AARDRIJKSKUNDE VOOR DE BASISSCHOOL

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AARDRIJKSKUNDE VOOR DE BASISSCHOOL"

Transcriptie

1 AARDRIJKSKUNDE VOOR DE BASISSCHOOL SAMENVATTINGEN groep 5 ISBN

2 Blok 1 Leven op een grote bol Les 1 Mijn plek op aarde De aarde heeft de vorm van een bol. Er liggen grote stukken land op. Daartussen liggen grote zeeën. Die noemen we oceanen. Vanuit een ruimteschip kun je de aardbol in zijn geheel zien. Als je dichterbij komt, zie je een steeds kleiner deel. Maar je ziet alles dan wel veel duidelijker. Zo kun je vanuit een helikopter een kleiner deel zien dan vanuit een vliegtuig. Maar je ziet alles wel veel beter. Les 2 De straat waarin ik woon Vanuit een helikopter kun je recht naar beneden kijken. Als je daar een tekening van maakt, heb je een plattegrond. Alles lijkt plat op de grond te liggen. Op een plattegrond teken je alleen wat een vaste plaats heeft, zoals huizen en bomen. Auto s, kinderen en een hond staan dus nooit op een plattegrond, want die blijven niet op dezelfde plaats staan. Op een plattegrond krijgt alles wat hetzelfde is ook hetzelfde teken of cijfer. Alle bomen bijvoorbeeld zien eruit als een rondje of krijgen het cijfer 4. Naast de plattegrond staat een legenda. Daarin wordt uitgelegd wat de tekens of cijfers betekenen. De plek waar je woont, kan er heel verschillend uitzien. Je kunt bijvoorbeeld wonen in een rijtjeshuis, een flat of een vrijstaand huis. Les 3 De andere kant van de aardbol Als je in Nederland een gat dwars door de aarde zou kunnen graven, kom je aan de andere kant van de aardbol uit. Bijvoorbeeld op het eiland waar Jesma woont. Een eiland is een stuk land met overal water eromheen. In het land van Jesma is veel anders dan in Nederland. Het is er warmer, maar het regent er ook vaak. Daarom staan de huizen op palen. Ze staan in groepjes bij elkaar. De daken zijn gemaakt van palmbladeren. Want er groeien palmbomen in het land van Jesma. Er staan ook bananenbomen. De kinderen mogen naar school, maar het hoeft niet. Daarom zijn er veel mensen die niet kunnen lezen en schrijven. Het land van Jesma heeft een andere vorm dan Nederland. Alle landen kun je herkennen aan de grootte en de vorm. Zo kun je ze op de wereldkaart vinden. Les 4 Verschillende scholen De school van Jesma ziet er anders uit dan jouw school. De muren en het dak zijn gemaakt van riet en palmbladeren. Er is geen verwarming, omdat het daar altijd warm is. Er zijn veel minder lokalen. Er zijn minder spullen om te leren zoals computers en video s. Maar er zijn ook dingen hetzelfde: er is een bord, de kinderen hebben werkboeken en er staat een meester of juf voor de klas. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 1 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 33

3 Blok 1 Leven op een grote bol 1 Welke vorm heeft de aarde? 2 Waaruit bestaat de aarde? 3 Hoe wordt een grote zee genoemd? 4 Als je vanuit de ruimte steeds dichter bij de aarde komt, wat zie je dan het eerst: de plaats waar je woont, Europa of Nederland? 5 Wat is een plattegrond? 6 Welke dingen staan er op een plattegrond? 7 Wat is een legenda? 8 Wat is een eiland? 9 Wat is er in het land van Jesma anders dan in Nederland? 10 Waarom kunnen veel mensen in het land van Jesma niet lezen en schrijven? 11 Hoe kun je landen gemakkelijk vinden op de wereldkaart? 12 Welke verschillen zijn er tussen de school van Jesma en jouw school? 1 Een bol. 2 Land en water. 3 Oceaan. 4 Eerst Europa, dan Nederland en daarna je woonplaats. 5 Een kaart waarop iets van bovenaf is getekend. 6 Alle dingen die niet van plaats veranderen. 7 Een lijst waarin wordt uitgelegd wat de tekens en cijfers op de plattegrond betekenen. 8 Een stuk land met overal water eromheen. 9 Het is er veel warmer, maar het regent vaak. Daarom staan de huizen op palen. Ze staan in groepjes bij elkaar. De daken zijn gemaakt van palmbladeren. Want er groeien palmbomen. Er staan ook bananenbomen. 10 Omdat de kinderen daar niet verplicht naar school gaan. 11 Landen hebben allemaal een verschillende grootte en vorm. 12 De muren en het dak zijn gemaakt van riet en palmbladeren. Er is geen verwarming, omdat het daar altijd warm is. Er zijn veel minder lokalen. Er zijn minder spullen om te leren zoals computers en video s. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 1 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 34

4 Blok 2 De grond onder je voeten Les 1 Het strand Langs de zee in Nederland ligt op veel plaatsen zand. Zand langs de zee noemen we strand. Aan zee waait het vaak hard. De wind komt van zee. Sommige mensen gaan naar zee op vakantie, omdat ze daar lekker kunnen zwemmen, op het strand spelen en in de zon liggen. Achter het strand liggen soms duinen. Dat zijn heuvels van zand dat is weggeblazen door de zeewind. Er groeit speciaal gras met lange wortels om het zand bij elkaar te houden: helmgras. Want de duinen moeten het water van de zee tegenhouden. Anders stroomt het land achter de duinen onder water. Om de duinen te beschermen staan er vaak hekken, prikkeldraad en bordjes met verboden toegang omheen. Fietsers en wandelaars mogen niet buiten de paden komen. Les 2 De rivier Het water dat van de bergen komt, stroomt door een rivier naar de zee. Soms kan een rivier overstromen. Als het water weer gezakt is, blijven zand en klei maar ook andere meegevoerde spullen liggen. Om te zorgen dat de rivier niet overstroomt, worden er dijken langs de rivier gebouwd. De drie grote rivieren in Nederland zijn de Rijn, de Maas en de Schelde. Ze stromen alle drie naar de Noordzee. Een tekening van een wijk of stad wordt meestal plattegrond genoemd. Bijvoorbeeld de plattegrond van Utrecht. Als het gebied groter is, wordt het een kaart genoemd. Bijvoorbeeld de kaart van Nederland. Les 3 Stad en land Om een kaart van een gebied te maken wordt vaak eerst een foto vanuit een vliegtuig gemaakt. Van die foto wordt dan een kaart gemaakt. Alles wat van plaats kan veranderen, zoals auto s en schepen, wordt weggelaten. Alles wat niet van plaats verandert, komt op de kaart. De verschillen worden aangegeven met tekens en kleuren. Die worden in de legenda uitgelegd. Op de kaart staan ook vaak een windroos en een afstandslijntje met getallen. De windroos, die eruitziet als een ster met vier punten, laat zien waar het noorden, oosten, zuiden en westen zijn. Met het afstandslijntje en de getallen kun je de afstand tussen twee plekken meten. Op een stadsplattegrond kun je zien hoe de stad eruitziet en wat er allemaal is. Eronder staat een lijst met straatnamen en soms namen van bedrijven. Les 4 De kaart van Katwijk Op de kaart van Katwijk is veel te zien. De verschillen worden met tekens en kleuren aangegeven. Kleur wordt gebruikt voor water, bebouwing, wegen, spoorlijnen, weilanden, akkers, bossen, duinen en kassen. Water kan zijn: de zee, een rivier, een kanaal, een sloot of een plas. Tekens worden gebruikt voor gebouwen en speciale plekken zoals parkeerplaatsen en campings. Op de kaart staan ook de namen van de plaatsen, wijken, straten en wateren. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 2 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 35

5 Blok 2 De grond onder je voeten 1 Hoe noem je het zand langs de zee? 2 Waait het aan zee vaak? 3 Waarom gaan mensen op vakantie naar zee? 4 Wat zijn duinen? 5 Hoe zijn ze ontstaan? 6 Waarom groeit er helmgras op? 7 Waarvoor dienen de duinen? 8 Hoe worden ze beschermd? 9 Waar stroomt het water in een rivier naartoe? 10 Wat blijft er liggen na een overstroming van een rivier? 11 Waardoor wordt het land langs een rivier beschermd tegen overstromingen? 12 Noem drie grote rivieren in Nederland. 13 Naar welke zee stromen ze? 14 Welk gebied staat op een plattegrond? 15 Welk gebied staat op een kaart? 16 Hoe wordt een kaart gemaakt? 17 Hoe worden de verschillen aangegeven? 18 Wat is een windroos? 19 Waarvoor gebruik je het afstandslijntje met getallen? 20 Wat staat er op een stadsplattegrond? 1 Het strand. 2 Ja. 3 Om in zee te zwemmen, op het strand te spelen en in de zon te liggen. 4 Heuvels van zand. 5 De zeewind heeft het zand op een hoop geblazen. 6 Om het zand bij elkaar te houden. 7 Om het water van de zee tegen te houden. 8 Door hekken, prikkeldraad en bordjes met Verboden toegang. 9 Naar de zee. 10 Dan blijven slib (zand en klei) en meegevoerde spullen liggen. 11 Door dijken. 12 De Rijn, de Maas en de Schelde. 13 Naar de Noordzee. 14 Een klas, school, wijk, dorp of stad. 15 Het gebied dat groter is dan een stad. 16 Er wordt eerst een foto vanuit een vliegtuig gemaakt. Van die foto wordt dan een kaart gemaakt. Alles wat niet van plaats verandert, staat op de kaart. 17 Door kleuren en tekens. 18 Een ster met vier punten die het noorden, oosten, zuiden en westen laten zien. 19 Om de afstand tussen twee plekken te meten. 20 Water, groen, bebouwing, straten en speciale gebouwen of plekken zoals parkeerplaatsen. Onder de kaart staan alle straatnamen en soms namen van bedrijven. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 2 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 36

6 Blok 3 Werk aan de winkel Les 1 Lekker zoet! In een fabriek worden producten gemaakt met behulp van machines. Dat gaat sneller dan met de hand. Voor elk product worden één of meer grondstoffen gebruikt. In veel producten zit bijvoorbeeld suiker. De suiker in Nederland wordt gemaakt van suikerbieten. Dat gebeurt vooral in fabrieken in de provincies Noord-Brabant en Groningen. Op andere plaatsen in de wereld wordt suiker uit suikerriet gehaald. Suikerriet groeit alleen in warme landen. Nederland heeft twaalf provincies: Friesland, Groningen, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Flevoland, Utrecht, Noord-Holland, Zuid-Holland, Zeeland, Noord-Brabant en Limburg. Les 2 Waar komt suiker vandaan? Een akker is een stuk grond waar de boer planten op verbouwt. Hij bewerkt de grond met machines. Eerst wordt de grond helemaal losgemaakt; dat heet ploegen. Daarna wordt de akker netjes vlak gemaakt; dat heet eggen. Dan wordt er mest op de akker gereden, zodat de planten later beter gaan groeien. Daarna kan de boer gaan zaaien. Tijdens het groeien van de planten wordt het onkruid verwijderd. Dat heet wieden. Soms bespuit de boer de planten tegen onkruid of ziekten. Suikerbieten groeien de hele zomer. In de herfst worden ze van het veld gehaald; dat heet oogsten. Ook dat gebeurt met een machine. In de suikerfabriek worden de suikerbieten eerst gewassen. Daarna worden ze in dunne reepjes gesneden. Met heet water wordt de suiker eruit gespoeld. Les 3 In de supermarkt In een supermarkt worden levensmiddelen verkocht. Dat zijn producten die mensen nodig hebben in het dagelijks leven. Bijvoorbeeld eten, drinken en snoep maar ook tandpasta en schoonmaakspullen. Er werken verschillende mensen. De een vult de lege vakken, de ander zit bij de kassa en weer een ander neemt de lege flessen in. Die kunnen weer opnieuw gebruikt worden, wat goed is voor het milieu. De levensmiddelen worden gebracht met vrachtwagens en in het magazijn gezet. Daarna worden ze netjes in de winkelvakken geplaatst. Al die producten hebben een lange weg afgelegd. Net als de suiker die via de boer, de suikerfabriek en de supermarkt bij jou op tafel terecht is gekomen. Les 4 Plattegrond van de winkel Een plattegrond van een winkel ziet er anders uit dan een plattegrond van een school of een wijk. De kleuren in de legenda zijn ook anders. Ze verwijzen naar de vakken met zuivel, groente en fruit, vleeswaren, brood, koekjes, dranken, tijdschriften, bloemen, diepvriesproducten en kruidenierswaren zoals peper en schoenpoets. Ook kun je aan de kleuren zien waar het kantoor, de kantine en het magazijn zijn. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 3 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 37

7 Blok 3 Werk aan de winkel 1 Waarom worden in een fabriek machines gebruikt? 2 Wat is altijd nodig voor het maken van een product? 3 Waar komt suiker in Nederland vandaan? 4 Waarvan wordt suiker in warme landen gemaakt? 5 In welke twee provincies worden suikerbieten verbouwd? 6 Wat zijn de twaalf provincies van Nederland? 7 Wat is een akker? 8 Hoe bewerkt de boer zijn akker? 9 Wat is ploegen? 10 Wat is eggen? 11 Wat is wieden? 12 Wat is oogsten? 13 Wanneer worden suikerbieten geoogst? 14 Waar worden ze naartoe gebracht? 15 Wat gebeurt er in de suikerfabriek? 16 Wat wordt in een supermarkt verkocht? 17 Wat zijn levensmiddelen? 18 Welke soorten levensmiddelen kun je in een supermarkt kopen? 19 Welke weg heeft de suiker afgelegd die bij jou op tafel staat? 1 Veel werk gaat met machines sneller dan met de hand. 2 Eén of meer grondstoffen. 3 Van de suikerbiet. 4 Van suikerriet. 5 Noord-Brabant en Groningen. 6 Friesland, Groningen, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Flevoland, Utrecht, Noord-Holland, Zuid-Holland, Zeeland, Noord-Brabant en Limburg. 7 Een stuk grond waar de boer zijn planten op verbouwt. 8 Eerst wordt de grond helemaal losgemaakt. Daarna wordt de akker netjes vlak gemaakt. Dan wordt er mest op de akker gereden, zodat de planten beter groeien. Daarna kan de boer gaan zaaien. 9 De grond losmaken. 10 De grond vlak maken. 11 Onkruid verwijderen. 12 De planten die uit de zaadjes zijn gegroeid van de akker halen. 13 In de herfst. 14 Naar de suikerfabriek. 15 Eerst worden de suikerbieten gewassen. Daarna worden ze in dunne reepjes gesneden. Met heet water wordt de suiker eruit gespoeld. 16 Levensmiddelen. 17 Producten die mensen nodig hebben in het dagelijks leven. 18 Zuivel, groente en fruit, vleeswaren, brood, koekjes, dranken, tijdschriften, bloemen, diepvriesproducten, kruidenierswaren zoals peper en schoenpoets. 19 Boer - suikerfabriek - winkel. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 3 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 38

8 Blok 4 De weg van het water Les 1 Waar komt het drinkwater vandaan? Grondwater is regenwater dat in de grond is weggezakt. Het kan wel honderd meter diep zitten. Doordat het water door het zand naar beneden zakt, wordt het steeds een beetje schoner. Water uit de kraan noemen we drinkwater. Het is zo schoon dat je het kunt drinken. Het wordt gemaakt van grondwater en van water uit de rivieren. Een gebied waar grondwater gebruikt wordt voor drinkwater heet een waterwingebied. Het grondwater wordt door lange buizen naar boven gepompt. Het is dan nog niet schoon genoeg om te drinken. Het moet eerst gezuiverd worden. Dat gebeurt in een waterleidingbedrijf. Er is niet genoeg grondwater om drinkwater van te maken. Daarom wordt er ook rivierwater gebruikt. Meestal is dat vuiler dan grondwater. Soms wordt het eerst naar de duinen gepompt. Daar zakt het door het zand naar beneden. Het duinzand werkt als een zeef. Vanuit de duinen wordt het water naar het waterleidingbedrijf gepompt. Les 2 Waarvoor wordt water gebruikt? Water is belangrijk voor mensen. Omdat het drinkwater door buizen onder de grond naar de huizen gaat, wordt het ook wel leidingwater genoemd. Het gebruikte water verdwijnt in de gootsteen, de wc of een afvoerputje. Dat is afvalwater. Het wordt door dikke buizen afgevoerd. Leidingwater wordt gebruikt om te drinken en eten klaar te maken, in de douche, het bad en de wc, om af te wassen, om thee of koffie te zetten, tanden te poetsen en nog veel meer. Het is verstandig om zuinig om te gaan met water. Bijvoorbeeld door niet te lang te douchen, de kraan tijdens het tanden poetsen dicht te draaien of regenwater voor de planten te gebruiken. Les 3 Vervuilen of schoonhouden Het afvalwater uit de huizen wordt naar de rivier vervoerd door dikke rioolbuizen. Het rivierwater wordt elke dag gecontroleerd in een meetstation. Om te zorgen dat het rivierwater niet al te vuil wordt, moeten fabrieken hun afvalwater eerst zuiveren. Maar ook in huis mag je niet zomaar alles door de gootsteen spoelen. Gevaarlijke stoffen zoals verf en terpentine moet je naar de chemokar brengen. In arme landen hebben de mensen vaak nog geen riolering. Het afvalwater verdwijnt meestal in de grond, waardoor het grondwater vervuild wordt. Omdat ze geen leidingwater hebben, gebruiken ze het grondwater ook als drinkwater. Daar kunnen ze ziek van worden. Daarom zijn leidingwater en riolering erg belangrijk. Les 4 Drinkwater voor de stad Een fabriek mag je niet overal bouwen. Bijvoorbeeld niet in de buurt van een waterwingebied. Daar mag namelijk geen afvalwater geloosd worden. Dat geldt ook voor het afvalwater uit de huizen. Ook mag afvalwater niet in rivierwater terechtkomen dat gebruikt wordt voor drinkwater. Daarom moet afvalwater bijvoorbeeld aan het eind van de rivier geloosd worden. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 4 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 39

9 Blok 4 De weg van het water 1 Wat is het verschil tussen regenwater, grondwater, rivierwater en drinkwater? 2 Waarom is grondwater schoner dan rivierwater? 3 Waarvan wordt drinkwater gemaakt? 4 Wat is een waterwingebied? 5 Hoe wordt van rivierwater drinkwater gemaakt? 6 Hoe wordt drinkwater ook wel genoemd? 7 Waarvoor gebruik je leidingwater? 8 Wat is afvalwater? 9 Hoe kun je zuinig met water omgaan? 10 Waar gaat het afvalwater naartoe? 11 Hoe weet men dat rivierwater niet te vuil is? 12 Wat mag je niet door de gootsteen spoelen? 13 Wat gebeurt er met het afvalwater in landen die geen leidingwater en riolering hebben? 14 Wat kan het gevolg zijn? 15 Waar mag geen fabriek gebouwd worden? 1 Regenwater is water dat uit de lucht komt. Grondwater is regenwater dat in de grond is gezakt. Rivierwater is water dat door een rivier naar zee stroomt. Drinkwater is water dat schoon genoeg is om te drinken. 2 Grondwater zakt door zand naar beneden, waardoor het schoon gezeefd wordt. 3 Van grondwater of rivierwater. 4 Een gebied waar het grondwater gebruikt wordt om drinkwater van te maken. 5 Het rivierwater wordt eerst naar de duinen gepompt. Daar zakt het door het duinzand naar beneden. Dat werkt als een zeef. Vanuit de duinen wordt het water naar het waterleidingbedrijf gepompt. 6 Leidingwater. 7 Om te drinken en eten klaar te maken, in de douche, het bad en de wc, om af te wassen en de auto schoon te maken, om thee of koffie te zetten, ramen te wassen, tanden te poetsen en nog veel meer. 8 Water dat gebruikt is. 9 Korter douchen, de kraan tijdens het tanden poetsen dichtdraaien of regenwater voor de planten gebruiken. 10 Naar een rivier. 11 Het rivierwater wordt elke dag gemeten in een meetstation. 12 Giftige stoffen zoals verf en terpentine. 13 Het afvalwater verdwijnt meestal in de grond, waardoor het grondwater vervuild wordt. Omdat ze ook geen leidingwater hebben, gebruiken ze het grondwater als drinkwater. 14 De mensen kunnen er ziek van worden. 15 In een waterwingebied. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 4 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 40

10 Blok 5 Ga je mee naar de stad? Les 1 Op het platteland Op het platteland vind je vooral akkers, weilanden, boomgaarden en bossen. Een boomgaard is een tuin met bomen, meestal fruitbomen. Groenten die op de akker verbouwd worden, worden groenten van de volle grond genoemd. Groenten die niet goed tegen de kou kunnen, worden in kassen verbouwd. In kassen kunnen het hele jaar door groenten verbouwd worden. Van de akkers of boomgaarden gaan groente en fruit naar de veiling. Daar wordt het gekocht door winkeliers. Soms gaan groente en fruit naar een fabriek waar het in blikken, potten of diepvriespakken gedaan wordt. Les 2 In de stad In een stad als Dordrecht wonen mensen dicht bij elkaar. Omdat er niet zo veel ruimte is, worden de woningen bovenop elkaar gebouwd. Niet iedereen heeft dan een tuin. Daarom zijn er rond de flats parken aangelegd. Dit zie je in bijna alle steden van Nederland. Veel mensen werken in de stad. Bijvoorbeeld in een winkel of op kantoor, in een garage of fabriek, bij de politie of brandweer, in het ziekenhuis of bij de reinigingsdienst van de gemeente. In hun vrije tijd willen de mensen graag iets leuks doen. In een stad kun je naar de film of het theater gaan, een museum bezoeken of gewoon gezellig winkelen. Door al die mensen is het verkeer in de stad behoorlijk druk. Fiets, auto, bus, tram, taxi en metro zorgen ervoor dat mensen snel vervoerd kunnen worden. Voor auto s zijn parkeergarages gebouwd. Les 3 We gaan op weg Om van de ene naar de andere plek te reizen gebruiken mensen verschillende vervoermiddelen. Elk vervoermiddel heeft zijn eigen weg. Een auto rijdt over een weg, die soms over een brug of door een tunnel gaat. Een trein rijdt over een spoorlijn, die ook over een brug of door een tunnel kan gaan. Een boot vaart over een zee, een rivier, een kanaal of een plas. In Nederland zijn de wegen erg vol. Er zijn vaak veel files. Er zijn ook veel mensen die met het openbaar vervoer reizen. Dat is vervoer waar iedereen gebruik van mag maken, zoals de bus en de trein. Ook reizen sommige mensen samen in één auto. Dat heet carpoolen. Ze komen bij elkaar op een carpoolplaats en rijden met één auto naar hun werk. Les 4 Allerlei wegen In Nederland zijn allerlei soorten wegen: autowegen, spoorwegen en vaarwegen. Soms kruisen die elkaar. Daarvoor zijn verschillende oplossingen gevonden. Twee autowegen die elkaar kruisen kunnen boven elkaar aangelegd zijn. Dat is een viaduct. Dit kan ook het geval zijn bij de kruising van een autoweg en een spoorweg. Dan kunnen alle auto s doorrijden als er een trein voorbijkomt. Als op een plek veel autowegen samenkomen, ontstaat er een knooppunt. Daar slingeren verschillende wegen over en onder elkaar door. Bij een rivier of kanaal wordt een weg over of onder het water aangelegd. Omdat Nederland een waterland is, zie je dan ook veel bruggen en tunnels. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 5 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 41

11 Blok 5 Ga je mee naar de stad? 1 Wat vind je vooral op het platteland? 2 Wat is een boomgaard? 3 Wat zijn kassen? 4 Welke groenten worden in kassen verbouwd? 5 Wat gebeurt er met het fruit en de groenten? 6 Waarom worden in een stad woningen boven op elkaar gebouwd? 7 Wat voor werk doen mensen in de stad? 8 Wat zijn de mogelijkheden om uit te gaan? 9 Hoe is het vervoer in de stad geregeld? 10 Welke vervoermiddelen ken je? 11 Wat is openbaar vervoer? 12 Wat is carpoolen? 13 Welke soorten wegen zijn er? 14 Wat is een viaduct? 15 Wat is een knooppunt? 16 Hoe wordt een kruising tussen een waterweg en een autoweg gemaakt? 1 Akkers, weilanden, boomgaarden en bossen. 2 Een tuin waar dezelfde soort fruitbomen in staan. 3 Glazen huizen waar groenten in verbouwd worden. 4 Groenten die niet goed tegen de kou kunnen. 5 Groente en fruit worden op de veiling verkocht. Daar wordt het gekocht door winkeliers. Soms gaan groenten en fruit naar een fabriek waar ze in blikken, potten of diepvriespakken gedaan worden. 6 Omdat er weinig ruimte is. 7 Werken in een winkel of op kantoor, in een garage of fabriek, bij de politie of brandweer, in het ziekenhuis of bij de reinigingsdienst van de gemeente. 8 Naar de film of het theater gaan, een museum bezoeken of gewoon gezellig winkelen. 9 Voor fietsen en auto s zijn wegen aangelegd. Bussen, trams, taxi s en metro hebben vaak aparte rijbanen. Voor auto s zijn parkeergarages gebouwd. 10 Auto, bus, trein, boot, vliegtuig, fiets. 11 Vervoer waar iedereen gebruik van mag maken. 12 Samen met andere automobilisten in één auto reizen. 13 Autowegen, spoorwegen en vaarwegen. 14 Het kruispunt van twee wegen die boven elkaar aangelegd zijn. 15 Een punt waar verschillende wegen samenkomen. 16 Er wordt een brug of een tunnel aangelegd. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 5 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 42

12 Blok 6 Waterland Les 1 Land en water Een groot deel van Nederland ligt lager dan de zee. Tussen de zee en het land liggen duinen of dijken. Zonder duinen en dijken zou een groot deel van Nederland overstromen. Vroeger zag Nederland er anders uit dan nu. Er waren veel meren en plassen. De zee kon op veel plaatsen het land binnenstromen. Er werden dijken gebouwd en het water erachter werd weggepompt. Zo is er veel water in land veranderd. Een deel van het IJsselmeer is bijvoorbeeld Flevoland geworden. Het laagste punt van Nederland is de Prins Alexanderpolder bij Rotterdam. Deze polder ligt zes meter lager dan de zeespiegel. Vroeger was er een meer. Nu is er een polder. Het hoogste punt van Nederland is de Vaalserberg in Zuid-Limburg. Die is 322 meter hoog. Dat is te laag om het een berg te noemen. Het is een heuvel. In Nederland zijn dus geen bergen. Les 2 Een dijk van een dijk Als het hard regent, komt er veel water in de rivieren terecht. Dat water stroomt allemaal naar zee. Omdat Nederland aan zee ligt, stroomt al dat water door ons land. Met name door de Rijn die uit Duitsland en de Maas die uit België komt. Als het water te hoog komt, kan de rivier overstromen. Daarom zijn er dijken langs de rivier gebouwd. Die moeten sterk genoeg zijn om veel water tegen te houden. In januari 1995 stroomde de Maas over. Om ervoor te zorgen dat er geen overstroming meer komt, worden de dijken versterkt. Dat heet dijkverzwaring. Soms moeten daarvoor bomen gekapt en huizen afgebroken worden. Dat vinden de bewoners natuurlijk niet leuk. Natuurbeschermers willen niet dat de oude bomen verdwijnen. Les 3 Naar de overkant Als je door Nederland reist, moet je vaak het water oversteken. Daarvoor zijn bruggen en tunnels gebouwd. Veel bruggen kunnen omhoog en omlaag om schepen te laten passeren. Dat zijn ophaalbruggen. Vroeger, toen er nog geen bruggen waren, moesten de mensen met een boot het water oversteken. Op enkele plaatsen gebeurt dat nog. Zo n boot heet een pont. Bangladesh, een land dat vlak bij India ligt, is net als Nederland een rivierenland dat aan zee ligt. Omdat er weinig bruggen zijn, moeten de mensen vaak met een pont het water oversteken. Ook in landen waar bergen zijn vind je bruggen. Daar gaan ze over een diep dal. Les 4 Waar bouw jij de brug? Bij het bouwen van een brug moet je met de volgende dingen rekening gehouden: Zoek een plek waar de rivier smal is. Dan wordt de brug niet zo duur. Zoek de snelste verbinding tussen twee grote steden. Daar is het meeste verkeer. Probeer de natuur te behouden. Denk eraan dat schepen onder de brug door moeten kunnen varen. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 6 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 43

13 Blok 6 Waterland 1 Wat ligt er tussen de zee en het land? 2 Waarom is dat? 3 Hoe is van water land gemaakt? 4 Waar is het laagste punt van Nederland? 5 Waar is het hoogste punt van Nederland? 6 Zijn er in Nederland bergen? 7 Waardoor stijgt het water in een rivier? 8 Wat kan er gebeuren als het waterpeil in een rivier te hoog is? 9 Wat kun je doen tegen overstromingen? 10 Wat is dijkverzwaring? 11 Wat zijn de voordelen daarvan? 12 Wat zijn de nadelen? 13 Hoe kun je water oversteken? 14 Wat is een pont? 15 Hoe kun je in Bangladesh het water oversteken? 16 Noem twee verschillende soorten bruggen. 17 Waarmee moet je bij het bouwen van een brug rekening houden? 1 Duinen of dijken. 2 Zonder duinen en dijken zou een groot deel van Nederland overstromen. 3 Eerst werden er dijken langs de kust gebouwd. Daarna werd het water achter de dijken weggepompt. 4 De Prins Alexanderpolder bij Rotterdam die zes meter onder de zeespiegel ligt. 5 De Vaalserberg in Zuid-Limburg die 322 meter hoog is. 6 Nee. 7 Doordat het veel regent. 8 De rivier kan overstromen. 9 Zandzakken tegen de dijk leggen of de dijk versterken. 10 Het versterken van de dijken. 11 Er is minder kans op overstromingen. 12 Huizen en bomen moeten afgebroken worden. 13 Over een brug, door een tunnel of met een pont. 14 Een boot die mensen naar de andere kant van het water brengt. 15 Alleen met een pont, want er zijn bijna geen bruggen. 16 Een brug over het water en een brug over een dal. 17 Zoek een smal stuk in de rivier. Dan wordt de brug niet zo duur. Zoek de snelste verbinding tussen twee grote steden. Daar is het meeste verkeer. Probeer de natuur te behouden. Houd rekening met de schepen die onder de brug door moeten. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 6 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 44

14 Blok 7 Een nieuw plan Les 1 Het zwembad wordt te klein Niet elke plek in een stad is geschikt om een zwembad te bouwen. Zo zijn in een stad het centrum, een drukke woonwijk en de markt geen geschikte plekken voor een zwembad. In een nieuwe wijk kan de ruimte aangepast worden. Een zwembad aan een grote weg heeft ook voordelen. Maar te weinig parkeerruimte is weer een nadeel. Het zwembad moet goed bereikbaar zijn met het openbaar vervoer. Een apart fietspad zou erg veilig zijn. Waar een zwembad komt, wordt beslist door de gemeenteraad. Les 2 Wat vinden jullie ervan? Niet alle mensen denken hetzelfde over de plek voor een nieuw zwembad. Er zijn verschillende meningen: tussen twee steden, zodat mensen uit beide steden er kunnen zwemmen en beide steden eraan meebetalen; in een wijk waar veel kinderen wonen, zodat ze niet ver hoeven te fietsen; juist niet in een woonwijk, dat is te gevaarlijk door het verkeer; een schouwburg is veel belangrijker dan een zwembad; buiten de bebouwde kom. Les 3 We gaan bouwen Als een gemeenteraad beslist om een nieuwe wijk te bouwen, moeten er vaak boerderijen verdwijnen. De gemeente moet dan de grond van de boer kopen. Vaak kopen de boeren ergens anders grond om een nieuw bedrijf te kunnen beginnen. Van een nieuwe wijk wordt eerst een tekening gemaakt. Ook wordt de wijk vaak in het klein nagebouwd. Dat heet een maquette. Daarop kun je goed zien hoe de nieuwe wijk er gaat uitzien. Bij het bouwen houdt de gemeenteraad rekening met de vorm van de huizen, voldoende groen, niet te dicht bij een bedrijf of een zwembad, veilige wegen enzovoort. Les 4 De plannen zijn rond Bij de beslissing voor een nieuw zwembad kan de gemeenteraad met de volgende punten rekening houden: de prijs van de grond die gekocht moet worden; bereikbaarheid; veilige wegen; plek waar ruimte is. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 7 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 45

15 Blok 7 Een nieuw plan 1 Welke plekken in een stad zijn niet geschikt om een zwembad te bouwen? 2 Welke plekken zijn wel geschikt? 3 Wie beslist over de bouw van een zwembad? 4 Noem enkele plekken voor de bouw van een zwembad. 5 Wat gebeurt er met een boer die op de plek woont waar een nieuwe wijk gebouwd gaat worden? 6 Hoe kun je zien hoe een nieuwe wijk eruit komt te zien? 7 Wat is een maquette? 8 Waarmee kan een gemeenteraad allemaal rekening houden als er een nieuwe wijk gebouwd moet worden? 1 Het centrum, een drukke woonwijk, de markt. 2 Aan een grote weg, voldoende parkeerruimte, bereikbaar met het openbaar vervoer. 3 De gemeenteraad luistert eerst naar de mening van verschillende groepen en neemt dan de beslissing. 4 Tussen twee steden, zodat mensen uit allebei de steden er kunnen zwemmen en allebei de steden eraan meebetalen; in een wijk waar veel kinderen wonen, zodat ze niet te ver hoeven te fietsen; juist niet in een woonwijk, dat is te gevaarlijk door het verkeer; een schouwburg is veel belangrijker dan een zwembad; buiten de bebouwde kom. 5 De gemeente koopt de grond van de boer. 6 Op een tekening of een maquette. 7 Op een maquette wordt iets in het klein nagebouwd, zodat je goed kunt zien hoe het in het echt eruitziet. 8 De prijs van de grond die gekocht moet worden; bereikbaarheid; veilige wegen; plek waar ruimte is. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 7 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 46

16 Blok 8 Vakantie Les 1 Eropuit! Tijdens de vakantie doen mensen verschillende dingen. Sommigen gaan naar het buitenland, anderen blijven in Nederland en weer anderen blijven lekker thuis. De een wil naar het strand, de ander gaat wandelen in de bergen of de bossen en weer een ander bezoekt graag steden en musea. In Nederland en andere landen zijn veel mensen blij met de toeristen. Ze verdienen geld aan de toeristen. Les 2 Op de camping Op een camping kunnen mensen hun tent of caravan neerzetten. Ieder kiest zijn eigen plek. De ene kampeerder houdt van drukte en gezelligheid, de ander zoekt juist rust en stilte. Op de camping zijn douches en toiletten. Meestal is er ook een speeltuin voor de kinderen. Vaak is er s avonds iets speciaals te doen zoals een barbecue of een speurtocht. Auto s mogen niet te hard rijden, dus kun je veilig fietsen. Op de meeste campings is een kampwinkel waar je eten en drinken en een krant kunt kopen. Soms is er ook een restaurant. Vanaf de camping kun je vaak mooie tochten in de omgeving maken. Voor veel mensen is dat een reden om wel of niet naar een bepaalde camping te gaan. Les 3 Kamperen? Natuurlijk! Campings vind je vaak midden in de natuur. Daardoor is het gebied vaak veranderd. Er zijn wegen en fietspaden aangelegd en het is er veel drukker geworden dan vroeger. De kust van Turkije bijvoorbeeld ziet er nu heel anders uit dan tien jaar geleden. Toen was er nog veel groen, nu zie je overal campings, hotels en vakantiehuizen. Om de natuur te beschermen en de rust in het gebied te bewaren gelden vaak regels op de camping, zoals: de radio mag niet te hard staan; honden moeten aan de lijn blijven; je mag alleen op de fietspaden fietsen en op de wandelpaden wandelen. Sommige kampeerders gaan liever naar een kampeerboerderij. Daar zijn ze vrijer en is het rustiger, maar hebben ze wel minder luxe. Les 4 Vakantie in Drenthe Als je naar Drenthe op vakantie gaat, kun je verschillende plekken bezoeken. Als je een van de weinige steden wilt bezoeken, kun je bijvoorbeeld naar Meppel gaan. Behalve veel water, zoals de Wold A, is er veel bos en heide in Drenthe. Die zijn geschikt gemaakt om te wandelen en te fietsen, zoals de boswachterij Smilde en het nationaal park Dwingelderveld. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 8 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 47

17 Blok 8 Vakantie 1 Wat doen mensen tijdens hun vakantie? 2 Waarom zijn veel landen blij met de toeristen? 3 Hoe is de kust van Turkije veranderd door de komst van vakantiegangers? 4 Wat is er allemaal op een camping? 5 Welke regels gelden er? 6 Waarom gaan mensen naar een bepaalde camping? 7 Waarom kiezen sommige mensen voor kamperen op een boerderij? 8 Wat is het gevolg van de aanleg van een camping voor de natuur? 9 Noem enkele plekken in Drenthe waar je op vakantie kunt gaan. 1 Ze gaan naar het strand, wandelen in de bergen of de bossen, bezoeken steden en musea. 2 Ze kunnen er geld aan verdienen. 3 Het groen is verdwenen. Daarvoor in de plaats zijn campings, hotels en vakantiehuizen gekomen. 4 Douches en toiletten, een speeltuin, een kampwinkel, een restaurant. 5 Auto s mogen niet te hard rijden. De radio mag niet te hard staan. Honden moeten aan de lijn blijven. Ja mag alleen op de fietspaden fietsen en op de wandelpaden wandelen. 6 Omdat de camping hen bevalt, maar ook omdat de omgeving mooi is. 7 Ze kunnen er vrijer en rustiger kamperen, ook al is er minder luxe. 8 Het gebied verandert. Er zijn wegen en fietspaden aangelegd en het is er veel drukker geworden. 9 De stad Meppel, de boswachterij Smilde, het nationaal park Dwingelderveld en de rivier Wold A. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 5 Kopieerblad blok 8 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 48

5.1 De kaart van Nederland

5.1 De kaart van Nederland LB 0-5. De kaart van Nederland Wat betekent dit bord, denk je? Welke zin hoort bij welk woord? Trek lijnen. Een schaalstok...... geeft de vier windrichtingen op de kaart aan. Een legenda...... geeft aan

Nadere informatie

Samenvatting 1 Kan de regen opraken?

Samenvatting 1 Kan de regen opraken? Samenvatting 1 Kan de regen opraken? Kan de regen opraken? Je moet weten waar het regenwater blijft als het op de grond ligt. Je moet ook weten hoe het kan gaan regenen. Weet je dit allemaal? Dan kun je

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

1 de kaart. samenvatting

1 de kaart. samenvatting 1 de kaart les 1 Bezoek aan een kasteel Een foto die je vanuit de lucht maakt, heet een luchtfoto. Van een luchtfoto kun je een plattegrond maken. Dat is een kaart die van bovenaf getekend is. Bij een

Nadere informatie

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK 5 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK 5 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK Eindredactie: Carla Wiechers Leerlijnen: Mark van Heck Auteurs: Marc ter Horst, Jacques van der Pijl THEMA 4 thema 4 les 1 Wat eten

Nadere informatie

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water.

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water. Water Zonder water kun niet Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te plassen

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

5.1 De kaart van Nederland

5.1 De kaart van Nederland LB 40-4 5. De kaart van Nederland Wat betekent dit bord, denk je? Je rijdt de provincie Utrecht in. Welke zin hoort bij welk woord? Trek lijnen. Een schaalstok...... geeft de vier windrichtingen op de

Nadere informatie

Antwoorden kopieerblad Woordenschat 6.2

Antwoorden kopieerblad Woordenschat 6.2 Antwoorden kopieerblad Woordenschat 6. 1 Kan jouw school overstromen? 1 beschermen ervoor zorgen dat iets of iemand veilig is of ergens geen last van heeft 3 Enkele voorbeelden: kniebeschermers (skeeleren),

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Jouw idealen in de provincie Basisverkiezingsprogramma. Provinciale Staten 2015 in eenvoudige taal

Jouw idealen in de provincie Basisverkiezingsprogramma. Provinciale Staten 2015 in eenvoudige taal Jouw idealen in de provincie Basisverkiezingsprogramma Provinciale Staten 2015 in eenvoudige taal Verkiezingen in de provincie Op 18 maart 2015 zijn er verkiezingen in de provincies van Nederland. Iedereen

Nadere informatie

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen.

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen. 5 Lastige woorden Blad Zand en klei Heide Een lage plant met paarse bloemen. Voedingsstoffen Voedsel dat planten nodig hebben om te groeien. Boomgaard Een stuk land met fruitbomen. Greppel Een kleine droge

Nadere informatie

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij?

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij? Naam: Waar woon jij? Wonen over de hele wereld Heb jij wel eens in een tent gewoond? Waarschijnlijk niet. In de vakantie is het leuk. Maar voor altijd? Toch zijn er mensen op de wereld die altijd in een

Nadere informatie

De ramp in 1953 waarbij grote stukken van Zeeland, Noord-Brabant en Zuid- Holland overstroomden.

De ramp in 1953 waarbij grote stukken van Zeeland, Noord-Brabant en Zuid- Holland overstroomden. Thema 1 Water De watersnoodramp In 1953 braken tijdens een zware storm de dijken door in Zeeland en delen van Noord-Brabant en Zuid-Holland. Het land overstroomde. Bij deze watersnoodramp kwamen veel mensen

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID?

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID? Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM BOUWEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken)

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Ik vertel jullie in mijn spreekbeurt meer over water en drinkwater. Eerst vertel ik wat water is, waarom water het allerbelangrijkste is voor leven, en

Nadere informatie

1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot.

1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot. Herhaling Ω groep 5 Ω Aardrijkskunde (blad 1) Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 2 en 3 1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot.

Nadere informatie

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater - Rode vlak is Brussel uitvergroten heel wat water in Brussel, zie blauwe lijntjes. - Is er een waterloop in de buurt van je school? Waar ligt je school

Nadere informatie

Toeristen in Nederland

Toeristen in Nederland Toeristen in Nederland Het is bijna zomer. Veel Nederlanders gaan lekker op vakantie naar het buitenland. Maar er komen ook heel veel buitenlandse toeristen naar Nederland. Hoeveel zijn dat er eigenlijk?

Nadere informatie

Retourtje Water. Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum. Lay-out Agnes Bergveld

Retourtje Water. Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum. Lay-out Agnes Bergveld Retourtje Water Uitgave: Amsterdams NME Centrum Retourtje Water Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum Auteur Mirella Vierveijzer Lay-out Agnes

Nadere informatie

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek?

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? Hallo allemaal, welkom in dit waanzinnige park voor jong en oud! Vandaag krijgen jullie de kans om dit park in het echt te openen met elkaar. Dit gaan we doen op

Nadere informatie

Wat doet het waterschap voor de wegen?

Wat doet het waterschap voor de wegen? Lesbrief wegen Wat doet het waterschap voor de wegen? Veilige wegen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta 1 Veilige wegen Sommige waterschappen zoals waterschap Hollandse

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN Lesbrief Primair onderwijs - MIDDENBOUW DUURZAAM WERKEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per

Nadere informatie

.22. Hoe ziet een centrum eruit?

.22. Hoe ziet een centrum eruit? Hoe ziet een centrum eruit? Hoofdstuk 2 les 1 Wat ga je leren? In deze les leer je hoe een centrum eruitziet. Je leert ook hoe het komt dat sommige steden of plekken een centrum zijn geworden. Begrippen

Nadere informatie

Samenvatting Ω Aardrijkskunde. Land in zicht

Samenvatting Ω Aardrijkskunde. Land in zicht Samenvatting Ω Aardrijkskunde 1 2 3 4 Aardrijkskunde De wereld kun in stukken verdelen. De grootste stukken noem je de werelddelen. Europa is er daar één van. Elk werelddeel bestaat uit een aantal landen.

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM WERKEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

Lespakket Water. Instructieblad groep 5-8. Inhoud pakket: Lessuggesties: Achtergrondinformatie Instructieblad groep 5-8

Lespakket Water. Instructieblad groep 5-8. Inhoud pakket: Lessuggesties: Achtergrondinformatie Instructieblad groep 5-8 Lespakket Water Instructieblad groep 5-8 Inhoud pakket: Achtergrondinformatie Instructieblad groep 5-8 Materialen van het pakket: * 2 plastic potten * 1 potje melk * 1 potje met thee * 1 potje met broodkorstjes/

Nadere informatie

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Gebruiksaanwijzing leerdagboek Exempel Schoon water Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Aanwijzingen Schrijf- en tekenruimte in leerdagboek

Nadere informatie

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Genoeg schoon water voor iedereen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Informatie voor de leerkracht Het

Nadere informatie

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen Dassenwerk WERKBLAD OPDRACHTEN Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen 1. Waar ben je? Je gaat een onderzoek doen in een klein gebied van Nationaal

Nadere informatie

GEEN water bij de wijn!

GEEN water bij de wijn! GEEN water bij de wijn! Water! Je gebruikt het dagelijks. Het begint al meteen s ochtends bij het wassen en het toilet doorspoelen. Daarna drink je water (puur water of in je kopje thee, ranja of in elke

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

kan een gebied krimpen?

kan een gebied krimpen? 1Hoe kan een gebied krimpen? Hoofdstuk4 les 1 Wat ga je leren? In deze les leer je dat je in Europa steeds sneller van de ene naar de andere plek kunt komen. Je leert ook dat er in een gebied met goede

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Nederland Waterland Basisonderwijs

Nederland Waterland Basisonderwijs Nederland Waterland Basisonderwijs Introductie Nederland is een land vol met water. Water in rivieren en meren. De zee klotst tegen onze duinen. En de zachte bodem van Nederland zit ook vol met water.

Nadere informatie

1 de kaart. samenvatting

1 de kaart. samenvatting 1 de kaart les 1 Nederland vanuit de ruimte Het weer kun je bekijken met behulp van satellietbeelden. Een satellietbeeld is een computerbeeld dat is gemaakt vanuit een satelliet. Je kunt er bijvoorbeeld

Nadere informatie

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van sloten, beken en rivieren. Het waterschap meet hoeveel meststoffen

Nadere informatie

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 1 2 Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 3 In het afvoerputje van de keuken, het bad of de douche. In het gat van

Nadere informatie

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen?

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dagboek Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dat het klimaat verandert is een feit. Je hoort het overal om je

Nadere informatie

= een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een hoge lamp die langs de weg staat.

= een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een hoge lamp die langs de weg staat. Woordenschat blok 1 gr4 Les 1 De heg De lantaarn De plant Het tuinhek Het terras De garage Het dorp De stad De zwerver De stoep De woonwijk = een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een

Nadere informatie

1 Vul in. 2 Vul in. Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 2 en 3

1 Vul in. 2 Vul in. Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 2 en 3 Herhaling Ω groep 6 Ω Nederland (blad 1) Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 2 en 3 1 Vul in. Het land waarin ik woon heet N. Amsterdam

Nadere informatie

JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN

JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN INLEIDING Foto: Timo Tijhof, Creative Commons OP PEIL BRENGEN Voor iedereen is het belangrijk dat er genoeg schoon water

Nadere informatie

WERKBOEK BASISONDERWIJS IN HOLLAND STAAT EEN HUIS

WERKBOEK BASISONDERWIJS IN HOLLAND STAAT EEN HUIS WERKBOEK BASISONDERWIJS IN HOLLAND STAAT EEN HUIS Uitgave 2012 1. INLEIDING I in Nederland staan overal huizen. Zelf woon je ook in een huis of misschien in een flat. Net als de andere kinderen bij jou

Nadere informatie

Aardrijkskunde Toets. Leontine Helmer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/67408

Aardrijkskunde Toets. Leontine Helmer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/67408 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Leontine Helmer 15 October 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/67408 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Grond of aarde weghalen door te graven. Graven is een gat in de grond maken. De plaats waar de grond wordt weggenomen.

Grond of aarde weghalen door te graven. Graven is een gat in de grond maken. De plaats waar de grond wordt weggenomen. Les 1 De bodemverontreiniging. afgraven Grond of aarde weghalen door te graven. Graven is een gat in de grond maken. De afgraving De plaats waar de grond wordt weggenomen. De bodemverontreiniging De grond

Nadere informatie

Op ontdekkingstocht naar aardolie

Op ontdekkingstocht naar aardolie O p o n t d e k k i n g s t o c h t n a a r a a r d o l i e Op ontdekkingstocht naar aardolie Miljoenen jaren geleden De mens heeft in de loop van de tijd vele vormen van energie gebruikt: spierkracht,

Nadere informatie

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os)

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os) Keutelgedichten Het konijntje Er was eens een konijntje en hij was echt niet dom hij keek wanneer hij drukken moest steeds even achterom Dan telde hij de keuteltjes die vielen in het gras zo wist hij elke

Nadere informatie

plattegronden van delft

plattegronden van delft plattegronden van delft Deze toren is op 9 februari 2011 vijftien meter opgeschoven. Op heel oude plattegronden kun je ook al terugvinden. deze Bagijnetoren (zo heet hij) Een plattegrond wijst je de weg

Nadere informatie

WERKBOEK LEEUWARDEN VRIJ-BAAN. Voor leerlingen groep 7 en 8 basisschool.

WERKBOEK LEEUWARDEN VRIJ-BAAN. Voor leerlingen groep 7 en 8 basisschool. WERKBOEK LEEUWARDEN VRIJ-BAAN Voor leerlingen groep 7 en 8 basisschool. 10 1 WERKBOEK LEEUWARDEN VRIJ-BAAN 1. LEEUWARDEN VRIJ-BAAN 1.1 - STEEDS DRUKKER OP DE WEG Dit werkboek gaat over Leeuwarden Vrij-Baan.

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

Samenvatting. 1 Kan jouw school overstromen? Weet je nu of jouw school kan overstromen?

Samenvatting. 1 Kan jouw school overstromen? Weet je nu of jouw school kan overstromen? 1 Kan jouw school overstromen? Weet je nu of jouw school kan overstromen? Om deze vraag te beantwoorden, moet je weten op welke manier Nederland kan overstromen. Verder moet je weten in welk deel van Nederland

Nadere informatie

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst Demi Smit Sarah Lingaard Atlas van de toekomst 1 Introductie: Wij hebben de Atlas van onze toekomst gemaakt met daarin onze ideeën voor Nederland in 2040. Hierin hebben wij geprobeerd weer te geven hoe

Nadere informatie

Groenten onder glas 1. Op het land 2. Blad 1. Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten.

Groenten onder glas 1. Op het land 2. Blad 1. Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten. 5 Lastige woorden Blad Groenten onder glas Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten. Ziektekiem Een bacterie of virus waar je ziek van kunt worden. Stapelbed Bedden

Nadere informatie

Lesbrief ZAND BOVEN WATER OPDRACHT 1 - NEDERLAND EN WATERBOUW

Lesbrief ZAND BOVEN WATER OPDRACHT 1 - NEDERLAND EN WATERBOUW Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW ZAND BOVEN WATER Rotterdam is de belangrijkste haven van Europa. Steeds meer spullen reizen via Rotterdam. Sinds 2008 wordt hard gewerkt om de haven uit te breiden.

Nadere informatie

Kraanwater! Wat weten kinderen hier eigenlijk van? Mei 2009. ten behoeve van:

Kraanwater! Wat weten kinderen hier eigenlijk van? Mei 2009. ten behoeve van: Kraanwater! Wat weten kinderen hier eigenlijk van? Mei 2009 ten behoeve van: Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1 Inleiding...3 2 Conclusie...4 3 Achtergrond onderzoek...5 3.1 Doelstelling van het onderzoek...

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

Waterroute. Water in de Amsterdamse Waterleidingduinen

Waterroute. Water in de Amsterdamse Waterleidingduinen Waterroute Water in de Amsterdamse Waterleidingduinen Waternet is de gemeenschappelijke organisatie van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht en de gemeente Amsterdam Welkom in de Amsterdamse Waterleidingduinen.

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Antwoorden. 1 helder. 3 goed fout. 4 eigen antwoord. 5 Het was een heldere dag. We liepen over. 2 noordelijk. kopieerblad Woordenschat 7.

Antwoorden. 1 helder. 3 goed fout. 4 eigen antwoord. 5 Het was een heldere dag. We liepen over. 2 noordelijk. kopieerblad Woordenschat 7. kopieerblad Woordenschat 7.2 1 Voelt de zon overal even warm aan? 1 helder als er buiten veel licht is en er geen wolken zijn de vlakte een grondgebied dat groot en plat is weerkaatsen licht of geluid

Nadere informatie

Speurtocht: De wereld op zak

Speurtocht: De wereld op zak Speurtocht: De wereld op zak Zaal 1 Het rariteiten kabinet bij het Anatomisch Theater Dit is het rariteitenkabinet bij het Anatomisch Theater. Een Rariteitenkabinet betekende vroeger een kamer met bijzonderheden.

Nadere informatie

o Heuvelachtig o Platteland o Boven zeeniveau o Plat o Stad o Onder zeeniveau

o Heuvelachtig o Platteland o Boven zeeniveau o Plat o Stad o Onder zeeniveau Vragenlijst overstromingen Deze vragen zijn niet bedoeld als een test. Je krijgt er geen cijfer voor. 0. Waar woon je?. In welke klas zit je?... 1. Hoe zou je het gebied waarin je woont omschrijven? (kies

Nadere informatie

Spreekoefeningen. Oefenen voor het eerste deel van het examen spreken: Vragen beantwoorden. 1 enkele vragen. (voor het inburgeringsexamen - spreken)

Spreekoefeningen. Oefenen voor het eerste deel van het examen spreken: Vragen beantwoorden. 1 enkele vragen. (voor het inburgeringsexamen - spreken) Spreekoefeningen (voor het inburgeringsexamen - spreken) Oefenen voor het eerste deel van het examen spreken: Vragen beantwoorden. 1 enkele vragen Eet u vaak brood? Wat voor groente eet u vaak? Wat vindt

Nadere informatie

De omgekeerde quiz Wie weet het meest van de Nederlandse provincies?

De omgekeerde quiz Wie weet het meest van de Nederlandse provincies? ARGUS CLOU AARDRIJKSKUNDE LESSUGGESTIE GROEP 6/7/8 De omgekeerde quiz Wie weet het meest van de Nederlandse provincies? Lesduur: 20 minuten Lesvorm: spel Werkwijze: groep Wat heb je nodig? kaart van Nederland

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Bij de tijd Groep 6 thema 2, les 1 Een middeleeuwse stad Werkblad 1. dit is Joris. hij werkt in de her-berg. hij is blij en voert de kip-pen,

Bij de tijd Groep 6 thema 2, les 1 Een middeleeuwse stad Werkblad 1. dit is Joris. hij werkt in de her-berg. hij is blij en voert de kip-pen, Bij de tijd Groep 6 thema 2, les 1 Een middeleeuwse stad Werkblad 1 Ik wil vrij zijn! Joris = geel graaf = rood stad = blauw vrij = groen dit is Joris hij werkt in de her-berg hij is blij en voert de kip-pen,

Nadere informatie

Inhoud. Pagina. Water is leuk en belangrijk. Waar komt water vandaan? Spreekbeurt 1: Van drol tot drinkwater. Een proefje om in de klas te doen

Inhoud. Pagina. Water is leuk en belangrijk. Waar komt water vandaan? Spreekbeurt 1: Van drol tot drinkwater. Een proefje om in de klas te doen Spreekbeurt 1 Inhoud Pagina Water is leuk en belangrijk Waar komt water vandaan? Spreekbeurt 1: Van drol tot drinkwater Een proefje om in de klas te doen Spreekbeurt 2: Water: vaak een vriend, soms een

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

Wandelen voor Water 2013

Wandelen voor Water 2013 Wandelen voor Water 2013 Eerst maar even voorstellen Frank van Batenburg Ondernemer: Bedrijfskundig Bureau Gastles over WATER Powerpoint, filmpjes, interactief met opdrachten Vragen mag je direct stellen

Nadere informatie

Kustwerk Katwijk: vrachtverkeer en de dode hoek

Kustwerk Katwijk: vrachtverkeer en de dode hoek Kustwerk Katwijk: vrachtverkeer en de dode hoek In oktober 2013 is bouwcombinatie Ballast Nedam Rohde Nielsen gestart met de uitvoering van Kustwerk Katwijk. Deze werkzaamheden zullen ruim een jaar duren

Nadere informatie

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering Inleiding Je poetst je tanden en spoelt je mond. Hup, doorspoelen! Vieze handen? Flink wat zeep en de kraan open: hup, ook maar doorspoelen! Elke dag spoel jij vele liters schoon drinkwater door de wastafel,

Nadere informatie

Brabant Water Les je dorst educatieplatform Verdiepende suggesties

Brabant Water Les je dorst educatieplatform Verdiepende suggesties Brabant Water Les je dorst educatieplatform Verdiepende suggesties Voor groep 6 tot en met 8 Verdiepende suggesties voor de bovenbouw De volgende lessuggesties zijn veelal gericht op actief coöperatief

Nadere informatie

Ik en de maatschappij. Reizen

Ik en de maatschappij. Reizen Ik en de maatschappij Reizen Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Ferry van de Put Inhoudelijke redactie: Ina Berlet Eindredactie: Daphne Ariaens

Nadere informatie

Wat een vreemde bromfiets!

Wat een vreemde bromfiets! Wat een vreemde bromfiets! Waarom rijden er nu geen paarden meer met karren? Reed er vroeger een tram in ons dorp?! Met die bus zou ik ook wel eens willen rijden! 1. Voetgangers baas! Opdracht Lees het

Nadere informatie

Antwoorden. 1 herkennen. 3 goed fout. 4 Vanuit de luchtballon had ik een goed. 2 de buis. 5 eigen antwoord. kopieerblad woordenschat 5.

Antwoorden. 1 herkennen. 3 goed fout. 4 Vanuit de luchtballon had ik een goed. 2 de buis. 5 eigen antwoord. kopieerblad woordenschat 5. kopieerblad woordenschat 5.2 1 Kan de regen opraken? 1 herkennen als je iets herkent, zie je wat het is de wortels stengels aan de onderkant van een plant de regenton een hoge, ronde bak waarin het regenwater

Nadere informatie

Woordenschat (blad 1 van 2)

Woordenschat (blad 1 van 2) Woordenschat (blad 1 van 2) 1 Kan jouw school overstromen? Woordenboekje beschermen ervoor zorgen dat iets of iemand veilig is of ergens geen last van heeft Een warme jas beschermt je tegen de kou. overstromen

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor?

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water, gezuiverd afvalwater en stevige dijken. De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water,

Nadere informatie

Hoeveel percent water zit in het bloed van de mens? Het lichaam van de mens bevat veel water. Hoeveel percent water is dat?

Hoeveel percent water zit in het bloed van de mens? Het lichaam van de mens bevat veel water. Hoeveel percent water is dat? Hoeveel percent water zit in het bloed van de mens? a) 50 % b) 70% c) 90% antwoord c is juist d) 99% Het lichaam van de mens bevat veel water. Hoeveel percent water is dat? a) 30% b) 60% antwoord b is

Nadere informatie

HANDLEIDING THEMA 4 LES 3. Meander. Aardrijkskunde

HANDLEIDING THEMA 4 LES 3. Meander. Aardrijkskunde HANDLEIDING THEMA 4 LES 3 6 Meander Aardrijkskunde 6 Thema 4 Streken en klimaten thema 4 Streken en klimaten les 1 les 2 les 3 les 4 72 VOORAF Vraag de kinderen naar buiten te kijken en laat een aantal

Nadere informatie

Waterschapsbelasting 2015

Waterschapsbelasting 2015 Waterschapsbelasting 2015 uw bijdrage aan droge voeten en schoon water Het hoogheemraadschap van Rijnland zorgt voor droge voeten en schoon water, en dat kost geld. Om alles te kunnen bekostigen, zijn

Nadere informatie

Mijn huis, mijn thuis

Mijn huis, mijn thuis Les 5: Mijn huis, mijn thuis (A-klas) Mijn huis, mijn thuis 1. Mijn huis Mijn naam is Ik ben jaar oud. Ik woon in Ik woon samen met... mensen. Heb je een broer? JA / NEE Heb je een zus? JA / NEE Mijn huis

Nadere informatie

Loop naar bordje 5 bij de bijenhal

Loop naar bordje 5 bij de bijenhal 12 Loop naar bordje 5 bij de bijenhal 13 Vraag 5.4 Je staat hier vlak bij de bijenhal. Daarin leven heel veel bijen in de bijenkasten. Hebben insecten eigenlijk ook drinkwater nodig denk je? 5. Water op

Nadere informatie

WATER. Een tocht over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 4 t/m 6, met als thema: WATER.

WATER. Een tocht over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 4 t/m 6, met als thema: WATER. 2 Een tocht over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 4 t/m 6, met als thema: WATER. Lees deze bladzijde goed, want dan weet je precies wat je moet doen! WATER Dit boekje gaat dus

Nadere informatie

Werkblad Mijn huis staat in...

Werkblad Mijn huis staat in... Werkblad Mijn huis staat in... Mijn huis staat in: Ga naar kaart.cc. Je ziet twee kaarten. In de menubalk bovenin vul je rechts je woonplaats in. Kies in het linkervak de Bonnebladen 1901-1925. Kies in

Nadere informatie

Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6. Vakantielanden

Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6. Vakantielanden Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6 Vakantielanden Het klimaat is in Zuid-Europa anders dan in Nederland. In de zomer is het er warm en droog, in de winter is het er ongeveer zoals zomers in Nederland.

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit We leven in een land vol water. Daar genieten we van. We zwemmen, vissen, besproeien de tuin, varen in bootjes en waarderen

Nadere informatie

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk De kust is (niet) veilig! De dijk aan de kust van Petten ziet er zo sterk en krachtig uit, maar toch is hij niet

Nadere informatie

D C B F. Welke provincie ligt in het midden van het land? Utrecht of Drenthe? Utrecht

D C B F. Welke provincie ligt in het midden van het land? Utrecht of Drenthe? Utrecht X E F G I L J K Thuistopo. oem de letter (behalve de X) en zeg welke provincie het is. = Friesland, = oord-olland, = Utrecht, = Zuid-olland, E = Groningen, F = renthe, G = Flevoland, = Gelderland, I =

Nadere informatie

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ...

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ... Naam: DE WATERSNOOD- RAMP Het is 31 januari 1953. Het stormde vreselijk In Zeeland. Toch waren de meeste mensen gewoon rustig naar bed gegaan. Zij werden in hun slaap overvallen door een zware stormvloed.

Nadere informatie

Waterrijk. 1. Aanzetten. 1.a Waterrijk

Waterrijk. 1. Aanzetten. 1.a Waterrijk 1. Aanzetten Waterrijk 1.a Waterrijk Jij gaat aan de slag met het dossier Waterrijk. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent. GA IK DOEN STAP ONDERDEEL TIJD BESCHRIJVING 2

Nadere informatie

Project Milieu-Kringloop. Week 1ABC: De leefomgeving

Project Milieu-Kringloop. Week 1ABC: De leefomgeving Project Milieu-Kringloop. Week 1ABC: De leefomgeving Info: De leefomgeving Jij bent thuis, op school of ergens anders. Al die plekken samen zijn jouw leefomgeving, jouw milieu. Dieren hebben ook een leefomgeving.

Nadere informatie

De eerste boeren Het dorp

De eerste boeren Het dorp De eerste boeren Later gaan de mensen zelf eten verbouwen. Wortels en bonen, en graan om brood van te bakken. De mensen hebben ook schapen en koeien. De jagers zijn boeren geworden. Het dorp Boeren trekken

Nadere informatie

Werkblad 1 Vroeger en nu

Werkblad 1 Vroeger en nu Werken en school. Lees en vul in: Werkblad 1 Vroeger en nu Vroeger werkten de kinderen mee op het land of thuis (helpen met thuisweven of thuisspinnen bijvoorbeeld), de meisjes hielpen ook nog in het huishouden.

Nadere informatie