Onderzoek aanvankelijk lezen groep 3. Jessica van Leth

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "2010-2011. Onderzoek aanvankelijk lezen groep 3. Jessica van Leth"

Transcriptie

1 Onderzoek aanvankelijk lezen groep 3 Jessica van Leth Voor mijn afstudeeronderzoek zal ik in samenwerking met mijn collega s van DOK12, onderzoek doen naar het aanvankelijk leesproces van groep 3.

2 Inhoud Inleiding 3 Stap 1: Behoefte/probleem/doel/ambitie van de school 4 Stap 2: Onderzoeksvraag 6 Stap 3: Keuze onderzoeksinstrumenten 7 Stap 4: Data verzamelen 10 Stap 5: Gezamenlijke betekenisverlening 15 Stap 6: Consequenties vastleggen 17 Stap 7: Actie ondernemen 18 Stap 8: Evaluatie 19 Bibliografie 20 Bijlagen 21 2

3 Inleiding DOK12 is een nieuwe school in de wijk Vathorst en valt onder de KPOA, de stichting Katholiek Primair Onderwijs Amersfoort bestaat uit 17 scholen die zich bevinden in Amersfoort. Naast vijftien reguliere basisscholen heeft de KPOA ook het bevoegd gezag over één speciale basisschool en 1 basisschool in Nijkerk. Binnen de KPOA is DOK12 de nieuwste school met een onderwijs anders concept. Dit concept houdt onder andere dat de leerlingen van DOK12 medeverantwoordelijk zijn voor hun eigen leerproces. Methodes worden gebruikt als bronnen en de omgeving van de leerlingen wordt actief betrokken bij het onderwijs. Binnen mijn onderzoek is het van belang om het onderwijsconcept van DOK12 helder te beschrijven, dit valt onder het theoretisch kader. Dit theoretisch kader is terug te vinden in bijlage 1 van dit onderzoek. Dit jaar zal ik in groep 3 onderzoek doen naar het aanvankelijk leerproces. Hoe kunnen we dit goed vormgeven binnen ons onderwijs en hoe kunnen we de leermiddelen die we al hebben daarbij volledig inzetten. Dit onderzoek heb ik alleen uitgevoerd en ik kreeg gedurende het proces actieve begeleiding van Anja Kamphuis, kartrekker voor de academische basisschool op DOK12. Daarnaast zijn ook mijn collega s in de onderbouw unit betrokken bij het onderzoek en ik heb hen ook gevraagd als bron voor dit onderzoek. Wat komt er in het theoretisch kader: Wat is houdt het onderwijsconcept van DOK12 in? Wat houdt het aanvankelijk leesproces in? Wat is een contextrijke leeromgeving? Wat is betekenisvol leren? Wat zijn de leerlijnen voor groep 3 binnen het taalonderwijs? 3

4 Onderzoek aanvankelijk lezen groep 3 Stap 1: Behoefte/probleem/doel/ambitie van de school Jessica van Leth 1.1 Schoolontwikkelingsagenda (Mede) verantwoordelijkheid: het kind geeft de richting aan bepaalt de koers! Kinderen werken en leren op DOK12 naar eigen belangstelling en tempo. Kinderen van verschillende leeftijden met verschillende talenten ontmoeten elkaar, kinderen maken gebruik van elkaars kwaliteiten. 1 Bij de start van DOK12 in het schooljaar is er gekozen voor de methode Veilig leren lezen (tweede maan versie) van Zwijsen. Tijdens dit eerste jaar met de methode merkte de leerkrachten dat ze anders met de methode aan de slag willen gaan. En dus ook zoals in de visie staat beschreven de methode als bron willen gaan gebruiken. Doordat DOK12 nog een jonge school is en er dus veel structuren nog ontwikkeld moeten worden, behoord ook het toepasbaar maken van een methode thuis in de ontwikkelingsagenda. In overleg met de Anja Kamphuis (kartrekker) en Bettine Bakker (directeur) hebben we er dan ook voor gekozen om dit jaar een afzonderlijk onderzoek te starten in de onderbouw. Dit onderzoek zal naast het onderzoek dat door de overige AcBas studenten wordt uitgevoerd zullen beide naar voren komen tijdens de klein kenniskringen waarbij het gehele team aanwezig is. Afgelopen jaren is er op DOK12 onderzoek gedaan naar de volgende onderwerpen: - Het creëren van een betekenisvolle leeromgeving op het gebied van rekenonderwijs. - Het integreren van de MI theorie binnen het werken met de kernconcepten. - Het werken met portfolio s - De leerkracht van coach - Kringgesprekken 1.2 Behoefte en probleem situatie Op dit moment wordt er in groep 3 aan de hand van de methode veilig leren lezen van Zwijsen les gegeven op het gebied van aanvankelijk lezen. Deze methode wordt ingezet volgens de planning van de methode en kent dan ook zijn originele structuur. Binnen deze structuur is er van begin af aan gezocht naar manieren om de materialen van Veilig Leren Lezen in te zetten op een wijze die past bij de visie van DOK12 (weektaak, moet en mag-taken, korte instructies, twee keer per jaar startmoment). Vanuit de visie van DOK12 is er de behoefte om op het gebied van het aanvankelijk lezen in groep 3 de methode meer in te gaan zetten als bron. Door de methode als bron te gaan gebruiken wordt er dus ruimte gecreëerd voor de kinderen om te werken aan de hand van hun persoonlijke leervragen op het gebied van aanvankelijk lezen. Binnen mijn onderzoek is het van belang om het begrip aanvankelijk lezen te verduidelijken. Dit theoretisch kader is terug te vinden in bijlage 2 van dit onderzoek. Bij dit onderzoek zijn de leerlingen van groep 3 en de 5 leerkrachten van de onderbouwunit betrokken. Voor de kinderen is het leesonderwijs nu zo ingericht dat ze de instructies van de leerkracht volgen aan de hand van de methodeplanning, hierdoor is er weinig ruimte voor persoonlijke leervragen van kinderen. De leerkrachten 1 Schoolgids DOK12, 4

5 volgen de directe planning van de methode en hebben dus ook minder ruimte voor andere werkvormen binnen de instructies. Wat het verschil is dat de leerlingen door deze werkwijze minder betrokken worden bij hun eigen leerproces. De leerkrachten maken op dit moment gebruik van de methode als leidraad en niet als bron, zoals het geformuleerd staat in de visie van DOK12. De ambitie van DOK12 is om de methode als bron in te zetten binnen het aanvankelijk leesproces van groep 3. Wat daarbij wel van belang is om te kijken hoe er op dit moment wordt gewerkt en of deze werkwijze ten goede komt aan het behalen van de leerlijnen binnen het aanvankelijk lezen voor de kinderen. Uiteindelijk is de vraag dan ook of de methode binnen het leesproces van de kinderen van groep 3 als bron ingezet kan worden of deze de ontwikkeling baat heeft bij de vaste structuur van de methode. 1.3 Portret van de school Bepaal je eigen koers Op DOK12 staat de leerling centraal, ze bepalen hun eigen koers. Door de kinderen medeverantwoordelijk te maken van hun eigen leerproces zijn ze betrokken bij de manier waarop ze leren. Dok12 kijkt op een andere manier naar het leren van kinderen. In de schoolgids staat de visie beschreven in verschillende punten waarin dat zichtbaar wordt: - Kwalitatief goed onderwijs bieden vanuit het vertrouwen in de ontwikkeling van kinderen. - Kinderen toerusten om een positieve individuele bijdrage te leveren aan de globaliserende wereld. - Kinderen zijn medeverantwoordelijk voor hun leer- en ontwikkelingsproces. - Verschillende dragen bij aan het leerproces van alle betrokkenen. - Verantwoordelijk voor jezelf, de ander en de omgeving. - Fouten worden gemaakt en zijn om van te leren. DOK12 is een Katholieke basisschool die gevestigd is in de nieuwbouwwijk Vathorst in Amersfoort. Het is een snelgroeiende wijk waar veel jonge gezinnen wonen die op de school afkomen. Sinds de start van het nieuwe schooljaar is de school gevestigd in het ICOON waarin er wordt gewerkt in units. Dit houdt in dat er vier basisgroepen met groep gevestigd zijn in één ruimte. Momenteel zijn dit nog drie basisgroepen i.v.m. met het leerlingenaantal, vanaf januari komt hier mogelijk een 4 de basisgroep bij. DOK12 maakt deel uit van de stichting KPOA. DOK12 is nu voor het derde jaar Academisch basisschool. Een academische basisschool houdt in dat het een basisschool is die schoolontwikkeling en innovatie verbindt met praktijkonderzoek. Op een academische basisschool werken studenten en leerkrachten samen om het onderwijs te verbeteren. Hierdoor is er sprake van schoolontwikkeling, men leert op de werkplek. Tijdens een kleine kenniskring wordt er schoolspecifiek teruggeblikt en wordt het proces bewaakt. Ook worden er plannen en doelen gesteld waar vervolgens weer mee aan de slag gegaan wordt. Het is een soort van tussenevaluatie voor het onderzoek. Aan deze kleine kenniskring nemen onder andere deel: de kartrekker, de leerkrachtonderzoekers, de begeleider vanuit Domstad en de AcBas studenten. 2 Op DOK12 werken kinderen, groepsleerkrachten, onderwijsassistenten en studenten samen in de units. De voordelen en kenmerken van het werken in units zijn: - Kinderen leren van elkaar. - Kinderen met verschillende leeftijden en verschillende talenten ontmoeten elkaar, werken samen en leren samen. - Iedereen, zowel kinderen als leerkrachten, maakt gebruik van de kwaliteiten van elkaar: deze kwaliteiten komen in een unit ten goed aan alle kinderen en kunnen zowel binnen als buiten de units worden benut. - Er is tijd en ruimte voor kinderen: als bijvoorbeeld een deel van de unit buiten aan het sporten is onder leiding van een leerkracht, is er binnen letterlijk ruimte meer ruimte en intensievere begeleiding mogelijk voor de rest van de unit Schoolgids DOK12, 5

6 Onderzoek aanvankelijk lezen groep 3 Stap 2: Onderzoeksvraag Jessica van Leth 2.1 Onderzoeksvraag Vanuit de ambitie van het team zoals beschreven staat in stap 1 hebben wij de volgende onderzoeksvraag geformuleerd. Hoe kunnen we het aanvankelijk leesproces van groep 3, contextrijk en betekenisvol aanbieden, waarbij we de materialen van de methode Veilig leren lezen inzetten, zodat de doelen door de kinderen worden behaald? Binnen mijn onderzoek is het van belang om de begrippen contextrijk onderwijs en betekenisvol leren te verduidelijken. Daarnaast is het belangrijk om de doelen duidelijk in beeld te krijgen omdat dit de uiteindelijke doelen zijn. Dit theoretisch kader is terug te vinden in bijlage 3 van dit onderzoek. 2.2 Deelvragen Hoe is de keuze voor de methode Veilig Leren Lezen gemaakt? Hoe wordt de ontwikkeling van de leerlingen m.b.t. het aanvankelijk lezen getoetst en geregistreerd? Hoe wordt er nu gewerkt met Veilig Leren Lezen? Welke materialen hebben we nu tot onze beschikking? Hoe wordt er binnen Veilig leren lezen contextrijk en betekenisvol gewerkt? Wat is de norm voor de leerlingen om uit groep 3 door te stromen naar groep 4 op DOK12? Wat houdt betekenisvol taalonderwijs in op DOK12? 2.3 Tijdsplanning onderzoek Week Wat Wie? Waar? 34 Formuleren onderzoeksvraag Anja Kamphuis en Jessica van Leth DOK Stap 1, 2 & 3 maken Jessica van Leth DOK12 36 Kleine kenniskring Docenten en studenten DOK12 37 Aanmelden leerkring Jessica van Leth DOK12/Domstad 39 Feedback Critical Friends Anja Kamphuis, Desiree Sorgedrager en Jessica van Leth 40 Interview Desiree Sorgedrager Desiree Sorgedrager en Jessica van Leth 49 Interview Toos van de Grint Toos van der Grint en Jessica van Leth 1 Kleine kenniskring; Gezamenlijke betekenisverlening Anja Kamphuis, Thyra Boeren, Desiree Sorgedrager, Monica Rensink, Toos van de Grint en Jessica van Leth DOK12 DOK12 DOK12 DOK12 2 Uitwerken stap Jessica van Leth DOK12 6 Uitwerken stap 7-8 kleine kenniskring Jessica van Leth, taalleesgroep DOK12 6

7 Onderzoek aanvankelijk lezen groep 3 Stap 3: Keuze onderzoeksinstrumenten Jessica van Leth In hoofdstuk 2 hebben we verschillende onderzoeks(deel)vragen geformuleerd. Voor het onderzoek is het van belang om goede onderzoeksinstrumenten te kiezen. Daarbij is het belangrijk om te bedenken wat je wilt weten. In dit hoofdstuk kun je lezen welke instrumenten we hebben gekozen bij de onderzoeks(deel)vragen. 3.1 Gekozen onderzoeksinstrumenten Voor het kiezen van de juiste instrumenten voor het onderzoek hebben we kort de spelregels voor het onderzoek beschreven. Deze spelregels 4 geven duidelijk weer wat een onderzoeksinstrument, tot een goed instrument maken. Je kunt ze dus zien als eisen voor je onderzoeksinstrumenten Betrouwbaarheid Kallenberg e.a. (2007) geven aan dat bij onderwijsonderzoek door leraren het van groot belang is dat het onderzoek transparant is. Transparantie betekent dat de onderzoeker, in dit geval de leraar, nauwgezet beschrijft wat hij gedaan heeft in elke fase van het onderzoek zodat iemand anders die stappen kritisch kan nalopen en kan bepalen of het onderzoek wel verantwoord is uitgevoerd. Transparantie verhoogt de betrouwbaarheid van het onderzoek. Validiteit Meten we wat we wil weten? Goed onderzoek is valide. Het moet datgene onderzoeken waarop het zich volgens de probleemstelling en de onderzoeksvragen ook richt. Validiteit gaat dus over de juistheid of correctheid van de onderzoeksgegevens. Iemand die van jouw gegevens gebruik maakt mag ervan uitgaan dat je je uiterste best hebt gedaan om valide resultaten te presenteren. (Kallenberg, 2007) Triangulatie Kallenberg e.a. beschrijft het volgende over triangulatie in het boek Ontwikkeling door onderzoek : Een manier om de validiteit van het onderzoek te verhogen, is het toepassen van triangulatie. Dat betekent dat in je onderzoek verschillende invalshoeken of benaderingen inbrengt. (Kallenberg, 2007) Tijdens het onderzoek maken we gebruik van verschillende bronnen. Niet alleen literatuuronderzoek maar ook enquêtes en interviews, voor leerkrachten, ouders en kinderen. Literatuuronderzoek Een literatuuronderzoek is onmisbaar voor een onderzoek. Tijdens een literatuuronderzoek verzamel je informatie en kun je begrippen helder maken. Ook kun je bepalen of er verschillende meningen zijn en aan de hand daarvan een eigen mening vormen. Dit literatuuronderzoek zit verweven in de stappen die we gedurende het onderzoek hebben doorlopen. Het complete theoretische kaders is verwerkt in de bijlagen in dit onderzoek. Interview/enquête Het doel van een interview is het verzamelen van informatie uit mededelingen van ondervraagde personen ter beantwoording van een vooraf geformuleerde probleemstelling. Deze informatie kun je meer of minder gestructureerd verzamelen. Het verschil tussen een interview en een enquête is gradueel, een enquête heeft vaak een strakkere vorm. (Baarda, 1996) 5 4 Kallenberg, T. (2007). Ontwikkeling door onderzoek. Utrecht/Zutphen: ThiemeMeulenhoof. 5 Baarda, D. (1996). Basisboek voor kwalitatief onderzoek. Groningen: Noordhoff B.V. 7

8 De vragen voor het interview zullen geformuleerd worden aan de hand van de deelvraag en toepasselijk informatie vanuit het literatuuronderzoek. Voor dit onderzoek kiezen we ervoor om zowel een semigestructureerd interview als een elite-interview af te nemen. Semi-gestructureerd interview een deel van de vragen is vooraf vastgesteld, zodat je zeker weet dat ze in het interview aan de orde komen. Daarnaast blijft er voldoende ruimte over om eigen ervaringen en meningen te vertellen. (Kallenberg, 2007) Elite-interview We spreken van een elite-interview als er een speciaal type respondenten in een onderzoek worden betrokken, invloedrijke, vooraanstaande en goed geïnformeerde personen in een organisatie. Deze personen worden geselecteerd vanwege deskundigheid op gebieden die van belang zijn voor het onderzoek (sleutelinformant). (Baarda, 1996) Casestudy Voor het onderzoek is het ook van belang om een casestudy uit te voeren, omdat de onderzoeksvraag nauw verbonden is met de directe praktijk van het leesonderwijs. Om het leesonderwijs anders vorm te gaan geven is het belangrijk dat er een duidelijk beeld is over hoe we het onderwijs nu inrichten en welke hulpmiddelen we daarbij gebruiken. Naar aanleiding van het volledige onderzoek zal er mogelijk een nieuwe casestudy ontstaan over het hoe en wat m.b.t. het herinrichten van de leeromgeving. 3.2 Onderzoeksinstrumenten gekoppeld aan de deelvragen Deelvraag Instrument(en) Hoe is de keuze voor de methode Veilig Leren Lezen Interview gemaakt? Hoe wordt de ontwikkeling van de leerlingen m.b.t. Interview het aanvankelijk lezen getoetst en geregistreerd? Hoe wordt er nu gewerkt met Veilig Leren Lezen? Casestudy, leerling-enquête Welke materialen hebben we nu tot onze Casestudy beschikking? Hoe wordt er binnen Veilig leren lezen contextrijk en Casestudy betekenisvol gewerkt? Wat is de norm voor de leerlingen om uit groep 3 door Interview te stromen naar groep 4 op DOK12? Wat houdt betekenisvol taalonderwijs in op DOK12? Enquête Interview - Hoe is de keuze voor de methode Veilig Leren Lezen gemaakt? Wij kiezen bij deze deelvraag voor een elite-interview dat semi-gestructureerd is, in 2008 is de keuze gemaakt om V.L.L. aan te schaffen als leesmethode op DOK12. In een interview met Desiree Sorgedrager willen we te weten komen waarom de keuze op V.L.L. is gevallen. Welke voordelen zitten er aan de methode en wordt er nu optimaal gewerkt met de methode? - Hoe wordt de ontwikkeling van de leerlingen m.b.t. het aanvankelijk lezen getoetst en geregistreerd? Wij kiezen bij deze deelvraag voor een semi-gestructureerd interview, in het interview met Desiree willen wij te weten komen hoe wij als team de toetsing van de doelen voor ons zien. - Wat is de norm voor de leerlingen om uit groep 3 door te stromen naar groep 4 op DOK12? Wij kiezen bij deze deelvraag voor een semi-gestructureerd interview, in het met de zorgspecialist Toos van der Grint willen wij te weten komen welke norm DOK12 hanteert om leerlingen over te laten gaan van groep 3 naar groep 4. Hoe wordt een doorgaande lijn gerealiseerd? Casestudy - Hoe wordt er nu gewerkt met Veilig Leren Lezen? Wij kiezen bij deze deelvraag voor een casestudy, omdat het gaat om de directe praktijk van het leesonderwijs in groep 3 nu. Om te bepalen hoe we het leesonderwijs, mogelijk, anders in kunnen richten is het van belang om te bepalen hoe we nu werken. - Welke materialen hebben we nu tot onze beschikking? 8

9 Wij kiezen bij deze deelvraag voor een casestudy, op het moment dat we de leeromgeving van de leerlingen anders willen gaan inrichten is het ook van belang dat we de (verwerkings-)materialen anders gaan inzetten. Hiervoor is het wel van belang dat wij als leerkracht een duidelijk beeld hebben van de materialen die we nu tot onze beschikking hebben. - Welke materialen kunnen we inzetten bij het behalen van de (kern)doelen in groep 3? Wij kiezen bij deze deelvraag voor een casestudy, vanuit de theorie, de interviews en de casestudy s zullen we als instructieteam moeten gaan kijken hoe we de materialen in gaan zetten om bepaalde doelen te behalen. De uitwerking van deze deelvraag zal terug te lezen zijn in stap 7; actie ondernemen mits de consequenties voor het team duidelijk zijn en wel aan de voorwaarde kunnen voldoen om de leeromgeving anders in te richten. Enquête - Wat houdt betekenisvol taalonderwijs in op DOK12? Wij kiezen bij deze deelvraag voor een enquête, binnen de werkgroep taal wil ik te weten komen wat de collega s verstaan onder betekenisvol taal onderwijs. - Hoe wordt er nu gewerkt met Veilig Leren Lezen? Wij kiezen bij deze deelvraag ook voor een enquête, bij de leerlingen van groep 3 gaan wij een enquête afnemen over hoe zij nu aankijken tegen de leesinstructies. Hoe vinden zij het en kunnen ze goed zelfstandig aan het werk. 9

10 Onderzoek aanvankelijk lezen groep 3 Stap 4: Data verzamelen Jessica van Leth Na het plaatsen van de instrumenten bij de desbetreffende onderzoeks(deel)vragen, zijn we aan het werk gegaan met het verzamelen van de data. In dit hoofdstuk kan je lezen wat de verschillende instrumenten ons aan informatie hebben opgeleverd. De data die wij gedurende het onderzoek hebben verzameld hebben we verdeeld over de instrumenten die we in stap 3 hebben verwoord. Hierdoor is er een duidelijke structuur in informatie waardoor ik de literatuur, interviews en casestudy s makkelijk aan elkaar kan koppelen in stap Gegevens uit de interviews 1. Waarom is de keuze voor de methode Veilig Leren Lezen gemaakt? 2. Hoe worden de (kern)doelen gemeten? 3. Wat is de norm voor de leerlingen om uit groep 3 door te stromen naar groep 4 op DOK12? 4.2 Gegevens uit de casestudy s 4. Hoe wordt er nu gewerkt met Veilig Leren Lezen? 5. Welke materialen hebben we nu tot onze beschikking? 4.3 Gegevens uit de enquêtes 6. Hoe wordt er nu gewerkt met Veilig Leren Lezen? 7. Wat houdt betekenisvol taalonderwijs in op DOK12? 4.1 gegevens uit de interviews 1. Waarom is de keuze voor de methode Veilig Leren Lezen gemaakt? We hebben gekozen voor veilig leren lezen op basis van de hoeveelheid aan materialen, het heeft veruit de meeste differentiatie mogelijkheden, dat weer tegemoet komt aan de behoeftes van de leerlingen. Bij de start hadden we nog maar een klein team en moesten we dus gebruik maken van elkaars ervaring, ik had de meeste ervaring in groep 3. We hebben niet heel direct gekeken naar wat de middenbouw deed en of zij het er ook mee eens waren. We hebben meer gekeken naar past het in het onderwijsconcept. Een uitgangspunt van ons is natuurlijk dat de methode niet het doel is maar de leidraad, daarom is een doorgaande lijn ook minder belangrijk. 2. Hoe worden deze (kern)doelen gemeten? Iedere kern wordt afgesloten met een één-minuutleestoets de veilig en vlot toets. Kinderen lezen dan woordjes bestaande uit letters die ze hebben geleerd in die kern. Op het moment dat kinderen uitvallen, en dan bedoel ik dat ze twijfelachtig of onvoldoende scoren, dan nemen we de controle toets af uit het leesboekje. Deze geeft een beeld waar de hiaten zitten in de leesontwikkeling. Dit kan zijn door letterkennis, spellend lezen of radend lezen en hoe kunnen we deze kinderen verder helpen. Daarnaast heb je ook nog de controle taken in het werkboekje. Ook heb je nog 4 grote signaleringen per jaar (herfst, winter, lente en zomer). De toetsgegevens worden gebruikt in het zorgoverleg met de zorgcoördinator als een stukje informatie. Het is natuurlijk ook een manier om de onderwijsbehoefte vast te stellen, waar moet we het aankomende blok extra aandacht aan besteden. Wat is de norm voor de leerlingen om uit groep 3 door te stromen naar groep 4 op DOK12? CITO hanteert de norm AVI E3 voldoende, dit houdt in dat de leerling het AVI niveau voldoende beheerst. Daarnaast wordt er gekeken naar de DLE score van een leerling, die minimaal op 10 moet liggen. Dit is ook de norm waar naartoe wordt gewerkt met Veilig Leren Lezen. Op dit moment hebben we op DOK12 nog geen persoonlijk vastgelegde norm voor de overgang van groep 3 naar groep 4, natuurlijk streven we naar de norm volgens CITO. Op het moment dat een kind hier niet aanvoldoet op het gebied van lezen wordt er gekeken naar de verdere ontwikkeling van het kind. Het gaat bij de overgang naar groep 4 natuurlijk niet alleen om lezen, maar rekenen en de sociaal-emotionele ontwikkeling van een kind zijn ook belangrijk. Daarnaast kijken we ook 10

11 naar de lichamelijke ontwikkeling, is het een grote leerling of is het nog een ukkepuk, de leerling moet natuurlijk wel passen in groep 4. Je kijkt dus naar het totale kind en dat je zegt met taal/lezen is het nog niet helemaal niet op niveau maar op rekenen wel of juist andersom. Rekenen is nog niet op niveau, maar met taal/lezen helemaal top, we laten hem naar groep 4 gaan. 4.2 gegeven uit de casestudy s 3. Hoe wordt er nu gewerkt met Veilig Leren Lezen? De leeromgeving: De verschillende kernen worden geïntroduceerd met het ankerverhaal uit de handleiding. In de taalhoek worden de wandplaten en letters op de letterlijn gehangen die passen bij de kern. De kopieerbladen van feestneus worden voor de kern gekopieerd en klaar gelegd in de leeskast. Het computerprogramma wordt aangepast naar de huidige kern. De wandplaten van de voorafgaande kern blijven ook zichtbaar voor de leerlingen, de eerdere kernen worden eraf gehaald. Bijvoorbeeld we werken in kern 4 dan zijn de wandplaten van kern 3 en 4 zichtbaar voor de kinderen, de wandplaten van kern 1 en 2 zijn niet meer zichtbaar. Doordat we in de praktijk werken met 2 leesgroepen die verschillen in de kern waarin ze werken hangen er dus vier kernen aan wandplaten op het raam. De instructies: Zoals ik hier boven al even kort heb benoemd werken we met 2 leesgroepen. Leesgroep A is aan het begin van het schooljaar begonnen met het leesproces. Leesgroep B is in februari van vorig schooljaar begonnen met het leesproces. De leerlingen in beide leesgroepen zijn leerlingen uit groep 3, dit houdt in dat de leerlingen uit leesgroep B bij de start van het leesproces nog in groep 2 zaten. Beide leesgroepen krijgen iedere dag leesinstructie van maximaal 2 leerkrachten. Deze instructie duurt maximaal 20 minuten, in deze instructie worden nieuwe woorden aangeboden en wordt aandacht besteed aan het flitsen van letters. Tijdens de instructies wordt gebruik gemaakt van de leerkracht assistent van veilig leren lezen, dit is een programma voor op het digibord waarbij de leerkracht zowel visueel als auditief ondersteund wordt bij het aanleren van de elementaire leeshandelingen. Het zelfstandig verwerken: Beide leesgroepen werken na de instructie zelfstandig aan de taken die horen bij iedere dag uit de methode. Dit doen ze aan de hand van een eigen weektaak die vanaf kern 5 wordt geïntroduceerd. Na het verwerken van de oefenstof in het werkboekje mogen de kinderen zelfstandig aan de slag met het keuze werk uit de leeskast of op de computer. Tijdens het zelfstandig werken, loopt de leerkracht in de gehele leeszone en begeleidt hier de leesgroepjes, maar ook de andere leerlingen die hier aan het werk zijn. 11

12 De toetsing: Iedere kern wordt afgesloten met een één-minuutleestoets de veilig en vlot toets. Kinderen lezen dan woordjes bestaande uit letters die ze hebben geleerd in die kern. Op het moment dat kinderen uitvallen, dan nemen we de controle toets af uit het leesboekje. Dit geeft een beeld waar de hiaten zitten in de leesontwikkeling. Dit kan zijn door letterkennis, spellend lezen of radend lezen en hoe kunnen we deze kinderen verder helpen. Daarnaast heb je ook nog de controle taken in het werkboekje. Ook heb je nog vier grote signaleringen per jaar (herfst, winter, lente en zomer). 4. Welke materialen hebben we nu tot onze beschikking? Materialen Aanwezig Opmerkingen Basis materialen Ankermateriaal X Leesboekje maan X Werkboekje maan X Reuze werkbladen - Instructiekalender - Wandplaten X Structureerstroken X Letterlijn X Klik-klakboekje X Ringboekje maan X Veilig en vlot X Woordendoos X Letterdoos X Extra materiaal Computerprogramma X Leesboekje zon X Niet in gebruik Werkboekje zon X Niet in gebruik Lettermuur X Niet in gebruik Klik-klak knieboek - Ringboekje raket X Letterzetter X Feestneus X Speelleesset - Stempeldoos - TipTop X Kopieerbladen veilig in stapjes - Tijdschrift maan-roos-vis - 12

13 Kinderboeken X Planbord veilig leren lezen - Toetssite X Leerkracht assistent X 4.3 gegevens uit de enquêtes 5. Hoe wordt er nu gewerkt met Veilig Leren Lezen? Bij de leerlingen van groep 3 hebben we een enquête afgenomen over hoe zij nu aankijken tegen de leesinstructies. Hoe vinden zij het en kunnen ze goed zelfstandig aan het werk. Hieronder kun je de uitslag van de enquête bekijken die we af hebben genomen bij groep % staat gelijk aan 17 leerlingen. 6. Wat houdt betekenisvol taalonderwijs in op DOK12? Taalonderwijs waar kinderen eigen inbreng hebben, hebben een autonomie in het lezen en schrijven van teksten. kinderen worden betrokken bij het taal en leesproces. Ze zijn bezig met zinvolle teksten maken 13

14 (verhalende en informatieve).ze zijn bezig met wat zich in de werkelijkheid afspeelt (concrete ervaringen hebben een reële plaats), er moet inhoudelijke samenhang zijn tussen spreken, luisteren schrijven en lezen. Alle activiteiten zijn gericht op functioneel oefenen. Natuurlijk moeten bepaalde onderdelen ook (zinsontleding, opbouw van tekst) maar ook dat kan via voor kinderen leuke onderwerpen.. Ideaal zou zijn als de taallessen volledig afgestemd zijn op het onderwerp van het kernconcept, dan versterkt het een het ander. Echter, dat is een zeer intensief werkje! Wat zijn voor kenmerken van betekenisvol taalonderwijs? Leerrijke omgeving. Overal terug laten komen waar ze mee bezig zijn. Koppelen aan reken, schrijf, muzikale en knutselactiviteiten. Er wordt een betekenisvolle en contextrijke omgeving gecreëerd waardoor kinderen de zin van het lezen en schrijven letterlijk ervaren. Het schrijven van verhalen, het maken en lezen van teksten. Inclusief het juist spellen. 1. onderwerpen die de kinderen aanspreken 2. onderwerpen die aansluiten bij het kernconcept 3. afwisseling van activiteiten (boek, schrift, werkschrift, spreken, luisteren, lezen, tekenen enzovoort) 4. afwisseling van samenwerken en individueel. 5. mogelijkheid om dieper op een onderwerp in te gaan voor kinderen die dat willen en kunnen 6. mogelijkheid tot differentiatie: voor leerlingen die moeite hebben met taal een minimumprogramma. 7. leerlingen bepalen tot op zekere hoogte aan welke taalonderdelen ze meer of minder aandacht besteden. Ze moeten wel laten zien in een toets dat de onderdelen beheersen. Hoe hangen deze kenmerken samen met de visie op leren van DOK12? ad 4: Samenwerken & samen leren: ontdekkend leren is een groepsproces, leren doe je ook van en met elkaar. ad 5, 6 en 7: (Mede)verantwoordelijkheid: het kind geeft de richting aan:bepaalt de koers! Kinderen werken en leren op DOK12 naar eigen belangstelling en tempo. Niet alle kinderen doen hetzelfde: het kind staat centraal in zijn eigen leerproces. Verschillen dragen bij aan het leerproces van alle betrokkenen. Op DOK12 willen we kinderen leerstof aanbieden in een betekenisvolle en contextrijke omgeving. Dit sluit naadloos aan. Ik denk wel dat het belangrijk is om de methode (nog) niet los te laten. Maar moet wel meer als bron gebruikt gaan worden. Hieronder kun je de uitslag van de enquête bekijken die we af hebben genomen bij de werkgroep taal lezen. 100% staat gelijk aan 3 leerkrachten. De enquête had een schaalverdeling van 1= mee oneens tot 5= mee eens. 14

15 Wat heb je op dit moment nodig om de leeromgeving en instructiemomenten betekenisvol in te richten? Tijd: als je de leeromgeving betekenisvol wilt inrichten heb je tijd nodig om hierover te denken, praten en het vervolgens uit te voeren. Geld: om materialen te kopen zodat kinderen uit meer boeken, spellen, werkbladen, games, enzovoort kunnen kiezen. Handen: extra handen om instructies op de verschillende niveaus te kunnen geven. 15

16 Onderzoek aanvankelijk lezen groep 3 Stap 5: Gezamenlijke betekenisverlening Jessica van Leth In stap 4 heb je kunnen lezen welke onderzoeksresultaten we behaald hebben op DOK12, voor het team is het van belang dat deze resultaten samen besproken worden zodat er een gezamenlijke betekenisverlening uit voort komt. In deze stap beschrijf ik hoe ik de presentatie heb vorm gegeven en hoe het proces vervolgens is verlopen. 5.1 Presentatie van de onderzoeksresultaten Aan het eind van stap 4 hebben we met de werkgroepen lezen en taal betekenis verleend aan de onderzoeksresultaten. Deze onderzoeksresultaten heb ik samengevat in een presentatie voor de werkgroep. Voorafgaande aan de vergadering heb ik er wel voor gekozen om mijn onderzoeksverslag te mailen naar de collega s. Een aantal collega s wilde graag het volledige verslag inzien om op de juiste manier feedback te geven en van te voren ook alvast na te denken over mogelijke acties. Tijdens deze presentatie heb ik er eerst voor gekozen om de collega s te informeren over de behaalde resultaten aan de hand van een presentatie. Ik heb hiervoor gekozen omdat ik de gebruikte theorie en de behaalde resultaten nog niet eerder had besproken met de collega s, ik heb dus bewust gekozen om een passieve werkvorm te gebruiken. Op deze manier heb ik ervoor gezorgd dat alle leerkracht vanaf hetzelfde startpunt met elkaar zijn gegaan. Hierdoor wordt het gesprek op het juiste niveau gehouden en wordt de kans op miscommunicatie kleiner. Screenshot van de presentatie 5.2 Conclusies vanuit het onderzoek Tijdens het gezamenlijk betekenis verlenen hebben we het ook gehad over de conclusie vanuit de verzamelde gegevens. Wat betekenen deze gegevens nu voor ons en de directe onderwijspraktijk. Deze conclusies hebben we hieronder kort beschreven. In stap 6 gaan we vanuit de conclusies een plan van aanpak schrijven en zullen we ook dieper in gaan op de, hieronder geformuleerde, conclusies. 16

17 Onder betekenisvol taalonderwijs verstaat het team van DOK12; aansluiten bij de onderwijsbehoeftes van de leerlingen. Daarnaast het integreren van taalonderwijs in de kernconcepten. Vanuit de leerling enquête blijkt dat onze leerlingen uit groep 3 tevreden zijn over de huidige vorm van ons taalonderwijs, ze vinden de instructies interessant en hebben voldoende materialen tot hun beschikking. Wat de kinderen wel misten isvoldoende uitdaging, er zijn een aantal die graag uitdagende opdrachten zouden willen doen, omdat zij de basisstof goed beheersen. Uit de leerkrachten enquête blijkt dat wij als leerkrachten graag meer uit het taalonderwijs zouden willen halen. Dit zien we dan vooral in het combineren van het taalonderwijs met de kernconcepten. De kaders voor de overgang naar groep 4 zijn nu helder geformuleerd, het is voor de leerkrachten van groep 3 en 4 nu duidelijk waar de leerlingen aan moeten voldoen als ze over willen gaan. Er wordt direct verder gekeken naar hoe we dit in de praktijk gaan implementeren. Wat gebeurt er als de leerlingen in juni de doelen niet hebben behaald en wat als ze de doelen al eerder bereiken? Vanaf volgend jaar zal DOK12 gaan werken met de groepen en 3-4-5, door deze andere vorm van onderwijs is het dus mogelijk om leerlingen langer mee te laten draaien in het aanvankelijk taalonderwijs of juist eerder deel te laten nemen aan de instructies van groep 4. Hierbij is het wel van belang dat de norm E3 leesniveau wordt behaald, de leerlingen in groep 4 moeten namelijk veel opdrachten zelf lezen en dit is allemaal geschreven op E3 niveau of hoger. Hoe de kinderen doorstromen van groep naar kunnen we koppelen aan de fases binnen het aanvankelijk leesproces. Op het moment dat de leerlingen beginnen aan fase 2 van het aanvankelijk leesproces, kennen ze alle letters en gaan over op de spellingsregels. De materialen die we in huis hebben bieden ons genoeg mogelijkheden om goed te differentiëren, we merken echter in de praktijk dat de leerlingen niet goed voor ogen hebben wat ze precies kunnen pakken uit de kast en wat goed aansluit op hun niveau. We moeten dus kijken naar een mogelijkheid om de leeskast anders inrichten en de leerlingen bekent te maken met de verschillende activiteiten die ze kunnen doen als ze klaar zijn met de leerstof. 17

18 Onderzoek aanvankelijk lezen groep 3 Stap 6: Consequenties vastleggen Jessica van Leth Vanuit het betekenis verlenen aan de onderzoeksresultaten zijn we gaan kijken welke consequenties dit heeft voor ons als team. Wat moet wij veranderen in de leeromgeving, in ons leerkracht gedrag om de leeromgeving van de leerlingen betekenisvoller te maken. 6.1 welke consequenties verbinden wij als team aan deze resultaten De onderzoeksresultaten geven twee directe consequenties weer met betrekking tot onze onderwijs praktijk. Deze twee consequenties hebben te maken met zowel de inrichting van de directe onderwijsleeromgeving voor de kinderen, maar ook voor de invulling van onze visie in de dagelijkse praktijk. Per vastgestelde consequentie hebben we bepaald wat dit concreet voor ons gedrag gaat inhouden. Dit staat hieronder beschreven: 1. De taal/leesgroep zal de komende maanden een opzet gaan schrijven voor de inrichting van de nieuwe basisgroepen volgend jaar. Op het moment dat ervoor wordt gekozen om de fases van het aanvankelijk leesproces worden aangehouden om de leerlingen door te laten stromen, vraagt het van ons als leerkrachten om goed te kijken naar het inrichten van de instructies voor de leerling. De overgang van fase 1 naar fase 2 zit ongeveer rond kern 7 van Veilig Leren Lezen, de kinderen zijn dan dus nog wel instructie gebonden voor deze methoden. 2. Het materiaal dat we nu tot onze beschikking hebben moeten we goed gaan bekijken. Wat vragen deze materialen van de kinderen en hoe kunnen we de leerlingen hier zelfstandig mee laten werken. Dit vraagt om bepaalde instructies voor het gebruik van het materiaal en daarnaast ook een goed organisatie van de materialen, het moet toegankelijk zijn voor de leerlingen. 3. Voor het integreren van het leesproces binnen de kernconcepten hebben we voornamelijk inspiratie nodig. Binnen het netwerk van scholen dat werkt met de kernconcepten zit ook een school die het taalonderwijs hiermee heeft geïntegreerd. Deze school kunnen we benaderen om te kijken hoe zij dit hebben georganiseerd. 6.2 Wat gaan wij concreet doen De bovengenoemde consequenties gaan we beiden verwerken in onze onderwijspraktijk. De komende maanden gaat de taal/leesgroep een conceptplan opstellen over de inrichting van de nieuwe basisgroepen. Wat betreft heb herinrichten van de materialen gaan we gaan we direct aan de gang met het reorganiseren van onze materialen en zullen we de leerlingen gaan instrueren over de materialen die ze kunnen gebruiken. Dit zullen we gaan verwerken in de instructies die al gepland staan voor de leerlingen van groep 3. Als we kijken naar de resultaten van de huidige groep 3 zien we dat deze nog niet voldoende op niveau zijn om door te gaan naar fase 2 van het aanvankelijk leesproces. We hebben daarom ook de keuze gemaakt om met deze leerlingen intensief te gaan oefenen op de verschillende doelen. Hierdoor willen we leesproblemen in groep 4 indammen. De huidige groep 2 geeft aan dat ze uitdaging willen op het gebied van lezen, we gaan hier dan ook gericht mee aan de gang door hen iedere week een verplichte taak te geven op het gebied van taal. Deze groep zal dus al voor de zomer worden geprikkeld met de rijke ontwikkelingsmaterialen op het gebied van taal die we in de unit hebben. 18

19 Onderzoek aanvankelijk lezen groep 3 Stap 7: Actie ondernemen Jessica van Leth De consequenties zijn vastgesteld en we hebben duidelijk geformuleerd wat onze acties hierop zullen zijn. In dit hoofdstuk kun je lezen wat het plan van aanpak is voor het uitvoeren van deze acties. 7.1 welke acties komen er voort uit de gestelde consequenties In stap 6 hebben we de onderstaande acties geformuleerd die wij gaan uitvoeren: 1. Conceptplan schrijven voor de inrichting van de basisgroepen van volgend jaar Kinderen van de huidige groep 3 extra begeleiden voor het behalen van de doelen. 3. Kinderen van de huidige groep 2 prikkelen en instrueren bij de beginnende geletterdheid. 4. Materialen toegankelijker maken voor de leerlingen. 5. Taal integreren in de kernconcepten. 7.2 Actie plan Kinderen van de huidige groep 3 extra begeleiden voor het behalen van de doelen Wat Wie Wanneer Toetsen analyseren en groepsplan opstellen voor het behalen van de doelen van M3 Dagelijks computer gebruiken voor inoefenen Anja en Thyra Week 7 Leerlingen Boek verslagje maken a.d.h.v. een gelezen boek Leerlingen Iedere donderdag Verlengde instructies voor het automatiseren van letter Anja en Thyra Iedere dag Kinderen van de huidige groep 2 prikkelen en instrueren bij de beginnende geletterdheid Wat Wie Wanneer Onderdelen vanuit de beginnende geletterdheid aanbieden in instructies. Thyra Taalinstructies voor groep 2 op maandag, dinsdag, woensdag en vrijdag Vaste taken a.d.h.v. instructieplan Thyra Iedere week middels de laatjes Letter- en woordenmuur a.d.h.v. het kernconcept Kijken naar de methode Onderbouwd van Heutink Kijken naar het klankkastje Alle onderbouwleerkrachten Desiree en onderbouwteam Anja en onderbouwteam Ieder kernconcept, de muur groeit gedurende het kernconcept 6 Ruwe opzet als bijlage 19

20 Onderzoek aanvankelijk lezen groep 3 Stap 8: Evaluatie Jessica van Leth Het onderzoek is na het schrijven van de acties afgerond natuurlijk gaat het in de praktijk nog door met het uitvoeren van de geplande acties. Het team van DOK12 en op dit moment voornamelijk het onderbouw team zal hier de komende tijd hard mee aan de slag gaan. 8.1 Evaluatie van het proces en product Het team van DOK12 is vanaf het eerste moment nauw betrokken geweest bij het onderzoek en waren ook steeds nieuwsgierig naar de uitkomsten van de verschillende instrumenten. Vanaf het betekenis verlenen is het team echt in beweging gekomen met het opzetten van een nieuw protocol voor de overgang van groep 3 naar groep 4. Daarnaast zijn ze in de onderbouw al aan het werk gegaan met het opstellen van een instructieplan voor groep 2 en het analyseren van de gemaakte toetsen die horen bij de wintersignalering. Dit wordt gedaan om te kijken hoe onze huidige groep 3 in hun ontwikkeling zit. Tijdens de vergadering, waarin we gingen betekenisverlenen, merkte ik dat de teamleden betrokken waren bij de presentatie. Dit kon ik merken doordat ze kritisch waren op de teksten die ik had geschreven, daarnaast begonnen de leerkracht na de presentatie al snel met het interpreteren van de gegevens. Na de presentatie ben ik met de collega s kritisch gaan kijken naar de inhoud, door dit gesprek heb ik onderzoeksresultaten aankunnen scherpen en hebben we het helder gemaakt voor de betrokken leerkracht. Ik merkte hierbij dat de leerkrachten zich eigenaar van het onderzoek voelden, we moeten namelijk samen onze kaders helder stellen en het moet voor iedereen begrijpbaar zijn. Tijdens de laatste kenniskring zijn we concreet met elkaar aan het werk gegaan met het opstellen van de actieplannen. Het enthousiasme van de teamleden lag opnieuw hoog en er zijn mooie plannen ontstaan. Toen we aan het eind weer met het hele team bij elkaar kwamen om terug te koppelen was de rest ook enthousiast. De leerkrachten van groep 4 waren vooral blij dat er direct al interventies worden gepleegd op de huidige groep 3, om mogelijke leesproblemen in te perken. Toen ik de kenniskring afsloot met de mededeling dat mijn onderzoek hierbij afgerond was, kreeg ik van het team een groot applaus. 20

Informatie Groep 3 2014 2015 leerkrachten: Annette van de Vossenberg

Informatie Groep 3 2014 2015 leerkrachten: Annette van de Vossenberg Informatie Groep 3 2014 2015 leerkrachten: Annette van de Vossenberg op donderdag Marie- José Beek op maandag, dinsdag, woensdag en vrijdag Algemene zaken De deur staat altijd open voor vragen en / of

Nadere informatie

De letters die zijn aangeboden hangen op het bord of aan de letterlijn.

De letters die zijn aangeboden hangen op het bord of aan de letterlijn. Algemene zaken De deur staat altijd open voor vragen en / of opmerkingen. Toilet: de kinderen mogen tijdens de werktijd naar het toilet, tijdens instructie / kring niet. Wilt u erop letten dat de kinderen

Nadere informatie

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers

Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Jong geleerd. Beatrijs Brand en Saskia Snikkers Programma Kennismaken Presentatie Jong geleerd Warming-up Pauze Praktische oefening Afsluiting Jong geleerd over het belang van actieve stimulering van ontluikende

Nadere informatie

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling:

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling: R.K. Daltonschool De Driesprong Taal- leesprotocol groep 1 8, versie 01-08-2011 Dit protocol is onze vertaling van het Dyslexieprotocol naar onze schoolsituatie. De taal- leesontwikkeling van de wordt

Nadere informatie

Voorwoord. Letters uitspreken zoals de leerkracht dat doet.

Voorwoord. Letters uitspreken zoals de leerkracht dat doet. Voorwoord In groep 3 leert uw kind lezen en schrijven. Uw kind begint niet vanaf nul, want tegenwoordig wordt in groep 1 en 2 al veel gedaan aan voorbereiding. Sommige leren als kleuter al lezen en schrijven.

Nadere informatie

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8 onderwijs en zorgarrrangement op De Wilgen uitgevoerd door meetinstrumenten Zorgniveau 1 = basisarrangenment Zorgniveau 1 Leerkracht Methodegebonden Gestructureerde stimulering van beginnende geletterdheid

Nadere informatie

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Annemarie Vink avink@hetabc.nl Dianne Roerdink droerdink@hetabc.nl Technisch lezen 8-10-2014 www.hetabc.nl 2 Programma

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Groep 1 en 2 Periode: Toetsen: Bij uitslag: Inzetten op: Materialen/ methode: Hele jaar kleutersignaleringslijst Kleuterplein Zorgen om leesmotivatie. november gr. 2 gr. 2 gr.2 gr.2 Geletterdheid (hierin

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording TULE - NEDERLANDS KERNDOEL 4 - TECHNISCH LEZEN 82 TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen Kerndoel 4 - Technisch lezen Bij kerndoel 4 - De leestechniek. Toelichting en verantwoording

Nadere informatie

Informatie. vakgebieden. Groep 3

Informatie. vakgebieden. Groep 3 Informatie vakgebieden Groep 3 Rekenen en wiskunde Gehanteerde methode: Wereld in getallen. Sinds een aantal jaren rekenen we met de nieuwe methode: De wereld in getallen. De inhoud van een rekenles bestaat

Nadere informatie

Aanvankelijk en voortgezet technisch lezen. Werkconferentie 24 september 2014 Ebelien Nieman. info@niemantaal.nl www.niemantaal.nl

Aanvankelijk en voortgezet technisch lezen. Werkconferentie 24 september 2014 Ebelien Nieman. info@niemantaal.nl www.niemantaal.nl Aanvankelijk en voortgezet technisch lezen Werkconferentie 24 september 2014 Ebelien Nieman info@niemantaal.nl www.niemantaal.nl Doel Aan de slag met je eigen leespraktijk didactiek informatie leerlijnen

Nadere informatie

veilig leren Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak b/d-probleem lezen Auteur: Susan van der Linden Stap 1

veilig leren Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak b/d-probleem lezen Auteur: Susan van der Linden Stap 1 veilig leren lezen Letterkennis Aanpak b/d-probleem Auteur: Susan van der Linden De letters b en d zijn voor veel kinderen een bron van verwarring. Dit komt door hun gelijke vorm. Toch kunt u dit probleem

Nadere informatie

Het systematisch volgen van leerlingen

Het systematisch volgen van leerlingen Het systematisch volgen van leerlingen uteurs: Rosemarie Irausquin en Susan van der Linden Het systematisch volgen van de leesontwikkeling van leerlingen is essentieel om tijdig problemen bij het leren

Nadere informatie

Informatieavond groep 2/3

Informatieavond groep 2/3 Informatieavond groep 2/3 Programma Even voorstellen Een schooldag in groep 2 Materialen Werkwijze Pravoo- en cito-leerlingvolgsysteem Vragen over groep 2? Groep 2-3, hoe gaat dat in de praktijk? Groep

Nadere informatie

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 Groep 7 en 8 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 85-95 % van de leerlingen beheerst AVI-plus 90% beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot woorden en zinnen leerlingen richten

Nadere informatie

Respect. (zelf)vertrouwen. Openheid. Onderzoek waardeontwikkeling. Acceptatie. Verantwoordelijkheid. Samenwerking. Kennis. Ontwikkeling.

Respect. (zelf)vertrouwen. Openheid. Onderzoek waardeontwikkeling. Acceptatie. Verantwoordelijkheid. Samenwerking. Kennis. Ontwikkeling. Onderzoek waardeontwikkeling Kwaliteit Acceptatie (zelf)vertrouwen Leergierigheid Kennis Creativiteit Respect Verantwoordelijkheid Ontwikkeling Samenwerking Ondernemingszin Openheid Naam: Maartje van Middelaar

Nadere informatie

Format groepsplan. HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving AANPAK METHODIEK. Automatiseren Modelen. Automatiseren Modelen Begeleid inoefenen

Format groepsplan. HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving AANPAK METHODIEK. Automatiseren Modelen. Automatiseren Modelen Begeleid inoefenen Format groepsplan Groep namen WAT wil ik bereiken? WAT bied ik aan om dit doel te bereiken? HOE bied ik dit aan? -instructie -leeromgeving HOEveel tijd? Zelfstandig of met de leerkracht? HOE volg ik de

Nadere informatie

Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen?

Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen? Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen? In groep 5-6 nemen kinderen steeds vaker werk mee naar huis. Vaak vinden kinderen het leuk om thuis aan schooldingen

Nadere informatie

Als het leren lezen niet zo soepel gaat

Als het leren lezen niet zo soepel gaat Als het leren lezen niet zo soepel gaat In de onderbouw leert een kind de eerste beginselen van het lezen. Wij letten bij het aanleren van de letters gelijk al op de signalen van leesproblemen. Het aanleren

Nadere informatie

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5 Mariët Förrer November - februari Doelen en accenten per groep Rol van intern begeleider / taalcoördinator IB en TC ook in deze periode Bewaken

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Beginnende geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 4 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 Doel: Doel van ons dyslexieprotocol is een zo goed mogelijke begeleiding van leerlingen met (dreigende) leesproblemen.

Nadere informatie

KINDEREN DIE MEER KUNNEN

KINDEREN DIE MEER KUNNEN KINDEREN DIE MEER KUNNEN INLEIDING Op de IJwegschool staat het kind centraal. Het onderwijs wordt aangepast aan het kind en niet andersom. Doordat de leerkrachten handelingsgericht werken waarbij de onderwijsbehoeften

Nadere informatie

Leesonderwijs en dyslexie in het PO, het SBO en het VO. Betsy Ooms

Leesonderwijs en dyslexie in het PO, het SBO en het VO. Betsy Ooms Leesonderwijs en dyslexie in het PO, het SBO en het VO Betsy Ooms Opzet Doel leesonderwijs (en spellingonderwijs) Doorgaande lijn Kenmerken goed leesonderwijs Extra aandacht voor monitoring, als belangrijk

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

Is leren lezen moeilijk?

Is leren lezen moeilijk? Is leren lezen moeilijk? Ouderavond met digibord Auteurs: Angela Schelfhout, Wilma Stegeman en Susan van der Linden Om de ouders te laten ervaren hoe moeilijk het is om te leren lezen, geeft u ze een leesinstructie

Nadere informatie

Openbare basisschool De Drentse Hoek

Openbare basisschool De Drentse Hoek Aan de ouder(s)/verzorger(s) van de leerlingen van groep 3a. Den Haag, 8 september 2014 Beste ouder(s)/verzorger(s), Hartelijk welkom in groep 3! In deze brief wil ik u graag iets meer vertellen over de

Nadere informatie

Basisschool De Poolster straalt, vanuit deze gedachte werkt het team samen met de kinderen en ouders aan kwalitatief goed onderwijs op onze school.

Basisschool De Poolster straalt, vanuit deze gedachte werkt het team samen met de kinderen en ouders aan kwalitatief goed onderwijs op onze school. Voorwoord Basisschool De Poolster straalt, vanuit deze gedachte werkt het team samen met de kinderen en ouders aan kwalitatief goed onderwijs op onze school. Onze visie op eigentijds, boeiend onderwijs

Nadere informatie

Deelopdracht 1: Onderzoek naar het onderwijsconcept van jouw leerwerkplek

Deelopdracht 1: Onderzoek naar het onderwijsconcept van jouw leerwerkplek Deelopdracht 1: Onderzoek naar het onderwijsconcept van jouw leerwerkplek In deze deelopdracht ga je het onderwijsconcept van jouw leerwerkplek onderzoeken. Geerts en van Kralingen (2011) definiëren onderwijsconcept

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD'

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD' RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD' School : basisschool 'Pater van der Geld' Plaats : Waalwijk BRIN-nummer : 13NB Onderzoeksnummer : 94513 Datum schoolbezoek : 12 juni

Nadere informatie

LEREN LEZEN MET DE DAVIS LEERSTRATEGIE.

LEREN LEZEN MET DE DAVIS LEERSTRATEGIE. LEREN LEZEN MET DE DAVIS LEERSTRATEGIE. Leren lezen is een ingewikkeld proces, waarbij heel wat vaardigheden moeten worden ontwikkeld. OBS Dijkerhoek heeft daarom heel bewust gekozen voor de Davis leerstrategie

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Gevorderde geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 3 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

Casestudy collectief. praktijkonderzoek 2008-2009 Tafelronde

Casestudy collectief. praktijkonderzoek 2008-2009 Tafelronde Casestudy collectief praktijkonderzoek 2008-2009 Tafelronde 1 De actuele situatie van De Tafelronde De Tafelronde is een school die een aantal jaren geleden de keus heeft gemaakt om te gaan werken volgens

Nadere informatie

Stap 1 Doelen vaststellen

Stap 1 Doelen vaststellen Stap 1 Doelen vaststellen! Lesdoelen staan altijd in relatie tot langere termijn doelen. Zorg dat je de leerlijn of opbouw van doelen op schoolniveau helder hebt! Groepsdoelen staan altijd in relatie tot

Nadere informatie

Veilig leren lezen 11

Veilig leren lezen 11 Veilig Leesseries Op Speelleeset Digiregie Leerkrachtassistent Leerlingsoftware Leerlingsoftware Veilig Speelleesset Lezen Toetssite Leerkrachtassistent Planbord Op Ko Veilig Leerkrachtassistent Toetssite

Nadere informatie

JAARPROGRAMMA GROEP 7

JAARPROGRAMMA GROEP 7 JAARPROGRAMMA GROEP 7 Even voorstellen De leerkrachten van deze groep zijn: Patricia Mulder, zij werkt op maandag en dinsdag. Evelien Rikken werkt op woensdag, donderdag en vrijdag. Technisch lezen Technisch

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b))

Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Opdracht 2: Data analyseren en interpreteren op groepsniveau (technisch lezen voor leerkrachten van groep 3 (Opdracht 2a) en groep 4 (Opdracht 2b)) Met behulp van onderstaande opdracht kun je met behulp

Nadere informatie

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 Groep 4 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 75% van de leerlingen beheerst niveau AVI-E4 (teksten lezen) 90 % beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot twee- en drielettergrepige

Nadere informatie

datum: 11 december 2013 aantal leerlingen: 22 tijd: 10:30-11:15 groep: 3

datum: 11 december 2013 aantal leerlingen: 22 tijd: 10:30-11:15 groep: 3 Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 3) Zakelijke gegevens naam student: Anouk Bluemink stageschool: RKS De Leer Hengelo (gld) Iselinge klas: VR2B mentor/mentrix: Ria Menting datum: 11 december 2013 aantal

Nadere informatie

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs :

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : 2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : Onderzoek in de onderwijspraktijk van Fontys Wat doen we? Hoe gaat het? Wat levert het op? KEY NOTE: ANOUKE BAKX & JOS MONTULET Onderzoek binnen de

Nadere informatie

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave:

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave: 11-12-2007 Inhoudsopgave: 1. Dyslexie...3 1.1 Wat is het dyslexieprotocol?...3 1.2 Doel van het Protocol Dyslexie....3 1.3 Inhoud van het protocol...3 2. Preventie en interventiehandelingen...4 2.1 Groep

Nadere informatie

Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2015

Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2015 EVEN KENNIS MAKEN Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2015 De eerste jaren werken we vooral nog in thema s en met het spreekwoord van onze school: Willen, worden en zijn. Maar in latere jaren werken

Nadere informatie

Informatie werkplekleren

Informatie werkplekleren Informatie werkplekleren Pabo Venlo 2014-2015 Inhoudsopgave Inleiding Blz. 3 Stagedagen Blz. 4 Stageweken Blz. 4 Jaaroverzicht 2014-2015 Blz. 5 Opleidingsprogramma Blz. 6 Propedeusefase Hoofdfase Afstudeerfase

Nadere informatie

Informatie groep 3 en 4

Informatie groep 3 en 4 Informatie groep 3 en 4 Hierbij even wat informatie over de dingen waar uw kind dit schooljaar mee te maken krijgt. Dit kan u helderheid verschaffen over wat de kinderen leren in groep 3 en 4. En ook hoe

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie 1 KC Den Krommen Hoek Protocol leesproblemen en dyslexie Verantwoording: Het protocol leesproblemen en dyslexie van kindcentrum Den Krommen Hoek is opgesteld op basis van het Protocol Leesproblemen en

Nadere informatie

September 2014. Nieuwsbrief Veilig leren lezen, kern 1. Dit leerde uw kind in kern 1. Letters: i-m-r-v-s-aa-p-e

September 2014. Nieuwsbrief Veilig leren lezen, kern 1. Dit leerde uw kind in kern 1. Letters: i-m-r-v-s-aa-p-e September 2014 Nieuwsbrief Veilig leren lezen, kern 1 Beste ouders, verzorgers, Uw kind leert lezen met de methode Veilig leren lezen. Het leek ons een goed idee om u via een nieuwsbrief op de hoogte te

Nadere informatie

betekenis van het woord vastgesteld.

betekenis van het woord vastgesteld. technisch lezen en schrijven betekenis van het woord vastgesteld. Goed leren lezen is belangrijk Zoals we gezien hebben, is het mogelijk om op school voort te bouwen op de spontaan verworven geletterdheid

Nadere informatie

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen

Protocol Doublure. Doublure protocol Basisschool De Zonnewijzer Diepenveen Protocol Doublure 1.Inleiding Het doel van doublure is in eerste instantie dat een opgelopen achterstand het komende schooljaar wordt ingehaald zodat het kind in ieder geval de minimumdoelen van de basisschool

Nadere informatie

2014 Protocol dyslexie

2014 Protocol dyslexie Protocol dyslexie 2014 Protocol dyslexie Inleiding Dyslexie betekent letterlijk: niet kunnen lezen 1. De term komt uit het latijn, want dys = niet goed functioneren, lexis = taal of woorden. Bij dyslexie

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

HUISWERKBELEID BS DE TWEESPRONG SCHOOLJAAR

HUISWERKBELEID BS DE TWEESPRONG SCHOOLJAAR HUISWERKBELEID BS DE TWEESPRONG SCHOOLJAAR INLEIDING Huiswerk ligt in het verlengde van het leerproces dat in de klas is gestart. Het vormt een brug tussen thuis en de school. Met het meegeven van huiswerk

Nadere informatie

Informatieboekje groep 3-4 schooljaar 2013-2014. Samenwerkingsschool de Lispeltuut

Informatieboekje groep 3-4 schooljaar 2013-2014. Samenwerkingsschool de Lispeltuut Informatieboekje groep 3-4 schooljaar 2013-2014 Samenwerkingsschool de Lispeltuut Wat doen de kinderen allemaal in groep 3/4? Van de kleutergroep naar groep 3 is een hele stap! Een eigen potlood, een gummetje,

Nadere informatie

Informatie groep 5 Daltonschool In Balans Schooljaar 2015/2016

Informatie groep 5 Daltonschool In Balans Schooljaar 2015/2016 Informatie groep 5 Daltonschool In Balans Schooljaar 2015/2016 Leerkrachten: 4/5 Anja Smits en Jennie van Laarhoven 5A Marloes Bongers ALGEMEEN GEDEELTE Zelfstandig werken In de groepen 5 werken de leerlingen

Nadere informatie

Omgaan met verschillen

Omgaan met verschillen Omgaan met verschillen Auteurs: Rosemarie Irausquin en Susan van der Linden Juist in het speciaal (basis)onderwijs spelen niveauverschillen een grote rol, ook binnen een jaargroep. Diverse oorzaken liggen

Nadere informatie

VCLB De Wissel - Antwerpen

VCLB De Wissel - Antwerpen VCLB De Wissel - Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding LEERLIJN LEZEN Of Hoe kunnen we voorkomen dat veel kinderen leesmoeilijkheden krijgen? Elke leerkracht, ouder en kind weet dat lezen de

Nadere informatie

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Effectief spellingonderwijs WWW.CPS.NL

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Effectief spellingonderwijs WWW.CPS.NL Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Effectief spellingonderwijs WWW.CPS.NL Contactgegevens Tseard Veenstra t.veenstra@cps.nl 06 55168626 Is spellingonderwijs nog relevant als we met behulp

Nadere informatie

Fonemisch Bewustzijn

Fonemisch Bewustzijn Fonemisch Bewustzijn Ellen van der Veen Welkom en Agenda 1. Introductie 2. Fonemisch Bewustzijn 3. Vragen en praktijkervaringen Doelstellingen van vandaag 1. De deelnemers kennen de begrippen taalbewustzijn,

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 1/2/3)

Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 1/2/3) Lesvoorbereiding Onderbouw (groep 1/2/3) Zakelijke gegevens naam student: Bente Veenstra stageschool: De Ontdekking Didam Iselinge klas: VR2C mentor/mentrix: Hetty Bennink datum: 12-12-2014 aantal leerlingen:

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken (OGW)

Opbrengstgericht werken (OGW) Opbrengstgericht werken (OGW) Planmatig Opbrengstgericht Werken op schoolniveau en groepsniveau Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits Opbrengstgericht Werken

Nadere informatie

Uitwerking Leerlijn ICT Ogtb Titus Brandsma

Uitwerking Leerlijn ICT Ogtb Titus Brandsma Algemeen Uitwerking Leerlijn ICT Ogtb Titus Brandsma Maart 2015 o Groep 0/instroom: Afhankelijk van de ontwikkeling van het kind kunnen de muisvaardigheden geoefend worden door het programma Spelen met

Nadere informatie

Quickscan taal- en leesonderwijs

Quickscan taal- en leesonderwijs Quickscan taal- en leesonderwijs Gegevens school Naam school Adres school Plaats Telefoon e-mail Datum invulling Ingevuld door Functie invuller directie IB-er RT-er taal/leescoördinator leerkracht gr:

Nadere informatie

Sabine Sommer is Interne begeleider van de bovenbouw.. Zij gaat vooral over de zorg van de kinderen.

Sabine Sommer is Interne begeleider van de bovenbouw.. Zij gaat vooral over de zorg van de kinderen. Informatie over de gang van zaken in leerjaar 5 Sabine Sommer is Interne begeleider van de bovenbouw.. Zij gaat vooral over de zorg van de kinderen. ALGEMEEN Het allerbelangrijkste vinden wij dat de kinderen

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool Sectorwerkstuk Kandinsky College locatie Sint Jorisschool schooljaar 2015-2016 1 Wat is het sectorwerkstuk? Het sectorwerkstuk is een werkstuk dat je maakt in klas vier over de door jou gekozen sector.

Nadere informatie

Visie leesbevordering

Visie leesbevordering Visie leesbevordering Leesbevordering zien we als basis van het totale leesonderwijs Zonder aandacht voor leesbevordering mist het technisch lezen een belangrijke stimulans. Leesbevordering is dus niet

Nadere informatie

Schoolprofiel. Algemene Schoolbeschrijving

Schoolprofiel. Algemene Schoolbeschrijving Basisschool Walburgis Emmerikseweg 4 7077AP Netterden Tel: 0315-386239 walburgisnetterden@planet.nl www.netterden.net Schoolprofiel Algemene Schoolbeschrijving Naam School Stichting Slogan basisschool

Nadere informatie

LESBESCHRIJVING HOGESCHOOL ROTTERDAM PABO. Hoofdfase

LESBESCHRIJVING HOGESCHOOL ROTTERDAM PABO. Hoofdfase HOGESCHOOL ROTTERDAM PABO Hoofdfase LESBESCHRIJVING Jongere kind - Oudere kind Semester 1-2 - 3-4 - 5* Student: Linda Ouwendijk Studentnummer: 0813937 Paboklas: 2F Datum: 19-01-2010 Stageschool + BRIN:

Nadere informatie

o.a. Carnaval, cito groep 1 en 2, protocol (meer)begaafdheid

o.a. Carnaval, cito groep 1 en 2, protocol (meer)begaafdheid Hofbode 5 11 januari 2016 o.a. Carnaval, cito groep 1 en 2, protocol (meer)begaafdheid Kerst 2015 Het is alweer een aantal weken geleden maar we kunnen terugkijken op een sfeervolle Kerst. We willen alle

Nadere informatie

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3:

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: In het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 3, kortweg PLD 3, wordt in het hoofdstuk Signaleren een

Nadere informatie

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk)

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Christine Prast, onderwijskundige Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Vooraf Onderwijskundig kader waarbinnen herontwerp plaatsvond Uitgangspunt bij het hier

Nadere informatie

Hulp aan risicolezers

Hulp aan risicolezers Hulp aan risicolezers bij Auteurs: Ed koekebacker Na kern 11 heeft u de eindsignalering afgenomen. Dat waren de drie kaarten van de DMT en, hoewel facultatief, meestal ook de AVI-kaarten. De resultaten

Nadere informatie

9-10-2013. voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs. Dolf Janson. www.jansonadvies.nl 1

9-10-2013. voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs. Dolf Janson. www.jansonadvies.nl 1 voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs Dolf Janson www.jansonadvies.nl 1 energie 9-10-2013 Teken eens het verloop van het energieniveau van je leerlingen tijdens een ochtend. tijd Hoe komen

Nadere informatie

Porfolio. Politie Vormingscentrum

Porfolio. Politie Vormingscentrum Porfolio 1. Inleiding 2. Wat is een portfolio? Hoe gebruik je het portfolio Reflectieverslagen Persoonlijke leerdoelen formuleren Werkwijze en denkmodel om opgaven/problemen op te lossen 1. INLEIDING Ligt

Nadere informatie

2015-2016. [INFORMATIE VOOR OUDERS] Dit document bevat informatie voor groep 3C.

2015-2016. [INFORMATIE VOOR OUDERS] Dit document bevat informatie voor groep 3C. 2015-2016 [INFORMATIE VOOR OUDERS] Dit document bevat informatie voor groep 3C. Informatieblad groep 3C Algemeen: - We beginnen s ochtends om half negen. Tot de herfstvakantie mogen de kinderen na de eerste

Nadere informatie

In groep 3 is het leren lezen en het plezier in het lezen erg belangrijk. We gebruiken hiervoor de methode Veilig leren lezen.

In groep 3 is het leren lezen en het plezier in het lezen erg belangrijk. We gebruiken hiervoor de methode Veilig leren lezen. In groep 3 is het leren lezen en het plezier in het lezen erg belangrijk. We gebruiken hiervoor de methode Veilig leren lezen. In groep 3 werken we voor taal, lezen en spelling met de methode Veilig leren

Nadere informatie

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Masterclass Waarom, waarvoor, hoe? Verdieping m.b.t. taalontwikkeling en werken met groepsplannen

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Ontwikkelingsgericht onderwijs

Ontwikkelingsgericht onderwijs Ontwikkelingsgericht onderwijs Leren op de John F. Kennedyschool De basisschool van onze zoon, de John F. Kennedyschool te Zutphen, is dit schooljaar begonnen met een nieuwe manier van werken. Ze zijn

Nadere informatie

Bouwen & Bewaren Nieuwsflits

Bouwen & Bewaren Nieuwsflits Bouwen & Bewaren Nieuwsflits Nummer 7 maart 2015 Geachte ouders/ verzorgers, U ontvangt Nieuwsflits B&B nummer 7. Dit keer komen de personeelsleden aan het woord die dagelijks met de kinderen werken binnen

Nadere informatie

Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2

Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2 Leerjaar 1 en 2 vmbo-b/k Doelen Leerdoelen technisch lezen eind leerjaar 2 95 % van de leerlingen beheerst AVI-plus 95% beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot woorden en zinnen leerlingen

Nadere informatie

Onderwijskundig jaarverslag 2008-2009

Onderwijskundig jaarverslag 2008-2009 Onderwijskundig jaarverslag 2008-2009 Inhoudsopgave 1. Voorwoord 3 2. Inleiding 3 3. Evaluatie schooljaar 2008-2009 4 3.1 Vervanging methode aanvankelijk lezen. 4 3.2 Coöperatief Leren 4 3.3 Verbetering

Nadere informatie

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan!

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! 1 Inhoudsopgave: Voorwoord pagina 3 Inleiding pagina 4 Hoofdstuk 1 Hoe een middel een doel werd pagina 5 Hoofdstuk 2 Waar het eigenlijk om gaat pagina

Nadere informatie

Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015

Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015 Dyslexiebeleid CBS De Springplank 2014-2015 Dyslexie onderzoek De resultaten van alle leerlingen worden door de intern begeleiders gevolgd. Wanneer een leerling drie keer achtereenvolgend een E scores

Nadere informatie

Willibrordus: cultuur in ons hart

Willibrordus: cultuur in ons hart 1. Willibrordus: cultuur in ons hart De huidige maatschappij vraagt om creatieve burgers die nieuwe ideeën kunnen bedenken en uitwerken. Daarom mag je op de Willibrordus door spelen wijs(er) worden! Kom

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart

Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol leesproblemen en dyslexie OBS Bos en Vaart Protocol Leesproblemen en Dyslexie Groep 1/2 Einde groep 1 Gedurende het Gedurende het Midden groep 2 Einde groep 2 Einde groep 2 Cito taal afnemen en

Nadere informatie

Driestar lesschema Pabo 1 2014-2015

Driestar lesschema Pabo 1 2014-2015 Driestar lesschema Pabo 1 2014-201 Gegevens opleiding Naam Sandra Kögeler van Helden Klas D1B Dag- of deeltijdopleiding Deeltijd Slb er L. van Hartingsveldt Periode 4 Gegevens stageschool Code Kri Naam

Nadere informatie

Concept Tik en Tel. Esmay Smidt MM1B Projectbegeleiding

Concept Tik en Tel. Esmay Smidt MM1B Projectbegeleiding Concept Tik en Tel Esmay Smidt MM1B Projectbegeleiding Inhoudsopgave Het voorblad 1 De inhoudsopgave 2 De briefing 3 De debriefing 4 Het concept van Tik en Tel 5 De planning 6 De begroting 7 De feedback

Nadere informatie

EVEN KENNIS MAKEN. Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2016

EVEN KENNIS MAKEN. Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2016 EVEN KENNIS MAKEN Informatie voor nieuwe brugklasleerlingen 2016 De eerste jaren werken we vooral nog in thema s en met het spreekwoord van onze school: Willen, worden en zijn. Maar in latere jaren werken

Nadere informatie

Basisarrangement. Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal. 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen

Basisarrangement. Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal. 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Basis Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Deviant methode leer/werkboek VIA vooraf op weg naar 1F. De 8 thema s in het boek hebben terugkerende

Nadere informatie

Hier een korte samenvatting over de verschillende lessen in deze groep.

Hier een korte samenvatting over de verschillende lessen in deze groep. INFORMATIE OVER GROEP 3 Uw kind zit in groep 3, maar wat doet het toch de hele dag? Hier een korte samenvatting over de verschillende lessen in deze groep. VEILIG LEREN LEZEN Dit is de methode die we in

Nadere informatie

Annemieke Huizinga. Een basisschool kies je met zorg. directeur

Annemieke Huizinga. Een basisschool kies je met zorg. directeur Een basisschool kies je met zorg De basisschooltijd is een belangrijke tijd. Niet alleen voor uw kind, maar ook voor u. Acht jaar lang vertrouwt u uw kind toe aan de leerkrachten op school. Elke school

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

Zorg voor onze kinderen

Zorg voor onze kinderen Zorg voor onze kinderen Versie 5.0 juni 2011 Gelukkig de kinderen, die zonder angst, naar school gaan. Gelukkig de kinderen, die zonder hoge cijfers zich geaccepteerd weten. Gelukkig de kinderen, die ondanks

Nadere informatie

Doordacht lesgeven bij sterk rekenonderwijs

Doordacht lesgeven bij sterk rekenonderwijs PLG Interne begeleiders 26 november 2009 Berber Klein & Henk Logtenberg Doordacht lesgeven bij sterk rekenonderwijs PLG Rekenspecialisten De AGENDA 1. Ervaringen uitwisselen Gebruik maken van elkaars ervaringen

Nadere informatie

Informatieavond groep 3-4

Informatieavond groep 3-4 Welkom allemaal. Informatieavond groep 3-4 Schooljaar 2014-2015-2016 Maandag 7 september 2015 Groep 3-4 groep 3: 15 kinderen groep 4: 15 kinderen Na vanavond hebben jullie hopelijk antwoord op de vraag.

Nadere informatie

Differentiëren met een groepsplan

Differentiëren met een groepsplan Differentiëren met een groepsplan Dolf Janson 1 verschil maken recht doen aan verschillen afstemmen op verschillen adaptief onderwijs inspelen op onderwijsbehoeften onderwijs passend maken Recht doen aan

Nadere informatie

TOETSPROTOCOL OBS WILLEM EGGERT. Formuleren schoolspecifiek beleid.

TOETSPROTOCOL OBS WILLEM EGGERT. Formuleren schoolspecifiek beleid. TOETSPROTOCOL OBS WILLEM EGGERT Formuleren schoolspecifiek beleid. De toets weken zijn in oktober, januari, maart, mei en juni gepland. De ondersteuning komt in de geplande toets weken waar nodig te vervallen,

Nadere informatie