Tekortvakken in het voortgezet onderwijs Deborah van den Berg januari 2012

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tekortvakken in het voortgezet onderwijs Deborah van den Berg januari 2012"

Transcriptie

1 Tekortvakken in het voortgezet onderwijs Deborah van den Berg januari Inleiding In het voortgezet onderwijs worden op de korte termijn tekorten aan leraren verwacht, oplopend tot een verwacht tekort van fte in 2015 en Daarna nemen deze tekorten geleidelijk af, maar blijven nog steeds op een relatief hoog niveau. Zo wordt in 2020 een tekort van fte aan leraren verwacht. Deze tekorten ontstaan door een combinatie van toenemende leerlingaantallen en een toenemende uitstroom van oudere leraren. 1 In dit kader is het interessant na te gaan of de verwachte lerarentekorten in het voortgezet onderwijs verschillen tussen vakken en graadgebied. Wanneer sprake is van zogeheten tekortvakken zal hier bijvoorbeeld op kunnen worden ingespeeld. Deze factsheet geeft inzicht in de moeilijk vervulbare vacatures per vak en graadgebied, verwachte toekomstige knelpunten per vak en graadgebied en tekortvakken in het voortgezet onderwijs, door gebruik te maken van kwantitatieve gegevens uit de Nota Werken in het Onderwijs 2012 en de Arbeidsmarktanalyse voortgezet onderwijs Deze gegevens worden aangevuld met gegevens uit het schoolmanagement panel van het CAOP, waarin schoolleiders uit het voortgezet onderwijs is gevraagd naar hun mening over dit thema Moeilijk vervulbare vacatures Uit de Arbeidsmarktanalyse voortgezet onderwijs blijkt dat het aandeel onvervulde vacatures in het voortgezet onderwijs het grootst is bij de talen (45 procent). Met respectievelijk 17 en 10 procent van deze openstaande vacatures vormen de vakken Nederlands en Engels bij de talen de grootste knelpunten, terwijl bij de exacte vakken vacatures voor wiskunde (16 procent) vaak open staan aan het einde van het kwartaal. 3 Het hoge aantal vacatures voor de vakken Nederlands, Engels en wiskunde kan onder andere verklaard worden door de sterke mate waarin deze vakken aanwezig zijn in de roosters. 2.1 Mening schoolleiders schoolmanagement panel Het beeld uit het panel komt vrijwel overeen met de gegevens uit de Arbeidsmarktanalyse. Ook uit het schoolmanagement panel blijkt dat er momenteel moeilijkheden zijn met het vervullen van vacatures voor het exacte vak wiskunde en de talen Nederlands en Engels (zie figuur 2.1). Uit het panel blijkt verder dat de meeste schoolleiders momenteel moeilijkheden ervaren met het vervullen van vacatures voor de vakken wiskunde, natuurkunde, Duits en scheikunde. Voor het vak wiskunde geeft bijvoorbeeld 56 procent van de ondervraagde schoolleiders aan moeilijkheden te ervaren om vacatures voor dit vak te vervullen. Minder schoolleiders ervaren volgens dit panel moeilijkheden met 1 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (2011). Nota Werken in het Onderwijs Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap: Den Haag. 2 Het schoolmanagement panel van het CAOP bestaat uit besturen, directies en personeelsfunctionarissen van scholen en onderwijsinstellingen. Panelleden krijgen een paar maal per jaar enkele vragen over kwesties die verband houden met werken in het onderwijs. In deze factsheet wordt verwezen naar schoolleiders die aan dit panel hebben meegedaan. 3 Defourny en Jettinghoff (2011). Arbeidsmarktanalyse voortgezet onderwijs. SBO: Den Haag. Cijfers over de onderwijsarbeidsmarkt zijn te vinden op pagina 1 van 8

2 het vervullen van vacatures voor de vakken geschiedenis, lichamelijke opvoeding en de maatschappijvakken. Figuur 2.1 Momenteel moeilijk vervulbare vacatures volgens schoolleiders (N = 236). % 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 Wiskunde Natuurkunde Duits Scheikunde Nederlands Economie Engels Klassieke talen Uit tabel 2.1 blijkt dat er volgens schoolleiders verschillen zijn in de mate waarin er momenteel moeilijkheden zijn om eerste graads en tweede graads vacatures te vervullen. Zo ervaren de meeste schoolleiders vooral bij klassieke talen, aardrijkskunde, Nederlands en scheikunde moeilijkheden om eerste graads vacatures te vervullen. Voor de vakken biologie en Engels zijn volgens het merendeel van de schoolleiders juist meer moeilijkheden bij het vervullen van tweede graads vacatures. Hoewel absoluut meer vraag is naar tweede graads leraren, is voor een aantal vakken dus relatief meer vraag naar eerste graads leraren. Cijfers over de onderwijsarbeidsmarkt zijn te vinden op pagina 2 van 8

3 Tabel 2.1 Graadgebied van moeilijk vervulbare vacatures volgens schoolleiders 4 Voornamelijk 1e graads Voornamelijk 2e graads 1e en 2e graads Totaal % % % N Wiskunde Natuurkunde Duits Scheikunde Nederlands Economie Engels Klassieke talen Frans Biologie Godsdienst/ levensbeschouwing Aardrijkskunde Verwachte toekomstige knelpunten De verwachte vraag naar leraren in het voortgezet onderwijs verschilt eveneens per vak. Volgens de Nota Werken in het Onderwijs 2012 hangt dit onder andere samen met de uitstroom van leraren. De verwachte uitstroom van leraren in de periode is bijvoorbeeld het hoogst voor de vakken natuur- en scheikunde (27 en 29 procent) en het laagst voor de vakken Frans en Duits (21 en 23 procent). 5 Desondanks is de verwachting dat van deze vakken de komende jaren nog steeds ongeveer een vijfde van de huidige personeelscapaciteit vertrekt, bijvoorbeeld naar (pre)pensioen of naar een baan buiten het voortgezet onderwijs. Ook structurele verschuivingen in leerlingstromen hebben invloed op de verwachte vraag naar leraren per vak. De afgelopen jaren heeft een aantal verschuivingen plaatsgevonden. Zo is het aandeel vmboleerlingen (exclusief lwoo) in het derde leerjaar van het voortgezet onderwijs tussen gedaald van 58 naar 39 procent, terwijl het aandeel havo/vwo-leerlingen in het derde leerjaar in deze periode is toegenomen van 32 naar 44 procent. Ook dit beïnvloedt de kwalitatieve vraag naar leraren Verwachte knelpunten volgens het schoolmanagement panel De meeste schoolleiders verwachten in de toekomst knelpunten bij het vervullen van vacatures voor de vakken wiskunde, natuurkunde, Duits en scheikunde (zie figuur 3.1). Zij ervaren dus niet alleen momenteel problemen met het vervullen van vacatures voor deze vakken, maar verwachten dat dit in de toekomst ook voortduurt. Dit kan onder andere verklaard worden door de verwachte uitstroom van leraren 4 Indien aangegeven dat het voor het vak moeilijk is om vacatures te vervullen. Afgerond op hele procenten. 5 De verwachte uitstroom van leraren is op basis van de aangeboden leseenheden in 2015 ten opzichte van leseenheden in Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (2011). Nota Werken in het Onderwijs Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap: Den Haag. Cijfers over de onderwijsarbeidsmarkt zijn te vinden op pagina 3 van 8

4 voor deze vakken. Gemiddeld zal in de periode een kwart van de huidige personeelscapaciteit van deze vakken vertrekken. 7 Figuur 3.1 Vakken waarbij volgens schoolleiders in de komende jaren moeilijkheden worden verwacht met het vervullen van vacatures (N = 236). % 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 Wiskunde Natuurkunde Duits Scheikunde Nederlands Economie Engels Ook in de toekomst verwachten schoolleiders verschillende knelpunten bij het vervullen van eerste graads en tweede graads vacatures (zie tabel 3.1). Zo worden voor de vakken aardrijkskunde, scheikunde, Nederlands en natuurkunde voornamelijk knelpunten genoemd bij het vervullen van de eerste graads vacatures voor deze vakken. Alleen voor het vak Frans verwachten de meeste schoolleiders vooral knelpunten bij het vervullen van tweede graads vacatures. Voor de vakken wiskunde, Duits en godsdienst/levensbeschouwing geldt dat de meeste schoolleiders zowel knelpunten verwachten bij het vervullen van eerste graads als bij tweede graads vacatures. 7 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (2011). Nota Werken in het Onderwijs Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap: Den Haag. Cijfers over de onderwijsarbeidsmarkt zijn te vinden op pagina 4 van 8

5 Tabel 3.1 Graadgebied van vakken waar volgens schoolleiders in de komende jaren problemen worden verwacht met het vervullen van vacatures. 8 Voornamelijk 1e graads Voornamelijk 2e graads 1e en 2e graads Totaal % % % N Wiskunde Natuurkunde Duits Scheikunde Nederlands Economie Engels Frans Aardrijkskunde Godsdienst/ levensbeschouwing Verwachte tekorten In de voorgaande paragrafen is ingegaan op de moeilijkheden die schoolleiders momenteel ervaren bij het vervullen van vacatures. Ook wordt duidelijk voor welke vakken de meeste schoolleiders in de toekomst knelpunten verwachten. Leidt dit volgens dezelfde schoolleiders in de toekomst tot daadwerkelijke tekorten? In de onderstaande paragraaf wordt nader op deze vraag ingegaan. Uit tabel 4.1 blijkt dat schoolleiders uit het panel verwachten dat de mate waarin zij in de toekomst moeite moeten doen om vacatures te vervullen per vak zal verschillen. Wel verwachten de meeste schoolleiders voor bijna alle vakken veel moeite te moeten doen om vacatures te kunnen vervullen. Alleen aardrijkskunde wordt door schoolleiders minder vaak genoemd als vak waarbij zij verwachten veel moeite te moeten doen. Zij die wel moeite verwachten om vacatures voor dit vak te vervullen, verwachten dat dit ook direct veel moeite zal kosten (zie tabel 4.1). Opvallend is dat de meeste schoolleiders verwachten veel moeite te moeten doen bij het vervullen van vacatures voor de klassieke talen en godsdienst/levensbeschouwing. Deze vakken worden echter in vergelijking met de andere vakken minder vaak genoemd als vak waarbij schoolleiders in de toekomst knelpunten verwachten met de vacaturevervulling (zie tabel 3.1 en 4.1). 8 Indien aangegeven dat het voor het vak moeilijk is om vacatures te vervullen. Afgerond op hele procenten. Cijfers over de onderwijsarbeidsmarkt zijn te vinden op pagina 5 van 8

6 Tabel 4.1 Verwachten schoolleiders veel of weinig moeite te moeten doen om vacatures te vervullen? 9 Veel moeite Weinig moeite Weet niet / nvt Totaal % % % N Wiskunde Natuurkunde Duits Scheikunde Nederlands Economie Engels Klassieke talen Frans Aardrijkskunde Godsdienst/ levensbeschouwing In welke mate vertaalt de moeizame vacaturevervulling zich daadwerkelijk in verwachte (grote) tekorten? Uit figuur 4.1 blijkt dat meer dan de helft van de schoolleiders (grote) tekorten verwacht bij de vakken economie en scheikunde. Hoewel minder vaak genoemd, zal de moeizame vacaturevervulling ook leiden tot (grote) tekorten voor de vakken natuurkunde en wiskunde. De meeste schoolleiders gaven eerder al aan voor deze vakken in de komende jaren de meeste knelpunten bij de vacaturevervulling te verwachten (zie figuur 3.1). Uit figuur 4.1 blijkt dat ruim 45 procent van de schoolleiders stelt dat, als gevolg van de moeizame vacaturevervulling, (grote) tekorten voor wiskunde worden verwacht. Voor natuurkunde ligt dit percentage net boven de 40 procent. 9 Indien aangegeven dat het voor het vak moeilijk is om vacatures te vervullen. Afgerond op hele percentages. Zie ook figuur 3.1. Cijfers over de onderwijsarbeidsmarkt zijn te vinden op pagina 6 van 8

7 Figuur 4.1 Percentage schoolleiders dat voor onderstaande vakken (grote) tekorten verwacht als gevolg van de moeizame vacaturevervulling voor het vak. 10 % Economie Scheikunde Wiskunde Duits Engels Nederlands Klassieke talen Natuurkunde Godsdienst Frans 5. Oorzaken (verwachte) vacatureproblematiek Op de vraag wat schoolleiders uit het schoolmanagement panel zien als oorzaken van de (verwachte) vacatureproblematiek stellen zij dat zowel de verhoogde uitstroom van leraren als gevolg van de vergrijzing als het beperkte aanbod van nieuwe leraren vanuit de lerarenopleidingen veel invloed heeft op de (verwachte) vacatureproblematiek (zie figuur 5.1). De uitstroom van leraren naar andere banen of scholen wordt nauwelijks als oorzaak met veel invloed op de (verwachte) vacatureproblematiek omschreven. Hetzelfde geldt voor beperkingen rondom het werven van geschikte leraren als gevolg van tijdelijke overschotten bij andere vakken of functies (zie figuur 5.1). 10 Indien aangegeven dat voor het vak in de toekomst moeilijkheden worden verwacht. Cijfers over de onderwijsarbeidsmarkt zijn te vinden op pagina 7 van 8

8 Figuur 5.1 Oorzaken die volgens schoolleiders veel invloed hebben op de (verwachte) vacatureproblematiek (N = 236). % 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 Uitstroom door vergrijzing Te weinig aanbod vanuit lerarenopleidingen Financiën Concurrentie met scholen Overschotten vakken of functies Uitstroom naar andere baan 6. Conclusie Deze factsheet geeft inzicht in de huidige en verwachte tekortvakken in het voortgezet onderwijs. Op basis hiervan kan geconcludeerd worden dat de meeste schoolleiders uit het schoolmanagement panel momenteel met name moeilijkheden ervaren om vacatures voor de vakken wiskunde en natuurkunde te vervullen. Voor deze vakken geldt dat er vooral moeilijkheden zijn bij het vervullen van eerste graads vacatures. In de toekomst verwachten de meeste schoolleiders eveneens knelpunten bij het vervullen van vacatures voor de vakken wiskunde en natuurkunde. De verwachte knelpunten hangen onder andere samen met de uitstroom van leraren. Zo blijkt uit de in de factsheet gepresenteerde ramingen dat verwacht wordt dat van alle vakken de komende jaren een vijfde van de huidige personeelscapaciteit zal vertrekken, bijvoorbeeld naar (pre)pensioen. Leidt de moeizame vacaturevervulling tot toekomstige tekorten? Ja, zo blijkt uit de ramingen die in deze factsheet besproken zijn. Ook de schoolleiders uit het schoolmanagement panel verwachten (grote) tekorten als gevolg van de moeizame vacaturevervulling. Dit geldt vooral voor de vakken economie en scheikunde, maar ook voor de vakken natuurkunde en wiskunde verwacht 40 procent van de schoolleiders (grote) tekorten in de toekomst. Dit wordt volgens het panel voornamelijk veroorzaakt door de uitstroom van leraren door de vergrijzing. Ook is het aanbod van de lerarenopleidingen onvoldoende om in de vraag naar leraren te voorzien. De uitstroom van leraren naar een andere baan heeft volgens de meeste schoolleiders echter niet veel invloed op de verwachte vacatureproblematiek in het voortgezet onderwijs. Cijfers over de onderwijsarbeidsmarkt zijn te vinden op pagina 8 van 8

Waar is de leraar scheikunde? Ontwikkelingen in tekortvakken in het vo

Waar is de leraar scheikunde? Ontwikkelingen in tekortvakken in het vo Waar is de leraar scheikunde? Ontwikkelingen in tekortvakken in het vo 1. Inleiding In de afgelopen jaren is het aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs (vo) gegroeid van 902.000 leerlingen in 2009

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Flevoland Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Flevoland... De onderwijsarbeidsmarkt is een regionale arbeidsmarkt,

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Noord-Gelderland Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Noord-Gelderland... De onderwijsarbeidsmarkt is een

Nadere informatie

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo)

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo) Aantal gediplomeerden aan de lerarenopleidingen in Nederland Ondanks huidige en verwachte lerarentekorten is er geen sprake van een substantiële groei van aantal gediplomeerden aan de verschillende lerarenopleidingen.

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Friesland Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Friesland... De onderwijsarbeidsmarkt is een regionale arbeidsmarkt,

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Limburg Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Limburg... De onderwijsarbeidsmarkt is een regionale arbeidsmarkt,

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Overkoepelend rapport Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Overkoepelend rapport... De onderwijsarbeidsmarkt is een regionale

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Rotterdam en Rijnmond Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Rotterdam en Rijnmond... De onderwijsarbeidsmarkt

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Utrecht Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Utrecht... De onderwijsarbeidsmarkt is een regionale arbeidsmarkt,

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio West- en Midden- Brabant Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio West- en Midden-Brabant... De onderwijsarbeidsmarkt

Nadere informatie

Sectorale arbeidsmarktinformatie

Sectorale arbeidsmarktinformatie Sectorale arbeidsmarktinformatie Overschotten en tekorten Kansen en mogelijkheden Deel B: Sectorbeschrijvingen 19. Onderwijs Den Haag 20 december 2011 Inhoudsopgave Onderwijs...3 1. Sectorfiche...3 2.

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Zuid- en Oost- Gelderland Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Zuid- en Oost-Gelderland... De onderwijsarbeidsmarkt

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Rotterdam / Rijnmond

De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Rotterdam / Rijnmond De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Rotterdam / Rijnmond datum 10 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Zeeland

De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Zeeland De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Zeeland datum 10 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Limburg

De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Limburg De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Limburg datum 10 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Noord-Holland Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Noord-Holland... De onderwijsarbeidsmarkt is een regionale

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Friesland

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Friesland De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Friesland datum 10 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio West- en Midden-Brabant

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio West- en Midden-Brabant De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio West- en Midden-Brabant datum 10 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Groningen

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Groningen De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Groningen datum 10 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Flevoland

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Flevoland De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Flevoland datum 10 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Noord-Holland

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Noord-Holland De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Noord-Holland datum 10 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Zuid- en Oost-Gelderland

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Zuid- en Oost-Gelderland De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Zuid- en Oost-Gelderland datum 10 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Drenthe / Overijssel

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Drenthe / Overijssel De arbeidsmarkt voor leraren vo 2015-2020 Regio Drenthe / Overijssel datum 10 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Aanmelding voor opleidingen tot vo docent steeds vroeger, pabo trekt steeds minder late aanmelders juni 2009 Inleiding Om de (toekomstige) leraartekorten

Nadere informatie

Figuur: Procentuele uitval studenten hbo lerarenopleidingen na het eerste studiejaar (instroomjaren 2004 tot en met 2008)

Figuur: Procentuele uitval studenten hbo lerarenopleidingen na het eerste studiejaar (instroomjaren 2004 tot en met 2008) Uitval van studenten aan lerarenopleidingen Bij de verschillende hbo lerarenopleidingen vallen in het algemeen minder studenten uit dan in het totale hbo. Bij de talenopleidingen vallen relatief veel studenten

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages. primair onderwijs Amsterdam. December PO. Van en voor werkgevers en werknemers

Regionale arbeidsmarktrapportages. primair onderwijs Amsterdam. December PO. Van en voor werkgevers en werknemers ARBEIDSMARKTPLATFORM PO. Van en voor werkgevers en werknemers Regionale arbeidsmarktrapportages primair onderwijs 2012 Amsterdam December 2012 5 Arbeidsmarktplatform Primair Onderwijs Het CAOP is hét kennis-

Nadere informatie

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Aantal vooraanmeldingen voor 2 e graads opleiding stijgt, 1 e graads daalt en pabo blijft gelijk juni 2010 Inleiding Om de (toekomstige) leraartekorten

Nadere informatie

LESSENTABEL HAVO/VWO ALKMAAR

LESSENTABEL HAVO/VWO ALKMAAR Lessentabel havo /atheneum /gymnasium klas 1-2 havo 1 havo 1 technasium atheneum 1 gymnasium 1 havo 2 atheneum 2 gymnasium 2 aardrijkskunde 2 2 2 2 2 2 2 biologie 2 2 2 2 Duits 3 3 3 Engels 3 3 3 3 3 3

Nadere informatie

: Met ten minste 60 punten en niet meer dan 2x5 of. Bevorderen naar Vwo 2 of Havo 2 : Met 69 t/m 71 punten en maximaal 2x5 of 1x4 en 1x5.

: Met ten minste 60 punten en niet meer dan 2x5 of. Bevorderen naar Vwo 2 of Havo 2 : Met 69 t/m 71 punten en maximaal 2x5 of 1x4 en 1x5. Overgangsnormen vanuit Vwo 1 wordt gegeven, nl.: Nederlands - Cambridge Engels - Frans - Geschiedenis - Aardrijkskunde - Wiskunde - Biologie - Levensbeschouwing - O&O - Tekenen - Muziek - Lichamelijke

Nadere informatie

Bevorderen naar Vwo 2 of Havo 2: : Met 69 t/m 71 punten en maximaal 2x5 of 1x4+ 1x5.

Bevorderen naar Vwo 2 of Havo 2: : Met 69 t/m 71 punten en maximaal 2x5 of 1x4+ 1x5. OVERGANGSNORMEN VWO Overgangsnormen vanuit Vwo 1 wordt gegeven, nl.: Nederlands - Cambridge Engels - Frans - Geschiedenis - Aardrijkskunde - Wiskunde - Biologie Muziek - Levensbeschouwing O&O - Cultuur

Nadere informatie

PERSBERICHT: Jongens worden ingehaald. Meisjes zijn de toekomstige bèta s

PERSBERICHT: Jongens worden ingehaald. Meisjes zijn de toekomstige bèta s PERSBERICHT: Jongens worden ingehaald. Meisjes zijn de toekomstige bèta s Grootste populariteitsonderzoek naar schoolvakken ooit onder 25. scholieren. De bètavakken natuurkunde, scheikunde, techniek, wiskunde

Nadere informatie

Bevorderen naar Vwo 2 of Havo 2: : Met 63 t/m 65 punten en maximaal 2x5 of 1x4+ 1x5.

Bevorderen naar Vwo 2 of Havo 2: : Met 63 t/m 65 punten en maximaal 2x5 of 1x4+ 1x5. OVERGANGSNORMEN VWO Overgangsnormen vanuit Vwo 1 De norm wordt toegepast op de jaarcijfers van de 11 vakken waarvoor in deze klas een rapportcijfer wordt gegeven, nl.: Nederlands - Cambridge Engels - Frans

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po Regio Limburg

De arbeidsmarkt voor leraren po Regio Limburg De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Limburg datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Onderwijs Factsheet arbeidsmarkt

Onderwijs Factsheet arbeidsmarkt Onderwijs Factsheet arbeidsmarkt 18 april 2017 Werkgelegenheid: omvang en ontwikkeling Wat valt onder de sector Onderwijs? De sector Onderwijs bestaat uit de volgende onderwijstypen: Primair onderwijs

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages. primair onderwijs 2012. Regio Achterhoek. December 2012. PO. Van en voor werkgevers en werknemers

Regionale arbeidsmarktrapportages. primair onderwijs 2012. Regio Achterhoek. December 2012. PO. Van en voor werkgevers en werknemers ARBEIDSMARKTPLATFORM PO. Van en voor werkgevers en werknemers Regionale arbeidsmarktrapportages primair onderwijs 2012 Regio Achterhoek December 2012 3 Arbeidsmarktplatform Primair Onderwijs Het CAOP is

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po Regio Haaglanden en Rijn Gouwe

De arbeidsmarkt voor leraren po Regio Haaglanden en Rijn Gouwe De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio en datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Competentie Vakinhoud

Competentie Vakinhoud Competentie Vakinhoud Overzicht vakken Alfa Cijfer Sterk Zwak Nederlands Engels Duits Frans Grieks Latijn Beta Cijfer Sterk Zwak Wiskunde Natuurkunde Scheikunde Biologie Gamma Cijfer Sterk Zwak Aardrijkskunde

Nadere informatie

Monitor Haagse Lerarenbeurs. peildatum januari 2015

Monitor Haagse Lerarenbeurs. peildatum januari 2015 Monitor Haagse Lerarenbeurs peildatum januari 2015 Den Haag, april 2015 1 Introductie In december 2011 deed De Rode Loper onderzoek naar het percentage onbevoegd gegeven lessen in de Haagse regio. 1 Uit

Nadere informatie

Competentie Vakinhoud

Competentie Vakinhoud Competentie Vakinhoud Overzicht vakken Alfa Cijfer Sterk Zwak Nederlands Engels Duits Frans Grieks Latijn Beta Cijfer Sterk Zwak Wiskunde Natuurkunde Scheikunde Biologie Gamma Cijfer Sterk Zwak Aardrijkskunde

Nadere informatie

Vragenlijst voor leerlingen

Vragenlijst voor leerlingen Competentie Vakinhoud Vragenlijst voor leerlingen Zet in het onderstaande overzicht je gemiddelde cijfer voor elk vak. Daarnaast kun je opschrijven waar je sterk en zwak in bent. Overzicht vakken Alfa

Nadere informatie

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bijlage bij brief HO/BL/2005/6586 1. Preambule Het College van Bestuur van de Hogeschool van Amsterdam en het College van

Nadere informatie

Rapportage cijfers Profielkiezers

Rapportage cijfers Profielkiezers Rapportage cijfers Profielkiezers www.qompas.nl Qompas ProfielKeuze 2012-2013 Gemiddelde cijfers havo en vwo Surrounded by Talent Gemiddelde cijfers 3 havo-vwo 3 havo/vwo Lichamelijke opvoeding 7,42 7,37

Nadere informatie

FACTSHEET. Instroom en succes in de opleiding tot leerkracht. Platform Beleidsinformatie Mei 2013

FACTSHEET. Instroom en succes in de opleiding tot leerkracht. Platform Beleidsinformatie Mei 2013 FACTSHEET Instroom en succes in de opleiding tot leerkracht Platform Beleidsinformatie Mei 2013 Samenstelling: Pauline Thoolen (OCW/Kennis) Rozemarijn Missler (OCW/Kennis) Erik Fleur (DUO/IP) Arrian Rutten

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po Regio Drenthe / Overijssel

De arbeidsmarkt voor leraren po Regio Drenthe / Overijssel De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Drenthe / Overijssel datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po Regio Rotterdam / Rijnmond

De arbeidsmarkt voor leraren po Regio Rotterdam / Rijnmond De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio / datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Utrecht

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Utrecht De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Voorlichtingsavond ILO

Voorlichtingsavond ILO Interfacultaire Lerarenopleidingen (POWL) Voorlichtingsavond ILO 14 februari 2017 Typ hier de footer 2 Didactief Special december 2016 3 Typ hier de footer 4 Onderzoek & de onderwijpraktijk eerstegraads

Nadere informatie

Kaderregeling Vierslagleren in het voortgezet onderwijs

Kaderregeling Vierslagleren in het voortgezet onderwijs Kaderregeling Vierslagleren in het voortgezet onderwijs... Inleiding Voor het voorgezet onderwijs (vo) is de verwachting dat het huidige lerarentekort, dat zich vooral voordoet in een aantal vakken, de

Nadere informatie

Diversiteit in het po, vo en mbo

Diversiteit in het po, vo en mbo Diversiteit in het, en 1. Inleiding In het onderwijs wordt het belang van een divers samengesteld personeelsbestand onderkend. 1 Omdat de school een maatschappelijke instelling is, is het wenselijk dat

Nadere informatie

Interfacultaire Lerarenopleidingen (POWL) Voorlichtingsavond ILO

Interfacultaire Lerarenopleidingen (POWL) Voorlichtingsavond ILO Interfacultaire Lerarenopleidingen (POWL) Voorlichtingsavond ILO 14 februari 2017 Typ hier de footer 2 3 Didactief Special december 2016 Typ hier de footer 4 Onderzoek & de onderwijpraktijk 5 eerstegraads

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Drenthe / Overijssel

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Drenthe / Overijssel De arbeidsmarkt voor leraren vo 2017-2022 Regio Drenthe / Overijssel datum 5 april 2017 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein CentERdata, Tilburg, 2017 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze

Nadere informatie

Vragenlijst voor Begeleiders

Vragenlijst voor Begeleiders Competentie Vakinhoud Overzicht vakken Vragenlijst voor Begeleiders Alfa Cijfer Sterk Zwak Nederlands Engels Duits Frans Grieks Latijn Beta Cijfer Sterk Zwak Wiskunde Natuurkunde Scheikunde Biologie Gamma

Nadere informatie

Onderzoek naar onderwijsarbeidsmarkt

Onderzoek naar onderwijsarbeidsmarkt Contactpersoon: Diederik Brink, 030 751 1726, dbrink@cnvo.nl Datum: juni 2014 Onderzoek naar onderwijsarbeidsmarkt Het Centraal Plan Bureau (CPB) heeft een onderzoek uitgevoerd naar de ontwikkelingen op

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Friesland

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Friesland De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Onderzoek naar onderwijsarbeidsmarkt

Onderzoek naar onderwijsarbeidsmarkt Contactpersoon: Malika Habouria, 030 751 1793, m.habouria@cnv.nl Datum: juli 2016 Onderzoek naar onderwijsarbeidsmarkt Het Centraal Plan Bureau (CPB) heeft een onderzoek uitgevoerd naar de ontwikkelingen

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po Regio Zuid- en Oost-Gelderland

De arbeidsmarkt voor leraren po Regio Zuid- en Oost-Gelderland De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Zuid- en Oost-Gelderland datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten

Nadere informatie

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijs 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Resultaten Karin Jettinghoff en Jo Scheeren, SBO Januari 2010 2 1. Inleiding Tot voor kort

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages. primair onderwijs 2012. Regio Noordwest-Veluwe. December 2012. PO. Van en voor werkgevers en werknemers

Regionale arbeidsmarktrapportages. primair onderwijs 2012. Regio Noordwest-Veluwe. December 2012. PO. Van en voor werkgevers en werknemers ARBEIDSMARKTPLATFORM PO. Van en voor werkgevers en werknemers Regionale arbeidsmarktrapportages primair onderwijs 2012 Regio Noordwest-Veluwe December 2012 17 Arbeidsmarktplatform Primair Onderwijs Het

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Noord-Holland

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Noord-Holland De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Noord-Holland datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Friesland

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Friesland De arbeidsmarkt voor leraren vo 2017-2022 Regio Friesland datum 5 april 2017 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein CentERdata, Tilburg, 2017 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Groningen

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Groningen De arbeidsmarkt voor leraren vo 2017-2022 Regio Groningen datum 5 april 2017 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein CentERdata, Tilburg, 2017 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Aantal instromende studenten tussen 2010 2014 gedaald. Figuur 1: Ontwikkeling instroom lerarenopleidingen 2010 2014. 1

Aantal instromende studenten tussen 2010 2014 gedaald. Figuur 1: Ontwikkeling instroom lerarenopleidingen 2010 2014. 1 Het aantal studenten dat start met een opleiding tot leraar basisonderwijs, leraar speciaal onderwijs of leraar voortgezet onderwijs is tussen en afgenomen. Bij de tweedegraads en eerstegraads hbo-lerarenopleidingen

Nadere informatie

Figuur 1: aandeel mannelijke studenten in instroom bij de pabo s in 2010 (bron: HBO-Raad, bewerking sbo)

Figuur 1: aandeel mannelijke studenten in instroom bij de pabo s in 2010 (bron: HBO-Raad, bewerking sbo) Analyse: mannelijke studenten op de pabo Mannelijke studenten zijn ondervertegenwoordigd op de pabo s. Bovendien vallen relatief meer mannen uit dan vrouwen. In 2009 was ongeveer 13 procent van de gediplomeerde

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Flevoland

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Flevoland De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS. Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs.

TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS. Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs. ARBEIDSMARKTPLATFORM PO. Van en voor werkgevers en werknemers TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs april 2016 1

Nadere informatie

Investeren in mensen

Investeren in mensen PO VO BVE Door Door Deborah van den Berg en Ruud van der Aa Onderwijsarbeidsmarkt Investeren in mensen Lerarentekorten, de toenemende vergrijzing, het gebrek aan diversiteit en de noodzaak om te investeren

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio West- en Midden-Brabant

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio West- en Midden-Brabant De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio West- en datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Profielkeuzevoorlichting 3 atheneum + 3 gymnasium 3 december 2015

Profielkeuzevoorlichting 3 atheneum + 3 gymnasium 3 december 2015 Profielkeuzevoorlichting 3 atheneum + 3 gymnasium 3 december 2015 Het profiel I II Het gemeenschappelijk deel Profielvakken III Keuzevakken in het vrije deel De samenstelling van het vakkenpakket. I: Het

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages. primair onderwijs 2012. Regio Twente. December 2012. PO. Van en voor werkgevers en werknemers

Regionale arbeidsmarktrapportages. primair onderwijs 2012. Regio Twente. December 2012. PO. Van en voor werkgevers en werknemers ARBEIDSMARKTPLATFORM PO. Van en voor werkgevers en werknemers Regionale arbeidsmarktrapportages primair onderwijs 2012 Regio Twente December 2012 20 Arbeidsmarktplatform Primair Onderwijs Het CAOP is hét

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Utrecht

De arbeidsmarkt voor leraren vo Regio Utrecht De arbeidsmarkt voor leraren vo 2017-2022 Regio Utrecht datum 5 april 2017 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein CentERdata, Tilburg, 2017 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag

Nadere informatie

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) Juni 2011

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) Juni 2011 Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) Juni 2011 In deze notitie van het UWV WERKbedrijf worden de actuele ontwikkelingen op de regionale arbeidsmarkt kort toegelicht. Vanuit diverse bronnen is

Nadere informatie

Voltijd hbo ers sinds twee jaar weer vaker een baan binnen achttien maanden

Voltijd hbo ers sinds twee jaar weer vaker een baan binnen achttien maanden Een baan Voltijd hbo ers sinds twee jaar weer vaker een baan binnen achttien maanden... 2 Geen dip in baankansen voor wo-afgestudeerden... 3 Geen dip in kans op baan voor deeltijdstudenten... 4 Hbo bachelor

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

De Grote Uittocht Herzien. Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur

De Grote Uittocht Herzien. Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur De Grote Uittocht Herzien Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur Aanleidingen van deze update van De Grote Uittocht - een rapport van het ministerie van BZK en de sociale partners

Nadere informatie

Aantal medewerkers Zuidoost-Brabant

Aantal medewerkers Zuidoost-Brabant Regio Zuidoost-Brabant 1. Werkgelegenheid Zorg en Welzijn Zuidoost-Brabant In dit katern volgt een overzicht van diverse arbeidsmarktfactoren in de sector zorg en welzijn in de regio Zuidoost-Brabant.

Nadere informatie

OVERGANGSNORMEN. LEERWERKHUIS (bovenbouw vmbo)

OVERGANGSNORMEN. LEERWERKHUIS (bovenbouw vmbo) OVERGANGSNORMEN LEERWERKHUIS (bovenbouw vmbo) Overgangsnormen van VMBO 3 naar VMBO 4 BBL en KBL 1. De vakken per afdeling: Handel en Verkoop Verzorging Uiterlijke Verzorging Sport Dienstverlening en Veiligheid

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2016 2017 27 923 Werken in het onderwijs Nr. 232 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Profielkeuzevoorlichting 3 Havo 3 december 2015

Profielkeuzevoorlichting 3 Havo 3 december 2015 Profielkeuzevoorlichting 3 Havo 3 december 2015 Het profiel I II Het gemeenschappelijk deel Profielvakken III Keuzevakken in het vrije deel De inrichting van de profielen 1 Het gemeenschappelijk deel Nederlands

Nadere informatie

- eindrapport - drs. C.T.A. van Bergen drs. F.E.M. Berndsen drs. A. Vermeij drs. C.A. Crommelin

- eindrapport - drs. C.T.A. van Bergen drs. F.E.M. Berndsen drs. A. Vermeij drs. C.A. Crommelin ARBEIDSMARKTBAROMETER BVE-SECTOR 2002/2003 Vacatures in het 3e kwartaal van 2002 - eindrapport - drs. C.T.A. van Bergen drs. F.E.M. Berndsen drs. A. Vermeij drs. C.A. Crommelin Amsterdam, maart 2003 Regioplan

Nadere informatie

Wie werken er in het christelijk en reformatorisch onderwijs?

Wie werken er in het christelijk en reformatorisch onderwijs? Artikel pag. 5-8 Wie werken er in het christelijk en reformatorisch onderwijs? Opzet en verantwoording van het onderzoek In de afgelopen maanden heeft een projectgroep vanuit de redactie van DRS Magazine

Nadere informatie

EMMACOLLEGE onderbouw CURSUS 2014-2015

EMMACOLLEGE onderbouw CURSUS 2014-2015 EMMACOLLEGE onderbouw CURSUS 2014-2015 PROEFWERKROOSTER periode 3 29-6-2015 versie 2 DINSDAG 7 JULI lok. docent WOENSDAG 8 JULI lok. docent DONDERDAG 9 JULI lok. docent 1A1 1e les mens en techniek 7 1e

Nadere informatie

ARBEIDSMARKTBAROMETER VOORTGEZET ONDERWIJS 2004-2005. Vacatures in het 3 e kwartaal van 2004. - eindrapport -

ARBEIDSMARKTBAROMETER VOORTGEZET ONDERWIJS 2004-2005. Vacatures in het 3 e kwartaal van 2004. - eindrapport - ARBEIDSMARKTBAROMETER VOORTGEZET ONDERWIJS 2004-2005 Vacatures in het 3 e kwartaal van 2004 - eindrapport - drs. C.T.A. van Bergen drs. F.M.E. Berndsen drs. M. Diepeveen drs. J.A.E. Rigter Amsterdam, februari

Nadere informatie

Pieter Jonkers Studentnummer: 695247 22 06 2011

Pieter Jonkers Studentnummer: 695247 22 06 2011 MONTESSORI LYCEUM AMSTERDAM Smartboard De mening van de Leerlingen Pieter Jonkers Studentnummer: 695247 22 06 2011 Inhoud 1. Inleiding... 3 Aanleiding... 3 Doel van het onderzoek... 3 2. Onderzoeksvraag...

Nadere informatie

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 Sectorrapport Scheepsbouw Ruud van der Aa Jenny Verheijen 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Belangrijkste uitkomsten 4 1. Samenstelling werkgelegenheid 5 2. Verwachte

Nadere informatie

Accountancy Je wordt gekoppeld aan een student en volgt een aantal colleges. Daarnaast maak je kennis met Windesheim door een rondleiding en lunch.

Accountancy Je wordt gekoppeld aan een student en volgt een aantal colleges. Daarnaast maak je kennis met Windesheim door een rondleiding en lunch. Accountancy Bedrijfseconomie Bedrijfskunde MER Bouwkunde Samen met andere kandidaten (max. 7) loop je een dag mee met de reguliere lessen. Je wordt opgehaald en gedurende de dag begeleid door 1 of 2 studenten

Nadere informatie

ARBEIDSMARKTBAROMETER VOORTGEZET ONDERWIJS 2002/2003. Vacatures in het 3 e kwartaal van 2002. - eindrapport -

ARBEIDSMARKTBAROMETER VOORTGEZET ONDERWIJS 2002/2003. Vacatures in het 3 e kwartaal van 2002. - eindrapport - ARBEIDSMARKTBAROMETER VOORTGEZET ONDERWIJS 2002/2003 Vacatures in het 3 e kwartaal van 2002 - eindrapport - drs. F.E.M. Berndsen drs. J.A.E. Rigter drs. C.T.A. van Bergen Amsterdam, maart 2003 Regioplan

Nadere informatie

4-12-2015. Bedoeling infoavond. Welkom INFORMATIEAVOND 3 HAVO de Tweede Fase. Historische achtergronden. Tweede fase. Veranderingen door invoering

4-12-2015. Bedoeling infoavond. Welkom INFORMATIEAVOND 3 HAVO de Tweede Fase. Historische achtergronden. Tweede fase. Veranderingen door invoering Bedoeling infoavond Na afloop heeft u een beter beeld van: Welkom INFORMATIEAVOND 3 HAVO de Tweede Fase de Tweede Fase als onderwijssysteem het keuzeproces van uw zoon/dochter Tweede fase Voortgezet Onderwijs

Nadere informatie

Welkom. Informatieavond van havo naar mavo XL

Welkom. Informatieavond van havo naar mavo XL Welkom Informatieavond van havo naar mavo XL Loopbaan Oriëntatie Begeleiding Leerjaar 2 Qompas PSO: Praktische Sector Oriëntatie Snuffelstage LOB Leerjaar 3 Loopbaan Oriëntatie Begeleiding Onderwijsbeurs

Nadere informatie

Sectorale arbeidsmarktinformatie

Sectorale arbeidsmarktinformatie Sectorale arbeidsmarktinformatie Overschotten en tekorten Kansen en mogelijkheden Deel B: Sectorbeschrijvingen 18. Openbaar bestuur Den Haag 20 december 2011 Inhoudsopgave Openbaar bestuur...3 1. Sectorfiche...3

Nadere informatie

1 Handhaving in Westerpark

1 Handhaving in Westerpark 1 Handhaving in Westerpark Het vierde onderzoek onder het panel van stadsdeel Westerpark gaat over handhaving. Het stadsdeel wil weten of de bewoners van Westerpark tevreden zijn over bepaalde vormen van

Nadere informatie

Overzicht instellingen en opleidingen in experiment leeruitkomsten

Overzicht instellingen en opleidingen in experiment leeruitkomsten Overzicht instellingen en opleidingen in experiment leeruitkomsten I. Instellingen en opleidingen die toestemming hebben gekregen voor deelname aan het experiment leeruitkomsten, n.a.v. per 1 mei 2016

Nadere informatie

5 Nederlands Frans Wiskunde ICT-vaardigheden

5 Nederlands Frans Wiskunde ICT-vaardigheden Lessentabellen eerste graad EERSTE LEERJAAR A In het eerste jaar zijn er 7 lestijden gemeenschappelijk, d.w.z. dat die 7 lestijden voor iedereen gelijk zijn. De overige 5 lestijden moeten gekozen worden.

Nadere informatie

FACTSHEET Verwante en niet-verwante doorstroom in de beroepskolom

FACTSHEET Verwante en niet-verwante doorstroom in de beroepskolom FACTSHEET Verwante en niet-verwante doorstroom in de beroepskolom In het Nederlands onderwijsbestel moeten kinderen op jonge leeftijd belangrijke keuzes maken die de rest van hun loopbaan beïnvloedt. De

Nadere informatie

3 juli 2012 Ontwikkelingen op de onderwijsarbeidsmarkt en resultaten tussenmeting versterking functiemix

3 juli 2012 Ontwikkelingen op de onderwijsarbeidsmarkt en resultaten tussenmeting versterking functiemix a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Aantal medewerkers West-Brabant

Aantal medewerkers West-Brabant Regio West-Brabant 1. Werkgelegenheid Zorg en Welzijn West-Brabant In dit katern volgt een overzicht van diverse arbeidsmarktfactoren in de sector zorg en welzijn in de regio West-Brabant. Waar mogelijk

Nadere informatie

Gecombineerd programma Michaël en Markenhage. Marcel van de Steenoven, decaan HAVO Ad Belleter, decaan VWO

Gecombineerd programma Michaël en Markenhage. Marcel van de Steenoven, decaan HAVO Ad Belleter, decaan VWO Gecombineerd programma Michaël en Markenhage Marcel van de Steenoven, decaan HAVO Ad Belleter, decaan VWO Markenhage = Een Daltonschool met MAVO, HAVO en VWO en een cultuurprofiel De opbrengst, dat ben

Nadere informatie

Factsheet maatregel 7: het vergroten van kwaliteit

Factsheet maatregel 7: het vergroten van kwaliteit Factsheet maatregel 7: het vergroten van kwaliteit Verder bouwen aan kwaliteit van het onderwijs door de maatregel vergroten van kwaliteit gaat over het faciliteren van professionaliseringstrajecten door

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po Regio Limburg

De arbeidsmarkt voor leraren po Regio Limburg De arbeidsmarkt voor leraren po 2017-2022 Regio Limburg datum 5 april 2017 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein CentERdata, Tilburg, 2017 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag

Nadere informatie

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico.

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico. STUDIERICHTINGEN TWEEDE GRAAD 2011-2012 WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46 info@shn.be www.shn.be www.wico.be STUDEREN IN DE TWEEDE GRAAD

Nadere informatie

Toetsweek: 4 HAVO/5 VWO. Tentamenweek: 3 MAVO/5 HAVO/6VWO. Kijk- en Luistertoetsen Frans, Duits, Engels 4M/5H/6V. Schooljaar 2016/2017 versie 1

Toetsweek: 4 HAVO/5 VWO. Tentamenweek: 3 MAVO/5 HAVO/6VWO. Kijk- en Luistertoetsen Frans, Duits, Engels 4M/5H/6V. Schooljaar 2016/2017 versie 1 Toetsweek: / Tentamenweek: 3 MAVO//6VWO Kijk- en Luistertoetsen Frans, Duits, Engels 4M/5H/6V Schooljaar 2016/2017 versie 1 3 MAVO: 16 januari t/m 20 januari. 4 MAVO: 25 januari t/m 27 januari. Alleen

Nadere informatie