ieder zijn vak VWO Schooljaar het Vlietland College LEIDEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ieder zijn vak VWO Schooljaar 2014-2015 het Vlietland College LEIDEN"

Transcriptie

1 ieder zijn vak VWO Schooljaar het Vlietland College LEIDEN

2 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Nederlands 4 Engels 5 Frans 7 Duits 7 Cultureel kunstzinnige vorming 8 Lichamelijke opvoeding 9 Godsdienst/levensbeschouwing 11 Maatschappijleer 12 Oriëntatie op vervolgonderwijs (OVO) 14 Kunst drama 14 Kunst beeldende vormgeving 17 Geschiedenis 19 Aardrijkskunde 21 Wiskunde 22 Natuurkunde 25 Scheikunde 28 Biologie 29 Economie 31 Management en Organisatie 32 Informatica 33 2

3 Voorwoord Met de 2e fase wordt de bovenbouw HAVO/VWO bedoeld. Men spreekt over profielen, studiehuis, studiebelastingsuren, vrije ruimte, contacturen en het programma van toetsing en afsluiting. Nieuw zijn ook een aantal vakken als management en organisatie, culturele en kunstzinnige vorming, oriëntatie op vervolgonderwijs, informatica en de liefhebbers van wiskunde kunnen hun hart ophalen: wiskunde C + A + B + D. In deze uitgave van Ieder zijn vak hebben de vakdocenten geprobeerd zo duidelijk mogelijk te omschrijven wat je in de verschillende vakken tegenkomt en wat er van je verwacht wordt. Heb je na het lezen nog vragen komt dat gerust langs bij je decaan. J.T. van Berkel decaan VWO kamer 111 3

4 NEDERLANDS Inleiding Het vak Nederlands is opgenomen in het gemeenschappelijk deel van alle profielen. Het vak heeft een belasting van 480 sbu in de VWO-afdeling. Het vak is belangrijk omdat vele van de vaardigheden, aangeleerd bij Nederlands, toegepast kunnen en moeten worden bij de andere vakken. Lees-, spreek- en schrijfvaardigheid zijn de pijlers van het vak. De argumentatieve vaardigheden vormen een onderdeel van bovengenoemde vaardigheden. Daarnaast is letterkunde een belangrijk onderdeel: het lezen en beoordelen van literatuur en het analyseren van poëzie. Literatuurgeschiedenis maakt ook deel uit van het vakonderdeel letterkunde. Methoden Voor taalvaardigheid (spreken, lezen en schrijven) wordt de methode Nieuw Nederlands van uitgeverij Noordhoff gebruikt. Voor literatuur gebruiken we de Syllabus letterkunde. Inhoud Het vak kent vijf domeinen: A leesvaardigheid het analyseren, interpreteren, beoordelen en samenvatten van een zakelijke tekst; B spreekvaardigheid het houden en beoordelen van een discussie, debat of voordracht; C schrijfvaardigheid het verzamelen, verwerken en verstrekken van informatie; D argumentatieve vaardigheden onderdeel van bovenstaande drie vaardigheden, vooral bij analyse, beoordeling en opbouwen van een betoog E literatuur kennis van literaire begrippen en toepassing daarvan plus overzicht van de literatuurgeschiedenis Toetsing A leesvaardigheid in het centraal examen; de toets bestaat uit een tekst met vragen en een samenvattingsopdracht; B spreekvaardigheid in het schoolexamen; de toets bestaat uit: een beschouwende voordracht en deelname aan een discussie of debat; C schrijfvaardigheid in het schoolexamen; de toets bestaat uit een gedocumenteerde schrijfopdracht. D argumentatieve vaardigheden in het schoolexamen; de toets bestaat uit een tekst met vragen en een onderdeel samenvatten. In het centraal examen als onderdeel van leesvaardigheid E literatuur In het schoolexamen; de toets bestaat uit een mondeling en schriftelijk deel. Er moeten minimaal 15 titels- waarvan minstens 2 van vóór gelezen worden. Daarnaast moet de boekenlijst aan een aantal andere eisen voldoen. De kennis over de gelezen boeken wordt getoetst in het mondeling. De onderdelen poëzie-analyse en literatuurgeschiedenis worden schriftelijk getoetst. Naast deze toetsen wordt er in de voorexamenklassen een aantal voortgangstoetsen gegeven, waarvan de cijfers meetellen voor het (overgangs)rapport. Ook cijfers voor schrijfopdrachten, spreekvaardigheidstoetsen en letterkundige opdrachten kunnen meetellen voor het (overgangs)rapport. Contacturen Leerjaar Contacturen per week

5 Aan de hand van werkwijzers en aanwijzingen in de methoden zal de leerling de stof moeten verwerken. Per leerjaar zullen voor het onderdeel literatuur minstens 5 boeken gelezen moeten worden. Daarover moet een verwerkingsopdracht gemaakt worden. Aan het einde van jaar 4 en 5 wordt de kennis over de boeken getoetst in een examentoets. Wat wordt van de leerling verwacht? Van de leerling wordt verwacht, dat hij zijn algemene ontwikkeling op peil probeert te brengen of te houden. Het lezen van de krant, het volgen van een discussie met een maatschappelijk actueel onderwerp, dit alles moet voor hem geen probleem opleveren. Daarnaast moet hij een eigen smaak voor literatuur ontwikkelen. Voor veel onderdelen van zijn studie is hij zelf verantwoordelijk. De leerling moet dus kunnen plannen en zijn werkzaamheden kunnen overzien. Relatie met de onderbouw In de onderbouw heeft de leerling ervaring opgedaan in de verschillende vaardigheden. Zo is de leerling met een deel van de literaire begrippen (bijvoorbeeld fictie en non-fictie) al bekend. Ook een aantal begrippen uit het onderdeel leesvaardigheid (zakelijke teksten) wordt in de onderbouw behandeld en getoetst. Daarnaast zijn veel begrippen uit de stilistiek aangeleerd. Aan spelling en grammatica wordt in de bovenbouw minder lestijd besteed. Er wordt van je verwacht dat je gebruik maakt van de computer bij een aantal onderdelen. Je kunt dat doen door dingen op te zoeken op het internet of door een brief te mailen. Je moet ook uitzoeken welke rol Engels speelt bij verdere studie en beroepen waaruit je kunt kiezen. Dit onderdeel heet Oriëntatie op Studie en Beroep. Wat heb je aan het vak Engels Engels is erg belangrijk in het dagelijks leven in Nederland. Dit wordt duidelijk als je stilstaat bij de rol van de Engelse taal in het onderwijs, in het bedrijfsleven en in de vele (familie)banden met mensen in landen als Australië, Amerika en Canada. Buiten de landen waar Engels gesproken wordt, worden nergens zoveel Engelstalige boeken verkocht als in Nederland. Voor veel Nederlanders is het Engels bijna een tweede taal. Na hun middelbare schoolopleiding gaan veel leerlingen naar vervolgopleidingen waar zij de opgedane kennis en vaardigheden voor het vak Engels opnieuw in praktijk zullen moeten brengen. Veel opleidingen gebruiken Engels als voertaal tijdens de colleges en ook de meeste studieboeken zijn in het Engels! Ook voor een groot aantal beroepen is een degelijke vaardigheid in het lezen, schrijven en spreken van het Engels een vereiste. Er wordt verwacht dat je aan het begin van de 2 e fase beschikt over een ruime woordenschat, een behoorlijke beheersing van de grammatica en voldoende spreek-, lees-, luister- en schrijfvaardigheid. Leerjaar Contacturen per week ENGELS De leerstof De leerstof bestaat uit een aantal onderdelen die je bij het schoolexamen allemaal op een rijtje ziet. Je gebruikt voor Engels in 4, 5 en 6 VWO, bijvoorbeeld de methode Of Course. Voor schrijfvaardigheid gebruik je de methode Rules and Words for Writing van uitgeverij Thieme Meulenhoff. 5

6 Voor literatuur gebruik je de methode Eldorado van Uitgeverij Meulenhoff Educatief. Daarnaast wordt er ieder jaar één literair werk klassikaal gelezen. De leerstof De leerstof bestaat uit een aantal onderdelen die je bij het schoolexamen allemaal op een rijtje ziet. Er wordt van je verwacht dat je gebruik maakt van de computer bij een aantal onderdelen. Je kunt dat doen door dingen op te zoeken op het Internet, door brieven te en of door b.v. boekverslagen te schrijven met behulp van een tekstverwerker. Je moet ook uitzoeken welke rol Engels zal spelen bij verdere studie en beroepen waaruit je kunt kiezen. Dit onderdeel heet Oriëntatie op Studie en Beroep. Het schoolexamen Het schoolexamen heeft de vorm van een examendossier. Je werkt gedurende de hele bovenbouwperiode aan de samenstelling van dit dossier. Het schoolexamen omvat de volgende onderdelen: Toetsen - Luister/kijkvaardigheid - Gespreksvaardigheid - Schrijfvaardigheid - Literatuur Elk van deze onderdelen telt voor 25% mee in het schoolexamen. Voortgangstoetsen Tijdens het gehele schooljaar worden in 4 en 5 VWO voortgangstoetsen (vt s) afgenomen op het gebied van de bovengenoemde vaardigheden. Profielwerkstuk Als Engels bij het profielwerkstuk betrokken is omvat het profielwerkstuk een zelfstandige werkopdracht. Je opdracht moet dan een taalkundig of literair of een cultuur-historisch onderwerp betreffen. Voorbereiding Je kunt alleen aan de afsluitende toetsen deelnemen als je voor elk van de hierboven genoemde vaardigheden aanwijsbaar ruim geoefend hebt. Je moet daarvoor o.a. het volgende doen: - Leesvaardigheid: *extensief lezen, samenvatten, ICT activiteiten - Kijk/luistervaardigheid: *extensief luisteren ('kilometers maken') *note-taking - Gespreksvaardigheid: *discussies *betoog (spreken) *presentaties - Schrijfvaardigheid: *correspondentie * *verslaglegging - Literatuur: *leesdossier aanleggen (ten minste 6 romans/toneelstukken). E-pack *zelfstandig oefenen van de vier vaardigheden (luisteren, schrijven, lezen, spreken). "op eigen kosten (vrijwillig) aan te schaffen" voor zelfstudie. Het onderdeel literatuur wordt schriftelijk getoetst. In de eindtoets betreft dit de onderdelen 'literaire begrippen', schrijvers, 'literatuurgeschiedenis' en een klassikaal gelezen literair werk. Het Centraal Schriftelijk Examen Het Centraal Schriftelijk Examen bestaat uit een leesvaardigheidtoets. Het eindcijfer voor Engels is het gemiddelde van het cijfer voor het schoolexamen en het centraal schriftelijk examen. Tijdens de contacturen krijg je instructie over het werk dat je moet doen en de manier waarop je dit werk moet 6

7 aanpakken. Ook worden er dingen gezamenlijk besproken en kun je vragen stellen over je werk. Je zult daarna de leerstof zelfstandig moeten verwerken en oefenen. Van jou wordt verwacht dat je tijdens de contacturen aanwezig bent, aantekeningen maakt, enz. Daarnaast wordt er van je verwacht dat je de leerstof, zoals die in bijvoorbeeld werkwijzers is vastgelegd, naar behoren uitvoert en dat je je houdt aan data van mondelinge (proef)examens en inleverdata van brieven en opdrachten enz. In de basisvorming (de term geeft het al aan) heb je de basis gelegd voor het vak Engels in de bovenbouw. Je hebt voldoende vaardigheden aangeleerd, voldoende grammatica bestudeerd en een voldoende woordenschat opgebouwd om in 4, 5 en 6 VWO met succes het vak Engels te kunnen volgen. Over de behandelde stof krijg je voortgangstoetsen over een bepaald thema en schriftelijke overhoringen die een kleiner deel van de stof toetsen. Ook wordt regelmatig je voortgang in tekstbegrip en luistervaardigheid getoetst. Voor alle toetsen krijg je cijfers. Het eindexamen bestaat uit een schoolexamen en een centraal examen. Het schoolexamen heeft een aantal toetsen in de 6 e klas : literatuur, briefschrijven, kijk- en luistertoets spreken. Het centraal examen bestaat uit tekstbegrip en bepaalt 50% van het uiteindelijke cijfer. FRANS In de bovenbouw VWO heb je steeds drie lesuren Frans per week, waarin je oefent met grammatica, vocabulaire, leesvaardigheid, spreekvaardigheid, luister-vaardigheid en tekstbegrip. We werken met de methode Grandes Lignes. Deze bestaat vier katernen en een naslagwerk waarin je o.a. een overzicht van de belangrijkste grammatica regels vindt. Er is een site bij de methode waarop je aanvullende oefeningen en handige links kunt vinden. Naast de opdrachten uit het boek, werken we met examenteksten, krijg je kijk- en luisteropdrachten, briefopdrachten en lees je een aantal boeken. In de zesde klas behandelen we de belangrijkste stromingen uit de Franse literatuurgeschiedenis. DUITS Aus, bei, mit, nach, seit, von, zu... Dit was jarenlang de kennis van het Duits van generaties van mensen, die rijtjes moesten opdreunen en voor wie de grammatica het belangrijkste onderdeel van de taal was. Gelukkig is er sinds de Tweede Fase veel veranderd. Alle leerlingen in 4-VWO hebben Frans en/of Duits in het gemeenschappelijk deel van hun profiel. Bij die keuze zien veel leerlingen het voordeel van Duits. Deze taal staat namelijk zo dicht bij de onze, dat je al heel snel goed uit de voeten kunt met het Duits in alle opzichten. Dat Duits als vreemde taal naast Engels op de arbeidsmarkt belangrijk is en bovendien aan populariteit toeneemt kun je regelmatig in de Nederlandse kranten lezen. Bovendien is Duitsland nog altijd onze belangrijkste handelspartner en willen 7

8 veel bedrijven medewerkers die goed Duits kunnen spreken en schrijven. In klas vier oefenen we verder met de vaardigheden, die ook in de onderbouw al aan de orde kwamen, namelijk lezen, schrijven, luisteren en spreken. We werken met dezelfde methode als in de onderbouw Na klar! van Malmberg, den Bosch. Je weet, dat deze methode het vak echt zo leuk mogelijk voor je maakt. Als je moeite hebt met bepaalde onderdelen, kun je zelfstandig met e- pack trainen tot je het gewenste niveau bereikt hebt. Uiteraard spreken we in de les Duits. Er geldt in de bovenbouw nog meer dan in de onderbouw dat de doeltaal écht de voertaal is. Om de luistervaardigheid te trainen kijken we veel films en documentaires, waar we daarna ook in het Duits over praten. Nadat in 4-VWO de basis van het vak staat als een huis, verdiepen we ons in 5- VWO in nieuwe onderdelen van het vak, zoals de literatuur en de literatuurgeschiedenis. Hierbij leren we de grote schrijvers uit het Duitse taalgebied kennen en zien we welke literaire stromingen er door de eeuwen heen geweest zijn en hoe die het maatschappelijk leven beïnvloed hebben. We lezen voor het examen klassikaal elk jaar twee boeken, een aantal losse verhalen en enkele gedichten. Hierbij wordt het begrippenapparaat gehanteerd zoals dit bij Nederlands is aangeleerd. Door het lezen van verschillende literaire teksten wordt de leessmaak ontwikkeld en deze boeken helpen je ook weer je tekstbegrip te vergroten. Het centraal examen in klas 6 bestaat namelijk uit tekstbegrip, dat 50% van je eindcijfer is. Alle leerlingen, die normaal tot goed voor Duits werken, kunnen voor dit vak een goede voldoende halen en zullen aan het eind van hun schoolloopbaan zeker kunnen zeggen: Deutsch macht Spaß, na klar! Culturele en kunstzinnige vorming (CKV) Inleiding Dit is een verplicht vak; het zit dus in het algemene deel. De bedoeling van het vak is je een weg te wijzen op het culturele pad, je te laten kennismaken met de verschillende kunstdisciplines (drama, dans, wereldliteratuur, beeldende vorming, architectuur, film en muziek). Het is vooral een ervaringsvak; we beginnen met je culturele uitgangspositie en proberen je een stapje verder te brengen. Studielast Dit vak telt 160 sbu s; er zijn 2 contacturen in 4-VWO en 1 uur in 5-VWO (blokuur gedurende ½ jaar) Methode Palet en modules over de verschillende disciplines. Inhoud Er zijn de volgende onderdelen: 1. Deelnemen aan 8 culturele activiteiten (5 in 4-VWO en 3 in 5-VWO), in principe buiten school. Bijvoorbeeld een bezoek aan een tentoonstelling, een (culturele) film, een concert, een dansvoorstelling, een toneelstuk, het maken van een architectuurwandeling en het lezen van wereldliteratuur (verplicht in 5-VWO). Deze activiteiten moeten enige kwaliteit hebben; daarom overleg je hierover met je kunstmentor. 2. Aan de hand van de methode Palet leer je kunst bekijken en relaties aan te geven tussen de verschillende kunstdisciplines, bijvoorbeeld bij Romeo en Julia zijn literatuur, dans, film en muziek te betrekken. Hierbij leer je bepaalde, voor die kunstuiting, gangbare begrippen gebruiken. Je leert, hoe bepaalde culturen elkaar beïnvloeden. Je kunt vorm, inhoud, 8

9 functie, historische achtergronden aangeven bij verschillende kunstuitingen. 3. Je maakt theoretische opdrachten, waarbij je leert werken met de verschillende begrippen. Je maakt ook praktische opdrachten, alleen of met een ander, bijvoorbeeld een fotoreportage, een schrijfopdracht, het componeren en/of uitvoeren van een muziekstukje, het dramatiseren van een scène uit een boek en het samenstellen en/of uitvoeren van een dans. De praktische opdrachten kunnen meer kunstdisciplines bevatten. 4. Je begint je CKV-carrière met het beschrijven van het beginniveau op het culturele vlak in de zogenaamde kunstautobiografie en aan het eind schrijf je een balansverslag waarin we kunnen lezen wat CKV je gebracht heeft en of het je een stapje verder heeft doen zetten. 5. Verslagen en resultaten van 1,2,3 en 4 komen in het zogenaamde kunstdossier, waarover je voortgangsgesprekken en tenslotte een afsluitend gesprek voert met je kunstmentor, waarbij je jouw keuzes kunt motiveren, de specifieke begrippen kunt hanteren, de historische achtergronden kent, etc. Dit gesprek gaat mede naar aanleiding van je balansverslag en een door jou samengestelde top 3 per discipline. Dit alles moet naar behoren zijn uitgevoerd en geldt als schoolexamen met als beoordeling voldoende of goed. Contacturen Tijdens de contacturen zullen algemene inleidingen gegeven worden en wordt zelfstandig gewerkt aan de modules, de verslagen, de praktische opdrachten, etc. Ook zal het mogelijk zijn een museum, een galerie te bezoeken o.i.d. In deze uren vinden ook de gesprekken plaats met je docent waarbij hij je adviseert en je vorderingen bespreekt. Wat wordt van de leerling verwacht Van jou wordt verwacht dat je openstaat voor de verschillende kunstuitingen en dat je zelf individueel of in een klein groepje initiatieven ontplooit om een toneelvoorstelling, een tentoonstelling, etc. te bezoeken. Vanzelfsprekend helpen de docenten je op weg, maar eigen initiatief met argumenten onderbouwd en reflectie daarop zijn belangrijk. Relatie met de basisvorming Het begrippenapparaat, de manier hoe een schilderij te bekijken, hoe een muziekstuk te beluisteren, dat alles is voor een deel al aangeleerd in de onderbouw en zal bij CKV verder uitgebouwd worden. LICHAMELIJKE OPVOEDING Inleiding In de 2 e fase zit het vak lichamelijke opvoeding (LO ) in het gemeenschappelijke deel van alle vier de profielen. LO is een verplicht vak voor alle leerlingen en is onderdeel van het schoolexamen. Doelstelling In de basisvorming ging het erom jullie kennis te laten maken met veel verschillende manieren van bewegen. Het ervaren en kennismaken met allerlei sportactiviteiten was in de basisvorming het belangrijkste. Bij LO in de bovenbouw wordt deze leerlijn voortgezet en verder uitgebouwd met nieuwe en andere sportactiviteiten. 9

10 Vaardigheden en kennis De vaardigheden hebben zowel betrekking op het bewegen, als op de omgang en het kunnen uitvoeren van andere taken, zoals trainer, organisator, scheidsrechter en coach. In de onderbouw hebben we daar een begin mee gemaakt. Allemaal nog heel eenvoudig en kleinschalig. Ook is er al wat aandacht besteed aan theorie, denk maar aan het FAIR PLAY stencil. In de bovenbouw wordt deze lijn voortgezet, alleen wordt er van je verwacht dat je op een hoger niveau kunt presteren en aan de verplichte eindtermen kunt voldoen. Deze hebben betrekking op het bewegen (centrale deel), de omgangsvaardigheden en de regeltaken (scheidsrechter,etc.). Studielast (gemeenschappelijk deel) Leerjaar Uren per week Methode Bij LO 1 gebruiken we met behulp van de E.L.O. de volgende vier leerling katernen: Zelf beter leren spelen - volleybal en basketbal; - spelen en spel analyseren; - trainingsvormen kiezen, uitwerken en zelf geven Bewegen en samenleving - sportoriëntatie en keuze; - sportkeuze test (welke sport past bij mij); - achtergrondinformatie over keuzes bij sportactiviteiten. - werkstukken Mijn sportadvies en Mijn favoriete sport. Reader Bewegen en Gezondheid Reader Ik regel het zelf wel - onderlinge instructie; - leren scheidsrechteren; - organiseren van een toernooi. Inhoud a. Overzicht van de lesstof De verplichte eindtermen zijn verdeeld over vijf bewegingsonderdelen, domeinen genaamd, te weten: Domein A: algemene doelstellingen Domein B: bewegen verbeteren Hierin zijn spel en de keuzeactiviteiten verplicht. Uit de activiteiten atletiek, bewegen en muziek, turnen en zelfverdediging moet je er twee verplicht kiezen. Domein C: bewegen en regelen. Verplicht onderdeel Domein D: bewegen en gezondheid. Verplicht onderdeel Domein E: bewegen en samenleven. Verplicht onderdeel Keuzemogelijkheden De meeste eindtermen zijn verplicht en daar moet iedereen aan voldoen. Uit sommige onderdelen kun je zelf kiezen. Je moet van de vier onderdelen: atletiek, turnen, bewegen op muziek en zelfverdediging er verplicht twee kiezen. Alle onderdelen die jij voldoende hebt afgesloten worden afgetekend door de docent LO. b. Het schoolexamen Voor LO zal het wat betreft de afsluiting gaan om handelingsdelen. De inhoud van de handelingsdelen bestaat o.a. uit regel opdrachten, bewegingstoetsen + theoretische opdrachten. De normen waaraan je moet voldoen zijn omschreven in z.g. eindtermen. Of je aan de eindtermen voldoet, beoordeelt de examinator, de leraar l.o. Je moet de eindtermen naar behoren afsluiten en je kan als beoordeling: voldoende of goed krijgen. Als je LO niet naar behoren afsluit moet de opdracht opnieuw gedaan worden in de vorm van een herkansing. Bij voldoende kan het examendossier afgesloten worden. Je moet jouw examendossier voldoende hebben afgesloten om het centraal examen af te kunnen sluiten! 10

11 Het examendossier De vorderingen van de leerlingen worden door de docent LO bijgehouden. Contacturen Alle uren zijn verplichte contacturen. Dit komt omdat alleen sporten zonder toezicht van een leraar bij de wet verboden is i.v.m. veiligheid. Toch zullen er momenten van zelfstudie nodig zijn om aan de eindtermen te kunnen voldoen. Denk o.a. maar aan Bewegen en samenleven aan het opstellen van een Eigen Sportadvies en een verslag over Jouw favoriete sport. Dat is iets wat je thuis moet doen en wat valt binnen de studielasturen voor dat onderdeel. Wat wordt er van de leerling verwacht? Misschien klinkt het tegenstrijdig, het gaat om zelfstandig werken maar de docent moet er verplicht bij aanwezig zijn. Het gaat daarbij om actieve participatie. Inzet en werkhouding zijn hier de kernbegrippen. Bewegen kleurt het schoolse leven Bovendien hoor je dagelijks in het nieuws hoe religie de actuele gebeurtenissen beïnvloedt. De bedoeling van deze lessen is dat je kennis opdoet over en begrip krijgt voor mensen met een ander geloof en een andere levenswijze dan jij zelf. Tevens is het de bedoeling dat je leert discussiëren over levensbeschouwelijke onderwerpen en dat je je eigen levensbeschouwing kritisch bekijkt en goed onderbouwt. Studielast Het vak wordt alleen gegeven in het vierde en vijfde leerjaar in het gemeenschappelijk deel van alle vier de profielen. Het omvat 80 sbu s en telt mee in het combinatiecijfer. Dit betekend dat het op je eindlijst staat. (Het combinatiecijfer is het gemiddelde van de vakken: GL, MA, ANW en je Profielwerkstuk waarbij je voor ieder onderdeel minimaal een 4 moet halen). Het vak heeft één contactuur per week, dat betekent dat je een deel van het werk voor dit vak tijdens de lessen op school moet maken en een deel thuis. GL in 4 VWO GODSDIENST/ LEVENSBESCHOUWING Leerjaar Contacturen per week Inleiding Het vak godsdienst/ levensbeschouwing gaat over wat mensen belangrijk vinden in het leven en waarom. De Nederlandse cultuur is in het verleden sterk beïnvloed door het Christendom denk bijvoorbeeld maar aan je vrije dagen. En in mindere mate door het Jodendom en Humanisme. In de laatste jaren speelt de Islam een steeds grotere rol in onze samenleving. Inhoud, methode en toetsing Het bovenbouwboek Perspectief bestaat uit zes levensbeschouwelijke thema s waarvan we de eerste drie zullen behandelen. Daarnaast wordt er informatie gegeven over zes levensbeschouwelijke stromingen (de vijf wereldgodsdiensten en het humanisme). Daarvan zullen in de vierde klas Christendom, Islam en Jodendom behandeld worden. De stof zal als volgt getoetst worden: Je krijgt drie toetsen over de drie godsdiensten die je dit jaar bestudeerd. Daarnaast verdiep jij je samen met een groepje verder in één godsdienst of één van de levensbeschouwelijke thema s die we behandelen en daarover geven jullie gedurende het jaar een presentatie. Ook 11

12 maak je een beeldende opdracht over jouw wereldbeeld. Tenslotte schrijf je aan het eind van het jaar een vervolg op het Egodocument uit de derde klas; een Levensvisiedocument. Dit cijfer - gemiddeld met je deelnamecijfer voor de klassengesprekken en discussies volgend op de presentaties- vormt je zesde cijfer voor het vak. Het gemiddelde van deze zes cijfers vormt je GL cijfer en neem je mee naar 5 VWO GL in 5 VWO Inhoud, methode en toetsing De opzet van het vijfde leerjaar is gelijk aan die van het vierde leerjaar. De drie volgende thema s uit het boek Perspectief worden behandeld en vormen het onderwerp voor een presentatie. Naast het Hindoeïsme, Boeddhisme en Humanisme die eveneens worden behandeld en tevens getoetst zullen worden. Het gemiddelde van de zes behaalde cijfers dit jaar wordt gemiddeld met je cijfer uit 4 VWO en vormt je GL cijfer dat meetelt in het combinatiecijfer. Wat wordt er van je verwacht? Er wordt van je verwacht dat jij je verdiept in verschillende godsdiensten; in wat ze betekenen voor hun aanhangers en welke invloed ze hebben op het maatschappelijk leven. Tevens wordt er van je verwacht dat je bereid bent om levensbeschouwelijke standpunten te onderzoeken, ook al denk je er zelf anders over. Tenslotte wordt er van je verwacht dat je meedenkt en meedoet wanneer er in de klas over deze zaken wordt gediscussieerd. Het spreekt vanzelf dat je andermans mening respecteert en dat anderen jouw mening respecteren. Relatie met de basisvorming In de basisvorming heb je kennis gemaakt met wat een godsdienst of levensbeschouwing voor de aanhangers betekent. Je hebt al iets geleerd over de wereldgodsdiensten, hun kerninhoud, rituelen en feesten. Tevens is er aandacht besteed aan enkele thema's en hoe verschillende levensbeschouwingen daarmee omgaan. Nu, in de tweede fase, is het tijd om je kennis te verdiepen en zelf op zoek te gaan naar wat een levensbeschouwing werkelijk voor jezelf, maar ook voor anderen, betekent en hoe deze van invloed is op de samenleving en hoe dat bepalend kan zijn voor de morele keuzes die jij en anderen maken. Maatschappijleer In de lessen maatschappijleer onderzoek je hoe onze samenleving werkt. Vragen en onderwerpen die belangrijk zijn bij maatschappijleer hebben te maken met jezelf en de omgeving waarin je leeft. Onze samenleving bestaat uit heel veel individuen. Jij bent een eigen persoon met een eigen smaak en voorkeuren. Toch moeten mensen ook samenwerken, anders wordt het een chaos. Grote problemen zijn makkelijker op te lossen als iedereen meewerkt. Er is veel georganiseerd in onze samenleving. Iedere dag rijden de bussen op dezelfde tijdstippen en de winkels liggen vol met boodschappen. Dat is bijzonder, want dat betekent dat wij afspraken met elkaar maken waar iedereen zich aan houdt. Toch is dat gek: waarom stoppen mensen (meestal) voor een rood stoplicht? Waarom is er eigenlijk niet veel méér criminaliteit? En als wij zo goed afspraken kunnen maken, waarom zijn er dan nog oorlogen en armoede? Je gaat leren dat er tal van problemen bestaan die niet opgelost kunnen worden. We moeten leren leven met sommige problemen. Denk aan de files! Niemand 12

13 kan ze oplossen en iedere dag staan mensen uren in de file. Hoe komt het dat sommige problemen niet op te lossen zijn? Dat heeft onder andere te maken met het feit dat mensen verschillende waarden en belangen hebben. Maar over veel zaken zijn we het wèl eens. Sommige dingen vinden we allemaal gek of vinden we niet horen, terwijl er over andere zaken wel veel discussies zijn. Vaak is dat goed, want in een goed debat luistert men naar elkaar en soms verandert men zelfs van standpunt om toch samen te kunnen werken. Het is belangrijk dat je begrijpt hoe onze samenleving in elkaar zit en werkt. Het vak maatschappijleer kan jou hierbij helpen. De gebeurtenissen op het nieuws komen zelden zomaar uit de lucht vallen. Er zijn processen voorafgaand aan die gebeurtenis en deze processen worden door verschillende mensen met verschillende waarden en belangen in gang gezet. Je gaat leren om verbanden met elkaar te leggen zodat actualiteiten inzichtelijker worden. Sommige mensen hebben meer invloed op gebeurtenissen, omdat ze beslissingen nemen. Denk bijvoorbeeld aan politici. Of aan mensen die belangrijke functies hebben. Deze mensen gaan we tijdens de maatschappijleerlessen bespreken. Het is interessant om te kijken waarom deze belangrijke mensen handelen zoals ze handelen. Tegelijkertijd is iedereen belangrijk, want we leven in een democratie waarin de burgers (jij en ik) het laatste woord hebben. Methode Het boek waaruit we de theorie leren zijn voor HAVO en VWO Seneca. Er zijn opdrachten die je alleen of samen doet. De methode biedt voldoende mogelijkheden om zelfstandig met de stof bezig te zijn. Daarnaast krijg je ook aantekeningen van de docent. Daarbij maken we gebruik van sociale wetenschappen zoals recht, economie, sociologie en de recente geschiedenis. Maatschappijleer levert een wezenlijke bijdrage aan de politieke scholing en burgerschapsvorming van leerlingen. Inhoud De onderwerpen worden gekozen uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Rechtsstaat Domein C Parlementaire democratie Domein D Verzorgingsstaat Domein E Pluriforme samenleving. De onderwerpen die we behandelen en de tijdsindeling staan in het PTA. We spelen in op de actualiteiten en er is ruimte om bezig te zijn met onderwerpen waar je eigen belangstelling naar uitgaat. Het schoolexamen bestaat uit een examendossier met de volgende onderdelen: 1. toetsen met gesloten en open vragen 2. actualiteiten 3. praktische opdracht over een maatschappelijk vraagstuk Voor de weging van de onderdelen van het examendossier kan je het PTA raadplegen. Studielast Er zijn 2 lessen per week gedurende het vierde schooljaar. In totaal omvat maatschappijleer een studielast van 120 uur. Buiten de contacturen ben je dus ook nog een aantal uren met maatschappijleer bezig. Het kan zijn dat je met huiswerk of met een praktische opdracht bezig bent, een debat moet voorbereiden of dat je op bezoek gaat naar bijvoorbeeld een rechtbank of een belangenorganisatie. Wat wordt er van de leerling verwacht? Er wordt van je verwacht dat je belangstelling toont voor 13

14 maatschappelijke vraagstukken. Dat kan bijvoorbeeld door regelmatig de actualiteiten te volgen. Ook is het belangrijk dat je zelfstandig leert werken. Uiteraard zullen de docent en de methode je daarbij ondersteunen. Een kritische houding en vragen stellen over de samenleving, een mening vormen en die kunnen onderbouwen met kennis zijn kernvaardigheden voor het vak maatschappijleer. Oriëntatie op vervolgonderwijs (OVO) De leerlingen krijgen informatie via In de 3 e klas heb je je bezig gehouden met leren kiezen, het kiezen van een profiel en het invullen van een klein deel van de vrije ruimte. OVO in de 2 e fase vormt daarop het vervolg. Bij oriëntatie op vervolgonderwijs zet je een volgende stap. Er is in samenwerking met universiteiten en hogescholen een stappenplan ontwikkeld. Elke stap brengt je dichter bij de keuze van een bij jouw interesses en capaciteiten passende vervolgopleiding. Welke stappen je gaat nemen beslis je in overleg met je mentor en de decaan. De stappen die jullie gaan zetten zijn: oriënteren, verkennen, verdiepen en de knoop doorhakken. Bij elke stap horen activiteiten, die je in het verband met OVO kan vastleggen in je portfolio. Bijvoorbeeld: - je zoekt uit, welke opleidingen mogelijk zijn met het door jou gekozen profiel en de invulling van de vrije ruimte; - je verzamelt over die opleidingen informatie; - daaruit maak je een keuze van voor jouw interessante opleidingen bij het HBO en/of WO; - je bezoekt algemene voorlichtingsdagen van Universiteiten en Hogescholen. In 4-VWO ben je hoofdzakelijk bezig met het oriënteren. Nodig dus: informatie, het ontwikkelen van zelfkennis, voortdurend je bezinnen op de toekomst. Via de site vlietlandcollege.dedecaan.net vind je informatiemateriaal. Je kunt ook eenvoudig via het forum vragen stellen en een aan je decaan sturen. KUNST DRAMA VWO Leerjaar Contacturen drama per week Contacturen Kunst Algemeen per week - 2 1,5 Drama is doen alsof terwijl je doet alsof je niet alsof doet Drama is de kunst van het spelen; het spelen van de verbeelde werkelijkheid Kunst drama is een combinatievak van Kunst Algemeen en de kunst variant Drama. Bij Kunst Algemeen bestudeer je de westerse kunst- en cultuurgeschiedenis. Een belangrijk onderdeel van je theoretische kennis om een kunstdiscipline (maakt niet uit welke specifieke discipline) beter te kunnen begrijpen, waarderen en volgen. Op het VLC kan je kiezen uit de kunstdisciplines Beeldende Vormgeving en Drama. 14

15 Kunst Drama is een profielkeuzevak in het profiel Maatschappij en kan zowel in Cultuur & Maatschappij als in Economie & Maatschappij gekozen worden. Wanneer het rooster het toelaat is het vak ook in de Natuurprofielen te kiezen in de vrije ruimte. Het vak sluit je af met een landelijk Centraal Schriftelijk Eindexamen. Wie kiest kunst? Leerlingen die dit vak kiezen hebben belangstelling voor kunst en cultuur en beschikken over gevoel voor vormgeving. Creativiteit en inventiviteit zijn noodzakelijk naast doorzettingsvermogen. Je krijgt voor kunst les van twee verschillende docenten. De docent die kunst algemeen geeft is een andere docent dan de docent die beeldende vormgeving of drama geeft. DRAMA Drama is een echt praktijkvak; doen, ervaren, beleven, (toneel)spelen. Je bent je eigen gereedschap en begrijpt dat een actieve opstelling en gezonde belangstelling, inzet en motivatie de belangrijkste middelen zijn waarmee jij de einddoelen voor drama kunt bereiken. Je ontwikkelt je spelkwaliteiten en vaardigheden door in de lessen te oefenen, te spelen, te reflecteren en te presenteren. Je werkt zowel individueel als in samenwerking met anderen. Praktijk Spelen: je leert je lichaam (mimiek, gebaren, houding) en stem (expressie, timing, intonatie en articulatie) te gebruiken. Je leert spelgegevens van elkaar te onderscheiden en met elkaar te combineren. Spelgegevens zijn; rol (wie), actie/verhaal (wat), ruimte/ plaats (waar), tijd (wanneer) en motief (waarom). Op die manier leer je doelgericht te werken; zodat je weet wie of wat je speelt, maar ook waarom. Vormgeven; Je leert rollen opbouwen, je in te leven in situaties en personen, scènes uit te werken en vorm te geven (vanuit een vaste toneeltekst, improvisaties, een verhaal, een thema, situaties, ervaringen etc.) en materiële vormgevingsmiddelen te gebruiken (rekwisieten, decor, kostuum, grime, licht en geluid). Ook leer je maatschappelijke-, alledaagseen actuele onderwerpen vorm te geven in spel Presenteren; je kunt de vaardigheden die je hebt opgebouwd bij het spelen en vormgeven functioneel toepassen in een optreden voor elkaar en voor publiek. Je weet daarbij de theatrale middelen toe te passen; non-verbale en verbale uitingsvormen, spelgegevens, ensceneringtechnieken en materiële vormgevingsmiddelen. Je leert op te treden samen met anderen en solo. Beschouwen: je leert te reflecteren op het spel van jezelf en van je medeleerlingen. Je leert je werkproces, de keuzes die je maakt en je motivatie voor presentaties toe te lichten. Je leert bovendien hoe je bij een voorstelling van professionele theatermakers aan kunt geven op welke manier theatrale middelen zijn gebruikt en je kunt de onderlinge samenhang tussen deze middelen aangeven op inhoud, vorm en functie. Je bezoekt per schooljaar minstens twee toneelvoorstellingen en maakt een kijkverslag. Theorie De functie en geschiedenis van theater: er wordt aandacht besteed aan de betekenis en de achtergronden van drama en theater. Je krijgt informatie over belangrijke speelstijlen en theatermakers uit de theatergeschiedenis van het Griekse 15

16 theater tot het hedendaagse westerse theater. Je kunt in hoofdlijnen aangeven wat de invloed van deze theatermakers in de theatergeschiedenis is geweest (o.a. Aristoteles, Goldoni, Molière, Shakespeare, Stanislavski, Brecht). Kennis over de theatrale middelen; je leert de verschillende theatrale middelen die in een voorstelling een rol spelen te herkennen en toe te passen. Zoals rolopbouw, tekstbehandeling, stemexpressie, fysiek spel, ruimteregie en materiële vormgevingsmiddelen (grime, kostuum, belichting, geluid, decor, rekwisieten). Je leert de onderlinge samenhang te benoemen van de belangrijkste begrippen en middelen. Toneel en televisie/film; je leert de dramatische aspecten te benoemen van de verschillen tussen acteren voor televisie/film en toneel Als informatiebron gebruiken we een werkboek ( met informatie, opdrachten, begrippen etc.). Het schoolexamen Drama sluit je af met een schoolexamen. Het schoolexamen wordt beschreven in je PTA en bestaat o.a. uit: Praktische Opdrachten zoals het bijhouden van een DramaDossier (lesverslagen, reflectie, analyse-, onderzoeks- en schrijfopdrachten). Het maken van een voorbereidingsplan of een rolbiografie voor een presentatie en natuurlijk de presentaties in de les en toneelpresentaties voor publiek. Examentoetsen om je kennis van begrippen en theorie te toetsen Bezoeken en beschouwen van toneelvoorstellingen (kijkverslagen) Je cijfer wordt opgebouwd in de twee jaren dat je drama hebt (A5/A6). De Praktische Opdrachten (o.a. de presentaties) tellen het zwaarste mee. Je eindcijfer voor het schoolexamen Drama is 50% van je eindcijfer Kunst. De andere 50% wordt ingevuld door het vak Kunst Algemeen. KUNST ALGEMEEN Bij het theoretische deel Kunst Algemeen ga je verbanden ontdekken tussen ontwikkelingen in de maatschappij en ontwikkelingen in de kunst. Je leert ook verbanden te leggen tussen verschillende kunstdisciplines (beeldende kunst, drama, muziek en dans) èn tussen verschillende kunststromingen. Je zal dus een heleboel kunstwerken, kunstenaars en kunststromingen tegenkomen. Kunst Algemeen bestaat uit vaardigheden, invalshoeken voor reflectie en specifieke onderwerpen zoals Hofcultuur in de 16 e en 17 e eeuw, Romantiek & Realisme in de 19 e eeuw en Massacultuur na Invalshoeken voor reflectie Je kan op verschillende manieren naar kunst kijken. Hiervoor gebruiken we bij Kunst Algemeen vijf verschillende invalshoeken. Je kunt bijvoorbeeld onderzoeken hoe westerse en nietwesterse kunst en cultuur elkaar beïnvloeden. Of hoe kunst en wetenschap/techniek op elkaar inwerken. Of welke religieuze en/of levensbeschouwelijke uitgangspunten je in kunst kunt ontdekken. Dit kan je doen met kunst uit bijvoorbeeld de Renaissance maar ook met kunst van nu. Bij kunst Algemeen komen verschillende periodes uit de kunst- en cultuurgeschiedenis aan bod. Twee daarvan staan vast: de cultuur van het moderne in de eerste helft van de twintigste eeuw en de massacultuur vanaf De laatste 100 jaar dus. Er zijn nog vier andere periodes, waarvan je er één gaat behandelen. Je komt veel te weten over de geschiedenis van het theater, van de muziek, van de beeldende kunst en van de dans. Maar ook mode, fotografie, 16

17 architectuur, popmuziek, videoclips etc. worden behandeld. Theoretisch bestudeer je dus de ontwikkeling van de kunst: als je naar kunst kijkt kun je daar meer in zien wanneer je bekend bent met de visies, doelen, tijd, plaats, functie, kunstopvattingen, normen en waarden en de historische ontwikkeling van de kunstenaars en vormgevers. Je verdiept je bij kunst algemeen in de geschiedenis. Het centraal schriftelijk eindexamen Kunst Algemeen sluit je af met een centraal schriftelijk eindexamen. Het cijfer van dit examen bepaalt 50 % van je eindcijfer Kunst. De andere 50% wordt ingevuld door het schoolexamencijfer, dat tot stand komt bij het vak Drama zoals hierboven beschreven. Studielast Je krijgt beide leerjaren 2 uur per week Drama en 2 uur per week Kunst Algemeen. Natuurlijk heb je ook SBU s buiten de lessen om. Denk maar aan de (Praktische) opdrachten die voortvloeien uit de lessen. Voor het VWO gaat het om 280 SBU s (140 uur per jaar) Mogelijke studies en beroepen Kennis brengt je van A naar B, je verbeelding brengt je overal - Albert Einstein Welke richting je ook op gaat er is in de toekomst veel vraag naar creatieve mensen met een groot probleemoplossend vermogen. In dat opzicht is het een pre wanneer je dat talent op de middelbare school ontwikkeld hebt. Drama is communiceren, verbeelden, presenteren. Dat betekent dat je met het volgen van het vak drama bij veel studies en/of beroepen in het voordeel bent; cultureel maatschappelijke vorming, sociaal pedagogisch werker, medewerker cultuureducatie, docent (drama), PABO, Hogeschool voor de Kunsten (theatermaker, docent drama), (amateur)theatergroepen, stylist, vormgever, media- en entertainmentmanagement, HBO communicatie, HBO productie podiumkunsten, HBO Interfaculteit voor kunst en economie, reclamemaker, filmer, editor, etc. Bovendien heb je heel veel aan drama bij een studie/beroep/vak waarbij je veel moet presenteren. Uit een DramaDossier: Bij het oefenen hebben we elkaar verbeterd op het gebruik van emoties en uitspraak en ook hebben we bepaald hoe we gingen zitten en zouden bewegen. Toen we het voor moesten spelen vergaten we een stuk van de tekst. Na de tips en verbeteringen hebben we het nog een keer over gedaan. Degenen die keken vonden onze houding goed, de mimiek was prima en ons stemgebruik helder en verstaanbaar. Het is ook grappig om te horen dat bepaalde bewegingen heel goed waren terwijl je dat niet hebt gepland of voorbereid. Je doet sommige dingen dus gewoon goed uit jezelf en voor andere dingen is het goed om naar elkaar te kijken en commentaar te geven. Het gaat dan vaak echt beter. KUNST BEELDENDE VORMGEVING VWO leerjaar contacturen Kunst BV p.w contacturen Kunst Alg Goede kunstenaars beelden niet alleen het lichaam uit, maar ook de ziel Socrates. 17

18 Kunst - Beeldende Vormgeving bestaat uit twee vakken Kunst Algemeen en Beeldende Vormgeving. Het is een keuzevak in het profiel Cultuur en Maatschappij en kan in het profiel Economie en Maatschappij in de vrije ruimte gekozen worden. Wanneer het rooster het toelaat is het ook in de vrije ruimte te kiezen van de Natuurprofielen. PRAKTIJK Beeldende Vormgeving De hedendaagse beeldende kunst is steeds meer het communiceren van een idee. De middelen die je daarvoor kunt gebruiken zijn film, fotografie, schilderkunst, ruimtelijk werk, mode of zelfs een performance. Er wordt in de les vooral praktisch gewerkt, zowel twee dimensionaal als drie dimensionaal. In de eerste helft van het jaar worden de beeldende middelen uitgediept, met andere woorden op welke manier bereik ik het beoogde effect. Later wordt de beeldende vormentaal verder uitgebreid door te experimenteren met verschillende uitgangspunten. - Werkproces: je leert dat er een goed concept aan de basis van je werk hoort te staan, waarom wil ik iets maken en hoe communiceer ik mijn idee. Door brainstormen, onderzoek, vormstudie, schetsen, collages maken, aan de hand van gestructureerde probleemstellingen leer je doelgericht te werken. - Vormgeven: vormen, kleuren, lijnen ze spreken allemaal hun eigen taal. Het is de kunst de principes goed te combineren. Je leert de werking van deze middelen toepassen en herkennen door op onderzoek uit te gaan aan de hand van opdrachten. Zowel de autonome als toegepaste kunst komen aan bod. - Materiaal onderzoek: elk materiaal heeft z n eigen zeggingskracht. Je maakt kennis met de verschillende materialen en technieken. Je werkt natuurlijk met inkt, ecoline, acryl- en plakkaatverf, potlood en stift. Maar alles is mogelijk ook gips, klei, metaal en hout zijn passende materialen. Voor modeopdrachten is er zelfs een naaimachine en een paspop ter beschikking. - Presenteren en beschouwen: je leert je werk zo te presenteren dat de beschouwer inzicht krijgt in je werkproces. Dus je kunt niet alleen je werk tentoonstellen maar je kunt ook bij de presentatie verhaal doen van je keuzes en motivatie. Dit leer je door na elke opdracht het werk te reflecteren en ook het werk van anderen te bekijken. We sluiten het examenjaar af met een tentoonstelling die een week door belangstellende te bezoeken zal zijn. VAKTHEORIE Kunst Algemeen en Beeldende Vormgeving - De functie van kunst: overal om ons heen vinden we kunst om te worden bekeken, bewonderd, bestudeerd en besproken. We beleven er plezier aan, vinden het prachtig, afschuwelijk of raar, zonder ook maar iets over hun vorige bestaan te weten. Soms is het helemaal niet mooi, simpelweg omdat het niet met dat doel gemaakt is. Daarom kan het nog wel indrukwekkend zijn. In de les leren we waarom kunst wordt gemaakt. - De ontwikkeling van de kunst: als je naar kunst kijkt kun je daar meer in zien wanneer je bekend bent met de visies, doelen, tijd, plaats, functie, kunstopvattingen, normen en waarden en de historische ontwikkeling van de kunstenaars en vormgevers. Je verdiept je bij Kunst Algemeen in de geschiedenis. - Kennis over de beeldende middelen: je leert door zowel zelf te oefenen als aan de hand van een reader de verschillende beeldende middelen te herkennen en toe te passen. - Onderzoek beeldend werk: je doet onderzoek naar het werk van verschillende kunstenaars aan de hand van een thema, stijl of stroming. Je leert 18

19 met behulp van een analyse schema het werk van kunstenaars te bestuderen. Ook bezoek je minimaal één maal per jaar een tentoonstelling waaraan opdrachten verbonden zijn. Mogelijke beroepen Welke richting je ook op gaat er is in de toekomst veel vraag naar creatieve mensen met een groot probleemoplossend vermogen. In dat opzicht is het een pre wanneer je dat talent op de middelbare school ontwikkeld hebt. Een opsomming van de beroepen waarmee je sowieso met Beeldende Vormgeving in je voordeel bent: fotograaf, kunstschilder, modeontwerper, typograaf, binnenhuisarchitect, leerkracht/docent, lichttechnicus, websitedesigner, decorateur, decorontwerper, stylist, dtper, reclamemaker, filmer, editor, meubelontwerper, industrieel ontwerper, kok, organisator, restaurateur, kunsthistoricus, conservator, communicatie medewerker, de wereld van media en entertainment... etc. Het examen KUNST bestaat uit twee delen. Kunst Algemeen sluit je af met een Centraal Examen. Het cijfer dat je hiervoor haalt, is 50%van je cijfer voor het vak Kunst. Kunst Beeldende Vormgeving sluit je af met een School Examen dit cijfer bepaalt de andere 50% van je eindcijfer. Het schoolexamen wordt beschreven in je PTA en bestaat o.a. uit: Praktische Opdrachten, zoals je ideevorming in je dummy, je materiaal onderzoek, het plannen en onderzoeken, je beeldend werk, je presentatie en natuurlijk de eindtentoonstelling voor ouders en belangstellende. Examentoetsen om je kennis van begrippen en theorie te toetsen (ook deze kunnen praktisch zijn). Bezoek aan musea met kijkopdrachten, analyses en onderzoek. Een expositie ter afsluiting van de twee jaar Beeldende vormgeving. Studielast Je krijgt verdeeld over de beide leerjaren 4 uur Beeldende Vormgeving en 3 uur Kunst Algemeen. Natuurlijk heb je meer SBU s. Voor het VWO gaat het om 280 SBU s (140 uur per jaar). Met andere woorden; per week volg je de lesuren, maar daarbuiten besteed je ook tijd en aandacht aan de opdrachten die voortvloeien uit de lessen. GESCHIEDENIS VWO 4 t/m 6 Het vak geschiedenis geeft ons kennis over en inzicht in het verleden zodat je de wereld om je heen beter leert begrijpen. Het ontwikkelt je vermogen om te oordelen. Het zorgt voor algemene ontwikkeling. Daarnaast ontwikkel je ook allerlei vaardigheden waaronder moderne informatieverwerking, logisch redeneren, onderscheiden van hoofd- en bijzaken, werken met bronnen en het schrijven van werkstukken. Als je geschiedenis (in je profiel) hebt dan mag je verwachten dat je een veelzijdige kijk krijgt op de wereld om je heen, dat je een goede voorbereiding krijgt op welke vervolgopleiding dan ook en dat een vergrote algemene ontwikkeling je zal helpen in je latere loopbaan. Het vak geschiedenis en staatsinrichting komen we tegen in de profielen Cultuur en Maatschappij en Economie en Maatschappij. De totale studielast bedraagt 480 SBU. Dat betekent 3 contacturen in de klassen 4, 5 en 6 19

20 Het examenprogramma is verdeeld over de volgende domeinen: Domein A Historisch besef Domein B Oriëntatiekennis Domein C Thema's Domein D Oriëntatie op studie en beroep. Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Bij het schoolexamen komen alle domeinen aan bod. Er zal vanaf de vierde tot en met de zesde klas vooral aandacht besteed worden aan de oriëntatiekennis. De volgende tijdvakken worden behandeld: - tijdvak 1: van jagers en boeren ( voor Christus) - tijdvak 2: tijd van Grieken en Romeinen (3000 v. C.-500 n. C.) - tijdvak 3: tijd van monniken en ridders ( ) - tijdvak 4: tijd van steden en staten ( ) - tijdvak 5: tijd van ontdekkers en hervormers ( ) - tijdvak 6: tijd van regenten en vorsten ( ) - tijdvak 7: tijd van pruiken en revoluties ( ) - tijdvak 8: tijd van burgers en stoommachines ( ) - tijdvak 9: tijd van de wereldoorlogen ( ) - tijdvak 10: tijd van televisie en computer (vanaf 1950) De oriëntatiekennis zal voor een deel worden getoetst in het schoolexamen en uiteindelijk ook op het centraal examen. Op het centraal examen wordt er dieper op een aantal tijdvakken ingegaan. Deze verdiepingsstof kan elk jaar anders zijn. Het schoolexamen bestaat ook uit zes thema s. De zes thema s worden op het schoolexamen getoetst waarvan het thema Geschiedenis van de rechtsstaat en van de parlementaire democratie een verplicht thema is. Met behulp van de lesstof moeten jullie je een aantal vakgerichte vaardigheden en benaderingswijzen eigen maken b.v. het kunnen toepassen van bron en vraagstelling of oorzaken en gevolgen kunnen herkennen. Daarnaast zijn er informatievaardigheden: hoe moet je informatie verzamelen? Hoe moet je de verzamelde informatie overbrengen aan anderen? Hierbij moet je gebruik maken van Informatie en Communicatie Technologie (ICT). Ook komen er onderzoeksvaardigheden aan bod: een historisch onderzoekje kunnen verrichten. Het schoolexamen bestaat uit een examendossier dat gevuld moet worden met de volgende onderdelen: A. Examentoetsen gemaakt in VWO 5 en 6 B. Een praktische opdracht (± 20 SBU). De weging van de verschillende onderdelen is als volgt: Het onderdeel A bepaalt voor 80 procent en het onderdeel B voor 20 procent het cijfer van het schoolexamen. In VWO 4 worden alleen voortgangstoetsen gegeven. Er wordt nog niet aan het examendossier gewerkt. In VWO 5 worden naast examentoetsen ook nog voortgangstoetsen gemaakt. Deze tellen mee voor de overgang, niet voor het schoolexamen. Van jullie wordt voor het vak geschiedenis en staatsinrichting het volgende verwacht: er wordt een groot beroep gedaan op zelfwerkzaamheid en zelfstandigheid. Ook moeten jullie je werkzaamheden goed kunnen plannen. Interesse in het verleden, heden en de wereld om ons heen maakt het omgaan met de stof eenvoudiger. Uiteraard wordt in het programma voortgebouwd op kennis, inzicht en vaardigheden die in de onderbouw verkregen zijn. 20

ieder zijn vak VWO Schooljaar 2015-2016 het Vlietland College LEIDEN

ieder zijn vak VWO Schooljaar 2015-2016 het Vlietland College LEIDEN ieder zijn vak VWO Schooljaar 2015-2016 het Vlietland College LEIDEN Inhoudsopgave Voorwoord 3 Nederlands 4 Engels 5 Frans 7 Duits 7 Cultureel kunstzinnige vorming 8 Lichamelijke opvoeding 9 Godsdienst/levensbeschouwing

Nadere informatie

HAVO. ieder z n vak 2014-2015. het Vlietland College LEIDEN

HAVO. ieder z n vak 2014-2015. het Vlietland College LEIDEN HAVO ieder z n vak 2014-2015 het Vlietland College LEIDEN 3 Ieder zijn vak - HAVO - 2014 2015 INHOUDSOPGAVE Voorwoord 2 Nederlands 3 Engels 4 Culturele kunstzinnige vorming 5 Lichamelijke opvoeding 6 Godsdienst/levensbeschouwing

Nadere informatie

Examenprogramma kunst (algemeen) havo/vwo

Examenprogramma kunst (algemeen) havo/vwo Examenprogramma kunst (algemeen) havo/vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Invalshoeken

Nadere informatie

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2009. Versie november 2010

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2009. Versie november 2010 STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2009 Versie november 2010 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Aardrijkskunde... 2 Biologie... 3 Culturele en Kunstzinnige Vorming... 4 Duitse taal en literatuur... 5 Economie... 6

Nadere informatie

STARTEN MET BESPIEGELING- KUNSTEN IN SAMENHANG

STARTEN MET BESPIEGELING- KUNSTEN IN SAMENHANG STARTEN MET BESPIEGELING- KUNSTEN IN SAMENHANG Schooljaar 2016-2017 Starten met Bespiegeling- Kunsten in samenhang Deze informatie is bedoeld voor docenten die aankomend schooljaar gaan starten met de

Nadere informatie

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING:

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING: beeldende vorming De DOELSTELLING van de -opdrachten & De BEOORDELING: Doelstellingen van de opdrachten. Leren: Thematisch + procesmatig te werken Bestuderen van het thema: met een open houding Verzamelen

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING HAVO

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING HAVO PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING HAVO 4 HAVO 2013-2014 PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 1. Begripsbepalingen. 1.1 Periode van : Het schooljaar is verdeeld in vier nagenoeg gelijke periodes. De

Nadere informatie

Programma van Toetsing klas 2 Cobbenhagenmavo 2012/2013

Programma van Toetsing klas 2 Cobbenhagenmavo 2012/2013 Programma van Toetsing klas Cobbenhagenmavo 0/0 Oktober 0 Beste leerlingen, geachte ouders, Voor jullie ligt het Programma van Toetsing zoals dat voor dit schooljaar is vastgesteld. Je kunt daarin vinden

Nadere informatie

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2011. versie oktober 2011

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2011. versie oktober 2011 STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2011 versie oktober 2011 Inhoudsopgave Aardrijkskunde... 3 Biologie... 4 Culturele en Kunstzinnige Vorming... 5 Duitse taal en literatuur... 6 Economie... 7 Engelse taal en literatuur...

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting VWO 4

Programma van Toetsing en Afsluiting VWO 4 Programma van Toetsing en Afsluiting VWO 4 2015/2016 2 INHOUD VOORWOORD... 3 De Tweede Fase... 3 Het Profiel... 3 Het Examen... 3 Het Schoolexamen... 3 Het Examenreglement... 5 Het Examendossier... 5 HET

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO 4 vwo 2013-2014 PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 1. Begripsbepalingen 1.1 Periode van : Het schooljaar is verdeeld in vier nagenoeg gelijke periodes. De eindexamenklassen

Nadere informatie

TOETSENOVERZICHT HAVO KLAS 5

TOETSENOVERZICHT HAVO KLAS 5 TOETSENOVERZICHT HAVO KLAS 5 05-06 Inhoudsopgave Voorwoord blz. Aardrijkskunde blz. 4 Biologie blz. 5 CKV blz. 6 Duits blz. 7 Economie blz. 8 Engels blz. 9 Frans blz. 0 Geschiedenis blz. Maatschappijleer

Nadere informatie

Voor SE-3 (in de derde SE-periode van het jaar) schrijf je een uiteenzetting aan de hand van documentatie die door de docent is gebundeld.

Voor SE-3 (in de derde SE-periode van het jaar) schrijf je een uiteenzetting aan de hand van documentatie die door de docent is gebundeld. PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING 2015-2018 Vak: Nederlandse taal en literatuur 2 f vwo Inleiding Voor het vak Nederlands ben je bezig met de onderdelen taalvaardigheid, taalkunde en literatuuronderwijs.

Nadere informatie

PTA Basis 2015-2016. Inhoud

PTA Basis 2015-2016. Inhoud PTA Basis 2015-2016 Inhoud Maatschappijleer... 2 Kunstvakken 1... Biologie... 5 Engels... 6 Geschiedenis... 9 Wiskunde... 10 Nederlands... 12 Zorg en Welzijn... 1 Lichamelijke Opvoeding... 16 Maatschappijleer

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting (PTA) 2015-2016 De Nieuwe Veste Hardenberg

Programma van toetsing en afsluiting (PTA) 2015-2016 De Nieuwe Veste Hardenberg Programma van toetsing en afsluiting (PTA) 05-06 De Nieuwe Veste Hardenberg 5 Havo: PTA 05-06, De Nieuwe Veste, Hardenberg Programma s van toetsing en afsluiting per vak Hieronder worden de betekenissen

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VWO 4 VWO 2015-2016 PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING (PTA) Begripsbepalingen 1.1 Periode Het schooljaar is verdeeld in vier nagenoeg gelijke periodes. De eindexamenklassen

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting 2010 Afdeling: 5 Atheneum. duur in minuten 2. voorwaarden voor deelname

Programma van Toetsing en Afsluiting 2010 Afdeling: 5 Atheneum. duur in minuten 2. voorwaarden voor deelname Vak: Aardrijkskunde omein B: Wereld Globalisering S 100 Stof W afgesloten 10 28 omein E: Leefomgeving Wonen in Nederland S 100 Stof W afgesloten 10 29 omein A: Vaardigheden: Rotterdam: Stad aan het water

Nadere informatie

Vak: Aardrijkskunde Studie: HAVO 5 Schooljaar: 2013/2014

Vak: Aardrijkskunde Studie: HAVO 5 Schooljaar: 2013/2014 Vak: Aardrijkskunde Studie: HAVO 5 Schooljaar: 2013/2014 Domein/Stofomschrijving (s, m, p, h, e) Tijdsduur (min.) Tijdstip (weeknr.) herkansing (ja/nee) examendossier (waarde) Vaardigheden s 80 SE-1 44/45

Nadere informatie

Studiewijzer per opleiding

Studiewijzer per opleiding Nederlandse taal en literatuur 201 T 5001 15 Literatuurgeschiedenis. 202 T 5002 20 Spreekvaardigheid: mondelinge voordracht. 203 T 5003 15 Spelling en werkwoordspelling. 204 T 5004 25 Schrijfvaardigheid.

Nadere informatie

Studiewijzer per opleiding

Studiewijzer per opleiding Nederlandse taal en literatuur 201 T 5001 15 Literatuurgeschiedenis. 202 T 6001 20 Spreekvaardigheid: mondelinge voordracht. 203 T 6002 15 Spelling en werkwoordspelling. 204 T 6003 25 Schrijfvaardigheid.

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting VWO 4

Programma van Toetsing en Afsluiting VWO 4 Programma van Toetsing en Afsluiting VWO 4 2014/2015 2 INHOUD VOORWOORD... 3 De Tweede Fase... 3 Het Profiel... 3 Het Examen... 3 Het Schoolexamen... 3 Het Examenreglement... 5 Het Examendossier... 5 HET

Nadere informatie

ALGEMEEN DEEL VAN HET PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING TL HAVO - VWO

ALGEMEEN DEEL VAN HET PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING TL HAVO - VWO ALGEMEEN DEEL VAN HET PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING TL - cursus 2014-2015 1 Algemeen deel van het PTA TL// Op de TL, het en het bestaat het totale onderwijspakket uit de volgende vaste onderdelen:

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting VWO 4

Programma van Toetsing en Afsluiting VWO 4 Programma van Toetsing en Afsluiting VWO 4 2011/2012 2 INHOUD VOORWOORD... 3 De Tweede Fase... 3 Het Profiel... 3 Het Examen... 3 Het Schoolexamen... 3 Het Examenreglement... 5 Het Examendossier... 5 HET

Nadere informatie

Programma van Toetsing klas 2 Cobbenhagenmavo 2015/2016

Programma van Toetsing klas 2 Cobbenhagenmavo 2015/2016 Programma van Toetsing klas Cobbenhagenmavo 5/6 Oktober 5 Beste leerlingen, geachte ouders, Voor jullie ligt het Programma van Toetsing zoals dat voor dit schooljaar is vastgesteld. Je kunt daarin vinden

Nadere informatie

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst)

Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Mens en maatschappij (aardrijkskunde, economie, geschiedenis, godsdienst) Kerndoelen 36. De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties en verschijnselen, daarover een

Nadere informatie

KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3

KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3 KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3 2014-2015 Belangrijke data i.v.m. profielkeuze schooljaar 2014 2015 9 dec. Ouderavond 10 dec. Mentoravond 26-30 jan. Elke derde klas gaat één dag op keuzedag 2 feb

Nadere informatie

Studiewijzer per opleiding

Studiewijzer per opleiding Nederlandse taal en literatuur 201 T 5001 15 Literatuurgeschiedenis. 202 T 5002 20 Spreekvaardigheid: mondelinge voordracht. 203 T 5003 15 Spelling en werkwoordspelling. 204 T 5004 25 Schrijfvaardigheid.

Nadere informatie

HET GOESE LYCEUM, pta, vwo 6, 2014-2015,AARDRIJKSKUNDE. HET GOESE LYCEUM, pta, vwo 6, 2014-2015,BIOLOGIE

HET GOESE LYCEUM, pta, vwo 6, 2014-2015,AARDRIJKSKUNDE. HET GOESE LYCEUM, pta, vwo 6, 2014-2015,BIOLOGIE HET GOESE LYCEUM, pta, vwo 6, 2014-2015,AARDRIJKSKUNDE 671 1 Ste Geb. in de V.S S 100 1 j 1 6.5 672 2 Middellandse- Zeegebied atlas S 100 2 j 2 6.5 landschapszones 673 0 Leefomgeving P.O P/S 1 n 674 3

Nadere informatie

algemene natuurwetenschappen Weging Deeltoets biologie Weging Deeltoets

algemene natuurwetenschappen Weging Deeltoets biologie Weging Deeltoets aardrijkskunde Vak Toetscode Toetsomschrijving Rap ED ak 51t01 pw wonen in Nederland H1 en H2 2 0 51t02 SE Arm en Rijk + Klimaatvraagstukken 2 2 Ja 52t01 pw Zuidoost Azie 2 0 52t02 SE Wonen in Nederland

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING het versnelde programma

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING het versnelde programma PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING het versnelde programma atheneum 6 Picasso Lyceum Paletsingel 38c 2718 NT ZOETERMEER 079-3471700 Nederlandse taal en literatuur Voor leerlingen van atheneum 6 is Nederlandse

Nadere informatie

SCHOOLEXAMEN VWO SCHOOLJAAR 2015-2016. Programma van Toetsing en Afsluiting 4 VWO. Cohort 2015-2018

SCHOOLEXAMEN VWO SCHOOLJAAR 2015-2016. Programma van Toetsing en Afsluiting 4 VWO. Cohort 2015-2018 SCHOOLEXAMEN VWO SCHOOLJAAR 2015-2016 Programma van Toetsing en Afsluiting 4 VWO Cohort 2015-2018 Programma van Toetsing en Afsluiting Orion Lyceum Breda Examenjaar 2018 Leerjaar: 4 VWO Cohort 2015 NEDERLANDSE

Nadere informatie

Inhoud Toetsvormen Afkorting Naam Weging Studie en toetsperiodes

Inhoud Toetsvormen Afkorting Naam Weging Studie en toetsperiodes 3 VMBO TL Programma van en Afsluiting 2015-2016 Inhoud Aardrijkskunde Biologie Cambridge Engels Duits Economie Engels Frans Geschiedenis Godsdienst Kunstvakken 1 / CKV Kunstvakken 2 beeldende vorming Lichamelijke

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting 2013-2014 4 VWO

Programma van Toetsing en Afsluiting 2013-2014 4 VWO Programma van Toetsing en Afsluiting 2013-2014 4 VWO Toelichting examenreglement In het examenreglement leest u over de rechten en plichten van de leerlingen en de school ten aanzien van het schoolexamen

Nadere informatie

Vak PTA s VMBO TL4 schooljaar 2014/2015

Vak PTA s VMBO TL4 schooljaar 2014/2015 Vak PTA s VMBO TL4 schooljaar 014/015 Aardrijkskunde Biologie Kunstvakken 1 Duits Economie Engels Frans Geschiedenis LO LO Kunstvakken 1 Maatschappijleer Nask1 Nask Nederlands Wiskunde PTA Aardrijkskunde

Nadere informatie

pta havo / versie 2.1 2014-2016

pta havo / versie 2.1 2014-2016 pta havo / versie 2.1 2014-2016 aardrijkskunde 4H 2e SE 50 3 1W3 4H 3e PO 2 2W2 4H 3e SE 50 3 3W3 5H 1e SE 100 4 4W4 5H 2e SE 100 3 5W3 5H 3e PO 2 6W2 5H 3e SE 50 3 7W3 Arm en Rijk Katern - Arm-Rijk Landenvergelijking

Nadere informatie

havo - vwo Maassluis locatie Kastanjedal PTA Nederlands 5 havo cursus 2015-2016

havo - vwo Maassluis locatie Kastanjedal PTA Nederlands 5 havo cursus 2015-2016 PTA Nederlands 5 havo cursus 2015-2016 opleiding havo havo methode Syllabus en stencils uit Nieuw Nederlands (NN) vak Nederlandse taal en letterkunde toetscode leerstofomschrijving soort wijze weging duur

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting. Schooljaar 2015-2016. 4 havo

Programma van toetsing en afsluiting. Schooljaar 2015-2016. 4 havo Schooljaar 201-2016 4 havo Berger Scholengemeenschap Vak: Nederlandse taal en literatuur en Leesvaardigheid toetsweek 1 0 Nieuw Nederlands 4/ havo Cursus leesvaardigheid + syllabus examenbundel 201/2016

Nadere informatie

Stedelijk Dalton Lyceum locatie Overkampweg

Stedelijk Dalton Lyceum locatie Overkampweg SLU Soort afsluiting 1 Toetstijd (min) Herkansbaar? Weging S.E. cijfer leerjaar Afsluitingsweek 2 Resultaat Stedelijk Dalton Lyceum locatie Overkampweg Schooltype: VWO Vak: Geschiedenis cohort: 2011 Programma

Nadere informatie

Programma van Toetsing klas 1 Cobbenhagenmavo 2012/2013

Programma van Toetsing klas 1 Cobbenhagenmavo 2012/2013 Programma van Toetsing klas Cobbenhagenmavo 0/0 Oktober 0 Beste leerlingen, geachte ouders, Voor jullie ligt het Programma van Toetsing zoals dat voor dit schooljaar is vastgesteld. Je kunt daarin vinden

Nadere informatie

Overzicht toetsdossiers

Overzicht toetsdossiers Examendossier Spaanse taal - HAVO 2013-2015 TT I Grammatica: hoofdstuk 1 tot en met 3 Cijfer1-10 Geen 0 20 TT II Grammatica: hoofdstuk 4 tot en met 6 Cijfer1-10 Geen 0 40 TT III Grammatica: hoofdstuk 7

Nadere informatie

SCHOOLEXAMEN VWO SCHOOLJAAR 2015-2016. Programma van Toetsing en Afsluiting 5 VWO. Cohort 2014-2017

SCHOOLEXAMEN VWO SCHOOLJAAR 2015-2016. Programma van Toetsing en Afsluiting 5 VWO. Cohort 2014-2017 SCHOOLEXAMEN VWO SCHOOLJAAR 2015-2016 5 VWO Cohort 2014-2017 NEDERLANDSE TAAL EN LITERATUUR 5 VWO Nederlands 1 S3 90 minuten per leerling Argumentatietoets (Domein A en D) 20 % Voortgangscijfer VC Toetsweek

Nadere informatie

PTA 2008-2009 Vak: AARDRIJKSKUNDE Leerjaar: VMBO-4 MARKENHAGE EXAMENJAAR 2009 Periode Toetsvorm/duur Inhoud Gewicht schoolexamen

PTA 2008-2009 Vak: AARDRIJKSKUNDE Leerjaar: VMBO-4 MARKENHAGE EXAMENJAAR 2009 Periode Toetsvorm/duur Inhoud Gewicht schoolexamen PTA 2008-2009 Vak: AARDRIJKSKUNDE Leerjaar: VMBO-4 MARKENHAGE 1 schriftelijk (S1) 40 minuten schriftelijk (S2) 40 minuten Module 6 Transport en infrastructuur 1 tot en met 7 9 tot en met 11 Toetsweek 1

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting. 4 vwo

Programma van Toetsing en Afsluiting. 4 vwo Programma van Toetsing en Afsluiting 4 vwo 2015 2016 Inhoudsopgave: Maatschappijleer 3 CKV 5 Lichamelijk opvoeding 7 Programma van toetsing en afsluiting voor het vak Maatschappijleer Boek: : Dilemma,

Nadere informatie

Avicenna College. Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2014-2015 401 HAVO 5

Avicenna College. Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2014-2015 401 HAVO 5 Avicenna College Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2014-2015 401 HAVO 5 Profielwerkstuk (PWS) Leerjaar havo 5 en vwo 6 Het profielwerkstuk (PWS) is een verplicht onderdeel van je eindexamen.

Nadere informatie

KEUZEBEGELEIDING KLAS 3

KEUZEBEGELEIDING KLAS 3 KEUZEBEGELEIDING KLAS 3 2013-2014 Afdelingsleiders Decanen dhr. drs. G.C. Zijlstra (vwo) en dhr. R de Boef (havo) mw. E. de Neef en mw. drs. A.C.R.I. Govaarts Mentoren 3A mw. E.A.M. van Veen 3GA dhr.

Nadere informatie

TOELICHTING PTA VMBO VAK: Nederlands

TOELICHTING PTA VMBO VAK: Nederlands TOELICHTING PTA VMBO VAK: Nederlands In het derde leerjaar komen de rapport (=tentamen) cijfers als volgt tot stand: In periode 1 wordt het cijfer als volgt samengesteld: A. Gemiddeld cijfer kleine toetsen

Nadere informatie

KIESWIJZER 2015. Laar & Berg STROOMKEUZE VWO EN MYP PROFIELKEUZE HAVO PROFIELKEUZE VWO

KIESWIJZER 2015. Laar & Berg STROOMKEUZE VWO EN MYP PROFIELKEUZE HAVO PROFIELKEUZE VWO KIESWIJZER 2015 Laar & Berg STROOMKEUZE VWO EN MYP PROFIELKEUZE HAVO PROFIELKEUZE VWO INHOUD INLEIDING... 3 STROOMKEUZE V3 EN T3... 4 PROFIELKEUZE HAVO... 5 Maatschappijprofielen in havo 4 en 5... 6 Natuurprofielen

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2014-2015. 4 havo. Lyceum Ypenburg

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2014-2015. 4 havo. Lyceum Ypenburg Schooljaar 2014-2015 4 havo Lyceum Ypenburg Vak:Nederlandse taal en literatuur Als de handelingsdelen niet "naar behoren" of "niet af" zijn, dan dient dit zo spoedig mogelijk alsnog in orde worden gebracht.

Nadere informatie

AANVULLING EXAMENREGLEMENT

AANVULLING EXAMENREGLEMENT AANVULLING EXAMENREGLEMENT EN PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING EXAMEN 2017 AFDELING VWO LEERJAAR 4 1 d'oultremontcollege Drunen AANVULLING ALGEMENE REGELING EXAMEN VWO-4 EXAMEN 2017 I. ALGEMEEN Aanvulling

Nadere informatie

TOELICHTING PTA VMBO VAK: Nederlands

TOELICHTING PTA VMBO VAK: Nederlands TOELICHTING PTA VMBO VAK: Nederlands In het derde leerjaar komen de rapport (=tentamen) cijfers als volgt tot stand: In periode 1 wordt het cijfer als volgt samengesteld: A. Cijferonderdeel 1 (Methode)

Nadere informatie

Informatieavond Klas 3 Welkom

Informatieavond Klas 3 Welkom Informatieavond Klas 3 Welkom Programma opening het 3 vwo team uw kind op 3 vwo communicatie LOB: Profielkeuzeproces in 3 vwo Pauze (kopje koffie in het dolninarium) kennismaking met de mentor Leerlingen

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting. Schooljaar 2015-2016. havo 5. Chr. College Groevenbeek

Programma van toetsing en afsluiting. Schooljaar 2015-2016. havo 5. Chr. College Groevenbeek Schooljaar 2015-2016 havo 5 Chr. College Groevenbeek Godsdienst 4SE 401 Levensbeschouwing / Hindoeisme S 4 4SE 50 min 4SE 402 Jodendom / Islam S 6 4SE 50 min 4SE 403 Christendom van 0 tot nu S 6 4SE 50

Nadere informatie

Berger Scholengemeenschap PTA 4 havo 2015-2016

Berger Scholengemeenschap PTA 4 havo 2015-2016 VOORWOORD Bergen NH, augustus 2015 Beste leerlingen van 4 havo, Op dit moment gaat de Tweede Fase voor jullie al van start. Buiten de toetsen laat je ook al op andere manieren zien wat je geleerd hebt.

Nadere informatie

PROGRAMMA van TOETSING en AFSLUITING VMBO

PROGRAMMA van TOETSING en AFSLUITING VMBO Schoolexamen: klas 4 (2013/2014) vak: Nederlands leerjaar: 4 1 Luister- en Kijkvaardigheid Domeinen Toetsnummer Toetsvorm Werktijd Herkansing Gewicht K1,K2, K3, K4, SE 1 CITO 100 min. Ja 20% K8 Schrijfvaardigheid

Nadere informatie

PTA VWO 4. Versneld programma 2015-2016. Cohort 2015-2018. Eckartcollege Eindhoven

PTA VWO 4. Versneld programma 2015-2016. Cohort 2015-2018. Eckartcollege Eindhoven PTA VWO 4 Versneld programma 205-206 Cohort 205-208 Eckartcollege Eindhoven Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... INTRODUCTIE... 2 PTA PER VAK... Versneld PTA VWO 4 205 vastgesteld september 205 Introductie In

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING Nederlandse taal en literatuur Voor leerlingen van het HAVO is Nederlandse taal en literatuur een: verplicht vak in het gemeenschappelijk deel. Het aantal studielasturen voor Nederlandse taal en literatuur

Nadere informatie

PROGRAMMA van TOETSING en AFSLUITING VMBO

PROGRAMMA van TOETSING en AFSLUITING VMBO Schoolexamen: klas 4 (2014 / 2015) vak: Nederlands leerjaar: 4 1 Luister- en Kijkvaardigheid Domeinen Toetsnummer Toetsvorm Werktijd Herkansing Gewicht K1,K2, K3, K4, K8 SE 1 CITO 100 min. Ja 20% Schrijfvaardigheid

Nadere informatie

Berger Scholengemeenschap PTA 5 havo 2015-2016

Berger Scholengemeenschap PTA 5 havo 2015-2016 VOORWOORD Bergen NH, augustus 2015 Beste leerlingen van 5 havo, Vorig jaar is de Tweede Fase voor jullie al van start gegaan. Naast de toetsen heb je ook al op andere manieren laten zien wat je geleerd

Nadere informatie

TOELICHTING PTA VMBO VAK: Nederlands

TOELICHTING PTA VMBO VAK: Nederlands TOELICHTING PTA VMBO VAK: Nederlands In het derde leerjaar komen de rapport (=tentamen) cijfers als volgt tot stand: In periode 1 wordt het cijfer als volgt samengesteld: A. Cijferonderdeel 1 (Methode)

Nadere informatie

2 1e eind kw.2 10% 421 s cijfer 50 Wereld/Arm en Rijk, De Geo - havo hfdst.3 en 4 2e

2 1e eind kw.2 10% 421 s cijfer 50 Wereld/Arm en Rijk, De Geo - havo hfdst.3 en 4 2e SCHOOLEXAMENS HAVO 2012-201 Aardrijkskunde 12/13 1 1e eind kw.1 10% 11 s cijfer 0 Wereld/Arm en Rijk, De Geo - havo hfdst.1 en 2 eind kw.2 10% 21 s cijfer 0 Wereld/Arm en Rijk, De Geo - havo hfdst.3 en

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Periode 0 : gewogen gemiddelde van de cijfers in klas 4 havo in 1 decimaal Gewicht : 1

Periode 0 : gewogen gemiddelde van de cijfers in klas 4 havo in 1 decimaal Gewicht : 1 Erratum PTA 5 havo P2: Overzicht toetsperiodes: Vervang de tekst door de onderstaande tekst: Toetsperiode 2: Toetsweek: 18 januari 2016 t/m 26 januari 2016 P4: PTA Nederlands: Programma van toetsing en

Nadere informatie

Informatiebrochure. Ouders 3 VMBO-T Leerlingen. Vakkenpakket 4 vmbo -T

Informatiebrochure. Ouders 3 VMBO-T Leerlingen. Vakkenpakket 4 vmbo -T Informatiebrochure Ouders 3 VMBO-T Leerlingen Vakkenpakket 4 vmbo -T 2015/2016 Inhoud. 1. Inleiding. 2. Voorbereiding op de keuze en de website www.huygens.dedecaan.net 3. Vakkenpakket examenjaar. 4. Uitbreiding

Nadere informatie

Programma voor Toetsing en Afsluiting 3 HAVO

Programma voor Toetsing en Afsluiting 3 HAVO Programma voor Toetsing en Afsluiting HAVO Schooljaar 05-06 Dit document is een aanvulling op het document: Voortgang en overgang tijdens de leerloopbaan Vak:Aardrijkskunde opleiding:havo leerjaar: 05-06

Nadere informatie

REGELING CIJFERGEVING/BEOORDELING EN BEVORDERINGSNORMEN. Stedelijk Dalton College Alkmaar schooljaar 2015-2016

REGELING CIJFERGEVING/BEOORDELING EN BEVORDERINGSNORMEN. Stedelijk Dalton College Alkmaar schooljaar 2015-2016 REGELING CIJFERGEVING/BEOORDELING EN BEVORDERINGSNORMEN Stedelijk Dalton College Alkmaar schooljaar 2015-2016 Vastgesteld door de medezeggenschapsraad d.d. 27 mei 2015 ALGEMEEN In gevallen waarin deze

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting 2015-2016 E HAVO 4. het Internationaal College Edith Stein

Programma van toetsing en afsluiting 2015-2016 E HAVO 4. het Internationaal College Edith Stein 2015-2016 E HAVO 4 het Internationaal College Edith Stein Vak: Nederlandse taal en literatuur T4.1.a zakelijk communiceren (lezen & schrijven) T S 1 okt 2015 90 min T4.1.b schrijven (betoog) T S 1 Week

Nadere informatie

Domein de Aarde Hoofdstuk 1 (inclusief daltontaken) Domein de Aarde Hoofdstukken 1 en 2 (inclusief daltontaken)

Domein de Aarde Hoofdstuk 1 (inclusief daltontaken) Domein de Aarde Hoofdstukken 1 en 2 (inclusief daltontaken) Vak: Aardrijkskunde Leerjaar: ATHENEUM-5 MARKENHAGE Periode Toetsvorm/duur Inhoud ATH-4 S1 S2 S3 S4 S5 5% 5% 5% 5% 5% Al afgerond 1 Schriftelijk: open vragen (90 minuten) S6 2 Schriftelijk: open vragen

Nadere informatie

Programma van Toetsing klas 1 Cobbenhagenmavo 2013/2014

Programma van Toetsing klas 1 Cobbenhagenmavo 2013/2014 Programma van Toetsing klas Cobbenhagenmavo 0/0 September 0 Beste leerlingen, geachte ouders, Voor jullie ligt het Programma van Toetsing zoals dat voor dit schooljaar is vastgesteld. Je kunt daarin vinden

Nadere informatie

Bevorderingsnormen 2015-2016

Bevorderingsnormen 2015-2016 Visser t Hooft Lyceum Bevorderingsnormen 2015-2016 Leiden, Leiderdorp, Rijnsburg september 2015 INHOUD BEVORDERINGSNORMEN 2015-2016...3 Termen en begrippen...3 Rapportcijfers en bevordering...3 BEVORDERING

Nadere informatie

Klas 10, leerjaar 4, vmbo-t

Klas 10, leerjaar 4, vmbo-t Schooljaar 2015-2016 Klas 10, leerjaar 4, vmbo-t Scholengemeenschap voor Voortgezet Vrijeschoolonderwijs examenjaar 2015-2016, versie november 2015 Om voor docenten te realiseren dat zij bij alle PTA-onderdelen

Nadere informatie

Avicenna College. Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2014-2015 401 ATH 6

Avicenna College. Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2014-2015 401 ATH 6 Avicenna College Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2014-2015 401 ATH 6 Profielwerkstuk (PWS) Leerjaar havo 5 en vwo 6 Het profielwerkstuk (PWS) is een verplicht onderdeel van je eindexamen.

Nadere informatie

Naam leerlingen. Groep BBL1 Mens & Maatschappij. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment

Naam leerlingen. Groep BBL1 Mens & Maatschappij. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment Groep BBL1 Mens & Maatschappij Leertijd; 3 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen. - 3 keer per week 45 minuten basisdoelen toepassen in verdiepende contexten. Verdieping op de basisdoelen

Nadere informatie

Atheneum-4 EXAMENJAAR 2009. Periode. Toetsvorm /Duur. Gewicht school- examen. Werkperiode/ inleverdatum/ toetsdatum. Atheneum-5

Atheneum-4 EXAMENJAAR 2009. Periode. Toetsvorm /Duur. Gewicht school- examen. Werkperiode/ inleverdatum/ toetsdatum. Atheneum-5 PTA2008/2009 VAK: Aardrijkskunde LEERJAAR: Atheneum-6 MARKENHAGE Periode Atheneum-4 Atheneum-5 Toetsvorm /Duur S1 S2 S3 S4 S5 S6 S7 P1 1 Handelingsdeel: landschapsexcursie eigen omgeving H1 Inhoud Gewicht

Nadere informatie

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Onderdeel van de eindrapportage

Nadere informatie

Programma van Toetsing klas 1 Cobbenhagenmavo 2015/2016

Programma van Toetsing klas 1 Cobbenhagenmavo 2015/2016 Programma van Toetsing klas Cobbenhagenmavo 5/6 Oktober 5, Beste leerlingen, geachte ouders, Voor jullie ligt het Programma van Toetsing zoals dat voor dit schooljaar is vastgesteld. Je kunt daarin vinden

Nadere informatie

DUS BEWAAR ELK KATERN GOED!

DUS BEWAAR ELK KATERN GOED! Voorwoord Hallo leerlingen van het VWO, Voor je ligt het eerste katern van jouw dossier voor Loopbaan Oriëntatie op studie en Beroep (LOB). Het dossier bestaat uit vier katernen. Aan het begin van elk

Nadere informatie

ALGEMEEN DEEL VAN HET PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING

ALGEMEEN DEEL VAN HET PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING ALGEMEEN DEEL VAN HET PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING HAVO cursus 2014-2015 1 Algeme deel van het PTA HAVO/ Op het HAVO het bestaat het totale onderwijspakket uit de volgde vaste onderdel: e gemeschappelijk

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VW0 6. Berekening cijfer. Het college: PTA 2015-2016. Leerstof/Opdracht. T4 60 Wonen in Nederland. T5 60 Systeem Aarde

AARDRIJKSKUNDE VW0 6. Berekening cijfer. Het college: PTA 2015-2016. Leerstof/Opdracht. T4 60 Wonen in Nederland. T5 60 Systeem Aarde AK VW0 6 AARDRIJKSKUNDE T4 60 Wonen in Nederland T5 60 Systeem Aarde 6 ja T6 60 Globalisering 6 ja SE = (T1+T2+T3+T4+PO+T5+T6)/20 BI BIOLOGIE V4: Cellen (basisstof 9); V4: Genetica; V4: Evolutie (basisstof

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2015-2016. 4e leerjaar HAVO. 's Gravendreef College

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar 2015-2016. 4e leerjaar HAVO. 's Gravendreef College Schooljaar 5-6 4e leerjaar HVO 's Gravendreef College Studie:4e leerjaar HVO 5-6 Vak:biologie Het schoolexamencijfer is het gewogen gemiddelde van de PT toetsen en in de biologie en cellen Periode 5 3

Nadere informatie

Berger Scholengemeenschap PTA 6 atheneum 2015-2016

Berger Scholengemeenschap PTA 6 atheneum 2015-2016 VOORWOORD Bergen NH, september 2015 Beste leerlingen van 6 atheneum, Twee jaar geleden is de Tweede Fase voor jullie al van start gegaan. Buiten de toetsen heb je ook op andere manieren laten zien wat

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar - 2015 2016 BA6. Bertrand Russell College

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar - 2015 2016 BA6. Bertrand Russell College Schooljaar - 2015 2016 BA6 Bertrand Russell College Studie:BA6 Vak: Nederlands Moment: per 2 Weegfactor: 1 Tijdsduur:100 min Leerstof: Literatuurgeschiedenis tot Romantiek P501 cijfer Moment: per 3 Weegfactor:

Nadere informatie

Vak PTA s VMBO TL3 schooljaar 2014/2015

Vak PTA s VMBO TL3 schooljaar 2014/2015 Vak PTA s VMBO TL3 schooljaar 014/015 Aardrijkskunde Biologie Cambridge Engels / Engels Versterkt Duits Economie Engels Frans Geschiedenis Kunstvakken 1 Kunst beeldend (KuBV) LO LO Nask1 Nask Nederlands

Nadere informatie

PTA Theoretische Leerweg TOP 2012-2014

PTA Theoretische Leerweg TOP 2012-2014 Nederlands ne GL-3(HB) ED-3e jaar ne331 TO01 - Artikel + werkwoord, Spelling, woordsoorten, benoemen + spreekwoorden Ja Toets Schriftelijk 1 60 min ne GL-3(HB) ED-3e jaar ne332 HD01 - Boekverslag 3, inleverdatum:

Nadere informatie

PROGRAMMA van TOETSING en AFSLUITING. PTA COHORT 2012 examen 2014 (vmbo 4)

PROGRAMMA van TOETSING en AFSLUITING. PTA COHORT 2012 examen 2014 (vmbo 4) Schoolexamen: VMBO TL vak: aardrijkskunde examen toet s vor m Magister herkansing /inlever-moment Migratie en multiculturele K6, k2, S 1 AK1301 Nee 50 min 3 1 samenleving k3, v8 Internationalisering van

Nadere informatie

Examenprogramma CKV havo en vwo. nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Examenprogramma CKV havo en vwo. nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Examenprogramma CKV havo en vwo nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Examenprogramma CKV havo en vwo Concept 17 juni 2014 Examenprogramma CKV havo en vwo Concept Versie 17 juni 2014 Het eindexamen

Nadere informatie

Programma van toetsing en bevordering. 1 vmbo-bkl. Schooljaar 2013-2014

Programma van toetsing en bevordering. 1 vmbo-bkl. Schooljaar 2013-2014 Programma van toetsing en bevordering Schooljaar 2013-2014 Inhoud: - godsdienst - Nederlands - Engels - Frans - geschiedenis - aardrijkskunde - wiskunde - biologie - informatica - techniek - techniek praktijk

Nadere informatie

Klas 9, leerjaar 3 vmbo-t

Klas 9, leerjaar 3 vmbo-t Schooljaar 2015-2016 Klas 9, leerjaar 3 vmbo-t Scholengemeenschap voor Voortgezet Vrijeschoolonderwijs Programma van Toetsing en Afsluiting examenjaar 2016-2017, versie september 2015 Om voor docenten

Nadere informatie

algemene natuurwetenschappen Weging Deeltoets biologie Weging Deeltoets

algemene natuurwetenschappen Weging Deeltoets biologie Weging Deeltoets aardrijkskunde ak 51t01 pw wonen in Nederland H1 en H2 2 0 51t02 arm en rijk / klimaat vraagstukken 2 2 Ja 52t01 pw Zuidoost Azie 2 0 52t02 wonen in Nederland 2 2 Ja 53t01 pw Zuidoost Azie 2 0 53t02 pw

Nadere informatie

Vademecum Cohort 2010 (Centraal Examen 2013)

Vademecum Cohort 2010 (Centraal Examen 2013) Vademecum Cohort 2010 (Centraal Examen 2013) Addendum I Gids voor de Tweede Fase op het Johan de Witt-gymnasium te Dordrecht, waarin opgenomen het Programma van Toetsing en Afsluiting en het Examenreglement.

Nadere informatie

Inrichting van de Tweede Fase op het HML

Inrichting van de Tweede Fase op het HML 1 tweede fase Inrichting van de Tweede Fase op het HML 1. Uitgangspunten van de school 2. De profielen 3. Werken in de bovenbouw 4. Examendossier 5. Het studiehuis op het HML 6. Leerlingbegeleiding 7.

Nadere informatie

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar - 2015 2016 BA4. Bertrand Russell College

Programma van toetsing en afsluiting Schooljaar - 2015 2016 BA4. Bertrand Russell College Schooljaar - 2015 2016 BA4 Bertrand Russell College Studie:BA4 Vak: Nederlands Moment: per 4 Weegfactor: 1 Tijdsduur:100 min Leerstof: Literatuurgeschiedenis: 16e, 17e en 18e eeuw P501 cijfer Moment: per

Nadere informatie

PTA Havo 5 Lichting: HAVO 2014 2016. aardrijkskunde

PTA Havo 5 Lichting: HAVO 2014 2016. aardrijkskunde aardrijkskunde ak 51t0 Wonen in Nederland 2 Schoolexamen Ja ak 52t0 Systeem Aarde 2 Schoolexamen ak 41t02 hoofdstuk 1 2 4 arm en rijk 2 Schoolexamen Ja ak 42t02 hoofdstuk 1 2 3 middellandse zee 2 Schoolexamen

Nadere informatie

PROGRAMMA van TOETSING en AFSLUITING VMBO

PROGRAMMA van TOETSING en AFSLUITING VMBO Schoolexamen: klas 4 (2015 / 2016) vak: Nederlands leerjaar: 4 1 Luister- en Kijkvaardigheid Domeinen Toetsnummer Toetsvorm Werktijd Herkansin g Gewicht K1,K2, K3, K4, SE 1 CITO 100 min. Ja 20% K8 Schrijfvaardigheid

Nadere informatie

Soort Stofomschrijving Duur in min. Soort Omschrijving Duur in uren. Soort Omschrijving Omvang in SLU

Soort Stofomschrijving Duur in min. Soort Omschrijving Duur in uren. Soort Omschrijving Omvang in SLU Klas : VWO 4 Vak : Biologie Examen dossier Soort Stofomschrijving Duur in Het gemiddelde van de gemaakte repetities 5 Herkans -baar Examen dossier PO1 PO2 Soort Omschrijving Duur in uren Aantal kort durende

Nadere informatie

OVERSTAP 4-VMBO -> 4-HAVO 2015-2016. Bertrand Russell College havo en vwo

OVERSTAP 4-VMBO -> 4-HAVO 2015-2016. Bertrand Russell College havo en vwo OVERSTAP 4-VMBO -> 4-HAVO 2015-2016 Bertrand Russell College havo en vwo Waarom doorstromen naar 4havo? Stel, je zit in 4 VMBO-t. Je haalt goede resultaten, het ziet ernaar uit dat je zult gaan slagen.

Nadere informatie

Welk profiel past bij mij?

Welk profiel past bij mij? Welk profiel past bij mij? Informatie over de profielkeuze voor havoleerlingen op Lariks havo INHOudsopgave Bijna naar de bovenbouw 3 Wat verandert er? 4 Wat is een profiel? 5 Welk profiel kies jij? 6

Nadere informatie

stofomschrijving 2 021 po geografisch onderzoek in de eigen regio 1 3 n 4 013 tt 50 Katern Katern Systeem Aarde hoofdstuk 1 en 2 1 3 n

stofomschrijving 2 021 po geografisch onderzoek in de eigen regio 1 3 n 4 013 tt 50 Katern Katern Systeem Aarde hoofdstuk 1 en 2 1 3 n Vak: aardrijkskunde in min 0 tt 50 Katern Overleven in Europa Domein B3 en C SLU 50 3 j 2 02 po geografisch onderzoek in de eigen regio 3 n 3 02 tt 00 Katern Arm en Rijk Domein B en B2 SLU 70 3 j 4 03

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING HAVO

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING HAVO PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING HAVO 4 HAVO 2015-2016 PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING (PTA) Begripsbepalingen 1.1 Periode Het schooljaar is verdeeld in vier nagenoeg gelijke periodes. De eindexamenklassen

Nadere informatie

totale studielast: 320 uur Dit vak heeft ook een Centraal Examen, dat voor 50% het eindcijfer bepaalt.

totale studielast: 320 uur Dit vak heeft ook een Centraal Examen, dat voor 50% het eindcijfer bepaalt. PTA aardrijkskunde HAVO cohort 2012-2014 ST=SE-toets SP=SE-praktische opdracht VT=voortgangstoets VP=voortgangs-praktische opdracht HD=handelingsdeel Weeknummers zijn een indicatie: er kunnen geen rechten

Nadere informatie