aandachtspunten voor het werken met vluchtelingenkinderen in het jeugdwerk Oost-Vlaams Diversiteitscentrum (ODiCe vzw) Lieselotte Reynvoet

2

3 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Vluchtelingenkinderen 9 Vluchtelingen: algemeen 9 Vluchtelingenkinderen en hun ervaringen 11 De asielprocedure 14 Opvangstructuren 18 2 Hoe toegankelijk is jouw jeugdwerking 21 Is jouw jeugdwerking voor iedereen betaalbaar? 21 Is jouw jeugdwerking voor iedereen bekend? 21 Is jouw jeugdwerking voor iedereen bereikbaar? 22 Kan iedereen voldoende beroep doen op jouw jeugdwerking? 22 Is jouw jeugdwerking voldoende aantrekkelijk voor iedereen? 23 Vanuit welk referentiekader vertrekt jouw jeugdwerking? 23 Kan je je leden motiveren om naar jouw werking te blijven komen? 24 3 Vluchtelingenkinderen in het jeugdwerk 27 Een wederzijdse verrijking Aandachtspunten en drempels in het werken met vluchtelingenkinderen 28 Conclusie 43 Nuttige adressen omtrent vluchtelingen omtrent jeugdwerk en maatschappelijk kwetsbare groepen 57 Bibliografie 63

4

5 Voorwoord Aan alle jeugdwerkactoren Het toegankelijk(er) maken van het jeugdwerk is door het provinciebestuur tot een prioriteit uitgeroepen. Meer doelgroepen moeten vertrouwd raken met het jeugdwerk. Kinderen met een beperking, kinderen van allochtone origine en vluchtelingenkinderen, kinderen in een kwetsbare positie, allen hebben ze recht op een gevarieerde, stimulerende en boeiende vrijetijdsbesteding. Daarom zet het provinciebestuur verschillende instrumenten in om zowel de bereikbaarheid als de hanteerbaarheid van de diverse doelgroepen te vergroten. De bereikbaarheid verhogen betekent dat we de kinderen en jongeren de weg tonen naar het jeugdwerk, naar het bestaande aanbod. Tegelijkertijd stimuleren we dat aanbod om ook zelf op zoek te gaan naar niet-bereikte doelgroepen. Waar nodig trachten we het aanbod aan toegankelijke activiteiten ook te vergroten. De hanteerbaarheid verhogen daarentegen houdt in dat de jeugdwerkers meer rekening gaan houden met de diversiteit in hun groep, dat ze tools in handen krijgen die hen op een adekwate manier laten omgaan met elk kind en elke jongere, ongeacht zijn of haar afkomst, geaardheid, overtuiging, sociaal milieu, enzomeer. De realisatie van deze brochure moet volledig in dat kader worden gezien. We zijn er van overtuigd dat jeugdwerkers die vluchtelingen onder hun leden hebben of er in de toekomst mee te maken zullen krijgen, in deze brochure zeker de nodige informatie kunnen vinden. Deze brochure kan in ieder geval meehelpen om het bereik van het jeugdwerk, in welke vorm het zich ook moge manifesteren, groter en vooral breder te maken. U wordt bij deze ook uitgenodigd om af en toe eens een kijkje te nemen op een provinciale webstek waar u alle inspanningen van ons bestuur met betrekking tot toegankelijk jeugdwerk kan volgen. Wij wensen het jeugdwerk, haar vrijwilligers en beroepskrachten en haar kinderen en jongeren nog veel mooie en diverse momenten. Jean-Pierre Van Der Meiren gedeputeerde voor de jeugd 5

6 Inleiding Vandaag wordt er in onze samenleving heel wat aandacht besteed aan diversiteit. Onze maatschappij wordt gekenmerkt door een verscheidenheid aan mensen, culturen, gewoonten,... Ook het jeugdwerk wordt geconfronteerd met een toenemende verscheidenheid aan doelgroepen. Een knelpunt hierbij is dat bepaalde groepen moeilijker te bereiken zijn dan andere groepen. Jeugdwerkers ervaren meer en meer de nood om hun werking open te stellen voor deze moeilijk te bereiken doelgroepen. We denken hierbij aan allochtone jongeren, maatschappelijk kwetsbare jongeren, vluchtelingenkinderen,... De wil om het jeugdwerk toegankelijker te maken, is reeds bij heel wat jeugdwerkers aanwezig. Toch worden nog heel wat kinderen onbewust en geheel ongewild niet bereikt. De reden hiervoor ligt vaak in het feit dat jeugdwerkers niet goed weten hoe ze hun werking kunnen openstellen voor diverse, moeilijk te bereiken doelgroepen. Daarnaast spelen vaak een aantal drempels en hindernissen mee waarvan men zich niet bewust is. De bedoeling van deze brochure is om jeugdwerkers op weg te helpen om hun werking toegankelijker te maken voor vluchtelingenkinderen. Dit gebeurt door een zicht te geven op de situatie van vluchtelingenkinderen en op de drempels die deze kinderen uitsluiten uit het jeugdwerk. Daarnaast worden ook enkele concrete aandachtspunten en tips aangereikt voor het betrekken van vluchtelingenkinderen binnen de jeugdwerking. Het betrekken van vluchtelingenkinderen in het jeugdwerk vertoont heel wat gelijkenissen met het betrekken van allochtone jongeren of maatschappelijk kwetsbare jongeren. Er zijn echter ook een aantal specifieke aandachtspunten in het werken met vluchtelingenkinderen, omwille van de bijzondere voorgeschiedenis en leefsituatie van deze kinderen. Aan deze bijzonderheden wordt vaak (on)bewust voorbijgegaan. Dit is de reden waarom deze brochure zich vooral richt op het betrekken van de specifieke groep van vluchtelingenkinderen. In een eerste deel van deze brochure wordt de doelgroep vluchtelingenkinderen verduidelijkt. Het gaat hier om kinderen zoals alle andere kinderen, zij het met specifieke (vlucht)ervaringen. Deze kinderen hebben heel wat meegemaakt vooraleer ze hier aankwamen en worden ook hier geconfronteerd met een aantal moeilijkheden, eigen aan het vluchtelingenbestaan. In een tweede deel worden de soorten drempels beschreven die het jeugdwerk 6

7 ontoegankelijk (kunnen) maken. In een derde en laatste deel wordt eerst dieper ingegaan op de meerwaarde van het betrekken van vluchtelingenkinderen in het jeugdwerk voor vluchtelingenkinderen én voor het jeugdwerk. Daarna wordt ingegaan op de specifieke drempels en aandachtspunten bij het werken met vluchtelingenkinderen in het jeugdwerk. Er worden zowel aandachtspunten voor jeugdwerkers als drempels voor vluchtelingenkinderen beschreven. Daarnaast worden ook enkele concrete tips meegegeven om tegemoet te komen aan deze mogelijke hindernissen. Achteraan in deze brochure vind je ten slotte een aantal nuttige adressen van organisaties waar je terecht kan voor meer informatie en/of ondersteuning. Veel leesplezier! 7

8

9 1 Vluchtelingenkinderen Vluchtelingen: algemeen Het bestaan van vluchtelingen is zo oud als de geschiedenis. Overal ter wereld hebben ooit wel eens mensen moeten vluchten voor oorlog, armoede, geweld... op zoek naar een betere toekomst. Een vluchteling wordt volgens de Conventie van Genève beschreven als: een persoon die uit gegronde vrees voor vervolging wegens zijn ras, godsdienst, nationaliteit, het behoren tot een bepaalde sociale groep of zijn politieke overtuiging, zich bevindt buiten het land waarvan hij de nationaliteit bezit, en die bescherming van dat land niet kan of, uit hoofde van bovenbedoelde vrees, niet wil inroepen, of die, indien hij geen nationaliteit bezit en verblijft buiten het land waar hij vroeger zijn gewone verblijfplaats had, daarheen niet kan of, uit hoofde van bovenbedoelde vrees, niet wil terugkeren. Wanneer men het over vluchtelingen heeft, worden heel wat uiteenlopende termen vaak Wist je dat er in 2004 wereldwijd zo n 17,1 miljoen mensen op de vlucht waren?... België in 2005 zo n asielaanvragen kende? van deze asielaanvragen gebeurde door niet-begeleide minderjarige asielzoekers?... slechts een beperkt deel van de asielzoekers als vluchteling erkend wordt?... de voorwaarden om als vluchteling erkend te worden, door de Verenigde Naties beschreven zijn in de Conventie van Genève (1951)? 9

10 door elkaar gebruikt. Elke term heeft echter een bepaalde betekenis en kan bij verkeerd gebruik negatieve associaties oproepen. Een eerste belangrijk onderscheid kan gemaakt worden tussen enerzijds migranten, allochtonen of vreemdelingen en anderzijds asielzoekers, erkende vluchtelingen en mensen zonder papieren. Vluchtelingen, asielzoekers en mensen zonder papieren verschillen vaak van de andere groepen in de (traumatische) ervaringen die zij hebben meegemaakt vóór of tijdens hun vertrek. Het vluchten voor een oorlogssituatie, omdat de familie bedreigd wordt vanwege overtuiging of godsdienst, of een traumatische vlucht zijn ervaringen die een ingrijpende invloed kunnen uitoefenen op het welbevinden van personen en in het bijzonder van kinderen. Binnen de groep vluchtelingen kunnen nog eens verschillende groepen onderscheiden worden, namelijk asielzoekers, erkende vluchtelingen en mensen zonder papieren. en bijgevolg definitief in ons land kunnen verblijven. Dit is een zeer kleine groep. Mensen zonder papieren zijn vreemdelingen die zich in België bevinden zonder wettig verblijfsdocument. Zij verblijven illegaal in ons land. Deze brochure handelt in het algemeen over vluchtelingen, waarmee de drie bovenstaande groepen bedoeld worden. Meer info? Asielzoekers of kandidaat-vluchtelingen zijn vreemdelingen die reeds een aanvraag tot bescherming (asielaanvraag) in ons land hebben ingediend, maar nog wachten op een eindbeslissing. Zij verblijven legaal in ons land zolang de asielprocedure loopt. Erkende vluchtelingen zijn personen die het statuut van vluchteling verkregen hebben 10

11 Vluchtelingenkinderen... Deze brochure gaat in het bijzonder over vluchtelingenkinderen. Wanneer we over vluchtelingenkinderen spreken, kunnen twee belangrijke groepen onderscheiden worden, namelijk begeleide en niet-begeleide minderjarige vluchtelingen. Niet-begeleide minderjarige vluchtelingen zijn die kinderen die zonder begeleiding van ouders of voogd(en) naar ons land zijn gekomen. Sommigen onder hen leven hier helemaal alleen, anderen zijn hier samen met familieleden, kennissen of landgenoten. Begeleide minderjarige vluchtelingen zijn de minderjarige kinderen van vluchtelingen. Zij zijn onder begeleiding van hun ouders of voogden naar hier gekomen en leven samen met hen in België. Dit betekent echter niet vanzelfsprekend dat deze kinderen nooit van hun ouders of voogden gescheiden geweest zijn. Verder in deze brochure wordt geen onderscheid meer gemaakt tussen beide bovenstaande groepen. Wanneer de term vluchtelingenkinderen gebruikt wordt, worden zowel kinderen als jongeren bedoeld.... en hun ervaringen Vluchtelingenkinderen hebben vaak heel wat meegemaakt. Zij hebben hun vertrouwde omgeving, hun vrienden en familie achtergelaten om een lange en moeilijke weg af te leggen naar een nieuwe thuis. Veelal werden vluchtelingenkinderen in hun thuisland geconfronteerd met gruwelijke ervaringen zoals vervolging, onderduiken, moord of scheiding van ouders. Ook de vluchtervaring zelf kan heel wat traumatische ervaringen met zich meebrengen. Hoewel de vluchteling dan stilaan verlost wordt van oorlog of martelingen, gaat het verlies van eigendom, familie en verbrokkeling van gemeenschap toch verder. Bovendien zijn vluchtelingen voor hun vlucht vaak afhankelijk van mensensmokkelaars die hen niet altijd even menswaardig behandelen. Wat vaak uit het oog verloren wordt, is dat de ervaringen in het gastland ook voor heel veel stress kunnen zorgen bij vluchtelingenkinderen. De kinderen belanden in een vreemd land met een andere taal, andere zeden en gewoonten. Daarnaast zorgt ook de lange en onzekere asielprocedure voor veel onrust. Daarbij dragen de spanningen in 11

12 het gezin of in de asiel- en opvangcentra niet bij tot het welbevinden van deze kinderen. Al deze indringende ervaringen kunnen een negatieve invloed hebben op de ontwikkeling van het kind, zeker als het gaat over een reeks aangrijpende gebeurtenissen na elkaar. De effecten van traumatische ervaringen op een kind zijn afhankelijk van verschillende factoren: de soort gebeurtenis, het karakter en de leeftijd van het kind, de omgeving, de relatie van het kind in het gezin. Bepaalde factoren kunnen de effecten van een trauma versterken en andere kunnen ze verminderen. Steun van de ouders, de familie en de sociale omgeving kunnen voor kinderen de verwerking van een trauma in positieve zin beïnvloeden. Hoewel ieder kind anders reageert op de ervaringen die het heeft meegemaakt, kunnen we wel een algemene indeling maken van reacties naargelang de leeftijd van het kind. Bij jonge kinderen zien we reacties als scheidingsangst, overdreven afhankelijkheid, zich vastklampen aan de ouder, regressief gedrag (bijvoorbeeld opnieuw duimzuigen), rusteloosheid, nachtmerries, extreme angst en woede. Schoolkinderen hebben al meer besef van de situatie en kunnen hun gevoelens vaak gemakkelijker onder woorden brengen dan jonge kinderen. Zij voelen zich vaak machteloos en schuldig. Ze verdringen de gebeurtenis of vermijden prikkels die hen aan de gebeurtenis herinneren. Zij vertonen vaak rusteloos en angstig gedrag en kunnen concentratieproblemen hebben op school. Bij adolescenten komen gelijkaardige reacties voor als bij volwassenen. Daarnaast vertonen zij vaak ook problemen als antisociaal gedrag, seksueel agressiefgedrag, drugs- en alcoholmisbruik en leerproblemen. Vaak is er sprake van uitgestelde reacties bij kinderen. Omdat kinderen hun ouders niet willen belasten of kwetsen, houden zij hun reacties voor zich, die dan toch op een moment dat het niet anders meer kan naar buiten komen. Psychosomatische klachten als hoofdpijn, bedplassen, nachtmerries of agressieve ontladingen kunnen indicaties zijn voor ernstige verstoringen van het evenwicht van een kind. Het is echter belangrijk te beseffen dat niet elke klacht van een kind duidt op een stoornis. Getraumatiseerde kinderen zijn immers ook gewone kinderen, maar dan met ongewone ervaringen. Ondanks hun gruwelijke ervaringen willen deze kinderen ook gewoon spelen, vriendjes maken, hun omgeving ontdekken en af en toe kattekwaad uithalen. De cognitieve, 12

13 emotionele en sociale ontwikkeling van deze kinderen kan stagneren wanneer hun ervaringen veronachtzaamd worden, wanneer hun gedrag niet begrepen wordt. Dit gedrag is echter normaal in het licht van de abnormale gebeurtenissen die zij hebben meegemaakt. Belangrijk bij deze mogelijke problemen is dat je geen psychotherapeut hoeft te zijn om voor deze kinderen iets te kunnen betekenen. Vluchtelingenkinderen krijgen vaak te kampen met gevoelens van onveiligheid en wantrouwen. Ze hebben verdriet omdat ze afscheid hebben moeten nemen van mensen en dingen die hen dierbaar waren. Het belangrijkste is dat er weer rust in hun leven komt, dat ze zich veilig kunnen voelen en weer vertrouwen krijgen in hun omgeving en dat er ruimte is om hun verdriet te verwerken. Verder is het van belang de positieve krachten bij de kinderen te mobiliseren en te werken aan een sociaal netwerk. Jeugdwerkers kunnen hierin zeker een belangrijke rol spelen. Meer info? of 13

14 De asielprocedure Ik hoop dat je nooit hoeft te schreeuwen Van angst of van honger of van pijn Ik hoop dat je nooit hoeft te kijken Als je dochter brutaal wordt verkracht Ik hoop dat je nooit hoeft te zwijgen Omdat je eens zei wat je dacht Ik hoop dat je nooit wordt getreiterd Omdat je iets anders gelooft Ik hoop dat je nooit hoeft te zien Dat het land voor je ogen verbrandt Ik hoop dat je nooit hoeft te smeken Om asiel in een veilig land Maar stel dat het ooit zou gebeuren Dan hoop ik voor jou en voor mij Op een land dat ons zal omarmen En zegt: Kom maar hier, je bent vrij (Janny, Nederland, 4 november Vreemdelingen die een gegronde vrees voor vervolging hebben (in de zin van de Conventie van Genève) en zich buiten hun land van herkomst bevinden, kunnen in België asiel aanvragen. De aanvraag wordt in verschillende stappen onderzocht. Deze verschillende stappen, vanaf de indiening van de asielaanvraag tot de beslissing of iemand al dan niet als vluchteling wordt erkend, noemt men de asielprocedure. De asielprocedure wordt hieronder stap voor stap beschreven. Daarna volgt een overzicht van de asielprocedure in schemavorm. 1) De asielaanvraag De eerste stap in de asielprocedure is de asielaanvraag. Vreemdelingen kunnen asiel aanvragen aan de grens of in het land. Wanneer mensen geen geldige documenten hebben om België binnen te komen, zijn zij genoodzaakt asiel aan te vragen aan de grens. Zolang de asielaanvraag onderzocht wordt, worden zij vastgehouden in een gesloten opvangcentrum. Een asielaanvraag in het land gebeurt bij de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) van de Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken in Brussel. Daar krijgen asielzoekers via de Cel Dispatching van de DVZ een (open) onthaalcentrum toegewezen. Asielzoekers kunnen ook bij familieleden of vrienden verblijven, maar kunnen in dat geval geen aanspraak maken op materiële steun. 2) Eerste fase: het Dublinonderzoek Tijdens de Dublinfase onderzoekt de DVZ welk land verantwoordelijk is voor de behandeling van de asielaanvraag. De regels hiervoor liggen vast in de Dublinovereenkomst, een conventie tussen de lidstaten van de Europese Unie. Als een andere staat 14

15 dan België verantwoordelijk is voor de behandeling van de asielaanvraag, kan de asielzoeker aan die staat overgedragen worden. Dan houdt België zich niet meer bezig met deze asielaanvraag. 3) Tweede fase: het ontvankelijkheidsonderzoek Na de registratie van de asielaanvraag en het Dublinonderzoek wordt de vreemdeling (eventueel met behulp van een tolk) geïnterviewd door een ambtenaar van de DVZ. Tijdens dit interview wordt nagegaan of het verhaal van de asielzoeker voldoende aanwijzingen van vervolging bevat om een onderzoek ten gronde uit te voeren. Wanneer een asielaanvraag ontvankelijk verklaard wordt, krijgt de asielzoeker een OCMW toegewezen dat bevoegd is voor financiële steunverlening. Dit betekent dat de asielzoeker vanaf dit moment het open centrum mag verlaten en in de gemeente van zijn keuze kan gaan wonen. Een asielzoeker van wie de asielaanvraag ontvankelijk wordt verklaard, krijgt ook toestemming om te werken. Vanaf dan heeft de asielzoeker ook recht op een leefloon. Wanneer de asielaanvraag onontvankelijk verklaard wordt, kan de asielzoeker tegen deze negatieve beslissing dringend beroep indienen bij het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS). Door in beroep te gaan tegen de beslissing van de DVZ, wordt het bevel om het grondgebied te verlaten, geschorst. Zolang er geen nieuwe uitspraak is, kan men legaal in België verblijven. 4) Derde fase: het gegrondheidsonderzoek Als een asielaanvraag ontvankelijk verklaard wordt, betekent dit nog niet dat de asielzoeker onmiddellijk als vluchteling erkend is. Daarvoor wordt een gegrondheidsonderzoek uitgevoerd door het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen. Tijdens dit onderzoek zoekt men uit of de asielzoeker een gegronde vrees heeft voor vervolging in zijn eigen land omwille van zijn ras, religie, nationaliteit, het behoren tot een bepaalde sociale groep of zijn politieke overtuiging. Dit onderzoek kan vele maanden of zelfs jaren duren. Pas als het Commissariaat-Generaal oordeelt dat de asielzoeker een gegronde vrees voor vervolging heeft volgens de Conventie van Genève, krijgt hij de vluchtelingenstatus en is hij een erkend vluchteling. Vanaf dit moment kan de vluchteling wettig in België verblijven en hier zijn leven uitbouwen. Wanneer de asielaanvraag afgewezen wordt door het Commissariaat-Generaal kan de asielzoeker nog beroep indienen bij de Vaste Beroepscommissie voor Vluchtelingen (VBV). Tijdens dit beroep kan de asielzoeker legaal in België verblijven. 15

16 5) Een beroep bij de Raad van State? Zowel tegen de beslissing omtrent de ontvankelijkheid als tegen de beslissing ten gronde kan men een beroep indienen bij de Raad van State. Een beroep bij de Raad van State is enkel mogelijk in geval van eventuele procedurefouten. De Raad van State onderzoekt of de asielprocedure wettig is verlopen en oordeelt dus niet over de grond van de zaak. Wanneer de asielzoeker een bevel kreeg om het grondgebied te verlaten, moet hij dit nog steeds doen tijdens het beroep bij de Raad van State. Het beroep bij de Raad van State heeft dus geen opschortende werking. Meer info? Opmerking! Momenteel plant de regering, op voorstel van Minister Dewael, een grondige hervorming van de asielprocedure en de procedure voor de Raad van State. Het is dus mogelijk dat de asielprocedure er binnenkort anders uitziet dan hierboven beschreven. 16

17 Schema asielprocedure Asielaanvraag (DVZ) Fase 1: Dublinfase (DVZ) België is niet verantwoordelijk België is verantwoordelijk Doorverwijzing naar verantwoordelijke staat Fase 2: Ontvankelijkheidsonderzoek (DVZ) Niet ontvankelijk Ontvankelijk Dringend beroep (CVGS) Niet ontvankelijk Ontvankelijk Fase 3: Gegrondheidsonderzoek (CGVS) Beroep RvSt Niet ontvankelijk Geen erkenning als vluchteling Beroep RvSt Geen erkenning als vluchteling Erkenning als vluchteling 17

18 Opvangstructuren Wist je dat asielzoekers in België materiële opvang krijgen tijdens de ontvankelijkheidsfase en financiële steun tijdens de gegrondheidsfase? De financiële ondersteuning tijdens de gegrondheidsfase gebeurt door het OCMW. De materiële hulpverlening in de vorm van opvang in een asielcentrum omvat huisvesting, voeding, sociale en administratieve begeleiding en medische hulp. Uitgeprocedeerden of mensen zonder wettig verblijfsstatuut, hebben in principe geen recht meer op financiële steun of materiële opvang. Tijdens het beroep bij de Raad van State behoudt men echter het recht op maatschappelijke dienstverlening. Men bevindt zich dan in een dubbelzinnige situatie, omdat men moet gevolg geven aan het bevel om het grondgebied te verlaten, maar toch verder materiële steun krijgt.... de opvang van asielzoekers in België wordt aangeboden door verschillende actoren? Het netwerk voor de opvang van asielzoekers in België bestaat uit 18 federale centra (rechtstreeks beheerd door Fedasil), 22 centra van het Belgische Rode Kruis, het centrum Belle Vue (socialistische mutualiteiten), lokale opvanginitiatieven (onder rechtstreeks gezag van de OCMW s) en huisvesting door twee NGO-koepels (Ciré en Vluchtelingenwerk Vlaanderen). Al deze opvangstructuren worden gecoördineerd door Fedasil. Ongeacht de opvangstructuur wil men asielzoekers een basisopvang bieden, die afgestemd is op hun fundamentele behoeften. Men wil hen daarnaast ook een kwaliteitsvolle sociale, administratieve en medische begeleiding bieden.... ongeveer 46% van de opvang in België wordt aangeboden in een grootschalige structuur? De grootschalige opvang wordt georganiseerd door de federale opvangcentra, de centra van het Rode Kruis en de Socialistische mutualiteiten. Het gaat hier vaak om oude gebouwen die werden gerenoveerd en aangepast aan de opvang van asielzoekers. Gemeenschapsleven is een typisch kenmerk van het dagelijks reilen en zeilen in deze opvangcentra. Mannen, vrouwen en gezinnen van zeer uiteenlopende herkomst leven er samen.... er ook kleinschalige opvang aangeboden wordt aan asielzoekers? 18

19 De kleinschalige opvang wordt aangeboden door het OCMW (lokale opvanginitiatieven of LOI s) en NGO-partners. Deze opvang vertegenwoordigt zo n 54% van het totale opvangaanbod. De asielzoeker en zijn eventueel gezin wonen hier niet in een gemeenschap in een opvangcentrum, maar in een kleine, geïndividualiseerde structuur. Deze vorm van opvang is recenter dan de voorgaande en wordt particulier, privé of privatief (in de zin van persoonlijk) genoemd.... niet-begeleide minderjarige asielzoekers hoofdzakelijk worden opgevangen in aangepaste opvangstructuren? In de opvangcentra verblijven deze minderjarigen in een afzonderlijke leefgroep, met hun eigen team maatschappelijk assistenten, begeleiders en opvoeders. Het team volgt de jongeren zeer nauw op tijdens hun hele asielprocedure en probeert hen tegelijk zo zelfstandig en verantwoordelijk mogelijk te maken. Daarnaast vangen een aantal lokale opvanginitiatieven (LOI s) in Assesse, Gembloux, Wervik en Ieper, uitsluitend minderjarige asielzoekers op. Meer info? Niet-begeleide minderjarige asielzoekers vormen een specifieke, kwetsbare groep binnen de groep van asielzoekers. Zij worden dan ook hoofdzakelijk opgevangen in aangepaste structuren, met een specifieke omkadering. Vier opvangcentra (Sint-Niklaas, Deinze, Steenokkerzeel en Lanaken), beheerd door Rode Kruis Vlaanderen, bieden opvangplaatsen aan voor niet-begeleide minderjarigen. Ook in acht federale opvangcentra (Arendonk, Florennes, Jodoigne, Kapellen, Klein Kasteeltje, Morlanwelz, Rixensart en Sint-Truiden) zijn structuren ingericht voor niet-begeleide minderjarigen. 19

20

21 2 Hoe toegankelijk is jouw jeugdwerking? Als jeugdwerker heb je waarschijnlijk al gemerkt dat je bepaalde groepen kinderen en jongeren moeilijker kan bereiken dan andere. Het gaat dan meestal om de zogenaamd maatschappelijk kwetsbare groepen, waarmee bijvoorbeeld kansarme kinderen, allochtone kinderen en vluchtelingenkinderen bedoeld worden. Om na te gaan of jouw jeugdwerking (voldoende) toegankelijk is voor verschillende doelgroepen, kan je voor jezelf een antwoord trachten te formuleren op onderstaande vragen. Is jouw jeugdwerking voor iedereen betaalbaar? Aan het lidmaatschap in een jeugdbeweging zijn een aantal kleine en/of grote kosten gekoppeld. We zijn er ons vaak te weinig van bewust dat deze kosten voor sommige ouders niet of moeilijk betaalbaar zijn. Het is dan ook aan te raden om de kosten voor de ouders zoveel mogelijk te beperken. Is jouw jeugdwerking voor iedereen bekend? Een belangrijke vraag die je je als jeugdwerking kan stellen, is of alle kinderen die je wil bereiken ook op de hoogte zijn van je aanbod. Weten zij van het bestaan af van je jeugdwerking? Kennen zij het aanbod? Ouders beschikken vaak over onvoldoende of verkeerde informatie over de geplande activiteiten, de kostprijs van het lidmaatschap, kamp, uniform,... Vaak zijn een aantal specifieke doelgroepen (zoals bijvoorbeeld vluchtelingenkinderen) het minst geïnformeerd omtrent het aanbod van je jeugdwerking. Hiervoor zijn verschillende redenen. Ten eerste maken zij vaak geen deel uit van diverse netwerken, waardoor ze minder vlot geïnformeerd worden. Daarnaast zijn ze niet altijd vertrouwd 21

22 met onze leescultuur, waardoor folders of uitnodigingen hun doel missen. Daarbij komt ook dat deze folders meestal in het Nederlands geschreven zijn, terwijl niet alle kinderen en/of ouders vertrouwd zijn met het Nederlands. Verder hebben niet alle kinderen toegang tot of kennis van het internet, s,..., waardoor zij ook op deze manier niet geïnformeerd worden. Is jouw jeugdwerking voor iedereen bereikbaar? In sommige gevallen kan de ligging van de jeugdwerking een belangrijke drempel vormen voor bepaalde groepen. Een aantal deelvragen kunnen hierbij aan bod komen. Waar ligt de werking? Is onze werking moeilijker/gemakkelijker bereikbaar voor bepaalde wijken? Is er een veilige weg voor voetgangers en fietsers naar onze werking? Wat is de omgeving van onze werking (de kerk, een jongerencafé, het politiekantoor,...)? Kan iedereen voldoende beroep doen op jouw jeugdwerking? Voor sommige kinderen lijkt de jeugdwerking niet onmiddellijk

23 beschikbaar. Dit kan te maken hebben met verschillende drempels zoals ingewikkelde inschrijvingsformaliteiten, de tijdstippen van activiteiten, de aanspreekbaarheid van de verantwoordelijken, de manier waarop contacten gelegd worden,... Als jeugdwerking sta je op die manier soms zelf onbewust en ongewild de toegankelijkheid in de weg. Een goed contact met de ouders van de kinderen is belangrijk, vooral met de ouders van kinderen uit bijzondere groepen. Zorg er dan ook voor dat je als jeugdwerker beschikbaar bent voor de ouders van je leden, zowel tijdens als naast de activiteiten. Is jouw jeugdwerking voldoende aantrekkelijk voor iedereen? Het is belangrijk dat het aanbod van een jeugdwerking aansluit bij de wensen, verwachtingen en leefwereld van de kinderen en jongeren. Uiteraard zal niet iedere activiteit voor iedereen interessant zijn. Toch kan je je een aantal vragen stellen om zo beter aansluiting te zoeken bij verschillende (groepen) kinderen. Wat is de achtergrond van de kinderen? Wat willen zij graag doen? Liggen bepaalde thema s gevoelig voor bepaalde kinderen? Zijn onze activiteiten niet te duur? Vanuit welk referentiekader vertrekt jouw jeugdwerking? We staan er niet altijd bij stil, maar de normen en het handelen van het jeugdwerk worden sterk bepaald door een bepaalde groep jongeren, vaak jongeren uit de autochtone middenklasse. Ook als begeleider werk je mee aan het opleggen van bepaalde waarden en normen. Het is belangrijk je te realiseren dat die normen of waarden niet voor iedereen binnen je groep dezelfde betekenis of hetzelfde belang hebben. Niet iedereen kijkt immers vanuit hetzelfde referentiekader naar de wereld. Doorheen ons leven doen we heel wat ervaringen en kennis op, waaruit we bepaalde inzichten of conclusies halen. Deze ervaringen, kennis, inzichten, conclusies verschillen van persoon tot persoon en bepalen onze visie op de wereld. Het referentiekader van bijzondere doelgroepen zal door verschillende ervaringen in meer of mindere mate verschillen van jouw referentiekader. Het is dan ook goed om stil te staan bij het feit dat jouw referentiekader niet de enige manier is om naar de wereld te kijken. Er zijn heel wat dingen die voor ons voor de hand liggend lijken, maar die voor anderen heel wat vraagtekens oproepen. Wat voor ons een bepaalde betekenis heeft, kan voor iemand anders iets heel anders betekenen. 23

24 Het referentiekader van mensen bepaalt in grote mate hun houding, verwachtingen en beeldvorming. Bepaalde kwetsbare gezinnen hebben uitsluiting op vele plaatsen aan den lijve ondervonden. Het gevolg is dat ze wantrouwig zijn ingesteld tegenover alles wat van buiten hun leefwereld komt. Tegelijkertijd is die gescheiden wereld voor hen ook een bescherming. Het wantrouwen doorbreken is een noodzakelijke voorwaarde om kinderen uit kwetsbare gezinnen bij jouw jeugdwerking te betrekken. Bovendien moet je je realiseren dat het vertrouwen, als het gewonnen is, kwetsbaar blijft. Je zult aan de vertrouwensband moeten blijven werken. Een verscheidenheid aan referentiekaders en respect voor deze verscheidenheid kan een hele verrijking betekenen voor je werking. Zowel kinderen als jeugdwerkers leren zo op verschillende manieren naar onze samenleving te kijken en zien dat hun perspectief op de wereld niet het enige juiste is. Kan je je leden motiveren om naar jouw werking te blijven komen? Om te bevorderen dat kinderen blijven komen naar je jeugdwerking, moet je ervoor zorgen dat ze zich goed voelen binnen je werking. Dit kan door te werken aan een positieve

Vluchtelingenkinderen in het onderwijs

Vluchtelingenkinderen in het onderwijs Vluchtelingenkinderen in het onderwijs Steunpunt Asiel & Migratie St. Romboutskerkhof 1a 015 340788 2800 Mechelen www.vluchtelingdienst.be De speeltuin Door kapot geschoten straten Zonder vader, zonder

Nadere informatie

Vluchtelingencrisis: gisteren, vandaag, morgen VLUCHTELINGENWERK VLAANDEREN

Vluchtelingencrisis: gisteren, vandaag, morgen VLUCHTELINGENWERK VLAANDEREN Vluchtelingencrisis: gisteren, vandaag, morgen VLUCHTELINGENWERK VLAANDEREN Vluchtelingenwerk Dé referentie dankzij grondige expertise in asiel Opdrachten: Druk op het beleid Ondersteunen iedereen die

Nadere informatie

Ter informatie voor de leerkracht:

Ter informatie voor de leerkracht: Ter informatie voor de leerkracht: Dit is een beperkte verklarende woordenlijst. Voor meer praktische vragen verwijzen wij graag door naar het Infodossier Leerlingen zonder wettig verblijf van het Vlaams

Nadere informatie

Omzendbrief betreffende de nieuwe asielprocedure en zijn gevolgen voor de maatschappelijke dienstverlening.

Omzendbrief betreffende de nieuwe asielprocedure en zijn gevolgen voor de maatschappelijke dienstverlening. Url : www.mi-is.be Aan de Dames en Heren voorzitters van de Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn Onze referentie : 6212 Datum : 22 augustus 2007 Mevrouw de Voorzitter, Mijnheer de Voorzitter, Omzendbrief

Nadere informatie

Welkom! infoavond Zedelgem

Welkom! infoavond Zedelgem Welkom! Tijdelijk noodopvangcentrum voor asielzoekers te Loppem Mensen op de vlucht: een beeld Opvang asielzoekers door Rode Kruis Vlaanderen Tijdelijk Noodopvangcentrum te Loppem Vragenronde Mensen op

Nadere informatie

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK 1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK Kinderen krijgen in de opvang volop kansen om zich te ontwikkelen. Ouders kunnen intussen werk zoeken of gaan werken,

Nadere informatie

4. Wat zijn de rechten en plichten van een asielzoeker in België?

4. Wat zijn de rechten en plichten van een asielzoeker in België? 4. Wat zijn de rechten en plichten van een asielzoeker in België? Sinds 12 januari 2007 is in België de 'opvangwet' van kracht. Dit is een bundel van bepalingen die de asielopvang regelen. De opvangwet

Nadere informatie

Vluchtelingen op bivak. Tips & Tricks

Vluchtelingen op bivak. Tips & Tricks Vluchtelingen op bivak Tips & Tricks Bespreek het in je leidingsploeg Als je een dergelijk project aanpakt, is het belangrijk dat iedereen van je leidingsploeg weet waarom je ervoor kiest. Het is goed

Nadere informatie

Welk traject legt een asielzoeker af?

Welk traject legt een asielzoeker af? 5 JANUARI 2016 Welk traject legt een asielzoeker af? Hoe verloopt de asielprocedure? Waar worden asielzoekers opgevangen? Moeten ze een inburgeringstraject volgen? Kunnen hun kinderen naar school? Wie

Nadere informatie

Materiële hulp voor kinderen die illegaal verblijven

Materiële hulp voor kinderen die illegaal verblijven Versie nr: 1 Laatste wijziging: 12-06-2007 1) Waartoe dient deze fiche? 2) Waartoe dient deze fiche? 3) Wat verstaan we onder materiële hulp aan kinderen die illegaal in België verblijven? 4) Wat omvat

Nadere informatie

Vreemdelingen in België

Vreemdelingen in België Vreemdelingen in België Vreemdelingen in België Voor kinderen die meer willen weten over vreemdelingen die in België verblijven. Misschien zit er in jouw klas wel een kindje met een andere huidskleur?

Nadere informatie

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden?

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden? Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders Wat kan Altra bieden? Problemen & Risico s Beschermende factoren Bouwstenen jeugdhulp van Altra Verlies familie en verlatingsangst Veilige basis, vertrouwen

Nadere informatie

Basisvorming. Wat is een vluchteling?

Basisvorming. Wat is een vluchteling? Basisvorming Wat is een vluchteling? Voorstellingsronde Stel je kort voor en vertel aan de groep hoe je zelf in contact bent gekomen met vluchtelingen VLUCHTELINGENWERK VLAANDEREN BASISVORMING - WAT IS

Nadere informatie

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Deze brochure kan ook ondersteunend zijn voor iedereen die met het gezin in contact komt: maatschappelijk

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET. tot wijziging van het decreet van 4 juni 2003 betreffende het inwerkingsbeleid

ONTWERP VAN DECREET. tot wijziging van het decreet van 4 juni 2003 betreffende het inwerkingsbeleid Stuk 1762 (2007-2008) Nr. 1 Zitting 2007-2008 24 juni 2008 ONTWERP VAN DECREET tot wijziging van het decreet van 4 juni 2003 betreffende het inwerkingsbeleid 4441 ECO Stuk 1762 (2007-2008) Nr. 1 2 INHOUD

Nadere informatie

3.1.3.2. De Dublin-criteria teneinde de verantwoordelijke staat te bepalen.

3.1.3.2. De Dublin-criteria teneinde de verantwoordelijke staat te bepalen. INHOUDSTAFEL VOORWOORD DEEL I : ASIEL EN SUBSIDIAIRE BESCHERMING. 1. HET BEGRIP «VLUCHTELING». 1.1. Zich buiten het land van herkomst bevinden. 1.2. Een gegronde vrees voor vervolging hebben. 1.2.1. Het

Nadere informatie

GAMS België. GAMS België

GAMS België. GAMS België 14 15 Emoties zijn reacties op allerlei zaken die zich afspe- VGV is een uiterst pijnlijke ingreep die vaak onder len rondom ons: angst, vreugde, woede, verbazing, dwang en zonder waarschuwing wordt uitgevoerd.

Nadere informatie

Over de KLJ-leden. Nota s Hoofdanimator - Over de KLJ-leden - 1 -

Over de KLJ-leden. Nota s Hoofdanimator - Over de KLJ-leden - 1 - Over de KLJ-leden Boven alles willen we uiteraard alle kinderen en jongeren die lid zijn van KLJ een onvergetelijke KLJ-tijd bezorgen. Dit is en blijft het hoofddoel van elke KLJ-afdeling. Hoe je dat kan

Nadere informatie

Informatieavond opvanginitiatief aan de Rigakaai. 21 december 2015

Informatieavond opvanginitiatief aan de Rigakaai. 21 december 2015 Informatieavond opvanginitiatief aan de Rigakaai 21 december 2015 Sprekers Rudy Coddens OCMW-voorzitter en schepen van Seniorenbeleid, Werk en Armoedebestrijding Evert Jan Witteveen Directeur Opvangregio

Nadere informatie

Algemene Directie Dienst Vreemdelingenzaken ASIELAANVRAGEN

Algemene Directie Dienst Vreemdelingenzaken ASIELAANVRAGEN ASIELAANVRAGEN Maandelijkse statistieken voor het jaar 2015 Dienst Vreemdelingenzaken : maandelijkse statistieken asiel 2015 1. Inkomende aanvragen Tabel 1. inschrijvingen van asielzoekers per type aanvraag

Nadere informatie

Omzendbrief van 27 januari 1997 van de Staatssecretaris voor Veiligheid, voor Maatschappelijke Integratie en Leefmilieu - Opvang van asielzoekers

Omzendbrief van 27 januari 1997 van de Staatssecretaris voor Veiligheid, voor Maatschappelijke Integratie en Leefmilieu - Opvang van asielzoekers Omzendbrief van 27 januari 1997 van de Staatssecretaris voor Veiligheid, voor Maatschappelijke Integratie en Leefmilieu - Opvang van asielzoekers Inforum nr. 109835 In het Belgisch Staatsblad van 5 oktober

Nadere informatie

Algemene Directie Dienst Vreemdelingenzaken ASIELAANVRAGEN

Algemene Directie Dienst Vreemdelingenzaken ASIELAANVRAGEN ASIELAANVRAGEN Maandelijkse statistieken voor het jaar 2015 Dienst Vreemdelingenzaken : maandelijkse statistieken asiel 2015 1. Inkomende aanvragen Tabel 1. inschrijvingen van asielzoekers per type aanvraag

Nadere informatie

WEGWIJZER VOOR NIET-BEGELEIDE BUITENLANDSE MINDERJARIGEN IN BELGIË

WEGWIJZER VOOR NIET-BEGELEIDE BUITENLANDSE MINDERJARIGEN IN BELGIË WEGWIJZER VOOR NIET-BEGELEIDE BUITENLANDSE MINDERJARIGEN IN BELGIË Een niet-begeleide buitenlandse minderjarige Je bent een niet-begeleide buitenlandse minderjarige als: je jonger bent dan 18 jaar je in

Nadere informatie

Intensieve Kortdurende Thuisbegeleiding. Onthaalbrochure voor ouders

Intensieve Kortdurende Thuisbegeleiding. Onthaalbrochure voor ouders Intensieve Kortdurende Thuisbegeleiding Onthaalbrochure voor ouders 2 Inhoudstafel Voorwoord 3 Wie zijn we? 4 Voor wie? 7 Hoe kan je ons bereiken? 8 Wie is wie 9 Belangrijke nummers 10 Wat is IKT? 11 Goed

Nadere informatie

Algemene Directie Dienst Vreemdelingenzaken ASIELAANVRAGEN

Algemene Directie Dienst Vreemdelingenzaken ASIELAANVRAGEN ASIELAANVRAGEN Maandelijkse statistieken voor het jaar 2014 Dienst Vreemdelingenzaken : maandelijkse statistieken asiel 2014 1. Inkomende aanvragen 1.1. inschrijvingen van asielzoekers voor 2014 Maand

Nadere informatie

Algemene Directie Dienst Vreemdelingenzaken ASIELAANVRAGEN

Algemene Directie Dienst Vreemdelingenzaken ASIELAANVRAGEN ASIELAANVRAGEN Maandelijkse statistieken voor het jaar 2015 Dienst Vreemdelingenzaken : maandelijkse statistieken asiel 2015 1. Inkomende aanvragen Tabel 1. inschrijvingen van asielzoekers per type aanvraag

Nadere informatie

uitgave april 2013...als je vreemdeling bent in België

uitgave april 2013...als je vreemdeling bent in België uitgave april 2013...als je vreemdeling bent in België ...als je vreemdeling bent in België Mensen verplaatsen zich steeds meer en gemakkelijker over de wereldbol. Ze maken reizen, moeten naar het buitenland

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL. Voorwoord 3. Lijst met gebruikte afkortingen 5. Inhoudstafel 7. Hoofdstuk I Inleiding 13. Hoofdstuk II Rol van de begeleider 15

INHOUDSTAFEL. Voorwoord 3. Lijst met gebruikte afkortingen 5. Inhoudstafel 7. Hoofdstuk I Inleiding 13. Hoofdstuk II Rol van de begeleider 15 INHOUDSTAFEL Voorwoord 3 Lijst met gebruikte afkortingen 5 Inhoudstafel 7 Hoofdstuk I Inleiding 13 Hoofdstuk II Rol van de begeleider 15 1 Inleiding 15 2 Doel van de begeleiding 16 3 Kenmerken van een

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

Een kind helpen. na een misdrijf of verkeersongeluk. Slachtofferhulp 0900-0101. (lokaal tarief) na een misdrijf of een verkeersongeluk

Een kind helpen. na een misdrijf of verkeersongeluk. Slachtofferhulp 0900-0101. (lokaal tarief) na een misdrijf of een verkeersongeluk Een kind helpen na een misdrijf of verkeersongeluk Slachtofferhulp H E L P T na een misdrijf of een verkeersongeluk 0900-0101 (lokaal tarief) Een misdrijf of een verkeersongeluk kan een diepe indruk bij

Nadere informatie

Therapeutisch programma voor druggebruikers en hun omgeving F A M I L I E B R O C H U R E

Therapeutisch programma voor druggebruikers en hun omgeving F A M I L I E B R O C H U R E Therapeutisch programma voor druggebruikers en hun omgeving F A M I L I E B R O C H U R E Beste ouder en familie, Als je voelt dat er iets aan de hand is en je hebt het vermoeden of je weet dat jouw kind

Nadere informatie

Als ouders uit elkaar gaan

Als ouders uit elkaar gaan Als ouders uit elkaar gaan Inhoud 3 > Als ouders uit elkaar gaan 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het ouderschap blijft bestaan 7 > Informatie en consultatie 9 > De rol van de Raad 11 > De rechter

Nadere informatie

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Echtscheiding en kinderen Kinderen zien het gezin waarin zij zijn grootgebracht vaak als een eenheid die er altijd was

Nadere informatie

Wegwijs in het Europees Vluchtelingenfonds

Wegwijs in het Europees Vluchtelingenfonds Wegwijs in het Europees Vluchtelingenfonds Zoeken naar huisvesting Minderjarigen Juridische bijstand Opleidingen Werk zoeken Psychologische hulp Verantwoordelijke uitgever: Isabelle Küntziger Redactie:

Nadere informatie

Commissie voor Algemeen Beleid, Financiën en Begroting Commissie voor Bestuurszaken, Binnenlands Bestuur, Inburgering en Stedenbeleid

Commissie voor Algemeen Beleid, Financiën en Begroting Commissie voor Bestuurszaken, Binnenlands Bestuur, Inburgering en Stedenbeleid Advies DATUM 8 september 2015 VOLGNUMMER 2015-2016/01 COMMISSIE Commissie voor Algemeen Beleid, Financiën en Begroting Commissie voor Bestuurszaken, Binnenlands Bestuur, Inburgering en Stedenbeleid Kinderen

Nadere informatie

Welkom! infoavond Leopoldsburg

Welkom! infoavond Leopoldsburg Welkom! Opening noodopvangcentrum voor asielzoekers te Leopoldsburg Mensen op de vlucht: een beeld Opvang asielzoekers door Rode Kruis Vlaanderen Noodopvangcentrum te Leopoldsburg Pauze Vragenronde Mensen

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Aantal aanvragen asielzoekers blijft hoog, beschermingsgraad ook

Aantal aanvragen asielzoekers blijft hoog, beschermingsgraad ook Aantal aanvragen asielzoekers blijft hoog, beschermingsgraad ook Sinds 1 januari 2015 zijn 27.076 asielaanvragen ingediend in België. 1 Van mei tot en met september 2015 zien we een stijging in het aantal

Nadere informatie

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank ontvangen op 12 mei 2005; A. CONTEXT VAN DE AANVRAAG EN ONDERWERP ERVAN

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank ontvangen op 12 mei 2005; A. CONTEXT VAN DE AANVRAAG EN ONDERWERP ERVAN SCSZ/05/69 1 BERAADSLAGING NR. 05/026 VAN 7 JUNI 2005 M.B.T. DE RAADPLEGING VAN HET WACHTREGISTER DOOR DE DIENST VOOR ADMINISTRATIEVE CONTROLE VAN HET RIJKSINSTITUUT VOOR ZIEKTE- EN INVALIDITEITSVERZEKERING

Nadere informatie

3. Opvang en begeleiding van vluchtelingen

3. Opvang en begeleiding van vluchtelingen Dit programma wordt gefinancierd door het Fonds Asiel, Migratie en Integratie HERVESTIGING VAN VLUCHTELINGEN IN BELGIË PROGRAMMA 2014/2015 Verklarende nota over de procedure voor de hervestiging van vluchtelingen

Nadere informatie

Duurzame mobiliteit op het CGVS

Duurzame mobiliteit op het CGVS Duurzame mobiliteit op het CGVS Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen Steven VERMEULEN Belgische asielinstanties Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) Registratie van de asielaanvraag

Nadere informatie

Kinderen en vrijwillige terugkeer

Kinderen en vrijwillige terugkeer Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Woord vooraf Als ouder wilt u het beste voor uw kinderen. Maar in sommige situaties is het niet gemakkelijk

Nadere informatie

jongeren vanaf 12 jaar

jongeren vanaf 12 jaar Na de schok... de draad weer oppakken Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar die betrokken zijn geweest bij een schokkende of ingrijpende gebeurtenis. Na de schok de draad weer oppakken Informatie voor

Nadere informatie

Kinderen zonder papieren

Kinderen zonder papieren VPM VPM Kinderen zonder papieren Je ziet het bijna elke dag op de tv of in de krant: beelden van landen in oorlog, mensen in armoede. Op zoek naar een betere plaats om te leven, slaan ze op de vlucht.

Nadere informatie

Sociale rechten volgmigranten: gezinshereniging van buitenlander met gevestigde EU/EER-onderdaan of Belg

Sociale rechten volgmigranten: gezinshereniging van buitenlander met gevestigde EU/EER-onderdaan of Belg Sociale rechten volgmigranten: gezinshereniging van buitenlander met gevestigde EU/EER-onderdaan of Belg Volgmigrant met EU/EER/Belg Attest van Immatriculatie (5 maanden) + Bijlage 19 (ontvankelijke aanvraag)

Nadere informatie

Partner ondersteuning 1

Partner ondersteuning 1 Partnerondersteuning 1 Je partner heeft borstkanker, wat nu? Informatie voor je partner Kanker heb je niet alleen. Ook jij als partner wordt mee betrokken in de strijd. Het bericht is voor jou net zo n

Nadere informatie

Vluchtelingen. Standpunt van de Gezinsbond

Vluchtelingen. Standpunt van de Gezinsbond januari 2016 Vluchtelingen Standpunt van de Gezinsbond 1 Probleemsituatie Een record aantal mensen is op de vlucht voor oorlog, geweld en vervolging in hun thuisland. Volgens de vluchtelingenorganisatie

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor ouders

Na de schok... Informatie voor ouders Na de schok... Informatie voor ouders Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat voor iedereen ingrijpende gevolgen. Als kinderen samen met hun ouders een aangrijpende

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Het pedagogisch beleidsplan is bedoeld als leidraad bij de opvang van de kinderen van Chr. Kinderopvang Natuurlijk. Alle medewerkers van het kinderdagverblijf

Nadere informatie

HET DUBLIN-ONDERZOEK: LEIDRAAD VOOR DE ADVOCAAT 12 OKTOBER 2015 1 INGENIEURS GEZOCHT VLUCHTELINGENWERK VLAANDEREN

HET DUBLIN-ONDERZOEK: LEIDRAAD VOOR DE ADVOCAAT 12 OKTOBER 2015 1 INGENIEURS GEZOCHT VLUCHTELINGENWERK VLAANDEREN HET DUBLIN-ONDERZOEK: LEIDRAAD VOOR DE ADVOCAAT 12 OKTOBER 2015 1 INGENIEURS GEZOCHT VLUCHTELINGENWERK VLAANDEREN HET DUBLIN-ONDERZOEK: LEIDRAAD VOOR DE ADVOCAAT Uw cliënt heeft asiel aangevraagd in ons

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Waarom krijgt u deze brochure?

Waarom krijgt u deze brochure? Uw asielaanvraag Informatie over de Algemene Asielprocedure Waarom krijgt u deze brochure? U wilt asiel aanvragen in Nederland. Asiel betekent: bescherming in een ander land voor mensen die in hun eigen

Nadere informatie

REGULARISATIE 7/2009 Samenvatting opgesteld door het advocatenkantoor www.casabel.be

REGULARISATIE 7/2009 Samenvatting opgesteld door het advocatenkantoor www.casabel.be REGULARISATIE 7/2009 Samenvatting opgesteld door het advocatenkantoor www.casabel.be Procedure Zij die reeds een aanvraag hebben ingediend : - Moeten geen nieuwe aanvraag indienen - Kunnen een aanvullende

Nadere informatie

De draad weer oppakken

De draad weer oppakken De draad weer oppakken na een ingrijpende gebeurtenis 0900-0101 (lokaal tarief) Slachtofferhulp N e d e r l a n d Een ingrijpende gebeurtenis, zoals een misdrijf of verkeersongeluk, zet uw leven in meer

Nadere informatie

EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG

EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG 2 Inleiding In deze brochure vind je informatie over het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg. We leggen uit wat het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg is, wie er werken

Nadere informatie

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met OUDERS

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met OUDERS De film Childcare Stories als discussiemateriaal Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met OUDERS Enkele voorbeelden: - Oudergroepen van een inloopteam - Oudergroepen waarin ouders vanuit een zelfde

Nadere informatie

Observeerbare Termen. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid 2

Observeerbare Termen. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid 2 1 Observeerbare Termen Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid Leeftijdscategorie De kinderen worden opgevangen in een schone en veilige omgeving. 2 4 jaar 1. De leidster instrueert kind

Nadere informatie

INFORMATIE KINDEREN IN ROUW 0-3 JAAR STICHTING STERRENKRACHT

INFORMATIE KINDEREN IN ROUW 0-3 JAAR STICHTING STERRENKRACHT INFORMATIE KINDEREN IN ROUW 0-3 JAAR STICHTING STERRENKRACHT Voorwoord Beste ouders/verzorgers, Deze informatie is bedoeld om antwoord te geven op vragen als: Hoe ga ik om met het verdriet, angst of boosheid

Nadere informatie

Verbinden vanuit diversiteit

Verbinden vanuit diversiteit Verbinden vanuit diversiteit Krachtgericht sociaal werk in een context van armoede en culturele diversiteit Studievoormiddag 6 juni 2014 Het verhaal van Ahmed Een zoektocht met vele partners Partners De

Nadere informatie

Inleiding. Vragen. Doelgroep. Tijdsduur. Materiaal

Inleiding. Vragen. Doelgroep. Tijdsduur. Materiaal Silent Stories Dit pakket kwam tot stand door samenwerking van Çavaria vzw / Kammerstraat 22 / 9000 Gent / www.cavaria.be Vluchtelingenwerk Vlaanderen / Kruidtuinstraat 75/ 1210 Brussel / www.vluchtelingenwerk.be

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Lunchkids

Pedagogisch beleid Lunchkids Pedagogisch beleid Lunchkids 1 Inleiding Voor u ligt het pedagogisch beleid van Lunchkids onderdeel van De Kinderkoepel. Het pedagogisch beleid geeft aan ouders, scholen, medewerkers en andere betrokkenen

Nadere informatie

Autisme in je vrije tijd

Autisme in je vrije tijd Autisme in je vrije tijd KINDEREN MET AUTISME IN EEN GEWONE JEUGDVERENIGING? HET KAN! Een informatieve brochure door Elise Burny - orthopedagoog Jannicke Hurtekant - orthopedagoog Petra Warreyn - klinisch

Nadere informatie

Charter collectieve rechten en plichten

Charter collectieve rechten en plichten Charter collectieve rechten en plichten Van Begeleid Wonen Zennestreek vzw het voor Personen met een ( VAPH) (erkenningsnummer 409200333) Ons adres: In dit charter leggen we duidelijk uit hoe we werken

Nadere informatie

Kinderen op bezoek op de intensive care

Kinderen op bezoek op de intensive care Kinderen op bezoek op de intensive care Handreiking voor ouders mca.nl Inhoudsopgave Hoe vertel ik mijn kind(eren) dat zijn/hun vader, moeder of ander familielid ernstig ziek op de IC ligt? 1 Hoe bereid

Nadere informatie

Sponsordossier Vakantiekampen

Sponsordossier Vakantiekampen Sponsordossier contact Rodekruisvakanties vzw Sofie Vehent Motstraat 40 2800 Mechelen 015/44 35 11 rodekruisvakanties@rodekruis.be Armoede Wie arm is, heeft het financieel moeilijker dan anderen en leeft

Nadere informatie

DE INHOUD, VOORWAARDEN EN DE PROCEDURE OM DE MEDISCHE KOSTEN VIA DE ZIEKTEVERZEKERING TE LATEN BETALEN

DE INHOUD, VOORWAARDEN EN DE PROCEDURE OM DE MEDISCHE KOSTEN VIA DE ZIEKTEVERZEKERING TE LATEN BETALEN DE INHOUD, VOORWAARDEN EN DE PROCEDURE OM DE MEDISCHE KOSTEN VIA DE ZIEKTEVERZEKERING TE LATEN BETALEN 1. Welke medische kosten worden door het ziekenfonds betaald? De ziekenfondsen vergoeden geneeskundige

Nadere informatie

Dringende Medische Hulpverlening

Dringende Medische Hulpverlening Versie nr: 1 Laatste wijziging: 30-06-2007 1. Waartoe dient deze fiche? 2. Wat is dringende medische hulp? 3. Wie heeft recht op dringende medische hulp? 4. Aan welke voorwaarden moet ik voldoen om aanspraak

Nadere informatie

Vluchtelingenkinderen op school gespreksmodellen voor het eerste individuele gesprek met een leerling en voor een groepsgesprek in de klas*

Vluchtelingenkinderen op school gespreksmodellen voor het eerste individuele gesprek met een leerling en voor een groepsgesprek in de klas* NIP Crisis Interventie Netwerk Schoolpsychologen (NIP-CINS) Vluchtelingenkinderen op school gespreksmodellen voor het eerste individuele gesprek met een leerling en voor een groepsgesprek in de klas* Algemeen

Nadere informatie

INDIVIDUELE OPVANG VAN ASIELZOEKERS

INDIVIDUELE OPVANG VAN ASIELZOEKERS INDIVIDUELE OPVANG VAN ASIELZOEKERS i.s.m. Aide Aux Personnes Déplacées, Caritas International, CAW De Terp, CAW Mozaïek woonbegeleiding, CAW Visserij afdeling t Eilandje, CAW Visserij afdeling De Schreiboom,

Nadere informatie

De Inner Child meditatie

De Inner Child meditatie De Inner Child meditatie copyright Indra T. Preiss volgens Indra Torsten Preiss copyright Indra T. Preiss Het innerlijke kind Veel mensen zitten met onvervulde verlangens die hun oorsprong hebben in hun

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor leerkrachten

Na de schok... Informatie voor leerkrachten Na de schok... Informatie voor leerkrachten Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat ingrijpende gevolgen. Als leerkrachten samen met kinderen een aangrijpende

Nadere informatie

JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG

JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG 2 JIJ EN HET ONDERSTEUNINGSCENTRUM JEUGDZORG / 3 INLEI DING In deze brochure vind je informatie over het Ondersteuningscentrum jeugdzorg. We leggen uit wat het

Nadere informatie

Tegemoetkoming in de huisvestingskosten voor asielzoekers

Tegemoetkoming in de huisvestingskosten voor asielzoekers Tegemoetkoming in de huisvestingskosten voor asielzoekers Versie nr: 1 Laatste wijziging: 04-07-2008 1) Gebruiksaanwijzing en afkortingen 2) Context 3) Waaruit bestaat de tegemoetkoming in de huisvestingskosten

Nadere informatie

Protocol bij scheiding

Protocol bij scheiding Protocol bij scheiding De gevolgen van een scheiding tussen vader en moeder kunnen voor een kind ingrijpend zijn. Dit protocol is een poging de gevolgen zoveel mogelijk in goede banen te leiden. 1. Anders

Nadere informatie

België en migratie. Dienst Vreemdelingenzaken

België en migratie. Dienst Vreemdelingenzaken NL België en migratie Dienst Vreemdelingenzaken Inhoudstafel Voorwoord 1 Opdracht en waarden 2 Structuur en organisatie 3 Bevoegdheden 4 Toegang en verblijf 4 Asiel 6 Terugkeer 7 Geschillen en beroepen

Nadere informatie

Resultaten & conclusies onderzoek:

Resultaten & conclusies onderzoek: Resultaten & conclusies onderzoek: Kinderen over armoede en vluchtelingen door Kinderen Goedgekeurd! Er hebben in totaal 50 scholen deelgenomen aan deze enquête. Dit gaat om een 3000-tal leerlingen. 1.

Nadere informatie

VLUCHTELINGEN EN ASIELZOEKERS ACHTERGROND BIJ DE SPELDOOS INTEGREER

VLUCHTELINGEN EN ASIELZOEKERS ACHTERGROND BIJ DE SPELDOOS INTEGREER Nota voor: Leerkrachten en leerlingen 8 september 2015 VLUCHTELINGEN EN ASIELZOEKERS ACHTERGROND BIJ DE SPELDOOS INTEGREER Het thema asiel en migratie is de laatste jaren niet weg te denken uit de actualiteit.

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

Informatie en advies voor ouders

Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders 1 2 Wist u dat de gevolgen van het zien of horen van geweld in het gezin net zo groot zijn als zelf geslagen worden? Ook als het geweld gestopt

Nadere informatie

afhankelijk van hun wettelijke vertegenwoordigers en waardoor ze vaak niet zelf kunnen beslissen over de

afhankelijk van hun wettelijke vertegenwoordigers en waardoor ze vaak niet zelf kunnen beslissen over de POSTION PAPER OVER DE POSITIE VAN BEGELEIDE MINDERJARIGEN 1 IN ASIEL- EN ANDERE VERBLIJFSPROCEDURES Migratie is een realiteit waarvoor we onze ogen niet mogen sluiten. Zowel meerder- als minderjarigen

Nadere informatie

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL Stationsstraat 81 3370 Boutersem 016/73 34 29 www.godenotelaar.be email: directie.nobro@gmail.com bs.boutersem@gmail.com HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL 1. Het standpunt van de school: Pesten is geen

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Communiceren doe je met zijn tweeën Deze folder is bedoeld voor de goedhorenden die in hun omgeving iemand kennen die slechthorend is, en voor slechthorenden

Nadere informatie

WOONCLUB KORTRIJK De woonclub ondersteunt mensen in kansarmoede of in een kwetsbare positie bij het zoeken van een woning op de private en/of sociale huurmarkt De werking Op 9 november 2009 ging de woonclub

Nadere informatie

COMPLEXERE MAATSCHAPPIJ:

COMPLEXERE MAATSCHAPPIJ: COMPLEXERE MAATSCHAPPIJ: NESTEN KRIJGEN DEUKEN OUDERLIJKE STRESS: WEINIG TIJD OM TE COMMUNICEREN. WE GROEIEN UIT ELKAAR EMOTIONELE STRESS: VEEL VERLIESERVARINGEN Even reflecteren naar eigen handelen. Heb

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Oud worden en sterven met de oorlog

Oud worden en sterven met de oorlog Oud worden en sterven met de oorlog Mede mogelijk gemaakt door de Stichting 1940-1945 1 Oud worden en sterven met de oorlog Over wie gaat het Schokkende gebeurtenissen Kenmerken en stressreacties Verwerking

Nadere informatie

Als ouders uit elkaar gaan

Als ouders uit elkaar gaan Als ouders uit elkaar gaan Inhoud 3 > Als ouders uit elkaar gaan 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het ouderschap blijft bestaan 7 > Informatie en consultatie 9 > De rol van de Raad 11 > De rechter

Nadere informatie

Leer uw kind De Ondergoedregel.

Leer uw kind De Ondergoedregel. 1. Leer uw kind De Ondergoedregel. Ongeveer één op de vijf kinderen is slachtoffer van seksueel geweld, waaronder seksueel misbruik. U kunt helpen voorkomen dat het uw kind overkomt. Leer uw kind De Ondergoedregel.

Nadere informatie

Asielaanvragen en beschermingsgraad januari 2016

Asielaanvragen en beschermingsgraad januari 2016 Asielaanvragen en beschermingsgraad januari 2016 Nota in het kader van de coördinatieopdracht monitoring asielinstroom van het Agentschap Integratie en Inburgering Publicatiedatum: 26 februari 2016 Inhoud

Nadere informatie

Dienst Voogdij. Hoe zal deze dienst je helpen?

Dienst Voogdij. Hoe zal deze dienst je helpen? Dienst Voogdij Hoe zal deze dienst je helpen? Aankomst in België Je bent nog geen 18 en in België aangekomen zonder je vader of moeder. Je zoekt hulp of opvang, of je werd door de politie onderschept.

Nadere informatie

BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE

BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE Handvatten en tips voor INZICHT IN JE KIND Door Drs. Roos C. Litjens BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE Manifestor Kinderen Manifestor kinderen zijn het meest ingewikkeld voor ouders.

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

België en migratie. Dienst Vreemdelingenzaken

België en migratie. Dienst Vreemdelingenzaken NL België en migratie Inhoudstafel Voorwoord 1 Opdracht en waarden 2 Structuur en organisatie 3 Bevoegdheid: toegang en verblijf 4 Bevoegdheid: asiel 6 Bevoegdheid: terugkeer 7 Bevoegdheid: geschillen

Nadere informatie

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfdoding en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfdoding De Zelfmoordlijn tel. 02 649 95 55 www.zelfmoordlijn.be Werkgroep Verder Voor wie achterblijft na

Nadere informatie

Scheiden doe je samen. Ieder kind reageert anders

Scheiden doe je samen. Ieder kind reageert anders Scheiden doe je samen Ieder kind reageert anders Scheiden. Ook al is het misschien beter voor iedereen, het blijft een ingrijpende gebeurtenis. Vooral voor kinderen. Het gezin dat al die tijd zo vanzelfsprekend

Nadere informatie

Kinderen en ziek zijn. Nele Janssens Studiedag 25 maart 2011 1

Kinderen en ziek zijn. Nele Janssens Studiedag 25 maart 2011 1 Nele Janssens Studiedag 25 maart 2011 1 welkom Nele Janssens Studiedag 25 maart 2011 2 Kinderen en verlies Een kind hecht zich (hechting= het proces waarbij een kind voor zijn gevoel van welbevinden in

Nadere informatie