Kopers komen te kort. Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen. Peter Boelhouwer; TU Delft Karel Schiffer; zelfstandig adviseur

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kopers komen te kort. Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen. Peter Boelhouwer; TU Delft Karel Schiffer; zelfstandig adviseur"

Transcriptie

1 Kopers komen te kort Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen Auteurs: Peter Boelhouwer; TU Delft Karel Schiffer; zelfstandig adviseur 1

2 Inhoud Aanleiding Maximale lening Gevolgen aanscherping normering Kopers verdienen meer Kopers komen te kort Historisch perspectief Actuele discussie Internationaal NHG Conclusies 2

3 Aanleiding Tijdelijke regeling hypothecair krediet (1 januari 2013) NIBUD-normen (LTI) vastgesteld door Minister van Financiën gelden voor alle leningen ook zonder NHG sindsdien elk jaar minder lenen Stapsgewijze verlaging maximale LTV van 106% naar 100% in 2018 sindsdien dus elk jaar minder lenen Financieel stabiliteitscomité stelt verlaging naar 90% voor Volledig aflossen i.p.v. spaarhypotheek of aflossingsvrij Afbouw hypotheekrenteaftrek Minder lenen voor verbouwing maximaal de waardevermeerdering dus inbreng eigen geld bij verbouwing 3

4 Maximale lening Wordt bepaald door NIBUD-normen en maximale LTV van belang voor de financieringsrisico s van belang voor toegankelijkheid eigen woning Van belang voor koopprijsontwikkeling Vastgesteld onder invloed van politieke sentimenten rond de kredietcrisis Verdere aanscherping dreigt Twijfels over nut en noodzaak van genomen maatregelen 4

5 Nominale en reële koopprijsontwikkeling Bron: NVM 5

6 Ontwikkeling nominale woningprijzen in Europa ,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 Nederland VK Ierland Duitsland Belgie Zweden Spanje 20,0 0, Q1 Bron: Diverse landen statistieken 2012 Q2 6

7 Maximale leencapaciteit en koopprijsontwikkeling Bron: Woononderzoek, CBS, NVM, berekeningen OTB 7

8 Effect op de koopprijsontwikkeling door aanscherping hypotheeknormen (6% stijging woonlasten) 8

9 Tweeluik KOPERS VERDIENEN MEER (februari 2015) Naar een evenwichtige toepassing van de NIBUD-normen KOPERS KOMEN TE KORT (december 2015) Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen 9

10 Kopers verdienen meer Analyse van de NIBUD-methodiek: niet meer geschikt voor huidige generieke (verplichte) toepassing houdt onvoldoende rekening met verschillen type huishouden (fiscaal) houdt onvoldoende rekening met verschillen in uitgavenpatroon (pensioen) arbitraire zeer betuttelende buffers (ooievaar) Onnodige overschatting van het financieringsrisico kopers verdienen meer Onnodige beperking: leencapaciteit toegankelijkheid eigen woning herstel woningmarkt Aanbevelingen: individualisering van de inkomenstoets; houd ook rekening met positieve inkomensontwikkeling (leeftijd; opleiding) afstemming met huursector 10

11 Kopers komen te kort Analyse van de LTV-normen: in historisch perspectief de actuele discussie in internationaal perspectief de betekenis voor de woningmarkt in relatie tot de risico s alternatieven om risico s te beperken, zonder beperking van de toegankelijkheid eigen woning conclusies en aanbevelingen 11

12 Historisch perspectief Van 70% (1957) naar 112% (tot 2013) beleid bevordering eigen woningbezit hypotheekgarantie toenemende welvaart bloeiende hypotheekmarkt Weinig tot geen risico s: prijsontwikkeling woningen goede betalingsmoraal goed sociaal vangnet bij werkloosheid Volledig financieren stond niet ter discussie continuering in crisis jaren 80 heeft marktstabiliserend gewerkt Rijk en gemeenten namen de schades markt herstelde zich vanaf 1984 KROONJUWEEL NEDERLANDS WOONBELEID 12

13 Actuele discussie Commissie Wijffels: verdere verlaging naar 80% Financieel Stabiliteitcomité: verlaging naar 90% Banken: 100% is voldoende LTV-afhankelijke risico-opslag Politieke partijen: verder verlagen maar geen concreet niveau Onderzoeken naar effecten: financiële stabiliteit versus woonbeleid Beleggers: Geen probleem met 100% LTV GEEN GEMEENSCHAPPELIJKE VISIE 13

14 Internationaal Volledige hypothecaire financiering is niet uniek Zeker niet gelet op aanvullende financieringen (wit en grijs) Wel vaak dure alternatieven voor de consument Verliezen zijn hoger dan in Nederland geen NHG geen sociaal vangnet andere betalingsmoraal Bouwspaarlanden lager niveau eigen woningbezit pas op latere leeftijd VERGELIJKINGEN MET BUITENLAND GAAN MANK 14

15 NHG Inderdaad sterke relatie tussen LTV en aantal/omvang verliezen 92% van de verliezen heeft betrekking op leningen met LTV>100% 97% van de verliezen heeft betrekking op leningen met LTV>90% schadequote bij LTV<90%: 0,1% schadequote bij LTV>100%: 0,9% schadequote bij LTV>110%: 1,9% Kleine kans op groot verlies Hoge LTV dus wel goed verzekerbaar 57% van NHG-kopers heeft LTV > 100% (potentiele uitval) HOGE LTV GOED VERZEKERBAAR 15

16 Conclusies Verlaging maximale LTV is onnodig en onwenselijk Handhaaf volledige financiering zonder eigen geld Verzeker additionele risico s bij NHG en/of particuliere verzekeraars Bijv.: starters via NHG; doorstromers privaat (vele varianten mogelijk) Hogere premie geen bezwaar; voorop staat toegankelijkheid eigen woning Nota eigen woningbezit herdefinieer beleid; pas daarna het instrumentarium 16

17 Samenvattend We overschatten de risico s van het eigen woningbezit We onderschatten de negatieve effecten van eendimensionale risico beperkende maatregelen Het gevoerde beleid is daarmee contraproductief We moeten de eigen woning herwaarderen: als uitgangspunt voor de te hanteren instrumenten (en dus niet andersom); vanuit oude waarden: de maatschappelijke en economische meerwaarde voor vermogensopbouw in relatie met zorg en pensioen (het appeltje voor de dorst) afgestemd op de huursector voor iedereen en met name mensen met een smalle beurs (vrije keuze tussen huren en kopen) 17

18 EINDE Delft University of Technology Challenge the future

Financiering en toegankelijkheid van de koopsector

Financiering en toegankelijkheid van de koopsector Financiering en toegankelijkheid van de koopsector Peter Boelhouwer 03-11-2015 Delft University of Technology Challenge the future Inhoud Invloed overheidsregulering: lange en korte termijn LTI: Nibud-methodiek

Nadere informatie

Inhoud. Aandeel 65+, 2011-2060. Huishoudensontwikkeling 2011-2040. Huishoudensontwikkeling per gemeente; 2010-2025

Inhoud. Aandeel 65+, 2011-2060. Huishoudensontwikkeling 2011-2040. Huishoudensontwikkeling per gemeente; 2010-2025 Delft University of Technology Inhoud Trends op de woningmarkt Peter Boelhouwer 29-10-2013 Demografische ontwikkelingen Economische ontwikkelingen Sociaal-culturele ontwikkelingen Was de crisis op de Nederlandse

Nadere informatie

Kopers verdienen meer! Naar een evenwichtige toepassing van de NIBUD-normen

Kopers verdienen meer! Naar een evenwichtige toepassing van de NIBUD-normen Kopers verdienen meer! Naar een evenwichtige toepassing van de NIBUD-normen Dit essay is geschreven in opdracht van: NVB, Vereniging voor ontwikkelaars & bouwondernemers Auteurs: Peter Boelhouwer, hoogleraar

Nadere informatie

Kopers verdienen meer! Naar een evenwichtige toepassing van de NIBUD-normen

Kopers verdienen meer! Naar een evenwichtige toepassing van de NIBUD-normen Kopers verdienen meer! Naar een evenwichtige toepassing van de NIBUD-normen Dit essay is geschreven in opdracht van: NVB, Vereniging voor ontwikkelaars & bouwondernemers Auteurs: Peter Boelhouwer, hoogleraar

Nadere informatie

Ontwikkelingen en discussies op de koopwoningmarkt

Ontwikkelingen en discussies op de koopwoningmarkt Ontwikkelingen en discussies op de koopwoningmarkt Peter Boelhouwer 19-06-2015 Delft University of Technology Challenge the future Inhoud Was de crisis op de Nederlandse woningmarkt onafwendbaar? Verandert

Nadere informatie

Trends, discussie en hervormingen op de woningmarkt

Trends, discussie en hervormingen op de woningmarkt Trends, discussie en hervormingen op de woningmarkt Peter Boelhouwer 24-04-2014 Delft University of Technology Challenge the future Inhoud Trends op de woningmarkt: demografie, economie en sociaal-cultureel

Nadere informatie

In 5 minuten Op basis van onderzoek van OTB:

In 5 minuten Op basis van onderzoek van OTB: In 5 minuten Op basis van onderzoek van OTB: Hogere hypotheek moet kunnen Een hypotheek verantwoord afsluiten voor honderd procent van de waarde plus de bijkomende kosten moet weer mogelijk worden. Dat

Nadere informatie

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013 Oktober 2012 Nieuws hypotheekrenteaftrek Zoals het er nu voorstaat zal er vanaf 2013 alleen aftrek worden genoten voor hypotheekrente bij minimaal een annuïtaire aflossing. Op dit moment mag je nog de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 32 847 Integrale visie op de woningmarkt Nr. 118 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Turfmarkt

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (samenvatting)

Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (samenvatting) Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (samenvatting) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

Consultatie nieuwe hypotheekrichtlijnen

Consultatie nieuwe hypotheekrichtlijnen Opgesteld door: Aangeboden door: Consultatie nieuwe hypotheekrichtlijnen De AFM doet voorstellen voor nieuwe richtlijnen voor de verstrekking van hypotheken. Deze nieuwe richtlijnen moeten consumenten

Nadere informatie

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning Regelingen en voorzieningen CODE 3.2.3.30 verwachte wijzigingen Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning bronnen Informatieblad Woningmarkt 18.9.2012 Vragen en antwoorden over

Nadere informatie

Overwegingen bij de voorgenomen normen voor hypothecaire kredietverlening

Overwegingen bij de voorgenomen normen voor hypothecaire kredietverlening De Nederlandsche Bank Analyse DNB Overwegingen bij de voorgenomen normen voor hypothecaire kredietverlening Samenvating Het effect van de voorgestelde aanpassing van de Gedragscode Hypothecaire Financiering

Nadere informatie

De woningmarkt staat onder druk. De transactieaantallen. Een goede starter is het halve werk

De woningmarkt staat onder druk. De transactieaantallen. Een goede starter is het halve werk TIJDSCHRIFT VOOR DE volkshuisvesting nummer 2 APRIL 2012 21 Het belang van starters voor de koopwoningmarkt mag niet onderschat worden: tot voor de economische neergang in 2008 waren koopstarters betrokken

Nadere informatie

Beweging op de woningmarkt:

Beweging op de woningmarkt: Beweging op de woningmarkt: de rol van overheidbeleid Taco van Hoek Directeur EIB Grip op vermogen Utrecht, 19 april 2013 1 Inhoud Drie vragen Wat zijn de ontwikkelingen op de woningmarkt? Wat is het beeld

Nadere informatie

Beantwoording vragen van de fracties uit de ambtelijke voorronde gecombineerde Informatievergadering I en II op 5 oktober 2015

Beantwoording vragen van de fracties uit de ambtelijke voorronde gecombineerde Informatievergadering I en II op 5 oktober 2015 vragen van de fracties uit de ambtelijke voorronde gecombineerde Informatievergadering I en II op 5 oktober 2015 Agendapunt 8 Voorstel tot invoering van een starterslening voor de aankoop van een woning

Nadere informatie

De inkomstenbelasting en huizenprijzen: de case Nederland

De inkomstenbelasting en huizenprijzen: de case Nederland De inkomstenbelasting en huizenprijzen: de case Nederland Marietta Haffner Studienamiddag rond de woonfiscaliteit, Steunpunt Fiscaliteit en Begroting, Brussel 21 november 2012 IB en huizenprijzen in NL

Nadere informatie

Kopers komen te kort! Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen

Kopers komen te kort! Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen Kopers komen te kort! Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen Dit essay is geschreven in opdracht van: NVB, Vereniging voor Ontwikkelaars & Bouwondernemers, met dien verstande dat onderdeel

Nadere informatie

Mede namens de minister van Wonen, Wijken en Integratie De minister van Financiën,

Mede namens de minister van Wonen, Wijken en Integratie De minister van Financiën, Directie Financiële Markten Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Datum Uw brief (Kenmerk) Ons kenmerk 24 mei 2007 FM 2007-00924 U Onderwerp Vragen van

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM Data & Research 2 april 2012 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Inleiding: beschrijving van de gebruikte betaalbaarheidsindicatoren en grafieken...

Nadere informatie

Datum 25 mei 2012 Betreft Visie toekomstbestendigheid hypotheekrenteaftrek (reactie motie Kuiper c.s.)

Datum 25 mei 2012 Betreft Visie toekomstbestendigheid hypotheekrenteaftrek (reactie motie Kuiper c.s.) > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA DEN HAAG Datum 25 mei 2012 Betreft Visie toekomstbestendigheid hypotheekrenteaftrek

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2015 (samenvatting)

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2015 (samenvatting) Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2015 (samenvatting) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Kenmerk 2015-0000605184 Uw kenmerk Datum 26 oktober 2015 Betreft Leennormen 2016: Wijziging van de

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (hoofdrapport)

Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (hoofdrapport) Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (hoofdrapport) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt

argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt 10 argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt Woningmarkt heeft behoefte aan hervorming De fiscale hypotheekrenteaftrek is de afgelopen

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2014

Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2014 Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2014 Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry Boumeester Augustus

Nadere informatie

Op weg naar een gezonde woningmarkt Nieuwe inzichten op basis van actueel onderzoek

Op weg naar een gezonde woningmarkt Nieuwe inzichten op basis van actueel onderzoek Op weg naar een gezonde woningmarkt Nieuwe inzichten op basis van actueel onderzoek Tegenover een netto hypotheekschuld van 653,8 miljard stond eind 2012 een voor aflossing bedoeld opgebouwd vermogen van

Nadere informatie

Het kopen en financieren van een woning

Het kopen en financieren van een woning Het kopen en financieren van een woning Beste heer/mevrouw, U staat op het punt om een (nieuwe) woning te kopen. Het kan zijn dat u zich als starter op de markt begeeft en dus voor het eerst een woning

Nadere informatie

Laatste kwartaal maakt 2012 bijna goed

Laatste kwartaal maakt 2012 bijna goed Laatste kwartaal maakt 2012 bijna goed 10 januari 2013 Concurrentiepositie koopwoning verbetert door goede betaalbaarheid Ruim 30% meer verkopen in laatste kwartaal Het uitstekende laatste kwartaal van

Nadere informatie

een eigen huis De sleutel naar uw 20% korting op uw hypotheekrente

een eigen huis De sleutel naar uw 20% korting op uw hypotheekrente een eigen huis De sleutel naar uw eigen huis 20% korting op uw hypotheekrente Koopwoning dichterbij U droomt ervan. Een eigen huis, een plek onder de zon... Wat is er mooier dan uw eigen woning? Deze kunt

Nadere informatie

Hoorcollege actualiteiten

Hoorcollege actualiteiten Hoorcollege actualiteiten De toekomst van de woningmarkt voor de middeninkomens Kees Fes (Atrivé) Günter Weber (Stichting OpMaat) Harold Ferwerda (Ministerie van Binnenlandse Zaken) Delft University of

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 32 847 Integrale visie op de woningmarkt Nr. 7 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2014 (samenvatting)

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2014 (samenvatting) Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2014 (samenvatting) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2015 (hoofdrapport)

Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2015 (hoofdrapport) Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2015 (hoofdrapport) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 4 e kwartaal 2014 (hoofdrapport)

Monitor koopwoningmarkt 4 e kwartaal 2014 (hoofdrapport) Monitor koopwoningmarkt 4 e kwartaal 2014 (hoofdrapport) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (hoofdrapport)

Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (hoofdrapport) Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (hoofdrapport) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester April

Nadere informatie

Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen.

Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen. Hypotheekgids 2014 Inleiding Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen. De wijzigingen op het gebied van hypotheek en wonen zijn

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 4 e kwartaal 2013

Monitor koopwoningmarkt 4 e kwartaal 2013 Monitor koopwoningmarkt 4 e kwartaal 2013 Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry Boumeester Januari

Nadere informatie

INVENTARISATIEFORMULIER HYPOTHEEKADVIES PARTICULIERE RELATIE. Afspraak gemaakt door : Naam relatie : Bestaande relatie Nieuwe relatie

INVENTARISATIEFORMULIER HYPOTHEEKADVIES PARTICULIERE RELATIE. Afspraak gemaakt door : Naam relatie : Bestaande relatie Nieuwe relatie INVENTARISATIEFORMULIER HYPOTHEEKADVIES PARTICULIERE RELATIE Afspraak gemaakt door : Naam relatie : Bestaande relatie Nieuwe relatie Telefoonnummer relatie : Naam adviseur : Tijdstip bezoek : dag om uur

Nadere informatie

3 Effect van varianten zoals door de VROM-raad gevraagd

3 Effect van varianten zoals door de VROM-raad gevraagd belastingsderving (saldo HRA en EWF) tot 13,8 miljard doen toenemen in 2011. Daarbij is geen rekening gehouden met het drukkende effect van de rentestijging op de prijs van de woningen. 3 Effect van varianten

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt

Monitor koopwoningmarkt Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2014 Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Peter Boelhouwer Mei

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2015 (hoofdrapport)

Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2015 (hoofdrapport) Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2015 (hoofdrapport) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

Onbetaalbaar door schuld. De negatieve gevolgen van een verdere verlaging van de LTV-ratio

Onbetaalbaar door schuld. De negatieve gevolgen van een verdere verlaging van de LTV-ratio Onbetaalbaar door schuld De negatieve gevolgen van een verdere verlaging van de LTV-ratio Onbetaalbaar door schuld De negatieve gevolgen van een verdere verlaging van de LTV-ratio INHOUDSOPGAVE Inleiding

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009 Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-020 22 maart 2010 9.30 uur Woononderzoek Nederland 2009 Totale woonlasten stijgen in dezelfde mate als netto inkomen Aandeel en omvang aflossingsvrije

Nadere informatie

Verzekeringen Makelaardij Hypotheken Pensioenen Employment Benefits Bankzaken. Hypotheken VRIELING

Verzekeringen Makelaardij Hypotheken Pensioenen Employment Benefits Bankzaken. Hypotheken VRIELING Verzekeringen Makelaardij Hypotheken Pensioenen Employment Benefits Bankzaken Hypotheken VRIELING A D V I E S G R O E P Vrieling Hypotheken Een hypotheek afsluiten is een belangrijke financiële beslissing.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 29 507 Regels voor de financiële dienstverlening (Wet financiële dienstverlening) Nr. 35 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter

Nadere informatie

INVENTARISATIEFORMULIER HYPOTHEEKADVIES PARTICULIERE RELATIE. Afspraak gemaakt door : Naam relatie : Telefoonnummer relatie : Naam adviseur :

INVENTARISATIEFORMULIER HYPOTHEEKADVIES PARTICULIERE RELATIE. Afspraak gemaakt door : Naam relatie : Telefoonnummer relatie : Naam adviseur : INVENTARISATIEFORMULIER HYPOTHEEKADVIES PARTICULIERE RELATIE Afspraak gemaakt door : Naam relatie : Bestaande relatie Nieuwe relatie Telefoonnummer relatie : Naam adviseur : Tijdstip bezoek : dag om uur

Nadere informatie

Woningprijzen in Vlaanderen. Paul de Vries OTB TU Delft (NL) Sien Winters HIVA K.U.Leuven

Woningprijzen in Vlaanderen. Paul de Vries OTB TU Delft (NL) Sien Winters HIVA K.U.Leuven Woningprijzen in Vlaanderen Paul de Vries OTB TU Delft (NL) Sien Winters HIVA K.U.Leuven De ontwikkeling van de woningprijs Een indruk van de achterliggende factoren Paul de Vries Voorstellen Onderzoeksinstituut

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM Data & Research 9 oktober 2014 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het derde kwartaal van 2014 een zeer sterke opwaartse

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM Data & Research 15 januari 2015 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het vierde kwartaal van 2014 nog steeds een opwaartse

Nadere informatie

Nieuwe Gedragscode Hypothecaire Financieringen (Bron: De Hypotheekshop)

Nieuwe Gedragscode Hypothecaire Financieringen (Bron: De Hypotheekshop) Nieuwe Gedragscode Hypothecaire Financieringen (Bron: De Hypotheekshop) De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) heeft een nieuwe Gedragscode Hypothecaire Financieringen opgesteld. Het Ministerie van

Nadere informatie

Prijsbewegingen op de koopwoningmarkt

Prijsbewegingen op de koopwoningmarkt 6 4 2 0 1995-2 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010-4 -6 Prijsbewegingen op de koopwoningmarkt OTB-cursus :De Markt van Koopwoningen Paul de Vries /TUDelft 6 4 2 0

Nadere informatie

Rapport. Consequenties van de voorgenomen aanscherping van de hypotheekverstrekking voor het functioneren van de Woningmarkt

Rapport. Consequenties van de voorgenomen aanscherping van de hypotheekverstrekking voor het functioneren van de Woningmarkt Rapport Consequenties van de voorgenomen aanscherping van de hypotheekverstrekking voor het functioneren van de Woningmarkt 30 augustus 2011 Auteurs: Peter Boelhouwer Gust Marien Cor Lamain Paul de Vries

Nadere informatie

Effect op huizenprijzen van het maximeren van hypothecaire leningen op basis van taxatiewaarde en bruto inkomen

Effect op huizenprijzen van het maximeren van hypothecaire leningen op basis van taxatiewaarde en bruto inkomen CPB Notitie 4 mei 2011 Effect op huizenprijzen van het maximeren van hypothecaire leningen op basis van taxatiewaarde en bruto inkomen Op verzoek van het Ministerie van Financiën, Directie Algemene Financiële

Nadere informatie

En de prijzen zullen ze verder stijgen?

En de prijzen zullen ze verder stijgen? En de prijzen zullen ze verder stijgen? Paul de Vries, /TUDelft, Nederland Publieksmoment Woonbeleidsplan Vlaanderen, Brussel, 29 november 2011 Delft University of Technology Challenge the future De prijzen

Nadere informatie

AFM Consumentenmonitor Q1 2010 Afsluitproces Hypotheken

AFM Consumentenmonitor Q1 2010 Afsluitproces Hypotheken AFM Consumentenmonitor Q1 2010 Afsluitproces Hypotheken GfK Marcel Cools Joris van Dongen Indeling Rapportage Afsluitproces Hypotheken 1 Inleiding 1. Achtergrond 2. Onderzoeksverantwoording 2 Resultaten

Nadere informatie

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG rente rente Datum: 2 januari 2013 Terugblik renteontwikkeling 2012: de hypotheekmarkt is dood 2012 was een heel saai jaar. Er waren maar heel weinig wijzigingen in de hypotheekrentes. Je kunt wel zeggen

Nadere informatie

Hypotheekverstrekking aan mensen met een studieschuld

Hypotheekverstrekking aan mensen met een studieschuld Regelingen en voorzieningen CODE 8.3..40 Hypotheekverstrekking aan mensen met een studieschuld kamervragen bronnen Tweede Kamer Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 0-0 nr. 794 d.d. 9.3.0 en nr. 3308,

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2013

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2013 Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2013 Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Oktober 2013 Deze publicatie

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2015 (hoofdrapport)

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2015 (hoofdrapport) Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2015 (hoofdrapport) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2013

Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2013 Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2013 Expertisecentrum Woningwaarde Onderzoeksinstituut OTB Technische Universiteit Delft Juli 2013 Deze publicatie is een gezamenlijk product van de onderstaande partijen,

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

Laatste kwartaal maakt 2012 bijna goed

Laatste kwartaal maakt 2012 bijna goed PERSBERICHT Aan Van : de financieel-economische redacties en vakpers : de Nederlandse Vereniging van Makelaars o.g. en vastgoeddeskundigen NVM Betreft : NVM woningmarktcijfers 4 e kwartaal 2012 Datum :

Nadere informatie

Rapport De toegerekende huur van eigenaarswoningen in de CPI

Rapport De toegerekende huur van eigenaarswoningen in de CPI Rapport De toegerekende huur van eigenaarswoningen in de CPI Jan Walschots T projectnummer Overheidsfinanciën en consumentenprijzen 19 augustus 2013 kennisgeving De in dit rapport weergegeven opvattingen

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2013

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2013 Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2013 Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Oktober 2013 Deze publicatie

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt

Monitor koopwoningmarkt Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2013 Expertisecentrum Woningwaarde Onderzoeksinstituut OTB Technische Universiteit Delft Mei 2013 Deze publicatie is een gezamenlijk product van de onderstaande partijen,

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 11 april 2011 Betreft Aanscherping hypotheekregels

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 11 april 2011 Betreft Aanscherping hypotheekregels > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directie Financiële Markten Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201

Nadere informatie

Klantprofiel Hypotheken

Klantprofiel Hypotheken Klantprofiel Hypotheken Klant 1 Klant 2 Naam.. Ondernemer ja nee ja nee Sinds.. Sinds. Dienstverband Fulltime Fulltime Part-time uur Part-time uur Vast Vast Flex/uitzend Flex/uitzend Bepaalde tijd Bepaalde

Nadere informatie

Wijzigingen / Werkinstructie NHG 2014 & Ministeriële regeling Hypothecair krediet. 30 december 2013 Operational Support / Peter Frank V1.

Wijzigingen / Werkinstructie NHG 2014 & Ministeriële regeling Hypothecair krediet. 30 december 2013 Operational Support / Peter Frank V1. Wijzigingen / Werkinstructie NHG 2014 & Ministeriële regeling Hypothecair krediet 30 december 2013 Operational Support / Peter Frank V1.0 1 18-12-2012 NHG 2014 Vanaf 1 januari 2014 zijn de nieuwe Voorwaarden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 32 545 Wet- en regelgeving financiële markten Nr. 28 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 682 Vragen van de leden

Nadere informatie

Vragenlijst Particulieren

Vragenlijst Particulieren Vragenlijst Particulieren Naam cliënt Plaats Datum : : : In het kader van de Wet Financiële Dienstverlening (WFD) worden in dit document diverse vragen gesteld ter bepaling van het Klantprofiel van de

Nadere informatie

COMFORT HYPOTHEEK VRIJHEID IN HYPOTHEKEN

COMFORT HYPOTHEEK VRIJHEID IN HYPOTHEKEN COMFORT HYPOTHEEK VRIJHEID IN HYPOTHEKEN HYPOTRUST COMFORT HYPOTHEEK De Hypotrust Comfort Hypotheek kent verschillende voorwaarden (Budget, Profijt en Standaard). Deze productkaart is ingericht om informatie

Nadere informatie

KLANTPROFIEL VOOR EEN ORIËNTATIE GESPREK

KLANTPROFIEL VOOR EEN ORIËNTATIE GESPREK UW KLANTPROFIEL KLANTPROFIEL VOOR EEN ORIËNTATIE GESPREK Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis uw kennis,

Nadere informatie

IG&H Hypotheekupdate Q2 2012

IG&H Hypotheekupdate Q2 2012 IG&H Consulting & Interim Make strategy work! Augustus 2012 IG&H Hypotheekupdate Q2 2012 Geachte relatie, Hierbij ontvangt u de IG&H Hypotheekupdate voor het 2 e kwartaal van 2012. Wij wensen u veel leesplezier

Nadere informatie

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis uw kennis, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

De Conservatrix Hypotheek

De Conservatrix Hypotheek U mag vertrouwen op een aantrekkelijke rente. Maar dat is niet de enige zekerheid. De Conservatrix Hypotheek Een beetje conservatief is zo gek nog niet. Al sinds 1872 is Conservatrix gespecialiseerd in

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 4 e kwartaal 2015 (hoofdrapport)

Monitor koopwoningmarkt 4 e kwartaal 2015 (hoofdrapport) Monitor koopwoningmarkt 4 e kwartaal 2015 (hoofdrapport) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met

Nadere informatie

Meenemen studieleningen bij acceptatie hypothecair krediet

Meenemen studieleningen bij acceptatie hypothecair krediet Meenemen studieleningen bij acceptatie hypothecair krediet Nibud, mei 2016 Het ministerie van BZK heeft het Nibud advies gevraagd hoe de studieschuld meegenomen dient te worden bij hypotheekverstrekking,

Nadere informatie

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: De ondernemer en zijn hypotheek

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: De ondernemer en zijn hypotheek DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: De ondernemer en zijn hypotheek 1 Nederland telt meer dan 1 miljoen ondernemers zonder personeel. Daarnaast opereren er veel ondernemers die al dan

Nadere informatie

Vragenlijst. Naam cliënt : Datum afspraak: Inkomen

Vragenlijst. Naam cliënt : Datum afspraak: Inkomen Naam cliënt : Datum afspraak: Vragenlijst Inkomen Verwacht u de komende 2 5 jaar wijzigingen in uw inkomenssituatie door bijv. gezinsuitbreiding, functieverbetering, indiensttreding bij een andere werkgever

Nadere informatie

Klantprofiel. Waaruit blijkt dat?

Klantprofiel. Waaruit blijkt dat? Klantprofiel Wat is uw burgerlijke staat? o Alleenstaand o Gehuwd(gemeenschap van goederen) o Gehuwd(huwelijkse voorwaarden) o Samenwonend met samenlevingscontract o Samenwonend zonder samenlevingscontract

Nadere informatie

Meefinancieren van energiebesparende voorzieningen De mogelijkheden bij BLG Wonen Versie 1-1-2016

Meefinancieren van energiebesparende voorzieningen De mogelijkheden bij BLG Wonen Versie 1-1-2016 Meefinancieren van energiebesparende voorzieningen De mogelijkheden bij BLG Wonen Versie 1-1-2016 Energiebesparende voorzieningen zijn in meerdere opzichten interessant: Structurele besparing tot 30% op

Nadere informatie

Feedbackstatement. Consultatiedocument toetskader hypothecaire kredietverlening

Feedbackstatement. Consultatiedocument toetskader hypothecaire kredietverlening Feedbackstatement Consultatiedocument toetskader hypothecaire kredietverlening Autoriteit Financiële Markten De AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten. Wij zijn de onafhankelijke gedragstoezichthouder

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 30 mei 2016 Hypotheekverstrekking

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 30 mei 2016 Hypotheekverstrekking Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag www.rijksoverheid.nl www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk Uw kenmerk Datum Betreft Hypotheekverstrekking

Nadere informatie

Prijzen dalen verder

Prijzen dalen verder Prijzen dalen verder Transactieprijzen dalen sneller In het tweede kwartaal van 212 zijn de transactieprijzen van bestaande koopwoningen verder gedaald. Op basis van de Prijsindex Bestaande Koopwoningen

Nadere informatie

Eigen woning in Nederlandse pensioensysteem

Eigen woning in Nederlandse pensioensysteem Eigen woning in Nederlandse pensioensysteem Goed idee, of niet? Janneke Toussaint, Onderzoeksinstituut OTB Delft University of Technology Challenge the future Achtergrond Vergrijzing, globalisering, financiële

Nadere informatie

Woningmarkt komt op stoom

Woningmarkt komt op stoom PERSBERICHT Van : de Nederlandse Vereniging van Makelaars o.g. en vastgoeddeskundigen Betreft : NVM woningmarktcijfers 2 e kwartaal 2015 Datum : Nieuwegein, 9 juli 2015 Ook buiten stedelijk gebied begint

Nadere informatie

KOOPGARANT EEN WONING KOPEN MET FLINKE KORTING!

KOOPGARANT EEN WONING KOPEN MET FLINKE KORTING! KOOPGARANT EEN WONING KOPEN MET FLINKE KORTING! KOOPGARANT Voordelig kopen, gegarandeerd verkopen In de huidige woningmarkt is de stap naar een koopwoning als starter of middeninkomer vaak onoverbrugbaar.

Nadere informatie

Omgekeerde erfpacht katalysator voor een duurzame woningmarkt?

Omgekeerde erfpacht katalysator voor een duurzame woningmarkt? Peter Oussoren en Dave Vlaming Omgekeerde erfpacht katalysator voor een duurzame woningmarkt? INHOUD Inleiding De opgave Uniciteit Anders financieren Anders bouwen Evidente voordelen Effecten Rekenvoorbeeld

Nadere informatie

Eeckhout & Slegt. financieel adviseurs. De hypotheekvormen

Eeckhout & Slegt. financieel adviseurs. De hypotheekvormen Eeckhout & Slegt financieel adviseurs De hypotheekvormen Maandbedrag Lineaire hypotheek Maandlast Restschuld Rente (fiscaal aftrekbaar) Aflossing Lineaire hypotheek Voordelen u bouwt snel en veilig vermogen

Nadere informatie

Betaalbaarheid van de woonlasten

Betaalbaarheid van de woonlasten Betaalbaarheid van de woonlasten De betaalbaarheid van de woonlasten is tussen 2012 en 2014 flink toegenomen: afhankelijk van het type woning is de consument netto tussen de 5,2% en 10,1% minder aan zijn

Nadere informatie

Uw huis, uw hypotheek, uw financiële toekomst

Uw huis, uw hypotheek, uw financiële toekomst Uw huis, uw hypotheek, uw financiële toekomst Rabobank. Een bank met ideeën. Uw huis, uw hypotheek, uw financiële toekomst Lees deze brochure zorgvuldig door. U hebt uw droomhuis gevonden, een prachtig

Nadere informatie

MVGM Vastgoedtaxaties

MVGM Vastgoedtaxaties In deze samenvatting zijn de economische en politieke ontwikkelingen van het afgelopen kwartaal kort uiteengezet. Vervolgens zijn deze ontwikkelingen in perspectief van de Nederlandse woningmarkt geplaatst.

Nadere informatie

Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten. Loop geen onnodig risico. Verstandig een hypotheek kiezen

Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten. Loop geen onnodig risico. Verstandig een hypotheek kiezen Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten Loop geen onnodig risico Verstandig een hypotheek kiezen Voor wie is deze folder? Deze folder is voor iedereen die een hypotheek wil afsluiten

Nadere informatie

Een verkenning v financiële effecten gepresenteerde instrumenten

Een verkenning v financiële effecten gepresenteerde instrumenten Een verkenning v financiële effecten gepresenteerde instrumenten Onderzueksinstituut OTB te Delft juni 1996 G VAN DE FINANCIËLE EF'F'ECTEN VA24 DE GEPRESENTEERDE I. Doel De nota "De koopwoning bereikbaar"

Nadere informatie

Voorwaarden in het kort. Feiten en regels Slimmer Kopen

Voorwaarden in het kort. Feiten en regels Slimmer Kopen Slimmer Kopen Waarom Slimmer Kopen slimmer is De prijs, de hoge maandlasten en de risico s. Vaak zijn dat de redenen die iemand ervan weerhouden een (andere) woning te kopen. Geldt dat ook voor u? In dat

Nadere informatie