Ben X. Alles is durven! Niets was alles wat hij zei. Elk voor zich en God tegen ons allen? 1 Vertel in vijf trefwoorden wat je al weet over Ben X.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ben X. Alles is durven! Niets was alles wat hij zei. Elk voor zich en God tegen ons allen? 1 Vertel in vijf trefwoorden wat je al weet over Ben X."

Transcriptie

1 Ben X Elk voor zich en God tegen ons allen? Alles is durven! Niets was alles wat hij zei 1 Vertel in vijf trefwoorden wat je al weet over Ben X. 2 Geef commentaar op een van de drie uitspraken of een van de drie symbolen. 3 Welke titel en/of symbool op deze pagina past het best bij een thema over Ben X? Waarom?

2 1 Van boek over theatermonoloog en film tot musical 1 Niets was alles wat hij zei Opdracht 1 Onderstreep in de tekst op het achterplat van het boek Niets was alles wat hij zei van Nic Balthazar de woorden die de hoofdthema s oproepen. De bus kwam elke dag om 27 na zeven. Daar kon je van op aan. Dat was zeker. Dat was goed. Daarna was het oorlog. Daarna was het proberen overleven. Er is iets met Ben. Is hij autistisch? Of automatisch, zoals zijn kleine broertje hem noemt. En wat is er erger? Zijn handicap of de anderen die hem ermee doodpesten. Bijna letterlijk. Ben heeft een plan. Voor moord. Dan komt Barbie in zijn leven. Dat behoorde niet tot het plan. [...] Hoe het leven soms kan lijken op een videogame. Opdracht 2 Ga na welke problematiek in het fragment uit de theatermonoloog Niets van Nic Balthazar centraal staat en op welke manier die opgeroepen wordt. 1 Bekijk het fragment uit de theatermonoloog Niets. 2 Vul in onderstaande tabel de uitspraken of woordspelingen aan en noteer de boodschap die erachter schuilt. Tip: de twee delen rijmen telkens. Uitspraak Boodschap a... dan vind je in elke stad belangrijk onderkomen. b Wat was zijn motief? [één woord] c Het verschil dat mij heeft gekraakt in het zesde Metaalbewerking: [één woord] Een d De mensen zeggen: Ben, jongen, leer eens een sport, 3 Beoordeel in groep de uitspraak waarnaar Ben op het einde verwijst: Wat u niet kapotmaakt, dat maakt u sterker. Noteer hieronder een samenvatting van het klassengesprek. 2 Ben X

3 Opdracht 3 Bestudeer de scènes die vervat zitten in de trailer van de film Ben X van Nic Balthazar. 1 Bekijk de trailer aandachtig. 2 Noteer in het vierkantje naast elke scène het juiste volgnummer. de pesters in actie Ben: Alles is durven. dolk op buik gericht + spiegel aan diggelen aan dek zegt Scarlite: Elk einde is een begin. vader: Je daartegen wapenen. + Ben met kruiswapen Ben omhooggeheven (vernederd) pesters aan toegangspoort school kennismaking met Ben + pc aanstormend treingevaarte snijwonde in hand reeks bedreigende situaties Scarlite: Wreek je dan. 3 Hoeveel scènes hebben een parallel met de Archlord game? Wat is daarvan de bedoeling? 4 Vertonen de andere scènes ook een of andere parallel? Indien ja, welke? Nic Balthazar: Ik steek het niet weg dat ik fier ben dat die film in 52 landen verkocht is en dat er ook een Zweedse en Amerikaanse remake komt. 5 Vink hieronder de opdracht aan die bij jou past en formuleer je antwoord tijdens het klassen gesprek. Als je de film nog niet gezien hebt. Hoe zal volgens jou het verhaal aflopen en waarom denk je dat? Als je de film wel gezien hebt. Vind je dat de trailer de ontknoping van de verhaallijn toont? Wat zou de reden kunnen zijn? Vind je dat een goede reden? Opdracht4 Bekijk en beluister het interview met Nic Balthazar over het boek, de theatermonoloog en de film. Beoordeel vervolgens de uitspraken in onderstaande tabel. 1 De dag waarop Nic Balthazar toegezegd had om een boekje te schrijven, las hij in de krant een bericht dat de aanleiding zou vormen van zijn verhaal. JUIST FOUT Want 2 De namen Zorro en Barbie uit het boek verving Nic Balthazar door twee meer betekenisvolle namen. JUIST FOUT Want 3 De keuze om in de film meer gebruik te maken van de christelijke beeldspraak en symboliek vindt de ongelovige Nic Balthazar slechts een ondergeschikt element met weinig betekenis voor het verhaal. JUIST FOUT Want 4 Nic Balthazar had niet de bedoeling om met zijn film een boodschap over te brengen of zijn publiek tot een inzicht te doen komen. JUIST FOUT Want Van boek over theatermonoloog en film tot musical 3

4 Opdracht 5 Zoek uit waarom Musical van Vlaanderen Ben X op de programmatie heeft gezet. 1 Bekijk en beluister het interview met zakelijk directeur Katrien Ceulemans. 2 Noteer twee elementen die hebben meegespeeld om een musicalversie van Ben X te maken. 3 Waarom is het genre musical volgens Katrien Ceulemans een van de topkunsten? Katrien Ceulemans: Ben X, de musical sluit zowel qua vorm als qua inhoud nauw aan bij de leefwereld van de hedendaagse jongeren. Opdracht 6 Verdiep je in het getuigenis van regisseur Frank Van Laecke over Ben X, de musical. 1 Lees eerst de citaten uit het interview met Frank Van Laecke. 2 Werken met autisten verwarmt op de een of andere manier. Het zoeken naar het sleuteltje, dat verwarmt. Vooral als je ziet dat het werkt. Ik heb vroeger als leraar een onwaarschijnlijke ervaring gehad... Als je van een dialoog in een song komt, komt het eropaan om die kunstmatige overgang wat ook een leugen is in een waarheid om te zetten en om het publiek te doen voelen dat het zeer naturel is dat je plots begint te zingen. In de film zou Scarlite de girl next door kunnen zijn, wat absoluut een sterke optie is. Maar we hebben ervoor gekozen om een mengeling te maken van iemand die Ben zelf gecreëerd heeft. Frank Van Laecke: Het verhaal van Nic Balthazar is een enorm geschenk dat wij via de musical respectvol willen behandelen. In Ben X is het zo, vermits we het verhaal willen vertellen vanuit het hoofd van Ben, dat we ook visueel moeten in staat zijn om te laten zien hoe hij zijn werkelijkheid percipieert, althans de zaal moet vanuit zijn ogen kunnen zien. Hij moet op zeker moment sterven als Ben... en dat is het idee waarin Scarlite hem voedt. 4 Ben X

5 2 Bekijk en beluister aandachtig het integrale interview. 3 Noteer in het vierkantje het documentnummer dat je zelf gekozen hebt of dat je door je leerkracht toegewezen krijgt. Noteer op de antwoordlijntjes je toelichting bij dat citaat, meer bepaald bij de blauwe kernwoorden. 4 Bestudeer de affiche. Wat zie je en wat zie je erin? Wissel van gedachten in een klassengesprek. Opdracht 7 Stel je open voor wat drie acteurs vertellen over hun persoonlijke betrokkenheid bij het verhaal van Ben X, de musical. 1 Bekijk en beluister het getuigenis van Jorien Zeevaart en Leendert De Vis. Noteer daarna in de tabel voor beiden afzonderlijk [1] een persoonlijke link met het verhaal en [2] waardoor ze zich laten inspireren voor hun rol. 2 Beluister het getuigenis van Sébastien De Smet. Noteer daarna in de tabel [1] zijn persoonlijke link met het verhaal en [2] waardoor hij zich laat inspireren voor zijn rol. 1 2 Jorien Zeevaart (Scarlite). 1 2 Leendert De Vis (Ben X). 1 2 Sébastien De Smet (pestkop Desmet). 3 Bekijk en beluister het lied dat Scarlite en Ben X brengen tijdens de persvoorstelling. Welke opgeroepen gedachten en/of gevoelens spreken je aan? Van boek over theatermonoloog en film tot musical 5

6 2 Niets was alles wat hij zei Opdracht 8 Waarin is Ben echt anders en waarin niet? Fragment 1 Het syndroom van Asperger 1 Bekijk fragment 1 Het syndroom van Asperger en noteer in de mindmap het nummer van de uitspraken bij het passende kenmerk. 2 Duid aan welke uitspraken van Ben je ook (een beetje) op jezelf van toepassing vindt. 3 Geef je mening over de uitspraak: Iedereen heeft een beetje autisme in zich. 4 Vul in de tabel eventueel nog andere kenmerken aan die je bij jezelf herkent. nr. UITSPRAKEN VAN BEN 1 Ik kan het niet goed uitleggen. Ik kan mij niet goed uitleggen. Ik kan ook niet liegen. Alles wat ik zeg is waar. Zelfs als ik zwijg. 2 In games kunt ge zijn wie en wat ge maar wilt. Hier kunt ge maar één iemand zijn. En zo steekt ge dan maar uw eigen Avatar in mekaar seconden voor mijn handen en 15 voor mijn haar. Dertien lantaarnpalen links, oversteken over acht zebrastrepen, vijftien palen rechts. Zeven zebrastrepen. Nog zestien palen aan de rechterkant. 4 Ik moet me alles leren. Leren lachen bijvoorbeeld. De mensen hebben dat graag. Ik probeer een grote broer te zijn voor hem [mijn jongere broer]. Ik weet precies nooit goed hoe dat dit moet. 5 Ik moet nadenken. En ook vooral voor-denken. Voorzien. Alles voor zijn. Alles is planning. Alles is strategie. Overzicht, daar gaat het over. Over-zicht. Ge moet proberen te zien en zien dat ze u niet zien. 6 Mensen zijn raar. Ze babbelen en babbelen en babbelen en babbelen. Ik kan alleen maar kijken. Afkijken zoals ze zeggen. Imiteren. Alles wat ik nooit zal leren. 7 Ik heb autisme en autisme heeft mij. Sociale contacten Zelf controle en zelfbeeld Nood aan structuur Ben (een jongen met het syndroom van Asperger): Denkstijl 8 6 Ben X

7 Opdracht 9 Onderzoek hoe moeilijk het kan zijn om te aanvaarden dat iemand anders is. Fragment 2 De godsdienstles Ben is een beetje anders dan jullie. Dan het relatief bedroevende gemiddelde van de klas. En als ge het mij vraagt is dat nog geen klein beetje geluk voor hem. Blijkbaar is het heel moeilijk om te aanvaarden dat iemand een beetje anders is. 1 Bekijk fragment 2 over de godsdienstles en beantwoord onderstaande vragen. a Welke gevoelens zou Ben ervaren? b Welke gevoelens zou jij in deze situatie hebben als leerkracht? als medeleerling? c d Noteer enkele situaties waarin jij je gevoeld hebt zoals Ben: anders en niet aanvaard. Bespreek het besluit van de leerkracht: Blijkbaar is het heel moeilijk om te aanvaarden dat iemand een beetje anders is. Fragment 3 Commentaar op Ben 2 Bekijk fragment 3 met de reacties van verschillende partijen en vul onderstaande tabel aan. Vat zijn reactie met enkele trefwoorden samen. Wat is zijn emotie? Jouw reactie? Psychiater Godsdienstleraar Praktijkleraar Directeur Niets was alles wat hij zei 7

8 Opdracht 10 Verduidelijk hoe mensen soms vastlopen in het anders-zijn van anderen. Fragment 4 Pesten en cyberpesten 1 Bekijk fragment 4 over pesten en cyberpesten. 2 Welke scène ervaar jij als het meest kwetsend? Waarom? 3 Wat vormt de aanleiding tot de ontsporing van de lespauze? 4 Vul onderstaande tabel over de fasen van de ontsporing van de groep in en noteer bij elke fase: a de letter van de juiste omschrijving; b een concreet voorbeeld uit het fragment. omschrijving a b c d e de spanning ebt weg opbouw spanning in kleine frustraties de betrokkenen zien wat er werkelijk gebeurd is er is geen controle meer; een aanval volgt de agressie bouwt zich heel snel op pesten 1 opstartfase 2 escalatiefase 3 crisisfase 4 afbouwfase voorbeeld 5 terugslagfase cyberpesten Pesten via het internet. Dit kan gaan om kwetsende of bedreigende opmerkingen via of chatprogramma s. Ook kunnen beledigende pagina s met foto s, video s of persoonlijke gegevens van het slachtoffer op internet worden geplaatst. voorbeeld 8 Ben X

9 5 Wat zijn de gevolgen van de ontsporing voor: Ben? de moeder? de pesters? 6 Wie had de ontsporing kunnen stoppen? Hoe? Opdracht 11 Ga na welke rol spiegels kunnen spelen in het leven. 1 Spiegeltje, spiegeltje aan de wand Iemand een spiegel voorhouden De ogen zijn de spiegel van de ziel Zich spiegelen aan Wat hebben die zegswijzen gemeenschappelijk? Fragment 5 Spiegeltje, spiegeltje En zo steekt ge dan maar uw eigen Avatar in mekaar. 2 Vergelijk de spiegelscènes en vul onderstaande tabel in. scene 1 scene 2 scene 3 Welke beeld geeft de spiegel weer? Wat wil de regisseur daarmee uitdrukken? 3 Waarom zou de regisseur hier vaak gebruikmaken van het beeld van de spiegel? 4 Wat zie jij als je in de spiegel kijkt? Opdracht 12 Verklaar de titel Niets was alles wat hij zei. Niets was alles wat hij zei 9

10 3 Elk voor zich en God tegen ons allen? Opdracht 13 Verduidelijk welke ontmoetingen voor Ben bevrijdend werken en welke hem in zijn welzijn fnuiken. 1 Wat bedoelen mensen met de zegswijze: Elk voor zich en God voor allen? 2 Waarom luidt de titel volgens Ben: Elk voor zich en God tegen allen? 3 Onderstreep in onderstaande roman- en scriptfragmenten de kernzinnen en vul de tabel aan op p Elke nacht staar ik heel even in je kamer om te kijken of je daar te slapen ligt. Elke nacht voel ik de onmacht en de pijn. Elke nacht rolt er een traan van mijn gezicht. Ik streel wat door je haren en ik koester het moment. 2 Ik kan maar niet verklaren directeur Is t plezant, Desmet? Ik vind van wie je diep vanbinnen bent. niet. Al snap je mijn gevoel niet En ik vind ook dat het gedaan moet en al loop je me voorbij. zijn met Ben Vertriest te pesten. Toch lijk ik je te kennen bogaert Pesten? Allé, meneer de directeur. want je bent een deel van mij. Pesten, da s een heel groot woord. een jongen die al jarenlang zijn eigen wegen gaat. Een klein beetje plagen, ja. En mij met al mijn liefde in het donker achterlaat desmet Dat doen wij met elkaar ook. Da s Ben X, script musical gewoon om te lachen. Dat begrijpt ieder normaal mens. bogaert Maar ja Ben is nu helemaal niet normaal. directeur En gij wel zeker? bogaert Heel eerlijk, meneer, wij zijn het niet die hier een stoel door het lokaal smijten. Gij weet ook heel goed dat Ben ne speciale is. desmet En wij spreken nog met hem. Wij proberen normaal tegen hem te doen. Wij zetten ons in voor een beter sociaal contact zodat het plezant blijft op school. directeur Zo is het wel weer genoeg. Omdat de heren het hier zo plezant vinden op school, blijven jullie de komende twee weken tot vijf uur. Ben X, script musical 10 Ben X

11 3 4 vader Dit is de juiste school. Een normale school met normale kinderen. moeder Ben is anders, Guido. directeur Correct. En omdat hij zo anders is, is pesten een harde maar onvermijdelijke realiteit bij kinderen van deze leeftijd. Praat u er beiden nog eens rustig over en laten we afspreken dat we elkaar over een week of drie weer eens spreken. Neemt u hem nu maar mee naar huis, Hij kan na vandaag wel wat rust gebruiken, hé, jongen? Hij kan ook heel lief zijn, hé Ben? Ben X, script musical Vrijdag praktijk ijzer. Bens beste dag, want in ijzerbewerking was hij een tovenaar. Hij kon het uren aan een stuk, zonder zijn lasbril af te zetten. En ook de leraar, een gezellige dikkerd, was een man bij wie Ben zich altijd goed had gevoeld. [ ] Heel goed, mijne jongen, knikte hij, terwijl hij bewonderend naar Bens laatste werkstuk keek. Echt heel goed. t Is een schoon spel. Geen gedacht voor wat het moet dienen. Maar t ziet er goed uit. Nic Balthazar, Niets was alles wat hij zei 5 scarlite ben scarlite ben scarlite Ben X, script musical Ben? Jij daar? Al een jaar mijn held in elke veldslag Ben? Jij daar? Raar maar waar: ik wist het toen ik mijn held zag met zwaard en crucifix: dit is mijn man, dit is mijn held. Of ik je ken. Ben? Jij daar? Ben X? Ben hier. Een jaar! Een jaar! Da s waar. Al 52 weken zijn verstreken. Zit ik hier en zit jij daar. Al een jaar ben jij de held in mijn verhaal. Een jaar al bij elkaar, niet in Real Life maar digitaal. Maar toch is er magie. Schat van mijn gat. Morgen kom ik naar uw stad aan station. Wil mijn held zien op perron. Prinses komt ridder schaken. Elk voor zich en God tegen ons allen? 11

12 de ontmoeting met is voor ben: omdat zijn moeder bevrijdend fnuikend zijn medeleerlingen Desmet en Bogaert bevrijdend fnuikend de schooldirecteur bevrijdend fnuikend de leraar metaalbewerking bevrijdend fnuikend Scarlite bevrijdend fnuikend Opdracht 14 Ga na wanneer de sociale media (sms, chat ) voor Ben een kans tot ontmoeting vormen en wanneer een valkuil. 1 Lees onderstaande getuigenissen en vul de tabel aan. 6 Niets was alles wat hij zei In deze kunstmatige, virtuele wereld was hij uiteindelijk mens. Tegelijk ook een soort superheld, die zich in een mum van tijd kon bewegen tussen vreemde continenten en geheime werelden. [ ] Maar de echte ontdekking was de chat geweest. Hier kon hij spreken zonder zijn mond open te hoeven doen. Hier had hij voor het eerst contact kunnen maken. Met mensen die net zoals hij elke avond achter hun toetsenbord kropen om te kunnen zeggen wat ze aan niemand kwijt konden. Nic Balthazar, Niets was alles wat hij zei 12 Ben X

13 7 scarlite Leven als iemand die anders is Hoe hou jij dat vol? Door een beetje achter je computertje te zitten en te denken dat die wereld echt is? ben Echt doet pijn. scarlite En gamen niet? ben Gamen is vrij. scarlite Dus je bent liever Ben X dan Ben Vertriest? ben Leven doet pijn. scarlite Kijk, nu komen we ergens Leven doet pijn. Maar dat kan stoppen. ben Stoppen? De pijn of het leven? Ben X, script musical sociale media kansen tot ontmoeting valkuilen voor een ontmoeting 2 Welke rol spelen sociale media (sms, chat, Facebook ) in jouw leven? Bieden ze jou kansen tot ontmoeting of zijn ze ook voor jou valkuilen? Elke dag oefende hij urenlang op Lethal Assault, zijn favoriete internetgame. En elke keer dat er een schedel openspatte op zijn stalen vuist, dacht hij aan die twee klootzakken, Bogaert en Desmet. [ ] 3 Waarom spelen wargames zo n prominente rol in het leven van Ben? Elk voor zich en God tegen ons allen? 13

14 4 Alles is durven Opdracht 15 Benoem de motieven en de gevolgen van bepaalde keuzes die Ben maakt. 1 Waartoe roepen Scarlite en de ouders van Ben hem op in onderstaande fragmenten? 1 Zeg de wereld wat je voelt en hoe alles gegaan is. Toon de wereld wat je door iedereen aangedaan is. Je bent jong. Maar zo gekweld waag de sprong! En wees een held! Jouw wraak is er eentje in bloed En die wraak smaakt u zoeter dan zoet Scarlite, Ben X, script musical 2 Ogen dicht, wees niet bang. Want het duurt niet zo lang. En ik vang, ik vang, ik vang jou Voel geen dwang aan de top. Volg de drang in je kop. En ik vang, ik vang, ik vang jou ik vang, ik vang jou op. Ouders en Scarlite, Ben X, script musical Fragment 6 Scarlite 2 Bespreek de twee keuzes die Ben in fragment 6 maakt. Welk direct effect hebben ze op Ben? Welk gevolg hebben ze daarna voor Ben? Eerste keuze: Tweede keuze: Effect Gevolg 3 Welke uitspraken van Ben treffen je in dit fragment? Waarom? 14 Ben X

15 Fragment 7 Poging mislukt 4 Bespreek aan de hand van fragment 7 onderstaande vragen. a Welke keuze maakt Ben hier? b Welke drijfveren bewegen hem tot die beslissing? c Hoe sta jij tegenover die keuze? d Wat weerhoudt Ben van zijn keuze? e Zou Ben de gevolgen van zijn keuze inzien? Opdracht 16 Zoek uit welke rol het beeld van het kruis in Ben X speelt. Fragment 8 Het kruis Het ging om een bepaald aardige kopie van een Death Cross. Op zich was het immers niet als wapen te herkennen. Maar zodra het kruis was opengedraaid, was het precies een dodelijke dolk. 1 Voor christenen is het kruis zowel een foltertuig als een symbool van de overwinning op de dood. Bekijk fragment 8 en noteer de nummers van de foto s bij de passende betekenis. Foltertuig: foto s. Overwinning op de dood: foto s. Alles is durven 15

16 2 Bespreek fragment 8. a Welke keuze maken Ben, de ouders en Scarlite? b Welk onmiddellijk effect heeft die keuze op hen? c Welk gevolg heeft die keuze voor hen? Voor de aanwezigen? Voor Desmet en Bogaert? ben ouders en scarlite Keuze Effect Gevolg voor hen? voor de aanwezigen? voor Desmet en Bogaert? Opdracht 17 Onderstreep in document 3 de elementen die verwijzen naar een hoopvolle wending in het leven van Ben. Wissel hierover van gedachten met de klas. 3 moeder: nieuwslezer: Ben moest op zijn manier sterven. Om weer geboren te worden. Dit is het schrijnende, aangrijpende en hopelijk niet zinloze verhaal van Ben. Die op dit moment verder leeft in zijn wereld. Zijn eigen wereld. De wereld van BEN X. [Het laatste hoofdstuk beschrijft het effect van de dolfijntherapie op Ben.] Toen hij zich in het bassin liet zakken, voelde het aan alsof hij opnieuw in een soort vruchtwater gleed, klaar om opnieuw te rijpen en opnieuw geboren te worden. [...] Tijdens die ene seconde dat de dolfijn als het ware bevroren in het luchtruim boven het water en boven zijn hoofd was gaan hangen, had Ben gevoeld hoe het oog van de dolfijn het zijne had gezocht. En gevonden! [...] Bens moeder kon het eindeloos ontroeren hoe hij nu al vijf minuten aan de rand heel enthousiast praatte tegen een lege plek, die hijzelf had opgevuld. Tegen iemand waar hij blijkbaar vol van was. FILM Ben: Ze [= Scarlite] zei: t Is hoog tijd om te worden wie dat ge zijt. Coach: [De slotscène speelt zich af tijdens een paardentherapie.] Laat het maar gebeuren, hé Ben. Niet bang zijn. Als je je goed wilt voelen, moet je goed leren voelen. Streel hem maar eens. Ben: Ik ben nog nooit gelukkig geweest, maar ik ben nog nooit zo gelukkig geweest. Ik ben nog nooit gelukkig geweest, maar ik ben nog nooit zo gelukkig geweest. Opdracht 18 Verklaar de titel van dit lesonderwerp Alles is durven vanuit de verworven inzichten. 16 Ben X

17 Herkenning Ben X Maak een informatieve, een creatieve en een reflectieopdracht. 1 Zoek informatie over de problematiek die aan bod komt in de film, de musical en het boek over Ben. Maak gebruik van de tips die je leerkracht je aanreikt. 1 Stel zelf een Wikipediapagina op over een van onderstaande onderwerpen en zoek daarvoor informatie op het internet : a pesten; b cyberpesten; c gebruik en misbruik van sociale media; d het (overmatig) spelen van wargames; e het syndroom van Asperger. 2 Zoek informatie over een van onderstaande organisaties en stel daarmee een steekkaart op om ze voor te stellen: a een organisatie die opkomt voor slachtoffers van pestgedrag; b een organisatie die opkomt voor slachtoffers van cyberpesten; c een organisatie die zich bekommert om jongeren met het syndroom van Asperger of om jongeren met autisme; d een organisatie die aan zelfdodingspreventie doet. Herkenning Ben X 17

18 2 Ga creatief aan de slag met de film Ben X. Maak daarvoor gebruik van de stappenplannen die je leerkracht je geeft. 1 Bedenk het stramien voor een game dat de bewustwording rond de pestproblematiek wil doen toenemen. 2 Neem een fictief interview af van een van de acteurs uit de film: Ben, Scarlite, de vader van Ben 3 Stel zelf een script voor een trailer samen waarmee je de film Ben X aan het publiek kunt voorstellen. 4 Kies een scène uit de film of een fragment uit het boek of de musical. Herschrijf de tekst of de dialoog zodat de scène een ander verloop kent. 5 Bedenk een andere slotscène voor de film. 6 Welke metaforen zou jij als regisseur toevoegen aan de film of musical, naast die van het kruis, de spiegel en de wargames? 3 Voer een van volgende reflectieopdrachten uit. 1 Hoe breng je dit kunstwerk in verband met de inzichten uit het thema Ben X? 2 Zijn er elementen uit deze lessenreeks die je anders doen denken over: a omgaan met anders-zijn; b (cyber)pesten; c zelfdoding; d jongeren met autisme? 3 Schrijf neer wat een van de volgende titels zegt over je eigen leven. a Niets is alles wat hij zei. b Ieder voor zich en God voor/tegen ons allen? c Alles is durven. 18 Ben X

19

20 Auteurs Chris Van Vliet Patrick Vanhaelemeesch Ignace Goethals In samenwerking met Muscial van Vlaanderen Met dank aan Nic Balthazar Katrien Ceulemans Sébastien De Smet Leendert De Vis Frank Van Laecke Jorien Zeevaart Eyeworks Belgium Voor meer info: 2012, Uitgeverij Pelckmans nv, Brasschaatsteenweg 308, 2920 Kalmthout Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder de uitdrukkelijke voorafgaande en schriftelijke toestemming van de uitgever. Informatie over kopieerrechten en de wetgeving met betrekking tot de reproductie vindt u op All rights reserved. No part of this book may be reproduced, stored or made public by any means whatsoever, whether electronic or mechanical, without prior permission in writing from the publisher. Omslag en typografie: Studio Uitgeverij Pelckmans Lay-out: Letter en Vorm, Karin Van Hove D/2012/0055/391 ISBN

Pol Van Damme. Leesfiches

Pol Van Damme. Leesfiches Pol Van Damme Deze leesfiches bevatten niet zomaar vraagjes bij boeken. Nee, het gaat om leuk en creatief bezig zijn met boeken, om bevorderen van leesbegrip, maar bovenal: om leesplezier! Het boekenpakket

Nadere informatie

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Corrie ten Boom Het beste deel komt nog Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Het beste deel komt nog Copyright 2013 Corrie ten Boom Fonds Original Copyright 1977 by Corrie ten Boom

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma BE HAPPY 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma Alle rechten voorbehouden. Geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

Allereerst zijn we benieuwd naar jouw reactie en willen we graag dat je de volgende vragen beantwoordt:

Allereerst zijn we benieuwd naar jouw reactie en willen we graag dat je de volgende vragen beantwoordt: Pesten: ECHT NIET Terugblik Beste werker van team 6, Afgelopen vrijdag heb je als afronding van onze introductieweek de film BENX kunnen zien. Dit hebben we niet zonder reden gedaan. Deze film past immers

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Een nieuwe generatie Disney-schurken

Een nieuwe generatie Disney-schurken 17 SEPTEMBER 2015 TV Een nieuwe generatie Disney-schurken 19 fden nog lang Door Menno Woudt - En ze lee ookje. Maar hoe en gelukkig. Zo eindigt elk spr echt verder? gaan al die verhalen eigenlijk scendants

Nadere informatie

Wat gebeurt er als iemand zich in de mindere positie voelt? Meer over het instinct voor zelfbehoud

Wat gebeurt er als iemand zich in de mindere positie voelt? Meer over het instinct voor zelfbehoud Bijlage 3.1. Wat gebeurt er als iemand zich in de mindere positie voelt? Meer over het instinct voor zelfbehoud Het instinct voor zelfbehoud is heel gezond. Als we dat niet hadden, zou niemand van ons

Nadere informatie

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen;

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen; Pesten op school Veel gestelde vragen Wat doe je als je kind gepest wordt? Maak voldoende tijd voor een gesprek; laat je kind vertellen wat er zich afspeelt en hoe het zich voelt; Neem het verhaal van

Nadere informatie

Ondersteuning bieden bij emotionele problemen

Ondersteuning bieden bij emotionele problemen Ondersteuning bieden bij emotionele problemen > Inhoud > Cursus: Emoties: Soms heerlijk! Soms lastig! 5 > Tekstbron: Bieden van ondersteuning bij emotionele problemen 36 > Project: Film over goed en fout

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Jij als leider!

Hoofdstuk 3: Jij als leider! Kijk eens in de spiegel Hoofdstuk 3: Jij als leider Elke dag als je opstaat, sta je waarschijnlijk een moment voor de spiegel. Misschien let je er niet meer bewust op, maar als je voor de spiegel staat

Nadere informatie

Hoe overleef jij... je beste vriend(in)? Deze acties horen bij aflevering 3 Hoe overleef ik... je beste vriend(in)?

Hoe overleef jij... je beste vriend(in)? Deze acties horen bij aflevering 3 Hoe overleef ik... je beste vriend(in)? ACTIES Hoe overleef jij... je beste vriend(in)? Deze acties horen bij aflevering 3 Hoe overleef ik... je beste vriend(in)? De vriendschapstest waar Sascha Rosa toe dwingt verloopt niet zo best. Op het

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en maatschappij. Werkboek Ik betaal!

PrOmotie. Cultuur en maatschappij. Werkboek Ik betaal! PrOmotie Cultuur en maatschappij Werkboek Ik betaal! Colofon Auteur: Onder redactie van: Met dank aan: Tekstredactie: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Ruud Schinkel, Mieke van Wieringen Ina Berlet (Atlas

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn HOTEL HALLO Werkboek Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn, Amsterdam 2014, Uitgeverij Boom, Amsterdam, Kim Koelewijn Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Hebben en zijn

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Hebben en zijn Hebben en zijn Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Hebben en zijn Den Haag, 2016 Eerste druk, februari 2016 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright 2016 Eric

Nadere informatie

Philippe Izmailov Mijn weg naar geluk

Philippe Izmailov Mijn weg naar geluk Philippe Izmailov Mijn weg naar geluk Een gids voor zelfhulp om je weer goed te voelen en in jezelf het geluk te vinden Copyright 2012 Philippe Izmailov Alle rechten voorbehouden. Behoudens de uitdrukkelijk

Nadere informatie

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie?

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? door Nathan Wennegers Trefwoord: zelfkennis / meditatie 2015 Non2.nl Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever mag niets uit deze uitgave

Nadere informatie

PrOmotie. Sociale Competentie. Ik & de Ander. Werkboek 3

PrOmotie. Sociale Competentie. Ik & de Ander. Werkboek 3 PrOmotie Sociale Competentie Ik & de Ander Werkboek 3 Auteurs Onder redactie van Met dank aan Tekstredactie Vormgeving Illustraties Drukwerk : Aveline Dijkman, Ingrid Koops, Marjo de Jong : Ingrid Koops

Nadere informatie

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van:

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van: Dit is een uitgave van: ITIP school voor leven en werk Marspoortstraat 16 7201 JC Zutphen Telefoon: 0575-510 850 E-mail: opleiding@itip.nl Website: www.itip.nl De Sleutels rome van je Ik hou van de mystieke

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 Deze handleiding is onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Bevriend met Bram of met een autist

Bevriend met Bram of met een autist Bevriend met Bram of met een autist Eerste druk, januari 2010 2010 Nanno Ymus isbn: 978-90-484-0990-7 nur: 283 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl De namen, plaatsen en gebeurtenissen

Nadere informatie

pest eruit? De baas spelen

pest eruit? De baas spelen Hoe ziet iemand die een ander pest eruit? Waarschijnlijk heb je wel gemerkt dat het ontzettend moeilijk is om zo n beschrijving te geven. Dat is logisch want er bestaat niet iemand die eruit ziet als een

Nadere informatie

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5.

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Het kinderprotocol Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Slot 1. Het kinderprotocol: Op de Flamingoschool vinden we het erg

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Omgaan met angsten E-book. www.smartcoachings.be Pascale Laffutte

Omgaan met angsten E-book. www.smartcoachings.be Pascale Laffutte 1 Omgaan met angsten E-book www.smartcoachings.be Pascale Laffutte 1 2 Bedankt voor het downloaden van mijn e-book : omgaan met angsten! Vanuit liefde en passie om mensen te laten doorbreken in hun potentieel

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine)

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

Toneelstuk Harde noten : nabespreking

Toneelstuk Harde noten : nabespreking Toneelstuk Harde noten : nabespreking Ondanks alle campagnes en initiatieven blijft pesten een moeilijk uit te roeien probleem dat ook de dertienjarige Kaat, hoofdpersonage uit de boeken Harde noten en

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

voor Kiki van Rijk Reiki voor Dieren door Wanda Bijster en Adelheid van Driel met tekeningen van Elias

voor Kiki van Rijk Reiki voor Dieren door Wanda Bijster en Adelheid van Driel met tekeningen van Elias voor Kiki van Rijk Reiki voor Dieren Reiki voor Dieren door Wanda Bijster en Adelheid van Driel met tekeningen van Elias Hoi! Mijn vader is de baas van een dierenasiel. Daarom ben ik heel vaak tussen de

Nadere informatie

Niemand hoeft verlegen te zijn

Niemand hoeft verlegen te zijn Centrum Basiseducatie Brusselleer Oefenmap lezen en schrijven p. 1 Verlegen mensen Niemand hoeft verlegen te zijn Kleine kinderen zijn vaak verlegen. Dat vindt iedereen normaal. Maar ook 1 op 5 volwassenen

Nadere informatie

CLAEVERVELT, KRANT VOOR OUDERS EN LEERLINGEN HIER ZEGGEN WE NEEN TEGEN PESTEN!

CLAEVERVELT, KRANT VOOR OUDERS EN LEERLINGEN HIER ZEGGEN WE NEEN TEGEN PESTEN! CLAEVERVELT, HIER ZEGGEN WE NEEN TEGEN PESTEN! KRANT VOOR OUDERS EN LEERLINGEN Verschil tussen pesten en ruzie maken Er is een groot verschil tussen plagen, pesten en ruzie maken. RUZIE MAKEN gebeurt vaak

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX.

LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX. LEERKRACHTGEDEELTE ACTIVITEIT HOE-FILE: HOE MAAK IK HET UIT? VAN LIEF NAAR EX. Omschrijving van de activiteit De leerlingen lezen tips over correct handelen als je het uitmaakt met je lief. Ze bespreken

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Spreken en gesprekken

Spreken en gesprekken NEDERLANDS Spreken en gesprekken voor 1F Deel 3 van 5 Colofon Auteur: Hanneke Molenaar Inhoudelijke redactie: Ina Berlet Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: PPMP Prepress, Wolvega Illustraties: Edu Actief

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

Leven met ongewenste kinderloosheid

Leven met ongewenste kinderloosheid nadia garnefski vivian kraaij maya schroevers Leven met ongewenste kinderloosheid Boom Hulpboek amsterdam mmxiii 2013 N. Garnefski, V. Kraaij & M. J. Schroevers p / a Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens

Nadere informatie

In gesprek met God. In gesprek met God. In gesprek met God. m n. Marlies Medema & Agnes Huizenga

In gesprek met God. In gesprek met God. In gesprek met God. m n. Marlies Medema & Agnes Huizenga Voelt bidden voor jou soms als het doen van een lange reeks verzoekjes aan God? Mis je inspiratie om met God in gesprek te gaan? Dit werkboekje geeft je handvatten om je gesprekken met God eens over een

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Compaen pakt aan.

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan. Compaen pakt aan. Ik weet hoe ik jou kan bereiken Versterk je leerkracht: Hoe bereik ik de kinderen in mijn klas? 19 maart 2014 Jelte van der Kooi trainer/ adviseur schoolbegeleider

Nadere informatie

Bij u schuil ik, u bent mijn schild,

Bij u schuil ik, u bent mijn schild, Bij u schuil ik, u bent mijn schild, in uw woord stel ik mijn hoop. Psalm 119:114 inleiding Laten we eerlijk zijn: het is niet zo eenvoudig om regelmatig uit de Bijbel te lezen en te bidden. Onze volle

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander Bevestiging Chris Smits als ouderling Liturgie Voorzang Opw 462 = EL 261 Stil gebed Votum Zegengroet Zingen: Ps 18,1.8.9 Gebed Lezen:

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Huur een huis

PrOmotie. Cultuur en Maatschappij. Werkboek Huur een huis PrOmotie Cultuur en Maatschappij Werkboek Huur een huis Colofon Auteurs: Onder redactie van: Met dank aan: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Gerda Verhey, Ruud Drupsteen, Caroline van den Kommer, Mary

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd 53 9 Vader Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd heeft. P Ik begin steeds beter te begrijpen dat het heel bijzonder is dat ik een kind van God, mijn

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen DOELSTELLINGEN De ouders hebben ervaren dat hun kind niet het enige is dat moeilijke vragen stelt en dat zij elkaar kunnen ondersteunen in de omgang hiermee. De ouders kunnen met hun kind in gesprek gaan

Nadere informatie

Inhoudsopgave van de gehele gids:

Inhoudsopgave van de gehele gids: Inhoudsopgave van de gehele gids: 1. Inleiding 2. De rol van werk 3. Talent 3.1 Wat is talent en toptalent? 3.2 Hoe ontstaat een talent? 4. Talent ontdekking: Ontdek je talenten 4.1 Waaraan herken je een

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Training. Coachend begeleiden

Training. Coachend begeleiden Training Coachend begeleiden Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteurs: Bertine Pruim Inhoudelijke redactie: Napona Smid Titel: Factor-E Coachend begeleiden

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

on track again Opnieuw op weg na een zelfmoordpoging

on track again Opnieuw op weg na een zelfmoordpoging on track again Opnieuw op weg na een zelfmoordpoging Ben je alles even moe? Zag je geen uitweg meer? Dacht je aan zelfmoord als een oplossing voor je problemen? Dit boekje laat jou zien dat je een heleboel

Nadere informatie

tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010

tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010 tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010 Welkom en inleiding 1 Goede mensen, van harte welkom in deze gebedsviering naar aanleiding van het feest van Allerheiligen en Allerzielen.

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Theater Speelman DO (8+)

Theater Speelman DO (8+) Theater Speelman DO (8+) Met dank aan Hanne Moors Beste leerkracht, Deze lesmap is bedoeld voor kinderen van de tweede en derde graad lager onderwijs. Er zijn een aantal aspecten die je kunt bespreken

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Doorlopende leerlijn naar thema Nationaal Media Paspoort. Nationale Academie voor Media en Maatschappij

Doorlopende leerlijn naar thema Nationaal Media Paspoort. Nationale Academie voor Media en Maatschappij Doorlopende leerlijn naar thema Nationaal Media Paspoort 1 THEMA 1. Weet wat je ziet Alles wat je ziet in de media is door iemand met bepaalde bedoeling gemaakt. Deze producent wordt door allerlei dingen

Nadere informatie

Felix en Lenette presenteren: Mijn wolf en ik. gratis e-book. Palaysia. door Edith Hagenaar

Felix en Lenette presenteren: Mijn wolf en ik. gratis e-book. Palaysia. door Edith Hagenaar Felix en Lenette presenteren: Mijn wolf en ik gratis e-book Palaysia door Edith Hagenaar Voor je ouders De wolf op deze cd staat voor iedereen met wie je kind een moeilijke relatie heeft. Dat kan een juf

Nadere informatie

10-12 jaar. +/- 60 min. Cyberpesten. 1 of meerdere computer(s) Koptelefoon(s) Tablet of smartphone Papier en pen

10-12 jaar. +/- 60 min. Cyberpesten. 1 of meerdere computer(s) Koptelefoon(s) Tablet of smartphone Papier en pen Januari 2016 Zoek de cyberpester! 1 4 Leeftijd Duur Onderwerp Benodigd materiaal 10-12 jaar +/- 60 min Cyberpesten 1 of meerdere computer(s) Koptelefoon(s) Tablet of smartphone Papier en pen Doel en verloop

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Lees blz. 5, 6, 7, 8 Wat denk je dat Aïsha wilde doen? Waarom is dat niet gelukt? Is het goed dat de deur van het dak altijd op slot

Nadere informatie

De epilepsie van Annemarie Als je hersens soms op hol slaan

De epilepsie van Annemarie Als je hersens soms op hol slaan Annemarie begreep er niks van. Had ze zo raar op de grond liggen doen? Wat stom. Zelf wist ze alleen nog maar dat haar buik naar aanvoelde en dat ze heel bang werd. Van de rest wist ze niets. Annemaries

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

In Evacuate the dancefloor van Cascada wordt een langer motief gebruikt. Meteen daarna wordt een variatie gespeeld.

In Evacuate the dancefloor van Cascada wordt een langer motief gebruikt. Meteen daarna wordt een variatie gespeeld. Naam:.... Klas:. Herhalen is iets nog een keer spelen zonder er iets aan te veranderen. Als je in een muziekstuk het motief alleen maar herhaalt, wordt het wel een beetje saai. Daarom maakt een componist

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Lesbrief bij de voorstelling Aardblij

Lesbrief bij de voorstelling Aardblij Lesbrief bij de voorstelling Aardblij Voor de groepen 1 en 2 van het basisonderwijs (4-6 jaar) Deze lesbrief is te gebruiken bij de voorstelling Aardblij. Aardblij is een voorstelling met zang, acrobatiek

Nadere informatie

Nederlands voor Arabisch taligen A0 A1/A2

Nederlands voor Arabisch taligen A0 A1/A2 Auteur boek: مو لف الكتاب: Vera Lukassen Titel boek: Nederlands voor Arabisch taligen كتاب : الھولندي للناطقین باللغة العربیة المستوى Niveau A0 A2, A0 A2 2015, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl

Nadere informatie

Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend.

Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend. Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend. Eerste druk, 2014 2014 Johanna de Vos isbn: 9789048432172 nur: 728 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel

Nadere informatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 6: voor de opleider (1) Anne Frank in groep 5 en 6

Voor de paboopleider. Werkvorm 6: voor de opleider (1) Anne Frank in groep 5 en 6 Werkvorm 6: voor de opleider (1) Hoe kun je lesgeven over Anne Frank in groep 5 en 6? De bezoekers van het Anne Frank Huis worden steeds jonger. In 2009 kwamen er 13.000 kinderen tussen de 5 en 10 jaar

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Spreekbeurt, en werkstuk

Spreekbeurt, en werkstuk Spreekbeurt, krantenkring en werkstuk Dit boekje is van: Datum spreekbeurt Datum krantenkring Inleverdatum werkstukken Werkstuk 1: 11 november 2015 Werkstuk 2: 6 april 2016 Bewaar dit goed! Hoe bereid

Nadere informatie

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen

Introductie. Lesinstructie. Lesinstructie. Leerdoelen. Introductie. Opzet. Bronnen Introductie Introductie Gamen, Hyven, informatie zoeken, filmpjes kijken, muziek luisteren, spullen kopen of verkopen. Internetten doen we allemaal. Soms voor de lol, soms serieus, soms thuis, soms op

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-7-6 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Hoe kan je zelf een eigen filmpje maken en er muziek aan toevoegen?

Hoe kan je zelf een eigen filmpje maken en er muziek aan toevoegen? Voor wie kopiëren wil: U vindt deze cursus goed en wenst er kopieën van te maken. Bedenk dan ook eens: dat de auteurs met de opbrengst ervan hun kosten moeten dekken; dat kopiëren zonder toestemming niet

Nadere informatie

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 2014, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: Augustus 2014 ISBN: 978-94-91998-03-4

Nadere informatie

Copyright 2008 Peter Krijger/Bloemendal Uitgevers, Amersfoort

Copyright 2008 Peter Krijger/Bloemendal Uitgevers, Amersfoort De Wensboom Copyright 2008 Peter Krijger/Bloemendal Uitgevers, Amersfoort Bloemendal Uitgevers Bergstraat 9 NL- 3811 NE Amersfoort www.bloemendaluitgevers.com Ontwerp omslag en binnenwerk: Studio Imago,

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie