Ben X. Alles is durven! Niets was alles wat hij zei. Elk voor zich en God tegen ons allen? 1 Vertel in vijf trefwoorden wat je al weet over Ben X.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ben X. Alles is durven! Niets was alles wat hij zei. Elk voor zich en God tegen ons allen? 1 Vertel in vijf trefwoorden wat je al weet over Ben X."

Transcriptie

1 Ben X Elk voor zich en God tegen ons allen? Alles is durven! Niets was alles wat hij zei 1 Vertel in vijf trefwoorden wat je al weet over Ben X. 2 Geef commentaar op een van de drie uitspraken of een van de drie symbolen. 3 Welke titel en/of symbool op deze pagina past het best bij een thema over Ben X? Waarom?

2 1 Van boek over theatermonoloog en film tot musical 1 Niets was alles wat hij zei Opdracht 1 Onderstreep in de tekst op het achterplat van het boek Niets was alles wat hij zei van Nic Balthazar de woorden die de hoofdthema s oproepen. De bus kwam elke dag om 27 na zeven. Daar kon je van op aan. Dat was zeker. Dat was goed. Daarna was het oorlog. Daarna was het proberen overleven. Er is iets met Ben. Is hij autistisch? Of automatisch, zoals zijn kleine broertje hem noemt. En wat is er erger? Zijn handicap of de anderen die hem ermee doodpesten. Bijna letterlijk. Ben heeft een plan. Voor moord. Dan komt Barbie in zijn leven. Dat behoorde niet tot het plan. [...] Hoe het leven soms kan lijken op een videogame. Opdracht 2 Ga na welke problematiek in het fragment uit de theatermonoloog Niets van Nic Balthazar centraal staat en op welke manier die opgeroepen wordt. 1 Bekijk het fragment uit de theatermonoloog Niets. 2 Vul in onderstaande tabel de uitspraken of woordspelingen aan en noteer de boodschap die erachter schuilt. Tip: de twee delen rijmen telkens. Uitspraak Boodschap a... dan vind je in elke stad belangrijk onderkomen. b Wat was zijn motief? [één woord] c Het verschil dat mij heeft gekraakt in het zesde Metaalbewerking: [één woord] Een d De mensen zeggen: Ben, jongen, leer eens een sport, 3 Beoordeel in groep de uitspraak waarnaar Ben op het einde verwijst: Wat u niet kapotmaakt, dat maakt u sterker. Noteer hieronder een samenvatting van het klassengesprek. 2 Ben X

3 Opdracht 3 Bestudeer de scènes die vervat zitten in de trailer van de film Ben X van Nic Balthazar. 1 Bekijk de trailer aandachtig. 2 Noteer in het vierkantje naast elke scène het juiste volgnummer. de pesters in actie Ben: Alles is durven. dolk op buik gericht + spiegel aan diggelen aan dek zegt Scarlite: Elk einde is een begin. vader: Je daartegen wapenen. + Ben met kruiswapen Ben omhooggeheven (vernederd) pesters aan toegangspoort school kennismaking met Ben + pc aanstormend treingevaarte snijwonde in hand reeks bedreigende situaties Scarlite: Wreek je dan. 3 Hoeveel scènes hebben een parallel met de Archlord game? Wat is daarvan de bedoeling? 4 Vertonen de andere scènes ook een of andere parallel? Indien ja, welke? Nic Balthazar: Ik steek het niet weg dat ik fier ben dat die film in 52 landen verkocht is en dat er ook een Zweedse en Amerikaanse remake komt. 5 Vink hieronder de opdracht aan die bij jou past en formuleer je antwoord tijdens het klassen gesprek. Als je de film nog niet gezien hebt. Hoe zal volgens jou het verhaal aflopen en waarom denk je dat? Als je de film wel gezien hebt. Vind je dat de trailer de ontknoping van de verhaallijn toont? Wat zou de reden kunnen zijn? Vind je dat een goede reden? Opdracht4 Bekijk en beluister het interview met Nic Balthazar over het boek, de theatermonoloog en de film. Beoordeel vervolgens de uitspraken in onderstaande tabel. 1 De dag waarop Nic Balthazar toegezegd had om een boekje te schrijven, las hij in de krant een bericht dat de aanleiding zou vormen van zijn verhaal. JUIST FOUT Want 2 De namen Zorro en Barbie uit het boek verving Nic Balthazar door twee meer betekenisvolle namen. JUIST FOUT Want 3 De keuze om in de film meer gebruik te maken van de christelijke beeldspraak en symboliek vindt de ongelovige Nic Balthazar slechts een ondergeschikt element met weinig betekenis voor het verhaal. JUIST FOUT Want 4 Nic Balthazar had niet de bedoeling om met zijn film een boodschap over te brengen of zijn publiek tot een inzicht te doen komen. JUIST FOUT Want Van boek over theatermonoloog en film tot musical 3

4 Opdracht 5 Zoek uit waarom Musical van Vlaanderen Ben X op de programmatie heeft gezet. 1 Bekijk en beluister het interview met zakelijk directeur Katrien Ceulemans. 2 Noteer twee elementen die hebben meegespeeld om een musicalversie van Ben X te maken. 3 Waarom is het genre musical volgens Katrien Ceulemans een van de topkunsten? Katrien Ceulemans: Ben X, de musical sluit zowel qua vorm als qua inhoud nauw aan bij de leefwereld van de hedendaagse jongeren. Opdracht 6 Verdiep je in het getuigenis van regisseur Frank Van Laecke over Ben X, de musical. 1 Lees eerst de citaten uit het interview met Frank Van Laecke. 2 Werken met autisten verwarmt op de een of andere manier. Het zoeken naar het sleuteltje, dat verwarmt. Vooral als je ziet dat het werkt. Ik heb vroeger als leraar een onwaarschijnlijke ervaring gehad... Als je van een dialoog in een song komt, komt het eropaan om die kunstmatige overgang wat ook een leugen is in een waarheid om te zetten en om het publiek te doen voelen dat het zeer naturel is dat je plots begint te zingen. In de film zou Scarlite de girl next door kunnen zijn, wat absoluut een sterke optie is. Maar we hebben ervoor gekozen om een mengeling te maken van iemand die Ben zelf gecreëerd heeft. Frank Van Laecke: Het verhaal van Nic Balthazar is een enorm geschenk dat wij via de musical respectvol willen behandelen. In Ben X is het zo, vermits we het verhaal willen vertellen vanuit het hoofd van Ben, dat we ook visueel moeten in staat zijn om te laten zien hoe hij zijn werkelijkheid percipieert, althans de zaal moet vanuit zijn ogen kunnen zien. Hij moet op zeker moment sterven als Ben... en dat is het idee waarin Scarlite hem voedt. 4 Ben X

5 2 Bekijk en beluister aandachtig het integrale interview. 3 Noteer in het vierkantje het documentnummer dat je zelf gekozen hebt of dat je door je leerkracht toegewezen krijgt. Noteer op de antwoordlijntjes je toelichting bij dat citaat, meer bepaald bij de blauwe kernwoorden. 4 Bestudeer de affiche. Wat zie je en wat zie je erin? Wissel van gedachten in een klassengesprek. Opdracht 7 Stel je open voor wat drie acteurs vertellen over hun persoonlijke betrokkenheid bij het verhaal van Ben X, de musical. 1 Bekijk en beluister het getuigenis van Jorien Zeevaart en Leendert De Vis. Noteer daarna in de tabel voor beiden afzonderlijk [1] een persoonlijke link met het verhaal en [2] waardoor ze zich laten inspireren voor hun rol. 2 Beluister het getuigenis van Sébastien De Smet. Noteer daarna in de tabel [1] zijn persoonlijke link met het verhaal en [2] waardoor hij zich laat inspireren voor zijn rol. 1 2 Jorien Zeevaart (Scarlite). 1 2 Leendert De Vis (Ben X). 1 2 Sébastien De Smet (pestkop Desmet). 3 Bekijk en beluister het lied dat Scarlite en Ben X brengen tijdens de persvoorstelling. Welke opgeroepen gedachten en/of gevoelens spreken je aan? Van boek over theatermonoloog en film tot musical 5

6 2 Niets was alles wat hij zei Opdracht 8 Waarin is Ben echt anders en waarin niet? Fragment 1 Het syndroom van Asperger 1 Bekijk fragment 1 Het syndroom van Asperger en noteer in de mindmap het nummer van de uitspraken bij het passende kenmerk. 2 Duid aan welke uitspraken van Ben je ook (een beetje) op jezelf van toepassing vindt. 3 Geef je mening over de uitspraak: Iedereen heeft een beetje autisme in zich. 4 Vul in de tabel eventueel nog andere kenmerken aan die je bij jezelf herkent. nr. UITSPRAKEN VAN BEN 1 Ik kan het niet goed uitleggen. Ik kan mij niet goed uitleggen. Ik kan ook niet liegen. Alles wat ik zeg is waar. Zelfs als ik zwijg. 2 In games kunt ge zijn wie en wat ge maar wilt. Hier kunt ge maar één iemand zijn. En zo steekt ge dan maar uw eigen Avatar in mekaar seconden voor mijn handen en 15 voor mijn haar. Dertien lantaarnpalen links, oversteken over acht zebrastrepen, vijftien palen rechts. Zeven zebrastrepen. Nog zestien palen aan de rechterkant. 4 Ik moet me alles leren. Leren lachen bijvoorbeeld. De mensen hebben dat graag. Ik probeer een grote broer te zijn voor hem [mijn jongere broer]. Ik weet precies nooit goed hoe dat dit moet. 5 Ik moet nadenken. En ook vooral voor-denken. Voorzien. Alles voor zijn. Alles is planning. Alles is strategie. Overzicht, daar gaat het over. Over-zicht. Ge moet proberen te zien en zien dat ze u niet zien. 6 Mensen zijn raar. Ze babbelen en babbelen en babbelen en babbelen. Ik kan alleen maar kijken. Afkijken zoals ze zeggen. Imiteren. Alles wat ik nooit zal leren. 7 Ik heb autisme en autisme heeft mij. Sociale contacten Zelf controle en zelfbeeld Nood aan structuur Ben (een jongen met het syndroom van Asperger): Denkstijl 8 6 Ben X

7 Opdracht 9 Onderzoek hoe moeilijk het kan zijn om te aanvaarden dat iemand anders is. Fragment 2 De godsdienstles Ben is een beetje anders dan jullie. Dan het relatief bedroevende gemiddelde van de klas. En als ge het mij vraagt is dat nog geen klein beetje geluk voor hem. Blijkbaar is het heel moeilijk om te aanvaarden dat iemand een beetje anders is. 1 Bekijk fragment 2 over de godsdienstles en beantwoord onderstaande vragen. a Welke gevoelens zou Ben ervaren? b Welke gevoelens zou jij in deze situatie hebben als leerkracht? als medeleerling? c d Noteer enkele situaties waarin jij je gevoeld hebt zoals Ben: anders en niet aanvaard. Bespreek het besluit van de leerkracht: Blijkbaar is het heel moeilijk om te aanvaarden dat iemand een beetje anders is. Fragment 3 Commentaar op Ben 2 Bekijk fragment 3 met de reacties van verschillende partijen en vul onderstaande tabel aan. Vat zijn reactie met enkele trefwoorden samen. Wat is zijn emotie? Jouw reactie? Psychiater Godsdienstleraar Praktijkleraar Directeur Niets was alles wat hij zei 7

8 Opdracht 10 Verduidelijk hoe mensen soms vastlopen in het anders-zijn van anderen. Fragment 4 Pesten en cyberpesten 1 Bekijk fragment 4 over pesten en cyberpesten. 2 Welke scène ervaar jij als het meest kwetsend? Waarom? 3 Wat vormt de aanleiding tot de ontsporing van de lespauze? 4 Vul onderstaande tabel over de fasen van de ontsporing van de groep in en noteer bij elke fase: a de letter van de juiste omschrijving; b een concreet voorbeeld uit het fragment. omschrijving a b c d e de spanning ebt weg opbouw spanning in kleine frustraties de betrokkenen zien wat er werkelijk gebeurd is er is geen controle meer; een aanval volgt de agressie bouwt zich heel snel op pesten 1 opstartfase 2 escalatiefase 3 crisisfase 4 afbouwfase voorbeeld 5 terugslagfase cyberpesten Pesten via het internet. Dit kan gaan om kwetsende of bedreigende opmerkingen via of chatprogramma s. Ook kunnen beledigende pagina s met foto s, video s of persoonlijke gegevens van het slachtoffer op internet worden geplaatst. voorbeeld 8 Ben X

9 5 Wat zijn de gevolgen van de ontsporing voor: Ben? de moeder? de pesters? 6 Wie had de ontsporing kunnen stoppen? Hoe? Opdracht 11 Ga na welke rol spiegels kunnen spelen in het leven. 1 Spiegeltje, spiegeltje aan de wand Iemand een spiegel voorhouden De ogen zijn de spiegel van de ziel Zich spiegelen aan Wat hebben die zegswijzen gemeenschappelijk? Fragment 5 Spiegeltje, spiegeltje En zo steekt ge dan maar uw eigen Avatar in mekaar. 2 Vergelijk de spiegelscènes en vul onderstaande tabel in. scene 1 scene 2 scene 3 Welke beeld geeft de spiegel weer? Wat wil de regisseur daarmee uitdrukken? 3 Waarom zou de regisseur hier vaak gebruikmaken van het beeld van de spiegel? 4 Wat zie jij als je in de spiegel kijkt? Opdracht 12 Verklaar de titel Niets was alles wat hij zei. Niets was alles wat hij zei 9

10 3 Elk voor zich en God tegen ons allen? Opdracht 13 Verduidelijk welke ontmoetingen voor Ben bevrijdend werken en welke hem in zijn welzijn fnuiken. 1 Wat bedoelen mensen met de zegswijze: Elk voor zich en God voor allen? 2 Waarom luidt de titel volgens Ben: Elk voor zich en God tegen allen? 3 Onderstreep in onderstaande roman- en scriptfragmenten de kernzinnen en vul de tabel aan op p Elke nacht staar ik heel even in je kamer om te kijken of je daar te slapen ligt. Elke nacht voel ik de onmacht en de pijn. Elke nacht rolt er een traan van mijn gezicht. Ik streel wat door je haren en ik koester het moment. 2 Ik kan maar niet verklaren directeur Is t plezant, Desmet? Ik vind van wie je diep vanbinnen bent. niet. Al snap je mijn gevoel niet En ik vind ook dat het gedaan moet en al loop je me voorbij. zijn met Ben Vertriest te pesten. Toch lijk ik je te kennen bogaert Pesten? Allé, meneer de directeur. want je bent een deel van mij. Pesten, da s een heel groot woord. een jongen die al jarenlang zijn eigen wegen gaat. Een klein beetje plagen, ja. En mij met al mijn liefde in het donker achterlaat desmet Dat doen wij met elkaar ook. Da s Ben X, script musical gewoon om te lachen. Dat begrijpt ieder normaal mens. bogaert Maar ja Ben is nu helemaal niet normaal. directeur En gij wel zeker? bogaert Heel eerlijk, meneer, wij zijn het niet die hier een stoel door het lokaal smijten. Gij weet ook heel goed dat Ben ne speciale is. desmet En wij spreken nog met hem. Wij proberen normaal tegen hem te doen. Wij zetten ons in voor een beter sociaal contact zodat het plezant blijft op school. directeur Zo is het wel weer genoeg. Omdat de heren het hier zo plezant vinden op school, blijven jullie de komende twee weken tot vijf uur. Ben X, script musical 10 Ben X

11 3 4 vader Dit is de juiste school. Een normale school met normale kinderen. moeder Ben is anders, Guido. directeur Correct. En omdat hij zo anders is, is pesten een harde maar onvermijdelijke realiteit bij kinderen van deze leeftijd. Praat u er beiden nog eens rustig over en laten we afspreken dat we elkaar over een week of drie weer eens spreken. Neemt u hem nu maar mee naar huis, Hij kan na vandaag wel wat rust gebruiken, hé, jongen? Hij kan ook heel lief zijn, hé Ben? Ben X, script musical Vrijdag praktijk ijzer. Bens beste dag, want in ijzerbewerking was hij een tovenaar. Hij kon het uren aan een stuk, zonder zijn lasbril af te zetten. En ook de leraar, een gezellige dikkerd, was een man bij wie Ben zich altijd goed had gevoeld. [ ] Heel goed, mijne jongen, knikte hij, terwijl hij bewonderend naar Bens laatste werkstuk keek. Echt heel goed. t Is een schoon spel. Geen gedacht voor wat het moet dienen. Maar t ziet er goed uit. Nic Balthazar, Niets was alles wat hij zei 5 scarlite ben scarlite ben scarlite Ben X, script musical Ben? Jij daar? Al een jaar mijn held in elke veldslag Ben? Jij daar? Raar maar waar: ik wist het toen ik mijn held zag met zwaard en crucifix: dit is mijn man, dit is mijn held. Of ik je ken. Ben? Jij daar? Ben X? Ben hier. Een jaar! Een jaar! Da s waar. Al 52 weken zijn verstreken. Zit ik hier en zit jij daar. Al een jaar ben jij de held in mijn verhaal. Een jaar al bij elkaar, niet in Real Life maar digitaal. Maar toch is er magie. Schat van mijn gat. Morgen kom ik naar uw stad aan station. Wil mijn held zien op perron. Prinses komt ridder schaken. Elk voor zich en God tegen ons allen? 11

12 de ontmoeting met is voor ben: omdat zijn moeder bevrijdend fnuikend zijn medeleerlingen Desmet en Bogaert bevrijdend fnuikend de schooldirecteur bevrijdend fnuikend de leraar metaalbewerking bevrijdend fnuikend Scarlite bevrijdend fnuikend Opdracht 14 Ga na wanneer de sociale media (sms, chat ) voor Ben een kans tot ontmoeting vormen en wanneer een valkuil. 1 Lees onderstaande getuigenissen en vul de tabel aan. 6 Niets was alles wat hij zei In deze kunstmatige, virtuele wereld was hij uiteindelijk mens. Tegelijk ook een soort superheld, die zich in een mum van tijd kon bewegen tussen vreemde continenten en geheime werelden. [ ] Maar de echte ontdekking was de chat geweest. Hier kon hij spreken zonder zijn mond open te hoeven doen. Hier had hij voor het eerst contact kunnen maken. Met mensen die net zoals hij elke avond achter hun toetsenbord kropen om te kunnen zeggen wat ze aan niemand kwijt konden. Nic Balthazar, Niets was alles wat hij zei 12 Ben X

13 7 scarlite Leven als iemand die anders is Hoe hou jij dat vol? Door een beetje achter je computertje te zitten en te denken dat die wereld echt is? ben Echt doet pijn. scarlite En gamen niet? ben Gamen is vrij. scarlite Dus je bent liever Ben X dan Ben Vertriest? ben Leven doet pijn. scarlite Kijk, nu komen we ergens Leven doet pijn. Maar dat kan stoppen. ben Stoppen? De pijn of het leven? Ben X, script musical sociale media kansen tot ontmoeting valkuilen voor een ontmoeting 2 Welke rol spelen sociale media (sms, chat, Facebook ) in jouw leven? Bieden ze jou kansen tot ontmoeting of zijn ze ook voor jou valkuilen? Elke dag oefende hij urenlang op Lethal Assault, zijn favoriete internetgame. En elke keer dat er een schedel openspatte op zijn stalen vuist, dacht hij aan die twee klootzakken, Bogaert en Desmet. [ ] 3 Waarom spelen wargames zo n prominente rol in het leven van Ben? Elk voor zich en God tegen ons allen? 13

14 4 Alles is durven Opdracht 15 Benoem de motieven en de gevolgen van bepaalde keuzes die Ben maakt. 1 Waartoe roepen Scarlite en de ouders van Ben hem op in onderstaande fragmenten? 1 Zeg de wereld wat je voelt en hoe alles gegaan is. Toon de wereld wat je door iedereen aangedaan is. Je bent jong. Maar zo gekweld waag de sprong! En wees een held! Jouw wraak is er eentje in bloed En die wraak smaakt u zoeter dan zoet Scarlite, Ben X, script musical 2 Ogen dicht, wees niet bang. Want het duurt niet zo lang. En ik vang, ik vang, ik vang jou Voel geen dwang aan de top. Volg de drang in je kop. En ik vang, ik vang, ik vang jou ik vang, ik vang jou op. Ouders en Scarlite, Ben X, script musical Fragment 6 Scarlite 2 Bespreek de twee keuzes die Ben in fragment 6 maakt. Welk direct effect hebben ze op Ben? Welk gevolg hebben ze daarna voor Ben? Eerste keuze: Tweede keuze: Effect Gevolg 3 Welke uitspraken van Ben treffen je in dit fragment? Waarom? 14 Ben X

15 Fragment 7 Poging mislukt 4 Bespreek aan de hand van fragment 7 onderstaande vragen. a Welke keuze maakt Ben hier? b Welke drijfveren bewegen hem tot die beslissing? c Hoe sta jij tegenover die keuze? d Wat weerhoudt Ben van zijn keuze? e Zou Ben de gevolgen van zijn keuze inzien? Opdracht 16 Zoek uit welke rol het beeld van het kruis in Ben X speelt. Fragment 8 Het kruis Het ging om een bepaald aardige kopie van een Death Cross. Op zich was het immers niet als wapen te herkennen. Maar zodra het kruis was opengedraaid, was het precies een dodelijke dolk. 1 Voor christenen is het kruis zowel een foltertuig als een symbool van de overwinning op de dood. Bekijk fragment 8 en noteer de nummers van de foto s bij de passende betekenis. Foltertuig: foto s. Overwinning op de dood: foto s. Alles is durven 15

16 2 Bespreek fragment 8. a Welke keuze maken Ben, de ouders en Scarlite? b Welk onmiddellijk effect heeft die keuze op hen? c Welk gevolg heeft die keuze voor hen? Voor de aanwezigen? Voor Desmet en Bogaert? ben ouders en scarlite Keuze Effect Gevolg voor hen? voor de aanwezigen? voor Desmet en Bogaert? Opdracht 17 Onderstreep in document 3 de elementen die verwijzen naar een hoopvolle wending in het leven van Ben. Wissel hierover van gedachten met de klas. 3 moeder: nieuwslezer: Ben moest op zijn manier sterven. Om weer geboren te worden. Dit is het schrijnende, aangrijpende en hopelijk niet zinloze verhaal van Ben. Die op dit moment verder leeft in zijn wereld. Zijn eigen wereld. De wereld van BEN X. [Het laatste hoofdstuk beschrijft het effect van de dolfijntherapie op Ben.] Toen hij zich in het bassin liet zakken, voelde het aan alsof hij opnieuw in een soort vruchtwater gleed, klaar om opnieuw te rijpen en opnieuw geboren te worden. [...] Tijdens die ene seconde dat de dolfijn als het ware bevroren in het luchtruim boven het water en boven zijn hoofd was gaan hangen, had Ben gevoeld hoe het oog van de dolfijn het zijne had gezocht. En gevonden! [...] Bens moeder kon het eindeloos ontroeren hoe hij nu al vijf minuten aan de rand heel enthousiast praatte tegen een lege plek, die hijzelf had opgevuld. Tegen iemand waar hij blijkbaar vol van was. FILM Ben: Ze [= Scarlite] zei: t Is hoog tijd om te worden wie dat ge zijt. Coach: [De slotscène speelt zich af tijdens een paardentherapie.] Laat het maar gebeuren, hé Ben. Niet bang zijn. Als je je goed wilt voelen, moet je goed leren voelen. Streel hem maar eens. Ben: Ik ben nog nooit gelukkig geweest, maar ik ben nog nooit zo gelukkig geweest. Ik ben nog nooit gelukkig geweest, maar ik ben nog nooit zo gelukkig geweest. Opdracht 18 Verklaar de titel van dit lesonderwerp Alles is durven vanuit de verworven inzichten. 16 Ben X

17 Herkenning Ben X Maak een informatieve, een creatieve en een reflectieopdracht. 1 Zoek informatie over de problematiek die aan bod komt in de film, de musical en het boek over Ben. Maak gebruik van de tips die je leerkracht je aanreikt. 1 Stel zelf een Wikipediapagina op over een van onderstaande onderwerpen en zoek daarvoor informatie op het internet : a pesten; b cyberpesten; c gebruik en misbruik van sociale media; d het (overmatig) spelen van wargames; e het syndroom van Asperger. 2 Zoek informatie over een van onderstaande organisaties en stel daarmee een steekkaart op om ze voor te stellen: a een organisatie die opkomt voor slachtoffers van pestgedrag; b een organisatie die opkomt voor slachtoffers van cyberpesten; c een organisatie die zich bekommert om jongeren met het syndroom van Asperger of om jongeren met autisme; d een organisatie die aan zelfdodingspreventie doet. Herkenning Ben X 17

18 2 Ga creatief aan de slag met de film Ben X. Maak daarvoor gebruik van de stappenplannen die je leerkracht je geeft. 1 Bedenk het stramien voor een game dat de bewustwording rond de pestproblematiek wil doen toenemen. 2 Neem een fictief interview af van een van de acteurs uit de film: Ben, Scarlite, de vader van Ben 3 Stel zelf een script voor een trailer samen waarmee je de film Ben X aan het publiek kunt voorstellen. 4 Kies een scène uit de film of een fragment uit het boek of de musical. Herschrijf de tekst of de dialoog zodat de scène een ander verloop kent. 5 Bedenk een andere slotscène voor de film. 6 Welke metaforen zou jij als regisseur toevoegen aan de film of musical, naast die van het kruis, de spiegel en de wargames? 3 Voer een van volgende reflectieopdrachten uit. 1 Hoe breng je dit kunstwerk in verband met de inzichten uit het thema Ben X? 2 Zijn er elementen uit deze lessenreeks die je anders doen denken over: a omgaan met anders-zijn; b (cyber)pesten; c zelfdoding; d jongeren met autisme? 3 Schrijf neer wat een van de volgende titels zegt over je eigen leven. a Niets is alles wat hij zei. b Ieder voor zich en God voor/tegen ons allen? c Alles is durven. 18 Ben X

19

20 Auteurs Chris Van Vliet Patrick Vanhaelemeesch Ignace Goethals In samenwerking met Muscial van Vlaanderen Met dank aan Nic Balthazar Katrien Ceulemans Sébastien De Smet Leendert De Vis Frank Van Laecke Jorien Zeevaart Eyeworks Belgium Voor meer info: 2012, Uitgeverij Pelckmans nv, Brasschaatsteenweg 308, 2920 Kalmthout Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder de uitdrukkelijke voorafgaande en schriftelijke toestemming van de uitgever. Informatie over kopieerrechten en de wetgeving met betrekking tot de reproductie vindt u op All rights reserved. No part of this book may be reproduced, stored or made public by any means whatsoever, whether electronic or mechanical, without prior permission in writing from the publisher. Omslag en typografie: Studio Uitgeverij Pelckmans Lay-out: Letter en Vorm, Karin Van Hove D/2012/0055/391 ISBN

Pol Van Damme. Leesfiches

Pol Van Damme. Leesfiches Pol Van Damme Deze leesfiches bevatten niet zomaar vraagjes bij boeken. Nee, het gaat om leuk en creatief bezig zijn met boeken, om bevorderen van leesbegrip, maar bovenal: om leesplezier! Het boekenpakket

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Corrie ten Boom Het beste deel komt nog Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Het beste deel komt nog Copyright 2013 Corrie ten Boom Fonds Original Copyright 1977 by Corrie ten Boom

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Daar in die duistere hoek

Daar in die duistere hoek Daar in die duistere hoek Borderline. Dagboek Candy Jadoul 1 Internet : www.jongboek.nl Email: info@jongboek.nl Trefwoord: Opbouw, denkwereld, oplossingen en tips Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze

Nadere informatie

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma BE HAPPY 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma Alle rechten voorbehouden. Geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Allereerst zijn we benieuwd naar jouw reactie en willen we graag dat je de volgende vragen beantwoordt:

Allereerst zijn we benieuwd naar jouw reactie en willen we graag dat je de volgende vragen beantwoordt: Pesten: ECHT NIET Terugblik Beste werker van team 6, Afgelopen vrijdag heb je als afronding van onze introductieweek de film BENX kunnen zien. Dit hebben we niet zonder reden gedaan. Deze film past immers

Nadere informatie

LEEFSTIJL VOORTGEZET ONDERWIJS KLAS 1. Dit boek is van

LEEFSTIJL VOORTGEZET ONDERWIJS KLAS 1. Dit boek is van LEEFSTIJL VOORTGEZET ONDERWIJS KLAS 1 Dit boek is van Jaar Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v., Meppel Auteurs: José Banens, Erwin Tielemans Redactie: Robert Slagt Inhoudelijke redactie: Alje Heinkens;

Nadere informatie

Basisvaardigheden Nederlands Deel 1 van 2

Basisvaardigheden Nederlands Deel 1 van 2 Basisvaardigheden Nederlands Deel 1 van 2 Colofon Auteur: Hanneke Molenaar Inhoudelijke redactie: Ina Berlet Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Crius Group Illustraties: Edu Actief b.v. Titel: Basisvaardigheden

Nadere informatie

Een nieuwe generatie Disney-schurken

Een nieuwe generatie Disney-schurken 17 SEPTEMBER 2015 TV Een nieuwe generatie Disney-schurken 19 fden nog lang Door Menno Woudt - En ze lee ookje. Maar hoe en gelukkig. Zo eindigt elk spr echt verder? gaan al die verhalen eigenlijk scendants

Nadere informatie

Handleiding Eetmeter. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Eetmeter. februari 2007

Handleiding Eetmeter. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Eetmeter. februari 2007 Aan de slag in beroep en bedrijf februari 2007 Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel

Nadere informatie

Samen met Jezus op weg

Samen met Jezus op weg Samen met Jezus op weg KERK & WERELD Korte Schipstraat 16 2800 Mechelen Tekst: Myrjam De Keyser 1. De laatste keer samen Jezus en zijn leerlingen willen graag het paasfeest vieren. Daarvoor zijn ze naar

Nadere informatie

Taal op niveau Luisteren Op weg naar niveau

Taal op niveau Luisteren Op weg naar niveau Taal op niveau Luisteren Op weg naar niveau 1F Naam: Groep: Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteur: Annemieke Struijk Redactie: Edu Actief b.v. Meppel Vormgeving: Edu Actief b.v. Meppel Illustraties:

Nadere informatie

Spreken en gesprekken voor 1F

Spreken en gesprekken voor 1F NEDERLANDS Spreken en gesprekken voor 1F Deel 2 van 5 Colofon Auteur: Hanneke Molenaar Inhoudelijke redactie: Ina Berlet Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Crius Group Illustraties: Edu Actief b.v.

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Opa, wie is God? Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 0-8 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Opa, wie is God? Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 0-8 jaar DOELSTELLINGEN Grootouders wisselen ervaringen uit over geloofsopvoeding en kleinkinderen. Grootouders helpen elkaar op weg met tips en adviezen over geloofsopvoeding en kleinkinderen. Grootouders zijn

Nadere informatie

Bevriend met Bram of met een autist

Bevriend met Bram of met een autist Bevriend met Bram of met een autist Eerste druk, januari 2010 2010 Nanno Ymus isbn: 978-90-484-0990-7 nur: 283 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl De namen, plaatsen en gebeurtenissen

Nadere informatie

Zevende, herziene druk, derde oplage Illustraties Richard Flohr. C.E. Zegwaart-Braam

Zevende, herziene druk, derde oplage Illustraties Richard Flohr. C.E. Zegwaart-Braam verzorging/biologie 1 Zevende, herziene druk, derde oplage 2010 Illustraties Richard Flohr C.E. Zegwaart-Braam ISBN 978-90-76612-84-3 Spondi, Didam, The Netherlands Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Wat gebeurt er als iemand zich in de mindere positie voelt? Meer over het instinct voor zelfbehoud

Wat gebeurt er als iemand zich in de mindere positie voelt? Meer over het instinct voor zelfbehoud Bijlage 3.1. Wat gebeurt er als iemand zich in de mindere positie voelt? Meer over het instinct voor zelfbehoud Het instinct voor zelfbehoud is heel gezond. Als we dat niet hadden, zou niemand van ons

Nadere informatie

Nederlands. Schrijven. voor 1F Deel 1 van 5

Nederlands. Schrijven. voor 1F Deel 1 van 5 Nederlands Schrijven voor 1F Deel 1 van 5 Colofon Auteur: Mieke Lens Inhoudelijke redactie: Ina Berlet Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: PPMP Prepress, Wolvega Illustraties: Edu Actief b.v. Titel:

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie -begeleiding

Loopbaanoriëntatie -begeleiding Ik, leren en werken Loopbaanoriëntatie en -begeleiding Loopbaanlogboek voor fase 1 Oriëntatie Colofon Auteur: Edu Actief b.v. Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Edu Actief b.v. Illustraties: Edu Actief

Nadere informatie

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie?

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? door Nathan Wennegers Trefwoord: zelfkennis / meditatie 2015 Non2.nl Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever mag niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen;

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen; Pesten op school Veel gestelde vragen Wat doe je als je kind gepest wordt? Maak voldoende tijd voor een gesprek; laat je kind vertellen wat er zich afspeelt en hoe het zich voelt; Neem het verhaal van

Nadere informatie

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van:

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van: Dit is een uitgave van: ITIP school voor leven en werk Marspoortstraat 16 7201 JC Zutphen Telefoon: 0575-510 850 E-mail: opleiding@itip.nl Website: www.itip.nl De Sleutels rome van je Ik hou van de mystieke

Nadere informatie

Pest- en gedragsprotocol

Pest- en gedragsprotocol Pest- en gedragsprotocol voor de kinderen van de Boeier Pestprotocol 2014-2015 kinderen 1 Pest- en gedragsprotocol voor de kinderen van de Boeier. Waarom een pestprotocol? Alle kinderen moeten zich op

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Jij als leider!

Hoofdstuk 3: Jij als leider! Kijk eens in de spiegel Hoofdstuk 3: Jij als leider Elke dag als je opstaat, sta je waarschijnlijk een moment voor de spiegel. Misschien let je er niet meer bewust op, maar als je voor de spiegel staat

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Regels en wetten

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Regels en wetten PrOmotie Cultuur en Maatschappij Werkboek Regels en wetten Colofon Auteurs: Onder redactie van: Met dank aan: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Gerda Verhey, Caroline van den Kommer, Mary Korten, Ruud

Nadere informatie

LEEFSTIJL VOORTGEZET ONDERWIJS KLAS 2. Dit boek is van

LEEFSTIJL VOORTGEZET ONDERWIJS KLAS 2. Dit boek is van LEEFSTIJL VOORTGEZET ONDERWIJS KLAS 2 Dit boek is van Jaar Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: José Banens; Erwin Tielemans Redactie: Robert Slagt Inhoudelijke redactie: Alje Heinkens;

Nadere informatie

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn HOTEL HALLO Werkboek Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn, Amsterdam 2014, Uitgeverij Boom, Amsterdam, Kim Koelewijn Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5.

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Het kinderprotocol Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Slot 1. Het kinderprotocol: Op de Flamingoschool vinden we het erg

Nadere informatie

Ondersteuning bieden bij emotionele problemen

Ondersteuning bieden bij emotionele problemen Ondersteuning bieden bij emotionele problemen > Inhoud > Cursus: Emoties: Soms heerlijk! Soms lastig! 5 > Tekstbron: Bieden van ondersteuning bij emotionele problemen 36 > Project: Film over goed en fout

Nadere informatie

Lodewijk het lieve beestje

Lodewijk het lieve beestje Lodewijk het lieve beestje Uitgeverij, training en diensten Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Vormgeving: Force digitale producties Illustraties:

Nadere informatie

In de stilte zal ik je opnieuw ontmoeten

In de stilte zal ik je opnieuw ontmoeten In de stilte zal ik je opnieuw ontmoeten TOON HERMANS In de stilte zal ik je opnieuw ontmoeten ZIJN MOOISTE TROOSTENDE WOORDEN Wisseling Even ben ik oud en grijs omdat ik de moed verloor even koud, dan

Nadere informatie

Compaen pakt aan.

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan. Compaen pakt aan. Ik weet hoe ik jou kan bereiken Versterk je leerkracht: Hoe bereik ik de kinderen in mijn klas? 19 maart 2014 Jelte van der Kooi trainer/ adviseur schoolbegeleider

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

Routeboek Onderleggers voor de ISK

Routeboek Onderleggers voor de ISK Routeboek Onderleggers voor de ISK ISK Utrecht Boom, Amsterdam Deze uitgave is gemaakt in opdracht van ISK Utrecht. Tweede herziene uitgave 2014 2011 ISK Utrecht Behoudens de in of krachtens de Auteurswet

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en maatschappij. Werkboek Ik betaal!

PrOmotie. Cultuur en maatschappij. Werkboek Ik betaal! PrOmotie Cultuur en maatschappij Werkboek Ik betaal! Colofon Auteur: Onder redactie van: Met dank aan: Tekstredactie: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Ruud Schinkel, Mieke van Wieringen Ina Berlet (Atlas

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd 53 9 Vader Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd heeft. P Ik begin steeds beter te begrijpen dat het heel bijzonder is dat ik een kind van God, mijn

Nadere informatie

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander Bevestiging Chris Smits als ouderling Liturgie Voorzang Opw 462 = EL 261 Stil gebed Votum Zegengroet Zingen: Ps 18,1.8.9 Gebed Lezen:

Nadere informatie

Hoe overleef jij... je beste vriend(in)? Deze acties horen bij aflevering 3 Hoe overleef ik... je beste vriend(in)?

Hoe overleef jij... je beste vriend(in)? Deze acties horen bij aflevering 3 Hoe overleef ik... je beste vriend(in)? ACTIES Hoe overleef jij... je beste vriend(in)? Deze acties horen bij aflevering 3 Hoe overleef ik... je beste vriend(in)? De vriendschapstest waar Sascha Rosa toe dwingt verloopt niet zo best. Op het

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? RESPECT

WAAROM DIT BOEKJE? RESPECT WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over pesten op het werk. Iemand kan bijvoorbeeld gepest worden door een collega. Of door de baas. PESTEN OF PLAGEN? Pesten is wat anders dan plagen. Iedereen maakt wel

Nadere informatie

Zelfstandige Externe Stage

Zelfstandige Externe Stage IK, LEREN EN WERKEN Zelfstandige Externe Stage deel 4 van 6 Colofon Auteur: Marian van der Meijs, werkzaam bij ICBA Inhoudelijke redactie: Jacobien Ubbink Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: PPMP Prepress,

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Tijd voor jezelf

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Tijd voor jezelf PrOmotie Cultuur en Maatschappij Werkboek Tijd voor jezelf Colofon Auteurs: Onder redactie van: Met dank aan: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Mieke van Wieringen, Caroline van den Kommer Ina Berlet

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Niemand hoeft verlegen te zijn

Niemand hoeft verlegen te zijn Centrum Basiseducatie Brusselleer Oefenmap lezen en schrijven p. 1 Verlegen mensen Niemand hoeft verlegen te zijn Kleine kinderen zijn vaak verlegen. Dat vindt iedereen normaal. Maar ook 1 op 5 volwassenen

Nadere informatie

Een eigen bedrijf beginnen

Een eigen bedrijf beginnen 9 Een eigen bedrijf beginnen Naam:... Klas:... Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteur: Arie Reijn Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: Arie Reijn, Ingrid

Nadere informatie

Seksuele vorming. Anticonceptie en zwangerschap

Seksuele vorming. Anticonceptie en zwangerschap Seksuele vorming Anticonceptie en zwangerschap Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Rianne Gritter Inhoudelijke redactie: Tessel Mulder, Philein

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie -begeleiding

Loopbaanoriëntatie -begeleiding Ik, leren en werken Loopbaanoriëntatie en -begeleiding Loopbaanlogboek voor fase 2 Voorbereiding Colofon Auteur: Edu Actief b.v. Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Edu Actief b.v. Illustraties: Edu

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Muis heeft tikkertje gespeeld met Draak. Het is al donker als ze naar huis wil. Muis moet nog een heel eind door het bos.

Muis heeft tikkertje gespeeld met Draak. Het is al donker als ze naar huis wil. Muis moet nog een heel eind door het bos. Muis heeft tikkertje gespeeld met Draak. Het is al donker als ze naar huis wil. Muis moet nog een heel eind door het bos. Ben je niet bang? vraagt Draak. Muis trekt haar zwaard. Ik heb een zwaard. Ik draag

Nadere informatie

PrOmotie. Rekenen en Wiskunde. Werkboek Uurwerk

PrOmotie. Rekenen en Wiskunde. Werkboek Uurwerk PrOmotie Rekenen en Wiskunde Werkboek Uurwerk Colofon Auteur: Onder redactie van: Vormgeving: Technisch tekenwerk: Illustraties: Drukwerk: Ad van den Broek Sluiter boekproductie, Lelystad Adato design,

Nadere informatie

Omgaan met angsten E-book. www.smartcoachings.be Pascale Laffutte

Omgaan met angsten E-book. www.smartcoachings.be Pascale Laffutte 1 Omgaan met angsten E-book www.smartcoachings.be Pascale Laffutte 1 2 Bedankt voor het downloaden van mijn e-book : omgaan met angsten! Vanuit liefde en passie om mensen te laten doorbreken in hun potentieel

Nadere informatie

3 Pesten is geen lolletje

3 Pesten is geen lolletje Na deze les kun je: het verschil tussen plagen en pesten noemen; jouw ervaringen met pesten vertellen; uitleggen hoe je pesten kunt stoppen; afspraken maken over pesten. 3 Pesten is geen lolletje Pesten

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Werken in het management

Werken in het management 13 Werken in het management Naam:... Klas:... Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteur: Monique de Bree Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: Arie Reijn

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

voor Kiki van Rijk Reiki voor Dieren door Wanda Bijster en Adelheid van Driel met tekeningen van Elias

voor Kiki van Rijk Reiki voor Dieren door Wanda Bijster en Adelheid van Driel met tekeningen van Elias voor Kiki van Rijk Reiki voor Dieren Reiki voor Dieren door Wanda Bijster en Adelheid van Driel met tekeningen van Elias Hoi! Mijn vader is de baas van een dierenasiel. Daarom ben ik heel vaak tussen de

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 Deze handleiding is onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Rekenen Meten en meetkunde. voor 1F

Rekenen Meten en meetkunde. voor 1F Rekenen Meten en meetkunde Tijd voor 1F Colofon Auteur: Daphne Ariaens Eindredactie: Jiska van Hall, Christie Hofmeester Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Crius Group Illustraties: Edu Actief b.v.,

Nadere informatie

PrOmotie. Sociale Competentie. Ik & de Ander. Werkboek 3

PrOmotie. Sociale Competentie. Ik & de Ander. Werkboek 3 PrOmotie Sociale Competentie Ik & de Ander Werkboek 3 Auteurs Onder redactie van Met dank aan Tekstredactie Vormgeving Illustraties Drukwerk : Aveline Dijkman, Ingrid Koops, Marjo de Jong : Ingrid Koops

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn?

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Bij deze preek is geen powerpoint

Nadere informatie

Lou en Lena: NEE tegen geweld!

Lou en Lena: NEE tegen geweld! Mijn prentenboek Prentenboek voor leerlingen 1 e en 2 e leerjaar Lou en Lena: NEE tegen geweld! Mijn naam:... Mijn klas:... Mondiale Vorming - Plan België Hallo, ik ben Lou. En dit is mijn zus Lena. We

Nadere informatie

Bij u schuil ik, u bent mijn schild,

Bij u schuil ik, u bent mijn schild, Bij u schuil ik, u bent mijn schild, in uw woord stel ik mijn hoop. Psalm 119:114 inleiding Laten we eerlijk zijn: het is niet zo eenvoudig om regelmatig uit de Bijbel te lezen en te bidden. Onze volle

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Hebben en zijn

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Hebben en zijn Hebben en zijn Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Hebben en zijn Den Haag, 2016 Eerste druk, februari 2016 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright 2016 Eric

Nadere informatie

Moeder worden, moeder zijn

Moeder worden, moeder zijn Moeder worden, moeder zijn Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Postbus 10208 1001 EE Amsterdam Telefoon: (020) 520 60 70 Fax: (020) 520 60 61 E-mail: info@eenvoudigcommuniceren.nl Website: www.eenvoudigcommuniceren.nl

Nadere informatie

Hoe hou ik het veilig (L5)

Hoe hou ik het veilig (L5) Hoe hou ik het veilig (L5) 1 1. Doelen 1.1. Lesdoelen Copingstrategieën ontwikkelen om met probleemsituaties om te gaan. Nadenken over wanneer de grens van het toelaatbare overschreden wordt. Het ongevraagd

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT DOOR ANN VAN RIET WWW.ALTHEA-COACHING.BE Hallo! In dit e-book ga je leren hoe je echt zelfvertrouwen kan opbouwen. En daarmee bedoel ik dus niet gewoon denken

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

In gesprek met God. In gesprek met God. In gesprek met God. m n. Marlies Medema & Agnes Huizenga

In gesprek met God. In gesprek met God. In gesprek met God. m n. Marlies Medema & Agnes Huizenga Voelt bidden voor jou soms als het doen van een lange reeks verzoekjes aan God? Mis je inspiratie om met God in gesprek te gaan? Dit werkboekje geeft je handvatten om je gesprekken met God eens over een

Nadere informatie

Maatschappelijk werk (alweer)

Maatschappelijk werk (alweer) Maatschappelijk werk (alweer) Na mijn tweede miskraam heb ik toch weer besloten om het er op te wagen naar maatschappelijk werk te gaan. Ik vond de stap echt wel heel zwaar, want ik hou er niet zo van.

Nadere informatie

Training. Coachend begeleiden

Training. Coachend begeleiden Training Coachend begeleiden Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteurs: Bertine Pruim Inhoudelijke redactie: Napona Smid Titel: Factor-E Coachend begeleiden

Nadere informatie

Ik belde haar en. Ja leuk! Dat was de eerste reactie van mijn vriendinnetje Shira Fox. Ze kijkt in mijn gedachten en weet precies wat ik op de kaft

Ik belde haar en. Ja leuk! Dat was de eerste reactie van mijn vriendinnetje Shira Fox. Ze kijkt in mijn gedachten en weet precies wat ik op de kaft Ik belde haar en. Ja leuk! Dat was de eerste reactie van mijn vriendinnetje Shira Fox. Ze kijkt in mijn gedachten en weet precies wat ik op de kaft getekend wil zien. Wederom gaat mijn dank uit naar haar.

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

Toneelstuk Harde noten : nabespreking

Toneelstuk Harde noten : nabespreking Toneelstuk Harde noten : nabespreking Ondanks alle campagnes en initiatieven blijft pesten een moeilijk uit te roeien probleem dat ook de dertienjarige Kaat, hoofdpersonage uit de boeken Harde noten en

Nadere informatie

Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend.

Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend. Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend. Eerste druk, 2014 2014 Johanna de Vos isbn: 9789048432172 nur: 728 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel

Nadere informatie

Lestip 'Meester Frank en de draak'

Lestip 'Meester Frank en de draak' Lestip 'Meester Frank en de draak' Over het boek Senne heeft een draak in z n hoofd. Die rommelt als hij sommen moet maken en zorgt ervoor dat het goede antwoord dat in Senne s hoofd zit, niet uit z n

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie