Edishon spesial Enseñansa

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Edishon spesial Enseñansa"

Transcriptie

1 Trahando huntu riba futuro di Karibe Hulandes This information bulletin is also available in English sèptèmber 2010 NUMBER 7 B O L E T I N I N F O R M A T I V O B O N E I R U, S I N T - E U S T A T I U S I S A B A Kada mucha di desendensia Antiano òf Hulandes tin derechi pa desaroyá su talentonan i pa pone un bon base na skol pa sobrá di su bida. Fin di 2008 e inspekshon hulandes di enseñansa a presentá un rapòrt tokante e enseñansa na Boneiru, Sint-Eustatius i Saba. Den e rapòrt aki a resultá ku por mehorá e enseñansa riba diferente punto, entre otro ora ta trata di idioma i kontamentu. A base di e rapòrt aki di inspekshon, Hulanda i e gobièrnunan di e tres teritorionan insular huntu a tuma dos desishon importante: 1. Ta introdusí e sistema di enseñansa di Hulanda na Boneiru, Sint-Eustatius i Saba; 2. Pa fortifiká e posishon di e skolnan, tur dos gobièrnunan ta bai introdusí medidanan adishonal. E meta ta ku e enseñansa di Boneiru, Sint-Eustatius i Saba mester yega mas lihé posibel riba un nivel di kalidat aseptabel, teniendo na kuenta e konteksto Karibense. Edishon spesial Enseñansa KIKO TA KAMBIA DESPUES DI ? Entrante masha poko kos ta kambia. E Leinan ta keda na vigor te 1 di yanüari E úniko kos ku ta kambia entrante ta ku for di e fecha ei, enseñansa ta kai bou di supervishon di Inspekshon di Enseñansa hulandes. Kuminsando 1 di yanüari 2011 e skolnan lo risibí nan fondonan direktamente for di Hulanda, pero mayornan ni alumnonan lo no nota nada di e kambio aki. Kuminsando 1 di ougùstùs 2011, pues na komienso di e siguiente aña eskolar, lo introdusí e kambionan den kontenido di e enseñansa. Lo no ta bon pa introdusí tur kambio pareu, p esei a opta pa hasi e introdukshon gradualmente durante un periodo di 5 aña máksimo. sinembargo ainda no ta duna espasio pa sinti bo trankil. Pa mayoria di e materianan e skolnan ainda no ta logra eliminá e retraso. E mayó atenshon ta bai na bòltu e tendensia aki. Den 2009 a parti buki di skol grátis na skolnan di enseñansa avansá i skolnan di enseñansa pa empleo sekundario. A resultá ku muchu alumno ta disponé di un kantidat insufisiente di material di skol. I buki i otro material di lès ta indispensabel pa bon enseñansa. Ademas e skolnan a risibí tambe material di skol komplementario, manera métodonan di skol, buki di lesa, dikshonario i mapa. Programa di mehorashon E retonan den enseñansa riba Boneiru, Sint-Eustatius i Saba ta grandi, asina por a nota for di e rapòrt di inspekshon di Ku representantenan di e teritorionan insular a hasi palabrashonnan pa introdusí mehorashon. Insidentalmente Hulanda a pone medionan finansiero èkstra disponibel i den 2009 i 2010 ya a realisá algun akshon di mehorashon. Hulanda ta yuda pa kita mas lihé posibel algun retraso den enseñansa. For di aña 2009 e skolnan di enseñansa di fundeshi na Boneiru, Sint-Eustatius i Saba ta evaluá dos bes pa aña e desaroyo di nan alumnonan den kontamentu i lesa. E resultadonan di e evaluashonnan aki ta indiká ku e alumnonan di e promé gruponan den enseñansa (onderbouw - gruponan 3 i 4) di e skolnan pa enseñansa di fundeshi ta basta serka di e nivel hulandes, pero ku e gruponan ariba (bovenbouw) ainda tin un retraso grandi riba e nivel aki. E motibu ta ku den bovenbouw tin un retraso ku mester a keda eliminá. E rapòrt di inspekshon ku a keda publiká den 2008, a kalkulá ku na e skolnan di enseñansa di fundeshi riba Boneiru, Sint-Eustatius i Saba ta eksistí un retraso den siñamentu di por lo ménos tres aña eskolar, kompará ku Hulanda. Mientrastantu nos ta un aña mas aleu i na hopi skol awor retraso ta di 1 aña i mei pa dos aña. Esaki ta nifiká ku den un aña eskolar e skolnan a eliminá mitar di e retraso. Na yüni 2009 a kuminsá evaluá e alumnonan di e promé tres klasnan di enseñansa avansá tambe. Di e forma aki ta sigui e prestashonnan di e alumnonan su abilidat di lesa na hulandes, nan vokabulario hulandes, nan abilidat di lesa na ingles, nan kontamentu/matemátika i nan abilidat di studia. E resultadonan den enseñansa avansá Muchanan ku difikultat di siña mester di èkstra atenshon. Pa por ofresé esaki, dos maestro di kada skol a sigui un estudio spesialisá, ku por proveé den esaki. Pa ekspertisio spesialisá nesesario, por krea un fasilidat nobo pafó di skol: un sentro di ekspertisio di enseñansa. Alohamentu Pa bon enseñansa un bon edifisio di skol ta nesesario. Riba e tereno aki por hasi mehorashonnan i Hulanda a pone èkstra sèn disponibel pa logra esaki. Mientrastantu ta trahando riba vários proyekto riba e tres islanan. Na Boneiru: konstrukshon nobo di un skol amplio pa enseñansa di fundeshi, ku fasilidat den bario; konstrukshon nobo di un skol pa e último klasnan di HAVO/VWO bovenbouw; fasilidatnan urgente na e lokalnan di entrenamentu práktiko di Scholengemeenschap Boneiru. Na Sint-Eustatius: renobashon di Golden Rock School; ampliashon di Bethel Methodist School. Na Saba: rekonstrukshon di un anterior edifisio komersial den lokalnan pa materia di téknika pa Saba Comprehensive School. Finansiamentu di Estudio Hendenan ku a finalisá estudio avansá ta importante pa Boneiru, Sint-Eustatius i Saba. P esei ta di gran balor si muchanan ku tin kapasidat pa sigui studia, haña i uza e oportunidat pa bai un skol superior òf un universidat. Den e kuadro aki finansiamentu di estudio ta un medio ku ta yuda mashá. Riba tereno di finansiamentu di estudio nada no ta kambia den e aña eskolar aktual, pues E siguiente aña eskolar, pues for di ougùstùs 2011 si esaki lo ta kaso. Dos kambio na benefisio di e studiante. Na promé lugá ta introdusí un beka di prestashon. Kaminda henter e finansiamentu di estudio den e region Karibense aktualmente ta un fiansa, aweró den kaso di bon prestashon e beka básiko lo ta un regalo, pues ku no mester paga bèk. Bon prestashon ta nifiká finalisá e propedeuse (promé aña di estudio) i e estudio mes na tempu. Un di dos kambio ta ku hendenan ku ke bai siña na Hulanda lo risibí un montante pa kubri e gastunan inisial, por ehèmpel pa paga pasashi i e promé gastunan. Bon enseñansa ta e base pa un Boneiru, Sint-Eustatius i Saba fuerte. Rijksdienst Caribisch Nederland i e teritorionan insular huntu lo traha duru pa logra esaki.

2 BETHEL METHODIST SCHOOL TA YEGA NA E PUNTO DI MAS HALTU DEN TRABOUNAN DI KONSTRUKSHON Bethel Methodist School (BMS) na Sint-Eustatius a risibí finansiamentu di Ministerio di Enseñansa, Kultura i Siensia di Hulanda (OCW) pa amplia e skol ku tres lokal adishonal i tualèt. Dia 10 di yüni di 2010, Sekretario General di Ministerio di Enseñansa, Kultura i Siensia, Koos van der Steenhoven i Diputado di Enseñansa, Roy Hooker a pone e promé piedra pa e ampliashon akí. Trabounan di konstrukshon a kuminsá dia 8 di yüli i dos luna despues e kabes di skol di BMS, Ellis Woodley, ta kontentu di mira ku ya e konstrukshon a yega na e punto di mas haltu. Segun plan, e trabounan lo ta kla den 150 dia. Bethel Methodist School a keda fundá na 1964 komo skol preparatorio. Na 2004 a amplia e skol i hasié un skol di fundeshi kompleto konforme sistema di Enseñansa di Fundeshi (EdF). Sr. Ellis Woodley ta konta ku orguyo kon e último ekspanshon di e skol a tuma lugá tempu ku su skol tabata e skol di fundeshi di mas grandi di e kuaternan ku tin nan Sint-Eustatius i no tabata nada fásil pa alohá tur alumno na un manera adekuá i sigur. Na 2008 e skol a kuminsá konstruí tres lokal èkstra, tualèt i un sala pa maestro. Nan mes a hasi fundraising pa esaki, ku sosten di henter komunidat i sektor privá di Sint-Eustatius i St. Maarten. Apesar di e logro akí, ainda e skol tabata falta mas lokal. Despues di negosiashon ekstenso ku funshonarionan di enseñansa hulandes, manera kwartiermakernan Fleur Lagcher i Hemmie van Xanten, Erik Kool, Gerard Maas i Koos van der Steenhoven, e skol a mira su deseo kumplí. Woodley ta splika ku e kapítulo nobo akí den bida di BMS tin henter komunidat den un estado di euforia. Nos ke gradisí OCW pa nan sosten, i tambe otro persona- i instansianan pa nan trabou duru i e sentido di kompromiso ku nan a demostrá, i pa e sabiduria ku kua nan a aktua. Tambe nos ta agradesido pa e material di enseñansa ku nos a risibí. E kos akí ta un tremendo yudansa pa nos alumnonan, Woodley a bisa. BUKI DI SKOL GRÁTIS PA ENSEÑANSA AVANSÁ Pa aña eskolar 2009/2010, Ministerio di Enseñansa (OCW) di Hulanda a pone kasi NAf. 1,2 mion disponibel pa kumpra buki di skol pa enseñansa avansá i profeshonal (SBO). E bukinan di skol grátis ta parti di e fondonan èkstra ku Hulanda a pone disponibel pa mehoramentu di enseñansa na Boneiru, Sint-Eustatius i Saba. Un investigashon di Onderwijsinspectie hulandes (hasí na fin di 2008) a saka na kla ku alumnonan na Boneiru, Sint-Eustatius i Saba no ta disponé di sufisiente material di skol. Buki i otro materialnan di skol ta esensial pa por duna bon enseñansa. Despues di , e reglanan ku lo konta pa buki di skol na Hulanda lo konta meskos pa e islanan BES. Esei ke men ku alumnonan di enseñansa avansá ta haña nan bukinan di skol grátis. En adelante, e skolnan mes ta paga pa e bukinan di skol pa enseñansa avansá i e bukinan ta keda propiedat di skol. Mayornan no tin nodi di bestèl buki mas. No mag pidi mayornan niun kontribushon finansiero tampoko. Direktiva di e skolnan ta keda responsabel pa e maneho i reglamentashon nesesario pa por garantisá un atministrashon efektivo di e bukinan. Pa alumnonan di enseñansa profeshonal sí esei no ta konta: ta e aña di skol akí so nan ta haña buki di skol grátis komo eksepshon. Alumnonan di enseñansa profeshonal mes tin ku paga nan bukinan, meskos ku ta e kaso na Hulanda. Sin embargo, un diferensia ku Hulanda ta ku no ta kobra alumnonan di enseñansa avansá i profeshonal pa inskripshon na skol. KOLEGIO REINA BEATRIX NA BONEIRU TA PARTISIPÁ NA RÈKÒRT DI LESAMENTU Dia 9 di sèptèmber, mas ku kuarenta mil mucha, huntu ku entre otro prinsesa Laurentien i Sekretario di Estado pa Enseñansa Marja van Bijsterveldt, a establesé un gran rèkòrt di lesamentu na bos haltu. Eksaktamente 9.00 di mainta ora lokal di Antia i 3.00 di atardi na Hulanda, un total di mucha di skol di fundeshi rònt Hulanda a lesa pareu na bos haltu. E alumnonan di grupo 8 di Kolegio Reina Beatrix na Boneiru tambe a partisipá, apesar ku e konekshon ku Hulanda a bai ku algun traba tékniko. E muchanan a lesa na bos haltu for di e buki pa mucha Geel gras di Simon van der Geest. Riba inisiativa di Stichting Lezen & Schrijven, mas ku mucha na Hulanda a bini huntu na Nieuwe Luxor Theater di Rotterdam. E teatro akí a sirbi komo cockpit di henter e proyekto pa establesé e rèkòrt. Entre tantu, e presentadó Lisa Wade a purba haña kontakto live ku skolnan partisipante rònt Hulanda, i via webcam e tabatin kontakto live ku grupo 8 di Kolegio Reina Beatrix na Boneiru tambe. E konekshon via webcam no a wanta mashá, pero e kos prinsipal ta ku hopi alumno a demostrá presis na e mes momento kon importante i mas ainda, kon dushi lesamentu ta. Lesa sufisiente (na bos haltu) ta importante pa desaroyo di mucha. Diesinku minüt di lesamentu pa dia mes ta oumentá vokabulario di e mucha enormemente. Kwartiermaker pa enseñansa (OCW) Fleur Lagcher ta masha entusiasmá ku partisipashon di Kolegio Reina Beatrix di Boneiru: Despues di e transishon lo introdusí e sistema di enseñansa hulandes na Boneiru, Sint-Eustatius i Saba. Skolnan ta trahando duru den e kuadro ei pa mehorá prestashon eskolar di e alumnonan. E partisipashon akí ta mustra kon e muchanan i nan maestronan di skol aki banda ta okupá ku eksaktamente e mesun aktividatnan ku e mucha- i maestronan na Hulanda. I awor ku ta den porta, esaki ta un bunita manera pa yama e sistema di enseñansa hulandes bon biní!

3 MOBILARIO NOBO PA SABA COMPREHENSIVE SCHOOL Aña eskolar a marka komienso di un era nobo den bida di e kabes di skol, personal i alumnonan di Saba Comprehensive School (SCS). Ora e alumnonan a bai skol bèk despues di fakansi, nan a bin haña shete lokal remodelá i kompletamente ekipá ku mobilario nobo. Kada un di e lokalnan ta ekipá ku nuebe par di mesa i banki pa alumno, un mesa di grupo ku dos stul, tres kashi (dos chikitu, un grandi), dos sèt di stul i mesa pa maestro, un interactive whiteboard (bòrchi elektróniko interaktivo pa pega riba kòmpiuter) i tambe un oloshi i un baki di sushi nobo. Kabes di skol suplente Constance Clement ta bisa ku sin duda e muebelnan nobo akí ta krea un ambiente stimulante den tur e klasnan. I ademas di ta kómodo, e ta duradero tambe. Maestro- i alumnonan di SCS ta masha entusiasmá ku e ambiente nobo di nan skol. E maestronan ta konta ku e ta mehorá e ambiente edukativo supstansialmente, pasobra awor e alumnonan ta parse mas motivá pa siña. Por ehèmpel, ya kaba e interactive whiteboard a subi e nivel di partisipashon di e alumnonan den lès, loke ta pone ku e maestronan por duna lès na un manera mas kompleto. Joy Ann Robinson, di bovenbouw, ta konta kon e i su koleganan di klas ta disfrutá di e mobilario nobo. E stulnan di ántes tabata mas abou. Esnan nobo ta mas haltu i mas konfortabel. Ademas, e mesanan nobo ta mas espasioso i awor nan no tin nodi di pone nan tas di skol abou na suela mas. Tambe el a komentá ku a fèrf e lokalnan ku koló muchu mas kla, loke ta yuda e alumnonan konsentrá mihó durante lès. Saba Comprehensive School ta gradisí Hemmie Van Xanten, Kwartiermaker pa Enseñansa, pa e esfuersonan diligente ku el a hasi pa optené e fondonan nesesario pa e proyekto akí. Un danki spesial ta bai na Gobièrnu Insular di Saba i Elka Charles, èks kabes di skol di SCS, komo tambe tur otro persona i instansia ku a yuda hasi e meta akí realidat. TIM NOBO DI OCW PA ENSEÑANSA Ku bista riba tur e mehoramentunan ku ta bai tuma lugá riba tereno di enseñansa, resientemente a amplia e tim di enseñansa na Boneiru, Saba i Sint-Eustatius na un manera supstansial ku personanan ku ta traha riba e tereno akí den práktika diario. Ademas a bini apoyo temporal for di Hulanda. E tim di OCW ta ansioso tambe pa risibí e koleganan ku lo kuminsá yega for di Hulanda entrante 10 di òktober 2010 pa sigui reforsá e tim. Un di e kolaboradónan nobo ku eksperensia di trabou riba e área akí ta Camelia Berkel. A nombr é gerente di proseso (procesbegeleider) di kuido di enseñansa di Sint-Eustatius, i e tin komo tarea pa te dia 1 di ougùstùs 2011 e hasi preparativo i trabounan di sosten pa establesé i organisá e Sentro di Konosementu di Kuido di Enseñansa. E sentro akí su meta ta Lista di kolaboradónan aktual di e tim di enseñansa: Fleur Lagcher Hemmie van Xanten Erik Kool Louella Mercera Broer Molina Johannetta Gordijn Inge Berben Camelia Berkel Daisy Coffie Jet van Heijnsbergen Lisette Vels Monique Hoogerwerf Kwartiermaker/hefe di departamento OCW Kwartiermaker enseñansa Islariba Lider di proyekto alohamentu Kolaboradó sosten OCW Lider di proyekto mehoransa PO Lider di proyekto mehoransa VO Lider di proyekto implementashon maneho di enseñansa Gerente di proseso kuido di enseñansa Statia Gerente di proseso kuido di enseñansa Boneiru Gerente di proseso kuido di enseñansa Saba Kapasidat temporal èkstra for di Hulanda Implementashon finansiamentu Implementashon finansiamentu di estudio di yuda mucha ku tin problema pa siña, trastorno di komportashon i problema sosial-emoshonal ku no por resolvé na skol. Camelia ta bai duna e direktivanan di skol di Sint-Eustatius sosten pa forma un asosiashon, formulá un plan insular di kuido i finalmente tambe prepará e organisashon di e sentro di konosementu. E ta bai traha ku apoyo di e gerente di proseso pa kuido di enseñansa di Saba, Jet van Heijnsbergen. Camelia a traha hopi aña den enseñansa avansá na Sint-Eustatius. E ta komentá: Segun mi, ku mi eksperensia i vishon di kuido mi por duna un aporte importante na lantamentu di un sentro di konosementu ku por benefisiá alumnonan di Statia i redusí e kantidat di dropouts. Boneiru, Saba, Statia (stashoná na Boneiru) Saba en Statia (stashoná na Saba) Boneiru, Saba, Statia (stashoná na Boneiru) Boneiru Boneiru Boneiru, Saba, Statia (stashoná na Boneiru) Boneiru, Saba, Statia (stashoná na Boneiru) Statia Boneiru Saba en Statia (stashoná na Saba) Boneiru, Saba, Statia (stashoná na Boneiru) Boneiru, Saba, Statia (stashoná na Boneiru) PROYEKTO PA MEHORÁ ENSE- ÑANSA TA DUNA MAS PERSPEK- TIVA PA FUTURO Segun Nolly Oleana, diputado di Enseñansa pa Teritorio Insular di Boneiru: Den pasado, Antia Hulandes no a atendé kuido di enseñansa riba e islanan mas chikí manera mester ta. El a sigui bisa: Nos ta spera ku Hulanda sí lo karga e responsabilidat akí. Ya a start un proyekto grandi di mehoramentu di enseñansa pa subi nivel di tantu enseñansa primario komo avansá. Por ehèmpel, aña pasá a start un programa di mehoramentu na skolnan di fundeshi, den kua e skolnan a kambia pa e sistema di enseñansa metódiko en bes di enseñansa temátiko. A base di resultado di pruebanan Cito, a presentá programanan di mehoramentu riba tereno di idioma i aritmétika. Aktualmente tin seis skol básiko supsidiá na Boneiru. Skol básiko De Pelikaan, ku for di aña pasá a bin na remarke pa supsidio, tin hulandes komo idioma di instrukshon. Na kuater otro skol e idioma di instrukshon ta papiamentu, i Kolegio Papa Cornes ta duna lès na papiamentu i hulandes. E mesun norma ta konta pa tur skol. Pues, tin sufisiente skol di fundeshi na Boneiru i tur mucha por bai skol sin ku niun di nan bira muchu grandi (riba 500 alumno). Pa fasilitá e transishon pa Enseñansa Avansá, a kuminsá duna lès èkstra di aritmétika i idioma den e promé dos añanan di Enseñansa Avansá. Nos ta spera di por sigui ku esaki. Ademas, e alumnonan a risibí buki grátis. Pa sigui mehorá kalidat di enseñansa, na fin di 2009 a parti SGB den 4 departamento: SBO, Junior College (pa formashon básiko), VSBO i HAVO/VWO. Tambe a formulá un plan di alohamentu. Pronto lo kuminsá konstruí un edifisio nobo pa e departamento HAVO/VWO na Kaya Amsterdam, ku mester keda kla fin di mart. Ku tur e desaroyonan akí nos ta spera di sigui implementá kambionan den enseñansa strukturalmente. Di e manera ei, hubentut boneriano ta haña oportunidat di tin un mihó futuro.

4 KONTESTA RIBA PREGUNTANAN FREKUENTE Kiko ta kambia pa enseñansa dia ? Masha poko. Ordenansanan Sentral ta keda na vigor te promé di yanüari Úniko kos ku ta kambia dia ta ku enseñansa ta kai bou di supervishon di Inspekshon Ulandes di Enseñansa for di e fecha ei. Ta te aña eskolar 2011/2012 lo introdusí e sistema di enseñansa ulandes stap pa stap. For di promé di yanüari 2011 e pago di e skolnan si lo kambia. E ora ei skolnan lo risibí sèn direktamente for di Ministerio di Enseñansa (OCW) na Ulanda. Kiko mayornan mester paga pa enseñansa di nan yunan? Enseñansa na skolnan ku gobièrnu ta paga, ta grátis. Buki di skol pa enseñansa di fundeshi i enseñansa avansá tambe ta grátis. Pa esaki skolnan ta haña sèn di gobièrnu di Ulanda. Por pidi mayornan un kontribushon, pero esei no ta obligatorio. Kua lo ta e idioma di instrukshon den enseñansa di fundeshi? Den enseñansa primario (ainda e ta yama enseñansa di fundeshi aktualmente) lo sali for di dos idioma di instrukshon ku tin un status igual. Na Boneiru esei ta konta pa ulandes i papiamentu, na Sint Eustatius ulandes i ingles. Na Saba tin un idioma di instrukshon: ingles. Ulandes ta un materia apart aya. Ki ora mi tin derecho riba finansiamentu di estudio? Bo mester kumpli ku tres kondishon: 1. Bo tin nashonalidat ulandes, bo a nase den Ulanda Karibense (Boneiru, Sint-Eustatius, Saba) i bo ta inskribí na Ulanda Karibense; 2. Bo ta bou di 30 aña; 3. Bo ta hasi un estudio tempu kompletu den enseñansa di fishi sekundario o den enseñansa superior. Bo mester tin un number di kuenta bankario tambe. Ya mi ta risibí finansiamentu di estudio di FINEB o di pais Antia Ulandes. Tòg mi mester hasi un petishon pa e aña eskolar nobo? Si. Tur studiante ku ke risibí finansiamentu di estudio den aña di estudio , mester hasi un petishon. Ki dia ta introdusí eksamennan ulandes? Esei no por sosodé muchu lihé, mester prepará alumnonan pa esei promé. Ta p esei tin un periodo di transishon ku ta sirbi komo introdukshon na e eksamennan ulandes. Desde otro aña eskolar (ougùstùs 2011) lo prepará e promé grupo di alumno di promé aña den enseñansa sekundario pa un diploma ulandes. Pues alumnonan lo pasa pa promé biaha e eksamen ulandes te na 2015 (VSBO), 2016 (HAVO) i na 2017 (VWO). Te ku e tempu ei alumnonan lo pasa eksamen di Antia Ulandes. Ta tene kuenta ku esnan ku keda sinta i ku alumnonan ku drùip, pa medio di un asina yamá bezemjaar. Banda di esei e posibilidat pa pasa un eksamen di estado AU lo keda por lo pronto. Kiko ta sosodé ku elementonan karibense den un materia? Ora di formulashon di e metanan prinsipal a tene kuenta serka sierto materia ku e konteksto karibense. Asina lo keda den enseñansa sekundario un espasio pa e konteksto karibense den materianan manera geografia, historia, biologia i otro. Kiko ta kambia riba tereno di tarea di gobièrnu insular loke ta trata enseñansa? Gobièrnu insular lo no tin niun ròl den stipulashon di maneho i pago di skolnan despues di transishon. Esei ta sosodé despues di promé di yanüari 2011 direktamente for di Ulanda. Gobièrnu insular ta haña medionan liber ku kua mester o por ehersé algun tarea riba tereno di enseñansa. Por ehèmpel alohamentu di skolnan, transporte di alumno, supervishon di enseñansa obligatorio i faltamentu di skol. Banda di esei teritorio insular ta keda outoridat kompetente pa enseñansa públiko. number pa informashon Si bo tin pregunta tokante Rijksdienst Caribisch Nederland òf tokante , for di Boneiru, Sint-Eustatius i Saba bo por bèl e siguiente number: Bo por hasi bo preguntanan na hulandes, papiamentu, ingles òf spañó. Si e kolaboradó ku ta papia ku bo na telefòn no sa e kontesta mesora, lo yama bo òf mail bo bèk. E number di telefòn akí ta alkansabel riba dianan di trabou di 1.30 or p.m. te 5.00 or p.m. Pregunta òf opservashon? Si bo tin pregunta òf opservashon tokante e struktura estatal den proseso, fabor tuma kontakto ku nos. Ta nos plaser sirbi bo! Rijksdienst Caribisch Nederland Bonaire Kaya International z/n Kralendijk, Bonaire, Nederlandse Antillen Telefoon Rijksdienst Caribisch Nederland Sint-Eustatius Mazinga Complex A, B Fort Oranjestraat Oranjestad, Sint-Eustatius, Nederlandse Antillen Telefoon Rijksdienst Caribisch Nederland Saba The Bottom, Saba, Nederlandse Antillen Telefoon

5 Samen bouwen aan de toekomst van Caribisch Nederland This information bulletin is also available in English september 2010 NUMMER 7 I N F O R M A T I E K R A N T B O N A I R E, S I N T - E U S T A T I U S E N S A B A Ieder kind - of het nu van Antilliaanse of Nederlandse afkomst is - heeft er recht op zijn of haar talenten te ontwikkelen en op school een goede basis te leggen voor het latere leven. De Nederlandse Inspectie van het onderwijs heeft eind 2008 een rapport over het onderwijs op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba gepresenteerd. Daaruit is gebleken dat het onderwijs op verschillende punten verbeterd kan worden, onder meer als het gaat om taal en rekenen. Op basis van dat inspectierapport hebben Nederland en de drie eilandsbesturen gezamenlijk twee belangrijke beslissingen genomen: 1. Op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba wordt het Nederlandse onderwijsstelsel ingevoerd; 2. om de positie van de scholen te versterken, gaan beide overheden aan de slag met extra maatregelen. De doelstelling is dat het onderwijs op de BES-eilanden zo spoedig mogelijk kwalitatief op een aanvaardbaar niveau komt, rekening houdend met de Caribische context. Speciale uitgave Onderwijs WAT VERANDERT ER NA ? Per verandert er nog heel weinig. De Landsverordeningen blijven van kracht tot 1 januari Het enige dat per verandert, is dat het onderwijs vanaf die datum onder het toezicht van de Nederlandse Inspectie van het Onderwijs valt. Per 1 januari 2011 zullen de scholen rechtstreeks vanuit Nederland het geld krijgen, maar van die verandering merken ouders en kinderen niets. Vanaf 1 augustus 2011, dus aan het begin van volgend schooljaar, worden de inhoudelijke veranderingen voor het onderwijs doorgevoerd. Het zou niet goed zijn om dat in één keer te doen, vandaar dat de invoering geleidelijk zal gebeuren over een periode van maximaal 5 jaar. Verbeterprogramma De onderwijsuitdagingen op de BES-eilanden zijn groot, dat bleek uit het inspectierapport van Met de vertegenwoordigers van de Eilanden zijn afspraken om verbeteringen door te voeren. Door Nederland zijn daarvoor incidenteel extra middelen beschikbaar gesteld en in 2009 en 2010 is al een aantal verbeteracties gerealiseerd. Nederland helpt om zo snel mogelijk achterstanden in het onderwijs weg te werken. De scholen in het Funderend Onderwijs op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba toetsen sinds juni 2009 twee maal per jaar de reken- en leesvorderingen van hun leerlingen. Uit toetsresultaten op lezen en rekenen blijkt dat leerlingen uit de groepen in de onderbouw (groepen 3 en 4) van de scholen voor funderend onderwijs (FO) vrij dicht tegen het Nederlandse niveau aanliggen, maar dat de hogere groepen (groepen 7 en 8) nog een flinke achterstand hebben op dit niveau. De reden is dat in de bovenbouw een achterstand weggewerkt moest worden. Het inspectierapport dat in 2008 werd gepubliceerd, schatte de leerachterstand op rekengebied op de FO-scholen van de BES-eilanden ten opzichte van Nederland op minimaal drie schooljaren. Inmiddels zijn we een schooljaar verder en is deze achterstand op veel scholen nog anderhalf tot twee jaar. Dat betekent dat deze scholen in één schooljaar ongeveer de helft van de achterstand hebben ingelopen. In juni 2009 is ook gestart met toetsen van leerlingen in de eerste drie klassen van het voortgezet onderwijs. Hiermee kunnen de prestaties van de leerlingen voor Nederlandse leesvaardigheid, Nederlandse woordenschat, Engelse leesvaardigheid, rekenen/wiskunde en studievaardigheden worden gevolgd. De resultaten in het voortgezet onderwijs, geven helaas nog geen geruststellend beeld. Voor de meeste vakken geldt dat de scholen er nog niet in slagen de opgelopen achterstanden weg te werken. Het omkeren van deze trend verdient nu de grootst mogelijke aandacht. In 2009 zijn in het voortgezet onderwijs en het secundair beroepsonderwijs gratis schoolboeken verstrekt. Te veel leerlingen bleken over onvoldoende lesmateriaal te beschikken. Terwijl boeken en ander lesmateriaal onmisbaar zijn voor goed onderwijs. Daarnaast zijn de scholen voorzien van aanvullend lesmateriaal, zoals lesmethodes, leesboeken, woordenboeken en landkaarten. Kinderen met leerproblemen hebben extra aandacht nodig. Om die te kunnen leveren hebben van iedere school twee leraren een specialistische opleiding gevolgd die hierin kan voorzien. Voor de noodzakelijke specialistische deskundigheid buiten de school wordt een aparte voorziening gecreëerd: een expertisecentrum onderwijszorg. Huisvesting Voor goed onderwijs is een goed schoolgebouw noodzakelijk. Op dat terrein zijn verbeteringen te boeken en daar is door Nederland extra geld voor beschikbaar gesteld. Er wordt inmiddels gewerkt aan meerdere projecten op de drie eilanden. Op Bonaire: nieuwbouw van een brede school voor funderend onderwijs met wijkvoorzieningen; nieuwbouw van een school voor de HAVO/VWO bovenbouw; urgente voorzieningen aan de praktijklokalen van de Scholengemeenschap Bonaire. Op Sint-Eustatius: renovatie van de Golden Rock School; uitbreiding van de Bethel Methodist School. Op Saba: verbouwing van een voormalig bedrijfspand tot technieklokalen voor de Saba Comprehensive School. Studiefinanciering Hoog opgeleide mensen zijn belangrijk voor Bonaire, Sint-Eustatius en Saba. Daarom is het van grote waarde als kinderen die de capaciteiten hebben om door te leren, de mogelijkheden krijgen en benutten om naar een hogeschool of universiteit te gaan. De studiefinanciering is daarvoor een behulpzaam middel. Op het gebied van studiefinanciering verandert er in het huidige schooljaar, , helemaal niets. Volgend schooljaar, dus vanaf augustus 2011 wel. Twee veranderingen ten gunste van de student. In de eerste plaats wordt dan de prestatiebeurs ingevoerd. Waar nu de gehele studiefinanciering in het Caribische gebied een lening is, zal dan bij goede prestaties de basisbeurs een gift zijn en dus niet terugbetaald te hoeven worden. Met goede prestaties worden bedoeld de propedeuse en studie op tijd af te ronden. Een tweede verandering is dat mensen die in Nederland willen gaan studeren een opstarttoelage krijgen, bijvoorbeeld om het vliegticket en de eerste kosten te betalen. Goed onderwijs is de basis voor een sterk Bonaire, Sint-Eustatius en Saba. De Rijksdienst Caribisch Nederland en de eilandgebieden zullen daar gezamenlijk hard aan werken.

6 BETHEL METHODIST SCHOOL BEREIKT HOOGSTE PUNT De Bethel Methodist School op Sint-Eustatius heeft van het Nederlandse Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) financiering ontvangen om de school met drie extra klaslokalen en toiletfaciliteiten uit te breiden. De hoeksteen voor de aanbouw is op 10 juni 2010 gelegd door secretaris-generaal van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Koos van der Steenhoven en Commissaris van Onderwijs Roy Hooker. De bouw begon op 8 juli en twee maanden later is BMS-directeur Ellis Woodley tevreden dat de bouw reeds zijn hoogste punt heeft bereikt. De bouw zal naar verwachting binnen 150 dagen worden voltooid. De Bethel Methodist School werd in 1964 als kleuterschool opgericht. In 2004 is de school uitgebreid tot een volwaardige basisschool onder het Funderend Onderwijs (FO). M. Woodley vertelt trots hoe de meest recente uitbreiding van de school plaatsvond toen hij als directeur van de grootste van vier basisscholen op Sint-Eustatius de moeilijke taak had om scholieren behoorlijk en veilig te huisvesten. In 2008 begon de school aan de bouw van drie extra klaslokalen, toiletten en een docentenkamer. Dit werd met eigen GRATIS SCHOOLBOEKEN IN HET VOORTGEZET ONDERWIJS Het ministerie van Onderwijs (OCW) in Nederland heeft voor het schooljaar 2009/2010 bijna 1,2 mln. NAF ter beschikking gesteld voor de aanschaf van schoolboeken voor het voortgezet onderwijs en het beroepsonderwijs (SBO). De gratis schoolboeken maken onderdeel uit van de extra middelen die Nederland ter beschikking heeft gesteld voor de verbetering van het onderwijs op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba. Uit het onderzoek van de Nederlandse onderwijsinspectie (eind 2008) bleek dat leerlingen op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba niet over voldoende lesmateriaal beschikten. Voor goed onderwijs zijn schoolboeken en lesmaterialen onmisbaar. Na zullen dezelfde regels voor de boeken gelden als in Nederland. Dat betekent dat de boeken voor de leerlingen in het voortgezet onderwijs gratis zijn. De schoolboeken voor het voortgezet onderwijs worden voortaan door de scholen betaald en blijven eigendom van de school. De ouders zelf zullen geen boeken meer hoeven te bestellen. Aan ouders mag ook geen financiële bijdrage worden gevraagd. De directie van de school is verantwoordelijk voor het beleid en regelgeving die nodig zijn om een effectief beheer van de uitgegeven schoolboeken te garanderen. Dit geldt niet voor de leerlingen in het beroepsonderwijs: de gratis schoolboeken in het huidige schooljaar is een eenmalige uitzondering op de regel. De leerlingen in het beroepsonderwijs moeten - net als in Nederland - zelf hun boeken betalen. Anders dan in Nederland wordt voor leerlingen in het voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs geen lesgeld geheven. fondswerving en steun van de volledige gemeenschap en het bedrijfsleven van Sint-Eustatius en Sint-Maarten gedaan. Ondanks deze prestatie, kwam de instelling nog altijd klaslokalen te kort. Door voortdurende onderhandelingen met Nederlandse onderwijsambtenaren, met inbegrip van kwartiermakers Fleur Lagcher, Hemmie van Xanten, Erik Kool, Gerard Maas en Koos van der Steenhoven, werd aan de wens van de school voldaan. Volgens Woodley, heeft dit nieuwe hoofdstuk in het leven van BMS een gevoel van euforie in de hele gemeenschap teweeggebracht. Wij zijn het OCW zeer erkentelijk voor de steun en anderen voor het harde werk en danken hen voor deze wijze interventie. Wij zijn ook dankbaar voor het ontvangen onderwijsmateriaal. Dit heeft onze scholieren enorm geholpen, aldus Ellis Woodley. REINA BEATRIX SCHOOL BONAIRE DOET MEE AAN VOORLEESRECORD Samen met onder andere Prinses Laurentien en staatssecretaris van onderwijs Marja van Bijsterveldt vestigden tienduizenden kinderen op 9 september een groots voorleesrecord: om exact 9.00 uur Antilliaanse tijd en uur Nederlandse tijd uur lazen kinderen op basisscholen in heel Nederland tegelijkertijd hardop voor. De leerlingen van groep 8 van de Reina Beatrix school op Bonaire deden daar aan mee, hoewel de technische verbinding met Nederland wat hobbels kende. De kinderen lazen hardop voor uit het kinderboek Geel gras van Simon van der Geest. Op initiatief van de Stichting Lezen & Schrijven verzamelden bijna kinderen in Nederland zich in het Nieuwe Luxor Theater in Rotterdam: de cockpit van het voorleesrecord. Ondertussen zocht presentatrice Lisa Wade vanuit Rotterdam live contact met deelnemende scholen in het hele land en had zij ook via de webcam live verbinding met groep 8 van de Beatrix School te Bonaire. Die webcam verbinding hield niet lang stand, maar het belangrijkste was dat heel veel leerlingen op hetzelfde tijdstip lieten zien hoe waardevol -en vooral leuk- lezen is. Voldoende (voor)lezen is belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Met 15 minuten lezen per dag vergroot een kind zijn woordenschat enorm. Kwartiermaker van onderwijs (OCW) Fleur Lagcher is erg enthousiast over de deelname van de Reina Beatrix school Bonaire: Na de transitie wordt het Nederlandse onderwijsstelsel geïntroduceerd op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba. In dat kader werken de scholen hard aan het verbeteren van de leesprestaties. Deze deelname laat zien dat de kinderen en leerkrachten hier met exact hetzelfde bezig zijn als de kinderen en leerkrachten in Nederland, dat is vooruitlopend op een mooi welkom in het Nederlandse onderwijsstelsel!

7 NIEUW MEUBILAIR SCHOLENGEMEENSCHAP SABA Met het academisch jaar wordt een nieuw tijdperk voor het hoofd, het personeel en de scholieren van de Scholengemeenschap Saba (SCS) ingeluid. De scholieren keerden terug in zeven gerenoveerde en volledig met nieuw meubilair uitgeruste klaslokalen. Alle klaslokalen zijn aangevuld met negen paar bureaus en banken voor studenten, een groepstafel met twee stoelen, drie kasten (twee kleine, één grote), een tafel en een stoel voor de leraar, een interactief schoolbord, evenals een nieuwe klok en een vuilnisbak. Volgens directrice Constance Clement, is door het nieuwe meubilair zonder twijfel een enthousiasmerende sfeer in elke ruimte merkbaar. Het meubilair is niet alleen comfortabel maar ook duurzaam. De leraren en scholieren van de SCS zijn enthousiast over hun nieuwe omgeving. De leraren rapporteren een beduidende verbetering van de leeromgeving; scholieren lijken gemotiveerder om te leren. Het interactieve schoolbord bijvoorbeeld, heeft reeds geleid tot een hoger participatieniveau van scholieren tijdens lessen en heeft daarmee de leraren geholpen bij het begrijpelijk overbrengen van de leerstof. Vijfdeklasser Joy Ann Robinson vertelt hoe haar klasgenoten en zij van het nieuwe meubilair genieten. De leerlingen waren het gewend op lage stoelen te zitten en wennen nu aan het zitten op hogere en comfortabeler stoelen. Nu er meer ruimte is op de nieuwe bureaus, hoeven leerlingen hun schooltassen niet op de vloer te leggen. Zij merkte ook op dat de onlangs geschilderde klaslokalen veel lichter zijn, waardoor de leerlingen zich tijdens de lessen beter kunnen concentreren. De Scholengemeenschap Saba bedankt Hoofd Onderwijs Hemmie Van Xanten voor zijn nauwgezette inzet bij de fondsenwerving voor dit project. Het SCS is ook bijzondere dank verschuldigd aan de Overheid van Saba, oud-directrice van het SCS Elka Charles en iedereen die geholpen heeft bij het realiseren van dit doel. NIEUW ONDERWIJSTEAM OCW Met het oog op alle verbeteringen en veranderingen die op het gebied van onderwijs gaan plaatsvinden is het onderwijsteam op Bonaire, Saba en Sint-Eustatius recent flink uitgebreid met mensen uit de dagelijkse praktijk. Daarnaast is er tijdelijk extra ondersteuning vanuit Nederland gekomen. Het team van OCW kijkt tevens uit naar de medewerkers die vanaf 10 oktober 2010 het team verder komen versterken. Eén van de nieuwe medewerkers uit de praktijk is Camelia Berkel. Zij is aangesteld als Procesbegeleider onderwijszorg Sint-Eustatius en heeft de opdracht om tot 1 augustus 2011 voorbereidende en ondersteunende werkzaamheden te treffen voor de op- en inrichting van het expertisecentrum onderwijszorg. Dit expertisecentrum is bedoeld voor kinderen met leerproblemen, gedragsstoornissen en sociaal- Overzicht medewerkers onderwijsteam op dit moment: Fleur Lagcher Hemmie van Xanten Erik Kool Louella Mercera Broer Molina Johannetta Gordijn Inge Berben Camelia Berkel Daisy Coffie Jet van Heijnsbergen Lisette Vels Monique Hoogerwerf Kwartiermaker/afdelingshoofd OCW Kwartiermaker onderwijs bovenwinden Projectleider huisvesting Medewerker ondersteuning OCW Projectleider verbeteringen PO Projectleider verbeteringen VO Projectleider implementatie onderwijsbeleid Procesbegeleider onderwijszorg Statia Procesbegeleider onderwijszorg Bonaire Procesbegeleider onderwijszorg Saba Extra tijdelijke capaciteit vanuit Nederland: Uitvoering bekostiging Uitvoering studiefinanciering emotionele problemen die niet op school op te lossen zijn. Camelia zal de schoolbesturen van Sint-Eustatius ondersteunen bij het oprichten van een samenwerkingsverband, het opstellen van een eilandelijk zorgplan en uiteindelijk de inrichting van het expertisecentrum. Zij wordt in haar werkzaamheden ondersteund door de procesbegeleider onderwijszorg Saba, Jet van Heijnsbergen. Camelia is zelf jaren werkzaam geweest binnen het voortgezet onderwijs op Sint-Eustatius. Ik denk dat ik met mijn ervaring en visie op zorg een belangrijke bijdrage kan leveren aan het opzetten van een expertisecentrum, dat de Statiaanse leerlingen ten goede komt en schooluitval kan voorkomen, aldus Camelia. Bonaire, Saba, Statia (standplaats Bonaire) Saba en Statia (standplaats Saba) Bonaire, Saba, Statia (standplaats Bonaire) Bonaire Bonaire Bonaire, Saba, Statia (standplaats Bonaire) Bonaire, Saba, Statia (standplaats Bonaire) Statia Bonaire Saba en Statia (standplaats Saba) Bonaire, Saba, Statia (standplaats Bonaire) Bonaire, Saba, Statia (standplaats Bonaire) MET VERBETERSLAG IN HET ON- DERWIJS MEER PERSPECTIEF VOOR DE TOEKOMST In het verleden is de zorg voor het onderwijs op de kleine eilanden niet goed opgepakt door de Nederlandse Antillen. Aan het woord is Nolly Oleana, gedeputeerde van Onderwijs van het eilandgebied Bonaire. We hopen dat Nederland deze verantwoordelijkheid wel gaat dragen. Er is al een enorme verbeterslag ingezet, om het niveau van zowel het primaire onderwijs als het voortgezet onderwijs, omhoog te krijgen. Zo is vorig jaar een verbeterprogramma van start gegaan op de basisscholen, waarbij de scholen zijn overgestapt op methodisch gericht onderwijs i.p.v. themagericht onderwijs. Op basis van de resultaten van Citotoetsen zijn er verbeterprogramma s aangereikt op het gebied van taal en rekenen. Er zijn op dit moment zes gesubsidieerde basisscholen op Bonaire. Op basisschool De Pelikaan, die sinds vorig jaar in aanmerking is gekomen voor subsidie, is Nederlands de instructietaal. Op vier andere scholen is dit het Papiaments en op de Papa Cornes wordt zowel in het Papiaments als in het Nederlands les gegeven. Voor alle scholen geldt dezelfde norm. Hiermee heeft Bonaire een ruim aanbod van basisscholen en kunnen alle kinderen er terecht zonder dat de scholen te groot (meer dan 500 leerlingen) worden. Om de overstap naar het Voortgezet Onderwijs gemakkelijker te maken, wordt er nu in de eerste twee jaren VO extra les gegeven in rekenen en taal. Wij hopen hiermee door te kunnen gaan. Ook zijn er gratis boeken verstrekt. Om de kwaliteit van onderwijs verder te versterken, is de SGB eind 2009 opgesplitst in 4 aparte afdelingen: SBO, het Junior College (dit is de basisvorming), VSBO en HAVO/VWO. Ook is er een huisvestingsplan opgesteld. Men start binnenkort met de nieuwbouw voor de HAVO/VWO-afdeling aan de Kaya Amsterdam, dit moet eind maart gereed zijn. Met al deze ontwikkelingen hopen we de verbeteringen in het onderwijs structureel door te kunnen zetten. De jeugd van Bonaire krijgt hierdoor kansen op een betere toekomst.

8 ANTWOORDEN OP VEELGESTELDE VRAGEN Wat verandert er voor het onderwijs per ? Heel weinig. De Landsverordeningen blijven van kracht tot 1 januari Het enige dat verandert per is dat het onderwijs vanaf die datum onder het toezicht van de Nederlandse Inspectie van het Onderwijs valt. Pas vanaf het schooljaar 2011/2012 zal stapsgewijs het Nederlandse onderwijssysteem ingevoerd worden. Vanaf 1 januari 2011 zal wel de bekostiging van de scholen veranderen. De scholen ontvangen dan geld rechtstreeks van het Ministerie van Onderwijs (OCW) in Nederland. Wat moeten de ouders betalen voor het onderwijs van hun kinderen? Het onderwijs aan door de overheid bekostigde scholen is gratis. Ook de schoolboeken voor het funderend- en voortgezet onderwijs zijn gratis. De scholen ontvangen hiervoor geld van de Nederlandse overheid. Aan ouders mag een ouderlijke bijdrage worden gevraagd, maar die is niet verplicht. Wat wordt de instructietaal in het funderend onderwijs? In het primair onderwijs (nu heet het nog funderend onderwijs) wordt uitgegaan van twee instructietalen die een gelijkwaardige status hebben. Op Bonaire geldt dat voor Nederlands en Papiaments, op Sint-Eustatius Nederlands en Engels. Op Saba is één instructietaal: Engels. Nederlands is daar een apart vak. Wanneer heb ik recht op studiefinanciering? Je moet aan drie voorwaarden voldoen: 1. Je hebt de Nederlandse nationaliteit, bent geboren in Caribisch Nederland (Bonaire, Sint-Eustatius, Saba) en je bent ingeschreven in Caribisch Nederland; 2. Je bent jonger dan 30 jaar; 3. Je doet een voltijdse opleiding in het secundair beroepsonderwijs of hoger onderwijs. Ook moet je een bankrekeningnummer hebben. Ik ontvang nu al studiefinanciering van de FINEB of het Land Nederlandse Antillen. Moet ik voor het nieuwe studiejaar toch een aanvraag doen? Ja. Alle studenten die in het studiejaar studiefinanciering willen ontvangen moeten een aanvraag doen. Wanneer worden de Nederlandse examens ingevoerd? Dat kan niet te snel, eerst moeten leerlingen daar voor worden opgeleid. Er is daarom een overgangsperiode die dient als aanloop naar de Nederlandse examens. Vanaf volgend schooljaar (augustus 2011) wordt de eerste nieuwe lichting 1e jaars leerlingen in het voortgezet onderwijs opgeleid voor een Nederlands diploma. De leerlingen zullen dus pas voor het eerst het Nederlandse examen afleggen in 2015 (VSBO), 2016 (HAVO) en 2017 (VWO). Tot die tijd leggen de leerlingen nog de examens van de Nederlandse Antillen af. Met zittenblijvers en leerlingen die zakken wordt rekening gehouden door middel van een zogenaamd bezemjaar. Daarnaast blijft voorlopig de mogelijkheid om een NA-staatsexamen te doen. Wat gebeurt er met Caribische elementen binnen een vak? Bij de formulering van de kerndoelen is bij een aantal vakken rekening gehouden met de Caribische context. Zo zal in het voortgezet onderwijs voor vakken als aardrijkskunde, geschiedenis, biologie en dergelijke ruimte blijven voor de Caribische context. Wat verandert er op het gebied van de taken van het eilandbestuur ten aanzien van onderwijs? Het eilandbestuur zal na de transitie geen rol meer hebben bij het bepalen van het beleid en de bekostiging van de scholen. Dat gebeurt na 1 januari 2011 rechtstreeks vanuit Nederland. Het eilandbestuur krijgt vrije middelen waarmee ook een aantal taken op het terrein van onderwijs uitgevoerd moet of kan worden. Bijvoorbeeld huisvesting van scholen, leerlingenvervoer, toezien op de leerplicht en schoolverzuim. Daarnaast blijft het eilandgebied het bevoegd gezag van het openbaar onderwijs. informatienummer Hebt u vragen over de Rijksdienst Caribisch Nederland of over , dan kunt u vanuit Bonaire, Sint-Eustatius en Saba bellen met telefoonnummer U kunt uw vragen stellen in Nederlands, Papiamento, Engels of Spaans. Het telefoonnummer is op werkdagen bereikbaar van uur tot uur. Vragen of opmerkingen? Als u een vraag of opmerking heeft over het staatkundige proces, dan kunt u contact met ons opnemen. Wij helpen u graag! Rijksdienst Caribisch Nederland Bonaire Kaya International z/n Kralendijk, Bonaire, Nederlandse Antillen Telefoon Rijksdienst Caribisch Nederland Sint-Eustatius Mazinga Complex A, B Fort Oranjestraat Oranjestad, Sint-Eustatius, Nederlandse Antillen Telefoon Rijksdienst Caribisch Nederland Saba The Bottom, Saba, Nederlandse Antillen Telefoon

9 Working together on the future of the Dutch Caribbean E boletin akí ta optenibel na Papiamentu tambe september 2010 NUMBER 7 I N F O R M A T I O N B U L L E T I N B O N A I R E, S T. E U S T A T I U S A N D S A B A Every child whether it is of Antillean or Dutch origin has a right to develop his or her talents and to lay a sound foundation at school for later on in life. At the end of 2008 the Dutch inspectorate of education presented a report on education in Bonaire, St. Eustatius and Saba. It proved that such education can be improved on several points, among other things, as far as language skills and arithmetic are concerned. On the basis of that inspection report, the Netherlands and the three island governments have jointly made two important decisions: 1. In Bonaire, St. Eustatius and Saba the Dutch educational system will be introduced; 2. For the purpose of strengthening the position of schools, both governments will start taking additional measures. The objective is that education in the BES islands should reach a qualitatively acceptable level as soon as possible, with due allowance for the Caribbean context. WHAT WILL CHANGE AFTER ? As on there will still be little change. The National Ordinances will remain in force until January 1, The only thing that will change as from , is the fact that as from such date the educational system will be under the supervision of the Dutch Inspectorate of Education. As from January 1, 2011 schools will receive funds directly from the Netherlands, but such change will not be noticed by parents and children. As from August 1, 2011, i.e. at the beginning of the next school year, the changes in education as far as content is concerned will be introduced. It would not be correct to do so at once, that is why the introduction will be carried out gradually over a period of 5 years at the most. Improvement programme The challenges related with education in the BES islands are great; that was evidenced by the inspection report of Arrangements have been made with the representatives of the Islands to introduce improvements. To that end the Netherlands made additional funds available on an incidental basis, and in 2009 and 2010 a number of improvement actions were already realized. The Netherlands will help to eliminate arrears in education as fast as possible. The schools of Foundation- Based Education in Bonaire, St. Eustatius and Saba have been testing progress of their students in arithmetic and reading skills twice a year since June Results of tests of reading skills and arithmetic show that students from the groups in the lower years (groups 3 and 4) of schools for foundation-based education (FO) are relatively close to the Dutch level, but that the higher groups (groups 7 and 8) are still well behind at such level. The reason is that in the higher years arrears had to be eliminated. The inspection report published in 2008 estimated the arrears in learning achievements in the field of arithmetic in Foundation-Based schools in the BES islands to be a minimum of three school years as compared to the Netherlands. In the meantime we are a school year further and in many schools these arrears are still eighteen months to two years. That implies that these schools have made up about half the arrears in one school year. In June 2009 they also started testing students in the initial three years of advanced education. By means of such tests the achievements of students for Dutch reading skills, Dutch vocabulary, English reading skills, arithmetic/mathematics and studying skills can be monitored. Unfortunately, the results in advanced education still do not present a reassuring picture. As regards most subjects, schools still do not manage to eliminate the arrears built up. Reversing this trend now deserves the greatest attention possible. In 2009 school books were provided free of charge in advanced education and secondary vocational education. It appeared that too many students had insufficient tuition materials at their disposal, while books and other tuition materials are indispensable for good education. In addition, schools were provided with supplementary tuition materials such as tuition methods, readers, dictionaries and maps. Children with learning problems require additional attention. In order to give such attention, two teachers of each school followed a specialist training programme that can provide for that. For the required specialist expertise outside the school, a separate facility will be created: an expertise centre of educational care. Accommodation For proper education a proper school building is required. In that field improvements can be made and the Netherlands have made additional funds available for such purpose. In the meantime work is done on several projects in the three islands. In Bonaire: new construction of a comprehensive school for foundation-based education with community facilities; new construction of a school for the higher years of HAVO/VWO, i.e. Higher General Secondary Education/Pre-University Education; urgent facilities for the practical instruction rooms of Scholengemeenschap Bonaire, i.e. Bonaire Comprehensive School In St. Eustatius: renovation of Golden Rock School; extension of Bethel Methodist School. In Saba: conversion of a former business property into technology rooms for Saba Comprehensive School. Study financing Highly trained people are important for Bonaire, St. Eustatius and Saba. Therefore, it will be of great value for Special Edition Education children who have the capacity to continue learning to be given, and to avail themselves of, opportunities to go a college of higher education or university. Study financing constitute a helpful means in this regard. In the field of study financing there will no be any changes whatsoever during the current school year, However, for next school year, i.e. starting August 2011, there will be two changes in favour of the student. In the first place, the performancerelated education grant will be introduced. Whereas now the whole study financing system in the Caribbean consists in granting loans, in case of satisfactory achievements the basic grant will then be a gift and need not be paid back. By satisfactory achievements are meant timely completion of the propedeutic programme and the study. A second change will be that people who wish to go and study in the Netherlands will be granted a starting-up allowance, e.g. to pay for the airline ticket and the initial expenses. Good education is the basis for a sound Bonaire, St. Eustatius and Saba. The Dutch Government Service for the Caribbean and the island territories will work hard on it in a joint effort.

10 BETHEL METHODIST SCHOOL PASSES HIGHEST POINT Bethel Methodist School (BMS) on St. Eustatius has received funding from the Dutch Ministry of Education, Culture and Science (OCW) to expand with three additional classrooms and toilet facilities. The cornerstone for this expansion was laid by Secretary General of the Ministry of Education, Culture and FREE TEXTBOOKS IN SECONDARY SCHOOLS The Ministry of Education (OCW) in the Netherlands has reserved nearly 1.2 million NAF (about 500,000 euros) for the purchase of textbooks for secondary schools and vocational schools. The free textbooks are part of the extra resources that the Netherlands has provided for educational improvements on Bonaire, St Eustatius and Saba. A visit from the Dutch Education Inspectorate at the end of 2008 revealed that pupils on Bonaire, St Eustatius and Saba did not always have sufficient lesson materials available to them. Textbooks and learning resources are an essential part of good education. After , the Dutch rules for textbooks will apply. This means that the books for secondary school pupils will be free. From that point on, Science, Koos van der Steenhoven and Commissioner of Education, Roy Hooker on June 10th, Construction began on July 8th and two months later BMS principal, Ellis Woodley, is pleased construction has already passed its highest point. Construction is scheduled to be completed within 150 days. BMS School was established in 1964 as a kindergarten. In 2004 the school expanded into a full fledged elementary school under the Foundation Based Education (FBE) system. Mr. Woodley proudly relates how the school s most recent expansion took place when, being the largest of four elementary schools on St. Eustatius, he was challenged to properly and safely house students. In 2008, the school started constructing three additional classrooms, lavatories and a teacher s room. This was done through own textbooks used in secondary schools will be paid for by the schools and will remain the property of the schools. Parents will no longer have to order books, and cannot be asked for a financial contribution. The school board is responsible for maintaining the policies and regulations needed to guarantee effective administration of the textbooks issued to its pupils. This does not apply to pupils at vocational schools: the free textbooks provided in the current school year are a one-time exception. From then on, the pupils at vocational schools will have to pay for their own books just like in the Netherlands. However, in contrast to the Netherlands, pupils at secondary and vocational schools will not have to pay tuition. fundraising supported by the entire community and the business sector on St. Eustatius and St. Maarten. Despite this accomplishment, the institution still fell short of classrooms. Through continued negotiations with Dutch education officials, including Quartermasters Fleur Lagcher and Hemmie van Xanten, Erik Kool, Gerard Maas and Koos van der Steenhoven, the school was granted its wish. According to Woodley, being able to start this new chapter in the life of BMS has created a sense of euphoria throughout our community. We wish to acknowledge the support of OCW and others for hard work and commitment and thank them for this sense of wise intervention. We are also thankful for educational material received. This has helped our students tremendously, says Ellis Woodley. REINA BEATRIX SCHOOL ON BONAIRE HELPS BREAK READING RECORD Accompanied by Princess Laurentien and State Secretary of Education Marja van Bijsterveldt, thousands of children set a fantastic record for reading aloud. On 9 September at exactly 9:00 AM Antillean time and 3:00 PM Dutch time, children in primary schools all across the Netherlands read aloud at the same time. Group 8 of the Reina Beatrix School on Bonaire took part in the record-breaking effort, although there were some technical problems with the connection to the Netherlands. The children read aloud from the children s book Geel gras by Simon van der Geest. In an initiative organised by the Dutch Reading & Writing Foundation, nearly 1500 children in the Netherlands gathered in the New Luxor Theater in Rotterdam, the cockpit for the reading record. Presenter Lisa Wade contacted participating schools across the Netherlands live during the event, and had a live webcam connection to Group 8 at the Beatrix School on Bonaire. The uplink did not last long, but the important part was that many, many pupils simultaneously showed how valuable and fun reading is. Reading (and reading aloud) is important to child development. Reading 15 minutes every day will vastly improve a child s vocabulary. Quartermaster of Education Fleur Lagcher is very enthusiastic about the involvement of the Reina Beatrix School on Bonaire: After the transition, the Dutch education system will be introduced on Bonaire, St. Eustatius and Saba. Schools are working hard to improve reading levels. This participation shows that the children and teachers here are working on exactly the same things as the children and teachers in the Netherlands. In anticipation of the transition on , it is a nice welcome to the Dutch education system!

11 NEW FURNITURE FOR SABA COMPREHENSIVE SCHOOL Academic year has heralded a new era in the lives of the principal, staff and students of the Saba Comprehensive School (SCS). Students returned to seven refurbished classrooms fully equipped with new furniture. To complement each of these classrooms are nine pairs of students desks and benches, one group table with two chairs, three cupboards (two small, one large) one pair of teacher s table and chair, one interactive white board, as well as a new clock and a dustbin. According to acting Principal Constance Clement, these new furnishings have undoubtedly manifested an electrifying ambience to each room. Not only is the furniture comfortable but they are also durable. SCS teachers and students are enthusiastic about their new environment. Teachers report the new environment has significantly improved the learning environment as students seem to be more motivated to learn. The interactive white board, for example, has already led to a higher level of students participation in lessons and has therefore aided in the delivery of a more comprehensive lesson by teachers. Fifth form student, Joy Ann Robinson, tells how she and her classmates enjoy the new furnishings. Students were used to sitting on low chairs and are now getting used to sitting on higher and more comfortable chairs. Now there is more space on the new desks, therefore students no longer have to put their schoolbags on the ground. She also noted that the newly painted classrooms are so much brighter which results in students focusing more during class. The Saba Comprehensive School extends gratitude to Education Quartermaster, Hemmie Van Xanten, for his conscientious effort in procuring the funds for this project. Special thanks to the Island Government of Saba and Elka Charles, former SCS Principal and all who helped to realize this goal. NEW EDUCATION TEAM In view of all the planned improvements and changes in the education system, the education team on Bonaire, Saba and St. Eustatius has recently added major reinforcements, bringing in people with first-hand experience. Temporary extra support has also come from the Netherlands. The education team (part of the Ministry of Education, Culture and Science OCW) is also looking forward to incorporating the new employees who will join the team after 10 October One of the new employees who will contribute first-hand experience is Camelia Berkel. She has been appointed Process Supervisor for Educational Care on St. Eustatius and will be providing preparatory and support services through 1 August 2011 to establish and set up the centre of expertise for educational care. Current overview of the members of the education team: Fleur Lagcher Hemmie van Xanten Erik Kool Louella Mercera Broer Molina Johannetta Gordijn Inge Berben Camelia Berkel Daisy Coffie Jet van Heijnsbergen Lisette Vels Monique Hoogerwerf Quartermaster/department head of Education, Culture and Science (OCW) Quartermaster of education on the Leeward Islands Project supervisor for housing OCW support staff Project supervisor for improvements in primary education Project supervisor for improvements in secondary educatio Project supervisor for education policy implementation Process supervisor for educational care on Statia Process supervisor for educational care on Bonaire Process supervisor for educational care on Saba Extra tijdelijke capaciteit vanuit Nederland: Funding implementation Student grant implementation This centre of expertise is intended for children with learning disabilities, behavioural problems and social or emotional problems that cannot be resolved in a school situation. Camelia will support the school board on St. Eustatius in setting up a partnership structure, drawing up a care plan for the entire island, and then setting up the centre of expertise. Her work will be supported by the Process Supervisor for Educational Care on Saba, Jet van Heijnsbergen. Camelia has years of work experience in secondary education on St. Eustatius. I think that my experience and my vision for care will enable me to make an important contribution to setting up a centre of expertise that will benefit the Statian pupils and may help reduce the school dropout rate, Camelia explained. Bonaire, Saba, Statia (stationed on Bonaire) Saba en Statia (stationed on Saba) Bonaire, Saba, Statia (stationed on Bonaire) Bonaire Bonaire Bonaire, Saba, Statia (stationed on Bonaire) Bonaire, Saba, Statia (stationed on Bonaire) Statia Bonaire Saba en Statia (stationed on Saba) Bonaire, Saba, Statia (stationed on Bonaire) Bonaire, Saba, Statia (stationed on Bonaire) IMPROVEMENTS IN EDUCATION OFFER MORE PROSPECTS FOR THE FUTURE In the past, the Netherlands Antilles has not taken enough responsibility for education on these small islands. The person speaking is Nolly Oleana, Education Commissioner for the island territory of Bonaire. We hope that the Netherlands will take on this responsibility. Huge improvements have already been set in motion to raise the standard of education in primary and secondary schools. For example, an improvement programme started last year in the primary schools, in which the schools switched to method-based education rather than theme-based education. Based on the results of [standardised] Cito tests, improvement programmes have been offered for language and math skills. There are currently six subsidised primary schools on Bonaire. At De Pelikaan primary school, which became eligible for subsidy last year, lessons are taught in Dutch. The language of instruction at four other schools is Papiamento, while lessons at the Papa Cornes school are taught in both Papiamento and Dutch. All schools are held to the same standards. This gives Bonaire a sufficient range of primary schools to accommodate all the children, without schools growing too large (over 500 pupils). To ease the transition to secondary school, extra lessons in math and language skills are now provided in the first two years of secondary school. We hope to be able to continue this. Free textbooks have also been provided. To continue improving educational quality, the Bonaire Community High School (SGB) split up into four different departments at the end of 2009: secondary vocational education (SBO), the Junior College (basic programme), continued vocational education (VSBO), and secondary general education (HAVO) & pre-university education (VWO). A building plan has also been drawn up. Construction will start soon on the new building for the HAVO/VWO department at the Kaya Amsterdam, which should be completed by the end of March. With all these developments going on, we hope to be able to systematically continue making improvements in education. This will give the youth of Bonaire opportunities to pursue a better future.

12 ANSWERS TO FREQUENTLY ASKED QUESTIONS What changes in education per ? Very little. Federal Decrees remain in effect until January 1st The only one which changes per is that education will fall under the supervision of the Dutch Inspection for Education as of that date. The Dutch education system will be gradually implemented only as of the 2011/2012 school year. From January 1st, 2011 funding of schools will change. Schools will receive monies directly from the Ministry of Education (OCW) in the Netherlands. What must parents pay for the education of their children? Education at government funded schools is free. Also schoolbooks for foundation based and secondary education are free. Schools will receive monies for this from the Dutch government. Parents may be requested to make a parental contribution, however this is not mandatory. What will be the language of instruction in Foundation Based Education (FBE)? In primary education (now still called Foundation Based Education) there are two languages of instruction which both have equal status. On Bonaire Dutch and Papiamentu apply, on St. Eustatius Dutch and English. On Saba there is one language of instruction: English. Dutch is a separate subject there. When do I qualify for study financing? You must meet three requirements: 1. You possess the Dutch nationality, are born in the Dutch Caribbean (Bonaire, St. Eustatius, Saba) and you are registered in the Dutch Caribbean; 2. You are younger than 30 years; 3. You are following fulltime education at secondary vocational education or higher education. You must also have a bank account number. I am now already receiving study financing from de FINEB or the Country Netherlands Antilles. Do I still have to submit a request for the new school year? Yes. All students who would like to receive study financing in the school year must apply. When will Dutch exams be introduced? This can not happen too fast. Students must first be trained for this. Therefore there is a transition period as a bridge to Dutch examinations. From next school year (August 2011) the new batch of first year students in secondary education will be trained for a Dutch Diploma. The students will therefore be able to sit the first Dutch examinations in 2015 (VSBO), 2016 (HAVO) and 2017 (VWO). Until then students will sit the Netherlands Antilles examinations. Consideration will be given for students who do not promote to the next class or students who fail by means of a so called (bezemjaar) transitional year. Besides, for the time being, the possibility remains tosit the Netherlands Antilles state exams. What happens with Caribbean elements of a subject? During the formulation of the core objectives, attention is paid to the Caribbean context of some subjects. So in secondary education, for subjects such as geography, history, biology, space will be reserved for Caribbean context. What changes in the tasks of the Island Territory with regards to education? After the transition the island government will not play a role in determining the policy and financing of schools. This will take place after January 1st, 2011 directly from the Netherlands. The island government will receive free resources with which a number of tasks in the field of education can be executed. For example housing of schools, student transportation, supervision of compulsory education and school absenteeism. Furthermore, the island government will remain the competent authority for public education. information number If you are on Bonaire, St. Eustatius or Saba and have any questions regarding the Rijksdienst Dutch Caribbean or regarding , you may dial Questions are taken in Dutch, Papiamentu, English and Spanish. If the staff member answering your call does not have a ready answer to your question, your call will be returned or you will receive a reply by . Calls are taken on workdays from 1.30 p.m. to 5.00 p.m. Questions or comments? If you have a question or comment about the constitutional process, then you can contact us. We are pleased to be of assistance! Rijksdienst Caribisch Nederland Bonaire Kaya International z/n Kralendijk, Bonaire, Nederlandse Antillen Telefoon Rijksdienst Caribisch Nederland Sint-Eustatius Mazinga Complex A, B Fort Oranjestraat Oranjestad, Sint-Eustatius, Nederlandse Antillen Telefoon Rijksdienst Caribisch Nederland Saba The Bottom, Saba, Nederlandse Antillen Telefoon

Laatste toespraak Minister-president van de Nederlandse Antillen, mw. Emily de Jongh-Elhage Brionplein, Otrobanda, 23:30 uur, 09 oktober 2010

Laatste toespraak Minister-president van de Nederlandse Antillen, mw. Emily de Jongh-Elhage Brionplein, Otrobanda, 23:30 uur, 09 oktober 2010 Laatste toespraak Minister-president van de Nederlandse Antillen, mw. Emily de Jongh-Elhage Brionplein, Otrobanda, 23:30 uur, 09 oktober 2010 Koninklijke Hoogheden, Excellenties, Dames en Heren, Met nog

Nadere informatie

PERSBERICHT. Fundashon Tur Ta Konta presenteert haar actieplan voor het schooljaar 2015-2016.

PERSBERICHT. Fundashon Tur Ta Konta presenteert haar actieplan voor het schooljaar 2015-2016. PERSBERICHT Fundashon Tur Ta Konta presenteert haar actieplan voor het schooljaar 2015-2016. Kantoor AIC. Willemstad, 23 april 2015. Inleiding Fundashon Tur Ta Konta is opgericht in september 2014 en is

Nadere informatie

3/26/2017. Kòrsou, Hulanda i Region. SSC su tareanan prinsipal ta: Finansiamentu di estudio Guia di estudio Kobransa di finansiamentu di estudio

3/26/2017. Kòrsou, Hulanda i Region. SSC su tareanan prinsipal ta: Finansiamentu di estudio Guia di estudio Kobransa di finansiamentu di estudio Kontenido Tareanan di Stichting Studiefinanciering Curaçao (SSC) Unda tur nos ta finansiá Kondishonnan Struktura di finansiamentu di estudio Kiko i ki ora ta paga bèk Kon apliká Siklo di informashon i

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF - SECTOR ZORG & WELZIJN

NIEUWSBRIEF - SECTOR ZORG & WELZIJN Het biedt haar leden een nieuwe manier om op de hoogte te blijven van elkaars ontwikkelingen: de sector-nieuwsbrief. Dit is de eerste editie voor de sector Zorg & Welzijn. Het bijzondere is dat vrijwel

Nadere informatie

Hulandes den konstitushon hulandes

Hulandes den konstitushon hulandes Hulandes den konstitushon hulandes Anto unda Papiamentu ta keda? Dr. Marta Dijkhoff 1 Introdukshon Kiko ta un idioma ofisial den un konstitushon? E ta nesesario? Un bista riba e diskushon na Hulanda Un

Nadere informatie

Studieplanner Biologie klas 1 3 e periode 2013 2014

Studieplanner Biologie klas 1 3 e periode 2013 2014 Studieplanner Biologie klas 1 3 e periode 2013 2014 Wijzigingen mogelijk! Voor actuele informatie, volg instructies in lessen en zie klassenboek! Week Dagen Aantal lessen onderwerp deelonderwerpen Opdrachten

Nadere informatie

Edishon spesial: introdukshon di dòler

Edishon spesial: introdukshon di dòler This information bulletin is also available in English Deze informatiekrant is ook in het Nederlands verkrijgbaar NUMBER 4 B O L E T I N I N F O R M A T I V O B O N E I R U, S I N T - E U S T A T I U S

Nadere informatie

COLLEGE FINANCIEEL TOEZICHT. Cft: Financieel gaat het de goede kant op, verbeteringen in het financieel beheer blijven nodig

COLLEGE FINANCIEEL TOEZICHT. Cft: Financieel gaat het de goede kant op, verbeteringen in het financieel beheer blijven nodig Persbericht 18 januari 2013 2 e Halfjaarrapportage 2012 College financieel toezicht Bonaire, Sint Eustatius en Saba Cft: Financieel gaat het de goede kant op, verbeteringen in het financieel beheer blijven

Nadere informatie

Een nieuwe manier op onze wijze Prettige Kerstdagen en een Gelukkig Nieuwjaar

Een nieuwe manier op onze wijze Prettige Kerstdagen en een Gelukkig Nieuwjaar Bureau van de Rijksvertegenwoordiger op Rijksdienst Caribisch Nederland - Centraal, Belastingdienst Caribisch Nederland, Belastingdienst Caribisch Nederland, Saba Brandweer Korps Caribisch Nederland, Brandweer

Nadere informatie

Plattelandsontwikkelingsplan Bonaire. En nu aan de slag!

Plattelandsontwikkelingsplan Bonaire. En nu aan de slag! Plattelandsontwikkelingsplan Bonaire En nu aan de slag! 1 COLOFON Dit is een uitgave van het Openbaar Lichaam Bonaire en het Ministerie van Economische Zaken Samenstelling Dienst Landelijk Gebied (Pieter

Nadere informatie

2013. binnen en worden daar verwerkt. politie deze taken uit. Hulpverlening. Handhaving van de rechtsorde en. misdrijven)

2013. binnen en worden daar verwerkt. politie deze taken uit. Hulpverlening. Handhaving van de rechtsorde en. misdrijven) This information bulletin is also available in English NUMMER 6 I N F O R M A T I E K R A N T B O N A I R E, S I N T - E U S T A T I U S E N S A B A Als op 10.10.10 het land Nederlandse Antillen ophoudt

Nadere informatie

Persbericht 7 maart 2014

Persbericht 7 maart 2014 Persbericht 7 maart 2014 Cft voorzitter Age Bakker: Curaçao heeft volledig voldaan aan de aanwijzing Willemstad Het College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Cft) heeft de Rijksministerraad

Nadere informatie

Edishon spesial Asuntunan sosial

Edishon spesial Asuntunan sosial Trahando huntu riba futuro di Karibe Hulandes This information bulletin is also available in English oktober 2010 NUMBER 8 B O L E T I N I N F O R M A T I V O B O N E I R U, S I N T - E U S T A T I U S

Nadere informatie

In(fo)spekshon. ENTREVISTA ku Inspektor General MINISTERIE VAN. Inspectie Onderwijs: In(fo)spekshon Augustus

In(fo)spekshon. ENTREVISTA ku Inspektor General MINISTERIE VAN. Inspectie Onderwijs: In(fo)spekshon Augustus Nieuwsbrief Augustus 2015 jaargang 1 nummer 1 In(fo)spekshon ENTREVISTA ku Inspektor General Pa nos promé edishon di e In(fo)spekshon nos ta entrevistá sra Rubia Martina-Bitorina, Inspektor General. Sra

Nadere informatie

Kooperashon Promé Sentro di Hubentut i Famia na

Kooperashon Promé Sentro di Hubentut i Famia na This information bulletin is also available in English Deze informatiekrant is ook in het Nederlands verkrijgbaar NUMBER 3 B O L E T I N I N F O R M A T I V O B O N E I R U, S I N T - E U S T A T I U S

Nadere informatie

Informatiepakket betreffende het Curacaose Straatvoetbal Kampioenschap 2007!

Informatiepakket betreffende het Curacaose Straatvoetbal Kampioenschap 2007! Informatiepakket betreffende het Curacaose Straatvoetbal Kampioenschap 2007! Persconferentie: Foto persconferentie: Ed Craane eigenaar Dutch Dream Special Events Fayna Haseth persvoorlichting UTS Onderwerp:

Nadere informatie

MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru TRADITIONELE VANGST VAN DE KARKÓ BLIJFT MOGELIJK

MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru TRADITIONELE VANGST VAN DE KARKÓ BLIJFT MOGELIJK Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 12 desèmber 2009 Grátis STINAPA Bonaire ta deseá henter pueblo di Boneiru un Felis Pasku i un Próspero Aña 2010. STINAPA Bonaire

Nadere informatie

51ATEN VAN CURA(fAO. Presidente di Parlamento di Korsou Sr. M. Franco Wilhelminaplein Punda. Willemstad, 21 di oktober Apresiabel senor Franco,

51ATEN VAN CURA(fAO. Presidente di Parlamento di Korsou Sr. M. Franco Wilhelminaplein Punda. Willemstad, 21 di oktober Apresiabel senor Franco, 51ATEN VAN CURA(fAO Presidente di Parlamento di Korsou Sr. M. Franco Wilhelminaplein Punda Willemstad, 21 di oktober 2013 Apresiabel senor Franco, Hasiendo uso di artikulo 96 di Reglamentu di Orden di

Nadere informatie

Persbericht 26 maart 2014

Persbericht 26 maart 2014 Persbericht 26 maart 2014 Jaarverslag Cft: Stabiele overheidsfinanciën essentieel voor economisch herstel Willemstad - Stabiele overheidsfinanciën zijn essentieel voor het herstel van de economie. Dat

Nadere informatie

Press Release December 11 th, 2014

Press Release December 11 th, 2014 Press Release December 11 th, 2014 Strengthening of financial management remains a major concern Age Bakker (Cft): Good financial management is of great importance for public entity Bonaire Kralendijk

Nadere informatie

B O L E T I N I N F O R M A T I V O

B O L E T I N I N F O R M A T I V O This information bulletin is also available in English. Trahando huntu riba futuro di Hulanda Karibense ougùstùs 2012 EDISHON 14 B O L E T I N I N F O R M A T I V O B O N A I R E, S I N T E U S T A T I

Nadere informatie

Anochi Informativo pa Mayornan di studiantenan den HAVO 5 y VWO 6. Colegio Arubano

Anochi Informativo pa Mayornan di studiantenan den HAVO 5 y VWO 6. Colegio Arubano Anochi Informativo pa Mayornan di studiantenan den HAVO 5 y VWO 6 Colegio Arubano 2017-2018 Bon Bini Mayornan y Studiantenan Puntonan cu lo wordo trata: Examentraining Cifranan nesecario pa slag Tips pa

Nadere informatie

Input op de vraag naar verbetering van het rooms katholiek onderwijs

Input op de vraag naar verbetering van het rooms katholiek onderwijs BUNDEL VERSLAGEN van de participatieronde met Leerlingen Ouders Docenten Schoolleiders Overheid Partners in de onderwijssector Input op de vraag naar verbetering van het rooms katholiek onderwijs Opgesteld

Nadere informatie

Parliament of Curac;ao Parlamento de Curazao Staten van Curac;ao

Parliament of Curac;ao Parlamento de Curazao Staten van Curac;ao Parliament of Curac;ao Parlamento de Curazao Staten van Curac;ao Na: Presidente di Parlamento di Korsou Sr. Marcolino Franco Wilhelmina plein 4 Presente. STATEN VAN CU~AO om APR 1?2015 No.: 5.9t V/ 111-1

Nadere informatie

Informatie voor studenten uit Aruba, Curaçao, St. Maarten en Caribisch Nederland voor inschrijving in de Basisregistratie persoonsgegevens (BRP)

Informatie voor studenten uit Aruba, Curaçao, St. Maarten en Caribisch Nederland voor inschrijving in de Basisregistratie persoonsgegevens (BRP) Informatie voor studenten uit Aruba, Curaçao, St. Maarten en Caribisch Nederland voor inschrijving in de Basisregistratie persoonsgegevens (BRP) Voordat je als student in Nederland kunt gaan studeren,

Nadere informatie

KREDO KOOPERATIVISTA. Lagami trese Speransa, kaminda tin Desesperashon.

KREDO KOOPERATIVISTA. Lagami trese Speransa, kaminda tin Desesperashon. Relato Anual 2014 KREDO KOOPERATIVISTA Señor, Hasimi bira un hèrmènt di bo pas. Lagami trese Amor, kaminda tin Odio. Lagami trese Pordon, kaminda tin Pleitu. Lagami trese Union, kaminda tin Desunion. Lagami

Nadere informatie

Spasticiteit. Spastisidat. Behandeling met Botuline Toxine. Tratamentu pa spastisidat ku Botuline Toxine

Spasticiteit. Spastisidat. Behandeling met Botuline Toxine. Tratamentu pa spastisidat ku Botuline Toxine Spasticiteit Behandeling met Botuline Toxine Spastisidat Tratamentu pa spastisidat ku Botuline Toxine Introductie Deze folder is bedoeld voor mensen aan wie Botuline Toxine is aanbevolen voor de verhindering

Nadere informatie

Algemene Spaar- en Kredietcoöperatie ACU / Fundashon Aseguros ACU 1

Algemene Spaar- en Kredietcoöperatie ACU / Fundashon Aseguros ACU 1 Algemene Spaar- en Kredietcoöperatie ACU / Fundashon Aseguros ACU 1 Algemene Spaar- en Kredietcoöperatie ACU / Fundashon Aseguros ACU 2 Algemene Spaar- en Kredietcoöperatie ACU en Fundashon Aseguros ACU

Nadere informatie

I N F O R M AT I E K R A N T

I N F O R M AT I E K R A N T ekomst en aan de to Samen bouw Nederland van Caribisch Deze informatiekrant is ook te verkrijgen in het Papiaments. juni 2012 EDITIE 13 I N F O R M AT I E K R A N T B O NA I R E, SINT EUSTATIUS EN SABA

Nadere informatie

SIGURÁ BO MAÑAN AWE. Ban duna tur ku tin. Vota Monchi. Ramonsito i UPB mester kaba e trabou. Nos futuro ta den nos mes man Awor òf nunka mas

SIGURÁ BO MAÑAN AWE. Ban duna tur ku tin. Vota Monchi. Ramonsito i UPB mester kaba e trabou. Nos futuro ta den nos mes man Awor òf nunka mas UPB ta Informá SIGURÁ BO MAÑAN AWE Elekshon 2007 Vota Monchi Ban duna tur ku tin Ramonsito i UPB mester kaba e trabou Nos futuro ta den nos mes man Awor òf nunka mas Aprel 2007 2 Korant informativo UPB

Nadere informatie

VWO 5 : 2009/2010. Op weg naar Nederland! On the way to The Netherlands! Na kaminda pa Hulanda!

VWO 5 : 2009/2010. Op weg naar Nederland! On the way to The Netherlands! Na kaminda pa Hulanda! VWO 5 : 2009/2010 Op weg naar Nederland! On the way to The Netherlands! Na kaminda pa Hulanda! Geachte heer/mevrouw, In 2003 is op de Scholengemeenschap Bonaire het vwo opgestart. De leerlingen van de

Nadere informatie

MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Edishon Nr. 15 Sèptèmber 2010

MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Edishon Nr. 15 Sèptèmber 2010 Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 15 Sèptèmber 2010 Raton dj anochi Foto credits Eric & Jolande Gietman Gratis NOS NATURALESA TA NOS TESORO! Onze natuur, ons

Nadere informatie

Press release September 4 th, 2014

Press release September 4 th, 2014 Press release September 4 th, 2014 Bonaire grants renewed priority to strengthening of financial management Age Bakker (Cft): "Sound financial management is of major importance for public entity Bonaire

Nadere informatie

COLLEGE FINANCIEEL TOEZICHT

COLLEGE FINANCIEEL TOEZICHT Press Release September 10th, 2014 Publication semi-annual report January-June 2014 Cft Curaçao and Sint Maarten Cft: Keep on working on multi-annually balanced budget and improvement of financial management

Nadere informatie

Ministerio di Hustisia Kódigo Penal Nobo Kambionan den Lei

Ministerio di Hustisia Kódigo Penal Nobo Kambionan den Lei Ministerio di Hustisia Kambionan den Lei 2 Introdukshon di Minister di Hustisia Inleidend commentaar Minister van Justitie Desaroyonan internashonal riba tereno penal i tambe e surgimentu di delitunan

Nadere informatie

Doelmatigheid Leerplicht. Deel II Toezicht op het bijwonen van lessen op school. Verzuimt de overheid bij het toezicht op schoolverzuim?

Doelmatigheid Leerplicht. Deel II Toezicht op het bijwonen van lessen op school. Verzuimt de overheid bij het toezicht op schoolverzuim? Doelmatigheid Leerplicht Deel II Toezicht op het bijwonen van lessen op school Verzuimt de overheid bij het toezicht op schoolverzuim? Juni 2017 Inhoud Rapport in het kort... 4 Samenvatting, conclusies

Nadere informatie

Gesprek van Rennox Calmes (RC) en leden van familie van Arnioli en Norwin Ferero (NF) RC tuma nan ke tuma bo sèn; bo ta komprondé, ta e kos e nan ke;

Gesprek van Rennox Calmes (RC) en leden van familie van Arnioli en Norwin Ferero (NF) RC tuma nan ke tuma bo sèn; bo ta komprondé, ta e kos e nan ke; Arnioli, een erfgenaam van legatarissen Leentje, bekijkt het achterste gedeelte van een uitgekozen stuk grond die hij in bezit wil gaan nemen om een woning te bouwen. 21 mei 2016 Arnioly begon met werkzaamheden

Nadere informatie

Press Release September 5 th, 2014

Press Release September 5 th, 2014 Press Release September 5 th, 2014 Cft: 'Government companies under scrutiny" Willemstad - The Board financial supervision for Curaçao and Sint Maarten (College financieel toezicht Curaçao and Sint Maarten

Nadere informatie

Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru

Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru MAKUBEKÈN Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Den e edishon aki: Edishon Nr. 1 Yanüari 2007 Gratis NOS FLAMINGO TA ÚNIKO: Tin para mas grandi ku e flamingo, i tin para ku

Nadere informatie

Snoezelen kan binnenkort weer in Emmastad!

Snoezelen kan binnenkort weer in Emmastad! Edishon number 3, december 2009 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep Kontenido Pagina 2 & 3 Muchanan di Kòrsou Mudansa den kasnan Binnenplaats Revalidiatie Brandweer aan het werk

Nadere informatie

MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Edishon Nr. 23 desèmber 2012

MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Edishon Nr. 23 desèmber 2012 Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 23 desèmber 2012 Gratis Het verhaal van de bomen Kent u het verhaal van de bomen? De bomen van Bonaire? Nee? Nou, hieronder

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Edishon Nr. 19 desèmber 2011

Edishon Nr. 19 desèmber 2011 Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 19 desèmber 2011 Gratis Fotocredit: Peter Montanus Ambassadeurs glascampagne. Van links naar rechts: Bubuchi Janga, Hubert

Nadere informatie

Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru

Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 8 desèmber 2008 Den e edishon aki: HET ONTWIK- KELINGSPLAN PLAN DI DESAROYO E KOLÓ BÈRDÈ DE KLEUR GROEN Gratis In deze editie:

Nadere informatie

MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Edishon Nr. 21 mei 2012. Biodiversiteit went

MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Edishon Nr. 21 mei 2012. Biodiversiteit went Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 21 mei 2012 Gratis Biodiversiteit went Dia 22 di mei ta dia Internashonal di Biodiversidat. E anja aki ta pone atenshon riba

Nadere informatie

ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM

ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM Read Online and Download Ebook ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM DOWNLOAD EBOOK : ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK STAFLEU

Nadere informatie

MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Edishon Nr. 17 Mart 2011. Natuur in onze cultuur

MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Edishon Nr. 17 Mart 2011. Natuur in onze cultuur Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 17 Mart 2011 Gratis Natuur in onze cultuur Fotocredits: Marian Walthie De campagne Nos ta biba di naturalesa is gestart in

Nadere informatie

Edishon number 6, desèmber 2007 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep

Edishon number 6, desèmber 2007 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep Kontenido E aña aki representante di SGR-Groep, kompañá di 7 coach, a partisipá den 007 Special Olympics World Summer Games, entre i di òktober na Shanghai, China. Tantu pa e atletanan komo pa nan coachnan,

Nadere informatie

Edishon number 1, mei 2008 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep. een zwembad!

Edishon number 1, mei 2008 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep. een zwembad! Kontenido Pagina 2 Met deze advertentie bedankten de leden van de Tafelronde iedereen die heeft meegewerkt aan de financiering van het zwembad. De SGR-Groep heeft binnenkort een therapeutisch zwembad!

Nadere informatie

RECEPTEERKUNDE: PRODUCTZORG EN BEREIDING VAN GENEESMIDDELEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM

RECEPTEERKUNDE: PRODUCTZORG EN BEREIDING VAN GENEESMIDDELEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM Read Online and Download Ebook RECEPTEERKUNDE: PRODUCTZORG EN BEREIDING VAN GENEESMIDDELEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM DOWNLOAD EBOOK : RECEPTEERKUNDE: PRODUCTZORG EN BEREIDING VAN STAFLEU

Nadere informatie

KAMBIO DI KLIMA. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. KLIMAATVERANDERING Met de concerten van Live Earth in alle werelddelen

KAMBIO DI KLIMA. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. KLIMAATVERANDERING Met de concerten van Live Earth in alle werelddelen MAKUBEKÈN Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Den e edishon aki: Edishon Nr. 3 Yüli 2007 In deze editie: Gratis Subimentu di temperatura di awa ta un menasa pa e refnan di

Nadere informatie

Nederland, Curaçao, Aruba en St. Maarten vormen vandaag samen het Koninkrijk der Nederlanden. Is het altijd zo geweest? Hoe is het zo gekomen?

Nederland, Curaçao, Aruba en St. Maarten vormen vandaag samen het Koninkrijk der Nederlanden. Is het altijd zo geweest? Hoe is het zo gekomen? Doel: In deze lesbrief leer je meer over het Koninkrijk: de Rijksband, de relatie van ons land Curaçao met Nederland, Aruba en Sint Maarten en de autonomie Meta: Den e karta di enseñansa aki bo ta siña

Nadere informatie

Nótulonan Reunion General Anual di ACU riba aña 2013 di dia 25 di mei 2014

Nótulonan Reunion General Anual di ACU riba aña 2013 di dia 25 di mei 2014 Nótulonan Reunion General Anual di ACU riba aña 2013 di dia 25 di mei 2014 1. Apertura Sr. F. Vicario, Presidente di Bestür, ta habri e reunion pa 09:09 a.m.: Sosionan di ACU bon dia un dia bendishoná.

Nadere informatie

Schoenendozen vol verrassingen voor SGR-kids

Schoenendozen vol verrassingen voor SGR-kids Kontenido Edishon number 1, mei 2011 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep 2 & 3 Huiskamerproject autisten Botanische tuin Vorderingen nieuwbouw Pasadia op cursus 4 & 5 De nieuwe

Nadere informatie

Press release February 24 th, 2015

Press release February 24 th, 2015 Press release February 24 th, 2015 Age Bakker (Cft): Payment arrears to SZV and APS need to be settled soon Philipsburg The January 31 deadline for adopting the 2015 budget was met by Sint Maarten. The

Nadere informatie

Edishon number 4, desèmber 2011 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep. Eduard (Ed) Eleonora

Edishon number 4, desèmber 2011 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep. Eduard (Ed) Eleonora Kontenido Edishon number 4, desèmber 2011 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep Sentro di Aktividat Eduard (Ed) Eleonora 2 & 3 Update Nieuwbouw San Nikolas Klientenan mas independiente

Nadere informatie

WSNP plan di maneho nobo

WSNP plan di maneho nobo Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 4 Novèmber 2007 Gratis Foto credits: Hanny Kalk Dia di plantamentu di palu di Boneiru 17 di novèmber. Op 17 november is het

Nadere informatie

De situatie op de betalingsbalans vraagt om meer beleidsmaatregelen van zowel Curaçao als Sint Maarten

De situatie op de betalingsbalans vraagt om meer beleidsmaatregelen van zowel Curaçao als Sint Maarten Persbericht 2014-011 (For English and Papiamentu scroll down) De situatie op de betalingsbalans vraagt om meer beleidsmaatregelen van zowel Curaçao als Sint Maarten Willemstad / Philipsburg Volgens dr.

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

Begeleidingscommissie Groningen 2015-2016. Wij hopen dat jullie een hele fijne introductieweek zullen hebben en geniet er vooral van.

Begeleidingscommissie Groningen 2015-2016. Wij hopen dat jullie een hele fijne introductieweek zullen hebben en geniet er vooral van. Voorwoord Beste studenten, van harte welkom in Groningen. Ten eerste, gefeliciteerd voor de goede start die je hebt gemaakt door Groningen als studiestad te kiezen. Ze zeggen ook altijd een goed begin

Nadere informatie

Feestelijke opening vernieuwde patio

Feestelijke opening vernieuwde patio Inhoud Pagina 2-3 Verbetertraject medicatieveiligheid Nieuws van Kurso Vishon riba kuido pa Dagbesteding Huize Jos Wouter staat er weer mooi bij! SGR goed op weg met BHV-organisatie Edishon number 2, òktober

Nadere informatie

MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Biodiversiteit is leven! De Verenigde naties hebben 2010 uitgeroepen tot het

MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Biodiversiteit is leven! De Verenigde naties hebben 2010 uitgeroepen tot het Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Biodiversidat ta bida! Nashonnan Uní a proklamá 2010 komo aña internashonal di biodiversidat. Biodiversidat ta parse un konsepto difísil den promé

Nadere informatie

Edishon number 2, oktober 2011 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep. Selebrando un aña di Kolaborashon ku Dia di Koketa

Edishon number 2, oktober 2011 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep. Selebrando un aña di Kolaborashon ku Dia di Koketa Kontenido Edishon number 2, oktober 2011 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep Selebrando un aña di Kolaborashon ku Dia di Koketa Dia 25 di ougùstùs a selebrá ku un aña pasá, na

Nadere informatie

Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru

Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 9 mart 2009 Grátis Den e edishon aki: In deze editie: BONAIRE ALS ANIVERSARIO DI KLIMAATVERANDERING PIONIER NOS PARKEN ARKENAN

Nadere informatie

Persbericht 26 februari 2015

Persbericht 26 februari 2015 Persbericht 26 februari 2015 Cft Voorzitter Age Bakker: Positief resultaat 2014 goede basis voor uitvoering van maatregelen op het gebied van sociale fondsen en overheidsnv s Willemstad Curaçao is de eerste

Nadere informatie

Speciale uitgave. Samen kunnen we een hoop bereiken

Speciale uitgave. Samen kunnen we een hoop bereiken Samen bouwen aan de toekomst van Caribisch Nederland This information bulletin is also available in English september/oktober 2011 NUMMER 10 I N F O R M A T I E K R A N T B O N A I R E, S I N T E U S T

Nadere informatie

Voortgangsrapportage Stichting F.E.L.I.S. Curaçao

Voortgangsrapportage Stichting F.E.L.I.S. Curaçao Voortgangsrapportage Stichting F.E.L.I.S. Curaçao Hierbij willen wij u ons half jaarlijkse rapportage over de periode september 2016 tot en met december 2016 presenteren. Dank zij al onze sponsoren en

Nadere informatie

OCaN INFO @-Nieuwsbulletin 5 juni 2010

OCaN INFO @-Nieuwsbulletin 5 juni 2010 woensdag 9 JUNI 2010 TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN ANTILLIAANS-ARUBAANSE KANDIDATEN Woensdag 9 juni 2010 verkiezingen Tweede Kamer Op 9 juni 2010 gaan we naar de stembus. Iedereen met de Nederlandse nationaliteit

Nadere informatie

Parliament of Curac,:ao Parlamento de Curazao Staten van Curac,:ao

Parliament of Curac,:ao Parlamento de Curazao Staten van Curac,:ao PARLAMENTO DI KORSOU Parliament of Curac,:ao Parlamento de Curazao Staten van Curac,:ao Na Presidente di Parlamento Sr. M. Franco Presente Willemstad,10-11-2014 T6piko: Petishon na Sr. Franco pa manda

Nadere informatie

Doelmatigheid. Leerplicht. DEEL I Toezicht op het ingeschreven zijn op een school

Doelmatigheid. Leerplicht. DEEL I Toezicht op het ingeschreven zijn op een school Doelmatigheid Leerplicht DEEL I Toezicht op het ingeschreven zijn op een school December 2016 Inhoud Rapport in het kort... 3 Samenvatting, conclusies en aanbevelingen... 3 Rapòrt resumí... 6 Resúmen,

Nadere informatie

Na Presidente di Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 12 mei 2016 Betreft Kabinetsreactie op rapport evaluatie Spies

Na Presidente di Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 12 mei 2016 Betreft Kabinetsreactie op rapport evaluatie Spies > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Na Presidente di Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag Uw kenmerk

Nadere informatie

Mi propio negoshi na Kòrsou

Mi propio negoshi na Kòrsou Mi propio negoshi na Kòrsou Manual pa esun ku ta kuminsá ku su propio negoshi. Informashon tokante belasting, seguro sosial i aspektonan relevante. Ku kua organisashon òf departamentunan bo tin di haber

Nadere informatie

Voorspelling van economische krimp in Sint Maarten

Voorspelling van economische krimp in Sint Maarten Persbericht 2017-019 Centrale Bank dringt aan op een snelle wederopbouw Voorspelling van economische krimp in Sint Maarten WILLEMSTAD / PHILIPSBURG Als gevolg van de grote schade die orkaan Irma op Sint

Nadere informatie

COLLEGE FINANCIEEL TOEZICHT. Cft, SBTNO en DCAA organiseren seminar: Checks and Balances in Corporate Governance on Curaçao

COLLEGE FINANCIEEL TOEZICHT. Cft, SBTNO en DCAA organiseren seminar: Checks and Balances in Corporate Governance on Curaçao Persbericht 19 februari 2013 Cft, SBTNO en DCAA organiseren seminar: Checks and Balances in Corporate Governance on Het College financieel toezicht (Cft), de Stichting Bureau Toezicht en Normering Overheidsentiteiten

Nadere informatie

OPENBAAR LICHAAM BONAIRE

OPENBAAR LICHAAM BONAIRE OPENBAAR LICHAAM BONAIRE PERSBERICHT / KOMUNIKADO PA PRENSA Afdeling Communicatie 29-04-2014 Re- apertura di Pasangrahan E edifisio monumental Pasangrahan, situá na Wilhelminaplein den Playa, ta selebrá,

Nadere informatie

De grondbeginselen der Nederlandsche spelling / Regeling der spelling voor het woordenboek der Nederlandsche taal (Dutch Edition)

De grondbeginselen der Nederlandsche spelling / Regeling der spelling voor het woordenboek der Nederlandsche taal (Dutch Edition) De grondbeginselen der Nederlandsche spelling / Regeling der spelling voor het woordenboek der Nederlandsche taal (Dutch Edition) L. A. te Winkel Click here if your download doesn"t start automatically

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Persbericht 11 mei 2012 Sybilla Dekker nieuw lid College financieel toezicht (Cft)

Persbericht 11 mei 2012 Sybilla Dekker nieuw lid College financieel toezicht (Cft) Persbericht 11 mei 2012 Sybilla Dekker nieuw lid College financieel toezicht (Cft) Willemstad - De Rijksministerraad heeft ingestemd met de aanbeveling van Minister President Mark Rutte om mevrouw Sybilla

Nadere informatie

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal INFORMATION FOR STUDENTS WITH AN international PRE- UNIVERSITY EDUCATION FOUNDATION YEAR FOR international STUDENTS VU UNIVERSITY () Dutch as a second Language () INFORMATIE VOOR STUDENTEN MET EEN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Impact en disseminatie. Saskia Verhagen Franka vd Wijdeven

Impact en disseminatie. Saskia Verhagen Franka vd Wijdeven Impact en disseminatie Saskia Verhagen Franka vd Wijdeven Wie is wie? Voorstel rondje Wat hoop je te leren? Heb je iets te delen? Wat zegt de Programma Gids? WHAT DO IMPACT AND SUSTAINABILITY MEAN? Impact

Nadere informatie

PROVERBIO NA PAPIAMENTU

PROVERBIO NA PAPIAMENTU E N G L I S H + N E D E R L A N D S B R E M M E R S L A N D H E E R B R E N N E K E R 1001 PROVERBIO NA PAPIAMENTU P a p i a m e n t u p r o v e r b s w i t h n e w E n g l i s h t r a n s l a t i o n

Nadere informatie

Mijn naam is / mi nomber ta: Mijn klas is / mi klas ta: Mijn mentor is / mi mentor ta: Mijn adres is / Mi adres ta:

Mijn naam is / mi nomber ta: Mijn klas is / mi klas ta: Mijn mentor is / mi mentor ta: Mijn adres is / Mi adres ta: Mijn naam is / mi nomber ta: Mijn klas is / mi klas ta: Mijn mentor is / mi mentor ta: Mijn adres is / Mi adres ta: Mijn moeders telefoonnr. is / Mi mama su telefoon ta: Mijn vaders telefoonnr. is / Mi

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Pronunsiá pa Promé-Minister Gerrit Schotte den Parlamento 4 di mei 2012

Pronunsiá pa Promé-Minister Gerrit Schotte den Parlamento 4 di mei 2012 KOMUNIKADO PA PRENSA Fecha Account Manager Email Nr. 4 di mei 2012 Nydia Adam Voorlichting.azbb@gmail.com 00 Disertashon promé minister Gerrit Schotte Willemstad Promé minister Gerrit Schotte a duna un

Nadere informatie

Edishon number 1, mei 2010 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep

Edishon number 1, mei 2010 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep Kontenido Edishon number 1, mei 2010 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep 2 & 3 Dagbesteding ta implementá PACT Nieuws van COP SGR vermindert energie- en waterverbruik SGR actief

Nadere informatie

Studieplanner Biologie klas 2 3 e periode

Studieplanner Biologie klas 2 3 e periode Studieplanner Biologie klas 2 3 e periode 2013 2014 Wijzigingen mogelijk! Voor actuele informatie, volg instructies in lessen en zie klassenboek! Week Dagen Aantal lessen onderwerp deelonderwerpen Opdrachten

Nadere informatie

Nieuwskrant Vijfde jaargang nummer 16 September t/m december 2004

Nieuwskrant Vijfde jaargang nummer 16 September t/m december 2004 Nieuwskrant Vijfde jaargang nummer 16 September t/m december 2004 Fundashon Parkinson Kòrsou Van het bestuur We bereiden ons voor op het einde van het jaar; het is alweer zover! Waar blijft de tijd! Ieder

Nadere informatie

Speciale uitgave Wijzigingen regels Eilandsraadsverkiezingen

Speciale uitgave Wijzigingen regels Eilandsraadsverkiezingen Samen bouwen aan de toekomst van Caribisch Nederland E boletin akí ta optenibel na Papiamentu tambe februari 2011 NUMMER 9 I N F O R M A T I E K R A N T B O N A I R E, S I N T - E U S T A T I U S E N S

Nadere informatie

Travel Survey Questionnaires

Travel Survey Questionnaires Travel Survey Questionnaires Prot of Rotterdam and TU Delft, 16 June, 2009 Introduction To improve the accessibility to the Rotterdam Port and the efficiency of the public transport systems at the Rotterdam

Nadere informatie

Persbericht 30 juni 2017

Persbericht 30 juni 2017 Persbericht 30 juni 2017 Voor het derde jaar op rij een goedkeurende accountantsverklaring Cft voorzitter Age Bakker: Saba blijft goed op koers The Bottom Het College financieel toezicht Bonaire, Sint

Nadere informatie

BISL EEN FRAMEWORK VOOR BUSINESS INFORMATIEMANAGEMENT (DUTCH LANGUAGE) (GERMAN EDITION) (DUTCH EDITION) BY REMKO VAN DER POLS, RALPH DONA

BISL EEN FRAMEWORK VOOR BUSINESS INFORMATIEMANAGEMENT (DUTCH LANGUAGE) (GERMAN EDITION) (DUTCH EDITION) BY REMKO VAN DER POLS, RALPH DONA Read Online and Download Ebook BISL EEN FRAMEWORK VOOR BUSINESS INFORMATIEMANAGEMENT (DUTCH LANGUAGE) (GERMAN EDITION) (DUTCH EDITION) BY REMKO VAN DER POLS, RALPH DONA DOWNLOAD EBOOK : BISL EEN FRAMEWORK

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme Amsterdam Masterclass 22 June 2017

Ius Commune Training Programme Amsterdam Masterclass 22 June 2017 www.iuscommune.eu INVITATION Ius Commune Masterclass 22 June 2017 Amsterdam Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to participate in the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers,

Nadere informatie

Polis slim bouw SELIBON,, P. Ambiental. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru

Polis slim bouw SELIBON,, P. Ambiental. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Edishon Nr. 5 febrüari 2008 Grátis Gratis WORLD WETLANDS DAY Twee februari is het World Wetlands Day. Op deze dag viert men niet alleen de ondertekening

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Application tuition fees loan/ Aanvraag collegegeldkrediet

Application tuition fees loan/ Aanvraag collegegeldkrediet Application tuition fees loan/ Aanvraag collegegeldkrediet For students from EU/EEA countries Voor studenten uit EU/EER-landen This form/dit formulier Are you from an EU/EEA country and is this the first

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

houdende regels voor een referendum met betrekking tot de staatkundige status van Curaçao na 10 oktober 2010.

houdende regels voor een referendum met betrekking tot de staatkundige status van Curaçao na 10 oktober 2010. ONTWERP LANDSVERORDENING houdende regels voor een referendum met betrekking tot de staatkundige status van Curaçao na 10 oktober 2010. DE STATEN VAN CURACAO, Overwegende: dat in het referendum, gehouden

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Introduccion. Relato anual 2014 Plan di recuperacion NPR 2014 Resultado financiero 2015 Presentacion Inversionnan Pregunta Clausura

Introduccion. Relato anual 2014 Plan di recuperacion NPR 2014 Resultado financiero 2015 Presentacion Inversionnan Pregunta Clausura 1 Introduccion Relato anual 2014 Plan di recuperacion NPR 2014 Resultado financiero 2015 Presentacion Inversionnan Pregunta Clausura 3 Relato anual 2014 Resultado operacional Balans Posicion financiero

Nadere informatie

CODE: Onderzoek: Residentiële opvang jongeren, Leefmilieu. Toelichting:

CODE: Onderzoek: Residentiële opvang jongeren, Leefmilieu. Toelichting: CODE: Onderzoek: Residentiële opvang jongeren, Leefmilieu Contactpersoon Hogeschool Leiden: Telefoon: 0648133745 Contactpersoon Fontys Hogeschool: Telefoon: 08850-78689 Peer van der Helm e-mail: helm.vd.p@hsleiden.nl

Nadere informatie