Cijfers rond structurele bevolkingsdaling in chronologisch perspectief

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cijfers rond structurele bevolkingsdaling in chronologisch perspectief"

Transcriptie

1 Cijfers rond structurele bevolkingsdaling in chronologisch perspectief April 2012 Derks, Hovens, Klinkers) is het onderwerp bevolkingsdaling op de agenda gekomen. Er zijn inmiddels veel publicaties verschenen over dit onderwerp. In deze notitie wordt in chronologische volgorde informatie gegeven over structurele bevolkingsdaling en de gevolgen daarvan. Het betreft met name kwantitatieve ontwikkelingen. De informatie heeft betrekking op de wereld als geheel, Europa, Nederland, Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid Wim Derks Peter Hovens Leo Klinkers Maart

2 Inhoud 1 Demografische ontwikkeling in het verleden... 4 Naoorlogse geboortegolf: nu snelle vergrijzing... 4 Figuur 1 Bevolking naar leeftijd Nederland De jaren zestig: bevolkingsgroei wordt minder... 5 Figuur 2 Bevolkingsontwikkeling Wereld, Europa, Nederland, , procentuele verandering per jaar... 5 De jaren zeventig: aantal kinderen beneden vervangingsniveau;; eerste gemeenten met structurele bevolkingsdaling... 6 Figuur 3 Aantal kinderen per vrouw Nederland bevolkingsomvang... 7 Figuur 4 Ontwikkeling aantal jongeren (0-19 jaar) Nederland, , procentuele verandering per jaar... 7 Figuur 5 Bevolkingsontwikkeling Zuid-Limburg, Noordoost-Groningen en Zeeuwsch-VLaanderen, , 1970= De jaren negentig: eerste provincie met structurele daling potentiële bevolkingsdaling... 9 Figuur 6 Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking (20-64 jaar) in provincies met sterkste daling: Limburg, Drenthe, Zeeland, Friesland en Groningen, , 1990= Tabel 1 Gemeenten met bevolkingsdaling gemiddeld over 7 jaar sinds eind jaren negentig of eerder : eerste provincie met structurele bevolkingsdaling : doorbraak aandacht bevolkingsdaling Stand van zaken op dit moment Structurele bevolkingsdaling Figuur 7 Ontwikkeling bevolking in provincies met structurele daling: Limburg, Drenthe en Zeeland, , 1990= Drenthe en Zeeland, , 1990= Tabel 2 Tempo bevolkingsdaling: gemiddelde procentuele daling per jaar Figuur 9 Verdeling van gemeenten in gemeenten met groeiend en gemeenten met dalend aantal inwoners gemiddeld over zeven jaar Tabel 3 Aantal gemeenten met bevolkingsdaling per regio Waarom begint bevolkingsdaling aan de randen van Nederland? Tabel 4 Componenten bevolkingsontwikkeling Nederland en dalende Maart

3 Begin structurele daling Tabel 5 Begin structurele daling Afgelopen tien jaar en komende tien jaar Tabel 6 Bevolkingsontwikkeling in afgelopen en komende tien jaar per provincie en regio, in procenten Verwachtingen voor de toekomst : begin daling potentiële beroepsbevolking Nederland Figuur 10 Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking (bevolking van jaar) en werkende beroepsbevolking jaar, Nederland, : daling aantal geboorten op de wereld : begin daling beroepsbevolking Nederland : begin daling aantal inwoners Nederland Maart

4 1 Demografische ontwikkeling in het verleden Naoorlogse geboortegolf: nu snelle vergrijzing Als het gaat over bevolkingsontwikkeling spelen vergrijzing, ontgroening en bevolkingsdaling een belangrijke rol. De stijging van het aandeel van 65-plussers in de totale bevolking is geen nieuw verschijnsel. Als gevolg van de stijging van de levensverwachting neemt het aandeel van 65-plussers in Nederland al sinds 1924 toe. Deze toename is versneld met ingang van 2011, omdat de naoorlogse geboortegolf de leeftijd van 65 jaar aan het passeren is. De komende snelle vergrijzing wordt dus veroorzaakt door de naoorlogse geboortegolf ( ) en het lage aantal kinderen na De top van het aandeel van 65-plussers wordt in 2038 bereikt. Daarna begint een langzame daling. De top van het aandeel van 75-plussers ligt in Vergrijzing treedt overal op in Nederland, in Europa en geleidelijk ook in de rest van de wereld. In de huidige leeftijdsopbouw komt de naoorlogse geboortegolf duidelijk tot uitdrukking (figuur 1). Figuur 1 Bevolking naar leeftijd Nederland 2012 Leeftijd 95 e.o Aantal inwoners per leeftijdsjaar Maart

5 De jaren zestig: bevolkingsgroei wordt minder In de jaren zestig van de vorige eeuw was er veel aandacht voor het doemscenario van overbevolking, omdat de bevolkingsgroei in de loop van de 20 ste eeuw sterk was gestegen. In de tweede helft van de jaren zestig bereikte de wereld als geheel de top van de bevolkingsgroei: een groei van 2,1% per jaar. De groei is daarna voordurend minder geworden (figuur 2). Tien jaar eerder, in de tweede helft van de jaren vijftig had Europa echter al de top van de bevolkingsgroei bereikt. Het aantal inwoners van Europa groeide toen met 1,0% per jaar. De groei is daarna geleidelijk minder geworden. Het aantal inwoners van Nederland groeide in de eerste helft van de jaren zestig met 1,4% per jaar. De groei is daarna trendmatig minder geworden. Figuur 2 Bevolkingsontwikkeling Wereld, Europa, Nederland, , procentuele verandering per jaar 2,5 Bron: UN, CBS, KcBB. 2,0 1,5 Wereld 1,0 0,5 Nederland 0,0 Europa -0, Maart

6 De jaren zeventig: aantal kinderen beneden vervangingsniveau;; eerste gemeenten met structurele bevolkingsdaling Begin jaren zestig was het gemiddeld aantal kinderen per vrouw op de wereld als geheel gelijk aan ongeveer 5. Dat aantal is daarna voordurend gaan dalen en is nu ongeveer 2,5. In Europa is het gemiddeld aantal kinderen per vrouw in de tweede helft van de jaren zeventig onder het vervangingsniveau van 2,1 gezakt. Als het aantal kinderen per vrouw beneden het vervangingsniveau ligt, gaat het aantal inwoners op den duur (na tientallen jaren) dalen. Uitgaande migratie kan het tijdstip van overgang van groei naar daling vervroegen;; inkomende migratie kan dat tijdstip uitstellen. In Europa groeit het aantal inwoners nu vrijwel niet meer. Begin jaren zestig kregen de Nederlandse vrouwen gemiddeld 3,2 kinderen. Dat aantal zakte in 1973 onder het vervangingsniveau van 2,1. Gecorrigeerd voor het effect van het uitstel van het krijgen van kinderen is het gemiddeld aantal kinderen per vrouw in Nederland sinds medio jaren zeventig ongeveer gelijk aan 1,7 (figuur 3). Als gevolg van dit lage aantal kinderen begint volgens de huidige bevolkingsprognose het aantal inwoners in Nederland rond 2040 te dalen (figuur 2). Figuur 3 Aantal kinderen per vrouw Nederland ,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0, Op gemeentelijk niveau kan de bevolkingsontwikkeling schommelingen vertonen mede als gevolg van de ontwikkelingen van het aantal woningen. Om de meer structurele ontwikkeling in beeld te krijgen kan de gemiddelde verandering van het aantal inwoners over zeven jaar genomen worden. Dan blijkt dat in de tweede helft van de jaren zeventig de eerste gemeente verschijnt waar sprake is van blijvende bevolkingsdaling namelijk Renkum in de regio Arnhem/Nijmegen. Maart

7 De jaren tachtig: tijdelijke daling aantal jongeren;; eerste bevolkingsomvang In Nederland is als gevolg van de daling van het aantal kinderen per vrouw sinds het begin van de jaren zestig, het aantal jongeren van 0-19 jaar in de jaren zeventig en tachtig gedaald. Het aantal kinderen per vrouw bleef laag, maar toen de vrouwen van de naoorlogse geboortegolf kinderen begonnen te krijgen steeg het aantal geboorten weer, omdat er zoveel vrouwen in de vruchtbare leeftijdsgroep waren. Het aantal jongeren steeg weer tijdelijk in de jaren negentig, maar daalt weer met ingang van 2005 (figuur 4). Figuur 4 Ontwikkeling aantal jongeren (0-19 jaar) Nederland, , procentuele verandering per jaar 2,0 % 1,5 1,0 0,5 0,0-0,5-1,0-1,5-2,0-2, Maart

8 Een aantal regio s passeren in de jaren tachtig de top van de bevolkingsomvang (gecorrigeerd voor herindeling): Delfzijl e.o. (1981), Oost-Groningen (1982) en Zeeuwsch-Vlaanderen (1982). Na de top zijn er nog wel perioden met groei, maar voor Delfzijl e.o. kan gesteld worden dat de structurele bevolkingsdaling in 1981 is begonnen. -Groningen worden vaak samengenomen als de regio Noordoost-Groningen. De structurele, de blijvende bevolkingsdaling is dan als eerste begonnen in Zuid-Limburg (1997), Noordoost- Groningen (2003) en Zeeuwsch-Vlaanderen (2003). Figuur 5 Bevolkingsontwikkeling Zuid-Limburg, Noordoost-Groningen en Zeeuwsch-VLaanderen, , 1970= Zeeuwsch- Vlaanderen Zuid- Limburg Noordoost- Groningen Gemiddeld over zeven jaar heeft de gemeente Renkum sinds de jaren zeventig voortdurende bevolkingsdaling. In de jaren tachtig volgen Nuth, Delfzijl, Den Helder en Blaricum. Maart

9 De jaren negentig: eerste provincie met structurele daling potentiële beroepsbevolking;; meerdere regio s en gemeenten met structurele bevolkingsdaling Jongeren, 0-19 jaar In Nederland komt er waarschijnlijk nog een periode met een geringe stijging van het aantal jongeren, namelijk tussen 2025 en 2040 (figuur 4). Er zijn echter al wel provincie, waar het aantal jongeren zeer waarschijnlijk structureel blijft dalen namelijk Zeeland (met ingang van 2003) en Drenthe (2004). Regionaal is dat waarschijnlijk het geval in in Zuid-Limburg (met ingang van 1998), Zeeuwsch-Vlaanderen (2002), Overig Zeeland (2002), Midden-Limburg (2002), Noordoost-Groningen ( 2003), Noord-Friesland (2003) en Zuidoost-Drenthe (2003). Potentiële beroepsbevolking, bevolking jaar Op provinciaal niveau is in Limburg in 1995 de structurele daling van de potentiële beroepsbevolking begonnen. Friesland volgt in 2004, Zeeland in 2007 en Drenthe in Landelijk is in 2011 een periode van bijna 30 jaar van daling begonnen. Waarschijnlijk is in de provincie Groningen in dat jaar de structurele daling begonnen. In Limburg is de omvang van de potentiële beroepsbevolking inmiddels al terug op het niveau van midden jaren tachtig. Regionaal was er eind jaren negentig sprake van structurele daling van de potentiële beroepsbevolking in Zuid-Limburg (top in 1988) en Het Gooi en Vechtstreek (top in 1988) en Noordoost-Groningen (totp in 1997). Direct na -Limburg (2001), Zuidoost-Drenthe (2002), Oost-Zuid-Holland (2002) enz. Figuur 6 Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking (20-64 jaar) in provincies met sterkste daling: Limburg, Drenthe, Zeeland, Friesland en Groningen, , 1990= Groningen Friesland Zeeland Drenthe Limburg Maart

10 Totaal aantal inwoners Op regionaal niveau is de structurele daling van het totaal aantal inwoners in 1997 in Zuid-Limburg begonnen. Sinds eind jaren negentig hebben inmiddels rond 25 gemeenten (volgens gemeentelijke indeling ) gemiddeld over 7 jaar voortdurend bevolkingsdaling. Tabel 1 Gemeenten met bevolkingsdaling gemiddeld over 7 jaar sinds eind jaren negentig of eerder Gemeenten in volgorde van procentuele daling per jaar Gelegen in Procentuele daling per jaar gemiddeld over 1995 t/m 2001 Blaricum Het Gooi en Vechtstreek -1,09 Delfzijl Delfzijl en omgeving -0,82 Simpelveld Zuid-Limburg -0,63 Kerkrade Zuid-Limburg -0,54 Schinnen Zuid-Limburg -0,39 Vaals Zuid-Limburg -0,34 Meerssen Zuid-Limburg -0,33 Landgraaf Zuid-Limburg -0,28 Bergen (NH.) Alkmaar en omgeving -0,20 Valkenburg aan de Geul Zuid-Limburg -0,19 Heerlen Zuid-Limburg -0,19 Terneuzen Zeeuwsch-Vlaanderen -0,19 Den Helder Kop van Noord-Holland -0,18 Nuth Zuid-Limburg -0,17 Gulpen-Wittem Zuid-Limburg -0,17 Brunssum Zuid-Limburg -0,14 Renkum Arnhem/Nijmegen -0,13 Maasgouw Midden-Limburg -0,12 Epe Veluwe -0,11 Loppersum Delfzijl en omgeving -0,06 Beek (L.) Zuid-Limburg -0,05 Voerendaal Zuid-Limburg -0,04 Veendam Oost-Groningen -0,004 Onderbanken Zuid-Limburg -0,001 Begin aandacht voor structurele bevolkingsdaling In 1996 werd het eerste congres in Nederland georganiseerd rond het thema bevolkingsdaling: Een teruglopende bevolking: ramp of remedie? Het was een congres van de Nederlandse Vereniging voor Demografie, dat te vroeg kwam, omdat het onderwerp nog niet leefde. Derks had eerder in dat jaar in Limburg geprobeerd het onderwerp bevolkingsdaling op de agenda te krijgen met de boodschap: over ongeveer tien jaar gaat in Limburg het aantal inwoners dalen. De boodschap was echter ongewenst. Maart

11 : eerste provincie met structurele bevolkingsdaling Totaal aantal inwoners Eerder dan verwacht is in 2002 in Limburg de structurele daling van het aantal inwoners begonnen. Incidenteel kan er nog wel een jaar volgen met groei, (zoals in 2009 een groei van 0,01% en in ,03%), maar trendmatig (gemiddeld over meerdere jaren) is er daling. Huishoudens In het begin van de huidige eeuw zijn er ook al enkele gemeenten met structurele daling van het aantal huishoudens. Cijfers van het aantal huishoudens zijn veel minder hard dan cijfers van het aantal inwoners, waardoor op gemeentelijk niveau het begin van de structurele daling minder duidelijk is : doorbraak aandacht bevolkingsdaling Totaal aantal inwoners Aan de randen van Nederland is de structurele bevolkingsdaling begonnen: Zuid- Limburg (1997), Noordoost-Groningen (2003) en Zeeuwsch-Vlaanderen (2003). In 2009 volgt de Achterhoek en in 2010 Zuidoost-Drenthe. Doorbraak aandacht structurele bevolkingsdaling Begin 2006 kwam het CBS met het bericht dat in 2005 in meer dan de helft van de gemeenten het aantal inwoners was gedaald. De tijd was rijp voor het en Klinkers) kreeg medio maart 2006 enorme aandacht in de media. Hiermee was het onderwerp op de kaart gezet. Woningcorporaties, provincies (Limburg als In 2009 heeft minister van de Laan (WWI) het onderwerp bij het Kabinet op de agenda geplaatst. In november 2009 is de eerste nota verschenen over landelijk Op 17 februari 2010 is het onderwerp voor het eerst in de Tweede Kamer behandeld (Algemeen Overleg in de Algemene commissie voor Wonen, Wijken en Integratie). In september 2010 werd het onderwerp voor het eerst in de Troonrede genoemd en ook in het Regeeraccoord van het nieuwe Kabinet. Maart

12 2 Stand van zaken op dit moment Structurele bevolkingsdaling Structurele bevolkingsdaling is op provinciaal niveau nu actueel in Limburg (2002) en waarschijnlijk ook Drenthe (2011) en Zeeland (2011). Figuur 7 Ontwikkeling bevolking in provincies met structurele daling: Limburg, Drenthe en Zeeland, , 1990= Drenthe Zeeland 100 Limburg Op regionaal niveau is dit het geval in Zuid-Limburg (1997), Noordoost- Groningen (2003), Zeeuwsch-Vlaanderen (2003), Achterhoek (2009) en Zuidoost-Drenthe (2010). Figuur 8 Limburg, Drenthe en Zeeland, , 1990= Achterhoek 105 Zuidoost- Drenthe Zeeuwsch- Vlaanderen Zuid- Limburg Noordoost- Groningen Maart

13 Tabel 2 Tempo bevolkingsdaling: gemiddelde procentuele daling per jaar Bevolkingsdaling Natuurlijke aanwas Migratiesaldo Gemiddeld over 2007 t/m 2011 Limburg -0,1% -0,1% +0,0% Zeeland +0,0% +0,0% +0,0% Drenthe +0,2% +0,1% +0,1% Noordoost-Groningen -0,5% -0,2% -0,3% Zeeuwsch-Vlaanderen -0,3% -0,2% -0,0% Zuid-Limburg -0,3% -0,2% -0,0% Zuidoost-Drenthe -0,1% -0,0% -0,0% Achterhoek -0,0% +0,0% -0,0% Gemeenten met snelste Gemiddeld over 2005 t/m 2011 daling De Marne -1,1% Delfzijl -1,1% Schiermonnikoog -0,9% Loppersum -0,9% Nederlek -0,8% Onderbanken -0,7% Kerkrade -0,7% Vaals -0,7% Pekela -0,7% Simpelveld -0,7% Strijen -0,6% Stein (L) -0,6% Bellingwedde -0,6% Westervoort -0,6% Zoeterwoude -0,6% Den Helder -0,6% Heerlen -0,6% Schoonhoven -0,6% Gemiddeld over de afgelopen 7 jaar is in meer dan 40% van de gemeenten het aantal inwoners gedaald (figuur 9). Dit betreft niet allemaal structurele, blijvende bevolkingsdaling. In ruim een kwart van de gemeenten is inmiddels wel sprake van structurele bevolkingsdaling (in ongeveer 125 van de 415 gemeenten). Maart

14 Figuur 9 Verdeling van gemeenten in gemeenten met groeiend en gemeenten met dalend aantal inwoners gemiddeld over zeven jaar % 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Dalend Groeiend Bron: CBS, KcBB. Nederland is verdeeld in 40 zogenaamde COROP- In de hiervoor. De in navolgend tabel. -Limburg en Noord-Friesland bevolkingsdaling veel voorkomt. Ook in de Randstad zijn er met bevolkingsdaling. In het Groene Hart komt bevolkingsdaling vrij algemeen voor. Maart

15 Tabel 3 Aantal gemeenten met bevolkingsdaling per regio Gemeenten volgens indeling 1- Aantal gemeenten Totaal Waarvan met dalend aantal inwoners Gemiddeld over 7 jaar Aantal In % van totaal Regio's in volgorde percentage 1995/ 2000/ 2005/ 1995/ 2000/ 2005/ dalend 2005/ Nederland % 27% 42% Zuid-Limburg % 94% 100% Noordoost-Groningen % 70% 100% Zeeuwsch-Vlaanderen % 33% 100% Achterhoek % 18% 82% Midden-Limburg % 29% 71% Noord-Friesland % 44% 67% Zuidoost-Drenthe % 0% 67% Oost-Zuid-Holland % 50% 60% Aggl. Haarlem % 40% 60% West-Noord-Brabant % 38% 54% Groot-Rijnmond % 26% 52% Zaanstreek % 0% 50% Overig Groningen % 15% 46% Het Gooi en Vechtstreek % 56% 44% Zuidoost-Zuid-Holland % 36% 43% IJmond % 0% 40% Noord-Limburg % 0% 38% Arnhem/Nijmegen % 32% 37% Utrecht % 19% 35% Zuidoost-Noord-Brabant % 33% 33% Aggl. 's-gravenhage % 17% 33% Alkmaar en omgeving % 17% 33% Zuidoost-Friesland % 0% 33% Zuidwest-Friesland % 0% 33% Zuidwest-Overijssel % 0% 33% Veluwe % 38% 31% Midden-Noord-Brabant % 8% 31% Overig Zeeland % 10% 30% Noordoost-Noord-Brabant % 20% 25% Zuidwest-Drenthe % 0% 25% Kop van Noord-Holland % 8% 23% Twente % 14% 21% Groot-Amsterdam % 20% 20% Noord-Drenthe % 0% 20% Aggl. Leiden en Bollenstreek % 33% 8% Zuidwest-Gelderland % 0% 0% Delft en Westland % 33% 0% Flevoland % 0% 0% Noord-Overijssel % 0% 0% Bron: CBS, bewerking Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid Maart

16 Waarom begint bevolkingsdaling aan de randen van Nederland? De wezenlijke oorzaak van structurele bevolkingsdaling is het geringe aantal kinderen per vrouw. Omdat het aantal kinderen gezakt is beneden het vervangingsniveau van 2,1 gaat het aantal inwoners op den duur dalen. Waarom begint de bevolkingsdaling dan aan de randen van Nederland? Krijgen de vrouwen daar minder kinderen? Nee, alleen in Zuid-Limburg krijgen de vrouwen minder kinderen dan het landelijke gemiddelde (tabel 4: 1,50 t.o.v. 1,79). I krijgen de vrouwen bijna evenveel of meer kinderen als het landelijke gemiddelde. (Zie tabel 4) kinderen geboren (geboorte in % bevolking). Dat is het geval omdat daar relatief minder vrouwen in de vruchtbare leeftijd wonen. Jongeren trekken daar weg om elders te studeren en blijven dan voor een deel elders werken. Vrouwen in de genwoordigd. In verhouding tot het totaal aantal inwoners sterven in de regio s bovendien meer mensen omdat daar relatief veel ouderen wonen. Minder geboorte en meer Landelijk is de natuurlijke aanwas de komende tientallen jaren groter dan nul. Dit geboortetekort/sterfteoverschot geeft een structurele bevolkingsdaling, die in Tabel 4 Componenten bevolkingsontwikkeling Nederland en dalende gemiddeld over 2008 t/m 2010 Gemiddeld aantal kinderen per vrouw Geboorte in % bevolking Natuurlijke aanwas in % bevolking Migratiesaldo in % bevolking Bevolkingsontwikkeling in % Aantal NL= % NL= % % % Nederland 1, ,12% ,30% +0,21% +0,51% Zuid-Limburg 1, ,79% 71-0,25% +0,05% -0,19% Noordoost- 1, ,97% 87-0,16% -0,26% -0,42% Groningen Zeeuwsch- 1, ,84% 75-0,20% -0,05% -0,25% Vlaanderen Achterhoek 1, ,94% 84 +0,02% -0,03% -0,01% Zuidoost- 1, ,96% 86-0,04% +0,02% -0,02% Drenthe Maart

17 Begin structurele daling In de afgelopen jaren is in diverse gebieden de structurele daling begonnen van het aantal jongeren, van de potentiële beroepsbevolking (bevolking jaar) en van het totaal aantal inwoners. Op regionaal niveau daalt het aantal huishoudens nog niet. Tabel 5 Begin structurele daling jarigen jarigen Totaal aantal inwoners Aantal huishoudens Jaartal heeft betrekking op top en/of beginjaar van (bijna) voortdurende daling Nederland 2011 Provincies Limburg Zeeland Drenthe Friesland Groningen 2011 Noord-Brabant 2011 Gelderland 2011 Overijssel 2011 Regio's Zuid-Limburg Zeeuwsch-Vlaanderen Noordoost-Groningen Achterhoek Zuidoost-Drenthe Midden-Limburg Oost-Zuid-Holland Noord-Limburg Twente 2003 Overig Zeeland Zuidwest-Friesland Noord-Friesland Zuidoost-Friesland Kop van Noord-Holland Alkmaar en omgeving Zuidwest-Drenthe Noord-Drenthe West-Noord-Brabant 2009 Zuidwest-Overijssel 2010 Gemeenten 10% van de gemeenten % van de gemeenten 2005 Maart

18 Afgelopen tien jaar en komende tien jaar In tabel 6 wordt een overzicht gegeven van de bevolkingsontwikkeling per provincie en regio naar leeftijd in de afgelopen tien jaar en naar verwachting in de komende tien jaar. De gebieden staan daarbij in volgorde van de bevolkingsontwikkeling in de afgelopen tien jaar van laag naar hoog. Tabel 6 Bevolkingsontwikkeling in afgelopen en komende tien jaar per provincie en regio, in procenten Totaal aantal inwoners jarigen jarigen 65- plussers 2001 tot tot tot tot tot tot tot tot 2021 % % % % % % % % NEDERLAND Provincies in volgorde bevolkingsontwikkeling 2001 tot 2011 LIMBURG ZEELAND GRONINGEN FRIESLAND NOORD-BRABANT DRENTHE GELDERLAND ZUID-HOLLAND OVERIJSSEL NOORD-HOLLAND UTRECHT FLEVOLAND tot 2011 ZUID-LIMBURG NOORDOOST-GRONINGEN ZEEUWSCH-VLAANDEREN OOST-ZUID-HOLLAND MIDDEN-LIMBURG ACHTERHOEK HET GOOI EN VECHTSTREEK ZUIDOOST-DRENTHE AGGLOMERATIE HAARLEM NOORD-LIMBURG NOORD-FRIESLAND ZUIDOOST-ZUID-HOLLAND AGGL. LEIDEN EN BOLLENSTREEK GROOT RIJNMOND TWENTE OVERIG ZEELAND Maart

19 NOORDOOST-NOORD- BRABANT ZUIDWEST-FRIESLAND ZUIDOOST-FRIESLAND DELFT EN WESTLAND WEST-NOORD-BRABANT ZUIDOOST-NOORD-BRABANT MIDDEN-NOORD-BRABANT ZUIDWEST-DRENTHE ZUIDWEST-GELDERLAND KOP VAN NOORD-HOLLAND IJMOND VELUWE ARNHEM/NIJMEGEN ALKMAAR EN OMGEVING OVERIG GRONINGEN NOORD-DRENTHE ZUIDWEST-OVERIJSSEL NOORD-OVERIJSSEL ZAANSTREEK GROOT AMSTERDAM AGGL. 's-gravenhage UTRECHT FLEVOLAND Maart

20 3 Verwachtingen voor de toekomst : begin daling potentiële beroepsbevolking Nederland In 2011 komt er een einde aan de groei van de potentiële beroepsbevolking (de bevolking van jaar) in Nederland. Omdat de stijging van de beroepsdeelneming nog wat door gaat, komt er niet meteen een einde aan de groei van de feitelijke beroepsbevolking in Nederland als geheel. In diverse provincies en regio s groeit de beroepsbevolking vrijwel niet meer. Zodra de beroepsbevolking gaat dalen en het de werkloosheid laag geworden is, kan het aantal werkenden niet meer groeien. In de komende jaren wordt structurele daling van het aantal werkenden een steeds algemener verschijnsel binnen Nederland. Dat heeft invloed op de behoefte aan ruimte voor werken (bedrijventerreinen en kantoren) en op de omvang van het woon-werkverkeer. Figuur 10 Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking (bevolking van jaar) en werkende beroepsbevolking jaar, Nederland, Bron: CBS, KcBB Potentiële beroepsbevolking Werkende beroepsbevolking : daling aantal geboorten op de wereld Naar verwachting begint binnen tien jaar een lichte daling van het aantal kinderen dat jaarlijks op de wereld geboren wordt. Dit is de basis voor de komende daling van de wereldbevolking. Dit zal nog vele tienatllen jaren op zich laten wachten, omdat mensen steeds ouder worden. Maart

21 : begin daling beroepsbevolking Nederland Structurele bevolkingsdaling per gemeente Rond 2030 heeft al meer dan de helft van de helft van het aantal gemeenten te maken met structurele bevolkingsdaling. Beroepsbevolking Rond 2025 komt er naar verwachting een einde aan de groei van de beroepsbevolking en van het aantal werkenden in Nederland : begin daling aantal inwoners Nederland Aantal kinderen per vrouw Het gemiddeld aantal kinderen per vrouw op de wereld als geheel is gezakt van bijna 5 in de eerste helft van de jaren zestig naar ongeveer 2,6 nu en zakt naar verwachting rond 2040 beneden het vervangingsniveau van 2,1. De omvang van de bevolking beneden de 65 jaar gaat naar verwachting rond 2050 dalen. De daling van het totaal aantal mensen op de wereld volgt naar verwachting pas tegen het einde van deze eeuw. Structurele daling in Nederland Naar verwachting is er na 2040 in Nederland sprake van structurele daling van aantal inwoners en aantal huishoudens. Het aantal werkenden en woonwerkverkeer is al eerder gaan dalen. Maart

Cijfers rond structurele bevolkingsdaling in chronologisch perspectief

Cijfers rond structurele bevolkingsdaling in chronologisch perspectief Cijfers rond structurele bevolkingsdaling in chronologisch perspectief Mei 2013 Als gevolg van de omvangrijke publiciteit rond het rapport Structurele bevolkingsdaling, Een urgente nieuwe invalshoek voor

Nadere informatie

De opkomst van structurele bevolkingsdaling

De opkomst van structurele bevolkingsdaling Dit is het laatste Neimed Krimpbericht van de hand van Wim Derks. Na twee jaar komt er een einde aan de boeiende serie van deze auteur. De serie verscheen maandelijks op de website van Neimed. De hele

Nadere informatie

Neimed Krimpbericht. Ontgroening in Limburg. Maart 2014

Neimed Krimpbericht. Ontgroening in Limburg. Maart 2014 Maart 2014 Neimed Krimpbericht Ontgroening in Limburg Het aantal kinderen dat geboren wordt, is de afgelopen 50 jaar aanzienlijk gedaald, in Limburg in veel sterkere mate dan landelijk. Dat komt omdat

Nadere informatie

Bevolkingsontwikkeling in 2014: krimp en groei in Limburg

Bevolkingsontwikkeling in 2014: krimp en groei in Limburg Maart 2015 Neimed Krimpbericht Bevolkingsontwikkeling in 2014: krimp en groei in Landelijk is de groei van het aantal in 2014 wat toegenomen. Een gelijksoortige ontwikkeling, maar dan in de vorm van een

Nadere informatie

BAROMETER KRIMP 14 augustus 2015 Actuele bevolkingsontwikkeling in regio s met (structurele) bevolkingsdaling

BAROMETER KRIMP 14 augustus 2015 Actuele bevolkingsontwikkeling in regio s met (structurele) bevolkingsdaling Wim Derks, wim@bevolkingsdaling.nl BAROMETER KRIMP 14 augustus 2015 Actuele bevolkingsontwikkeling in regio s met (structurele) bevolkingsdaling De Barometer Krimp geeft actuele informatie over de bevolkingsontwikkeling

Nadere informatie

Neimed Krimpbericht. Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp JUNI 2015

Neimed Krimpbericht. Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp JUNI 2015 JUNI 2015 Neimed Krimpbericht Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp Het aantal inwoners daalt in de meeste Limburgse gemeenten, omdat er weinig kinderen geboren worden. De daling wordt versterkt

Nadere informatie

Neimed Krimpbericht. Structurele bevolkingsdaling nu ook in Midden- en Noord-Limburg NOVEMBER 2015

Neimed Krimpbericht. Structurele bevolkingsdaling nu ook in Midden- en Noord-Limburg NOVEMBER 2015 NOVEMBER Neimed Krimpbericht Structurele bevolkingsdaling nu ook in Midden- en Noord- In alle se gemeenten worden inmiddels minder kinderen geboren dan er mensen sterven. De natuurlijke aanwas is kleiner

Nadere informatie

Wim Derks Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid, Universiteit Maastricht en Etil

Wim Derks Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid, Universiteit Maastricht en Etil Bevolkingsontwikkeling: Lichte groei, stabilisatie of lichte daling? Worden we daar beter of slechter van? Wim Derks Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid, Universiteit Maastricht en Etil www.bevolkingsdaling.nl

Nadere informatie

Neimed Krimpbericht. Potentiële beroepsbevolking Limburg MEI 2014

Neimed Krimpbericht. Potentiële beroepsbevolking Limburg MEI 2014 MEI 214 Neimed Krimpbericht Potentiële beroepsbevolking Voor de ontwikkeling van het aanbod van arbeidskrachten is de potentiële beroepsbevolking van belang. Deze leeftijdsgroep daalt in al sinds 1995.

Nadere informatie

Reacties op bevolkingsdaling

Reacties op bevolkingsdaling Reacties op bevolkingsdaling Wim Derks Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid, Universiteit Maastricht en Etil www.bevolkingsdaling.nl w.derks@beoz.unimaas.nl 1 Inhoud 1996-2006 Structurele bevolkingsdaling

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 43757 2 december 2015 Regeling van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 24 november 2015, 2015-0000289457,

Nadere informatie

Neimed Krimpbericht. Minder geboorten in het verleden, minder jongeren voor de toekomst APRIL 2015

Neimed Krimpbericht. Minder geboorten in het verleden, minder jongeren voor de toekomst APRIL 2015 APRIL 15 Neimed Krimpbericht Minder geboorten in het verleden, minder jongeren voor de toekomst In de afgelopen vijftien jaar is landelijk het aantal geboorten gedaald met ongeveer 15%. Bij de se gemeenten

Nadere informatie

DE WOX 1E KWARTAAL 2008

DE WOX 1E KWARTAAL 2008 DE WOX 1E KWARTAAL 2008 Zowel prijsdalingen als forse prijsstijgingen op gemeentelijk niveau begin 2008 Delft, mei In het afgelopen kwartaal is de gemiddelde woningprijs met 3,7% gestegen ten opzichte

Nadere informatie

De Regio Top 40. Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven

De Regio Top 40. Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven September 2008 Een nieuwe naam, een nieuw model Ook dit jaar kent onze Regio Top 40 weer enkele verrassende uitkomsten. Lees in deze uitgave hoe winnaars

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

BAROMETER KRIMP 7 januari 2016 Actuele bevolkingsontwikkeling in regio s met (structurele) bevolkingsdaling

BAROMETER KRIMP 7 januari 2016 Actuele bevolkingsontwikkeling in regio s met (structurele) bevolkingsdaling Wim Derks, wim@bevolkingsdaling.nl BAROMETER KRIMP 7 januari 2016 Actuele bevolkingsontwikkeling in regio s met (structurele) bevolkingsdaling De Barometer Krimp geeft actuele informatie over de bevolkingsontwikkeling

Nadere informatie

BAROMETER KRIMP 27 februari 2015 Actuele bevolkingsontwikkeling in regio s met (structurele) bevolkingsdaling

BAROMETER KRIMP 27 februari 2015 Actuele bevolkingsontwikkeling in regio s met (structurele) bevolkingsdaling Wim Derks, wim@bevolkingsdaling.nl BAROMETER KRIMP 27 februari 2015 Actuele bevolkingsontwikkeling in regio s met (structurele) bevolkingsdaling De Barometer Krimp geeft actuele informatie over de bevolkingsontwikkeling

Nadere informatie

Hoge groei ten noordoosten van de Randstad in 2017

Hoge groei ten noordoosten van de Randstad in 2017 januari Hoge groei ten noordoosten van de Randstad in Themabericht RaboResearch Nederland economie.rabobank.com Rogier Aalders Senior onderzoeker -9 Samenvatting Amsterdam en Utrecht en hun omgeving hebben

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

Afname banen in 2002 in Groot-Amsterdam

Afname banen in 2002 in Groot-Amsterdam Afname banen in 2002 in Groot-Amsterdam Gerda Gringhuis Eind december 2002 hadden werknemers in Nederland in totaal ruim 7 miljoen banen. Ten opzichte van december 2001 is het aantal banen toegenomen met

Nadere informatie

Cijfers rond structurele bevolkingsdaling in chronologisch perspectief

Cijfers rond structurele bevolkingsdaling in chronologisch perspectief Cijfers rond structurele bevolkingsdaling in chronologisch perspectief Maart 2010 Als gevolg van de omvangrijke publiciteit rond het rapport Structurele bevolkingsdaling, Een urgente nieuwe invalshoek

Nadere informatie

Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven

Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven 3 De Regio Top 40 Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven And the winner is... Groei en kracht in de regio s Nu de kredietcrisis ook onze reële economie op alle fronten raakt, kijken economen

Nadere informatie

Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013. Frits Oevering. Kennis & Economisch Onderzoek

Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013. Frits Oevering. Kennis & Economisch Onderzoek Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013 Frits Oevering Prangende vragen? Krimp in Woerden? Vergrijzing en krimp Verhuispatroon Krimp in Woerden? Disclaimers diverse databronnen (ABF, CBS,

Nadere informatie

Bedrijven en bevolking in beweging

Bedrijven en bevolking in beweging M201110 Bedrijven en bevolking in beweging Regionale bedrijvendynamiek en -migratie in relatie tot verstedelijking, periode 1988-2009 drs. R. Braaksma drs. W.V.M. van Rijt-Veltman Zoetermeer, 20 juni 2011

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Prognose aantal leerlingen (index: 2011 = 100) (index: 2016 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Prognose aantal leerlingen (index: 2011 = 100) (index: 2016 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2011 en 2015 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Persbericht. Werkloosheid in alle provincies gedaald

Persbericht. Werkloosheid in alle provincies gedaald Persbericht PB99-191 28 juli 1999 9.30 uur Werkloosheid in alle provincies gedaald De gunstige ontwikkeling op de arbeidsmarkt in 1998 leidde in alle provincies tot een daling van de werkloosheid en een

Nadere informatie

Regionale verschillen in arbeidsaanbod

Regionale verschillen in arbeidsaanbod Regionale verschillen in arbeidsaanbod Hendrika Lautenbach Tussen de regio s in Nederland bestaan significante verschillen in de mate waarin de bevolking van 15 64 jaar participeert op de arbeidsmarkt.

Nadere informatie

NA STABILISATIE DAALT DE BEVOLKING WEER IN LIMBURG

NA STABILISATIE DAALT DE BEVOLKING WEER IN LIMBURG NA STABILISATIE DAALT DE BEVOLKING WEER IN LIMBURG Etil heeft in opdracht van de provincie Limburg een nieuwe demografische prognose voor Limburg, woonregio s en gemeenten opgesteld. De prognose geeft

Nadere informatie

Regionale Maandcijfers Arbeidsmarktinformatie Zuid-Limburg

Regionale Maandcijfers Arbeidsmarktinformatie Zuid-Limburg Regionale Maandcijfers Arbeidsmarktinformatie Zuid-Limburg Tabel 1: Stand WW-uitkeringen Stand WW mutatie tov vorige mnd mutatie tov vorig jaar Sep 2017 % aantal % aantal % Nederland 350.810 3,9% -11.322-3,1%

Nadere informatie

Regionale bedrijvendynamiek

Regionale bedrijvendynamiek M201224 Regionale bedrijvendynamiek Oprichtingen en opheffingen van bedrijven in de Nederlandse regio s in de periode 1988-2010 A. Bruins J.A.C. Vollebregt Zoetermeer, juli 2012 Regionale bedrijvendynamiek

Nadere informatie

Auteur: Gemeente Dronten Datum: 4 april 2017 Voor vragen: Feiten en cijfers 2016 Bevolking

Auteur: Gemeente Dronten Datum: 4 april 2017 Voor vragen: Feiten en cijfers 2016 Bevolking Auteur: Gemeente Dronten Datum: 4 april 2017 Voor vragen: h.van.eijken@dronten.nl Feiten en cijfers 2016 Bevolking Inleiding Wat is Dronten feiten en cijfers Dit document is een jaarlijks rapport met

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2010 en 2014 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Plaats en betekenis van de Stadsregio Arnhem Nijmegen voor de Gelderse economie. jaartal Veluwe Achterhoek Arnhem Nijmegen

Plaats en betekenis van de Stadsregio Arnhem Nijmegen voor de Gelderse economie. jaartal Veluwe Achterhoek Arnhem Nijmegen ONDERZOEKMEMORANDUM Plaats en betekenis van de Stadsregio Arnhem Nijmegen voor de Gelderse economie Inleiding Bruto binnenlands product 1 De Stadsregio wordt sinds jaar en dag de motor van de Gelderse

Nadere informatie

Overzichtsrapport SER Gelderland

Overzichtsrapport SER Gelderland Overzichtsrapport SER Gelderland Bevolking en participatie In opdracht van SER Gelderland September 2008 Drs. J.D. Gardenier L.T. Schudde CAB Martinikerkhof 30 9712 JH Groningen 050-3115113 cab@cabgroningen.nl

Nadere informatie

Auteur: Onderzoek en statistiek gemeente Dronten Datum: 28 januari 2016 Voor vragen: Feiten en cijfers 2015 Bevolking

Auteur: Onderzoek en statistiek gemeente Dronten Datum: 28 januari 2016 Voor vragen: Feiten en cijfers 2015 Bevolking Auteur: Onderzoek en statistiek gemeente Dronten Datum: 28 januari 2016 Voor vragen: h.van.eijken@dronten.nl Feiten en cijfers 2015 Bevolking Inleiding Wat is Dronten feiten en cijfers Dit document is

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktprognose

Regionale arbeidsmarktprognose Provincie Zeeland Afdeling Economie Regionale arbeidsmarktprognose 2011-2012 Inleiding Begin juni 2011 verscheen de rapportage UWV WERKbedrijf Arbeidsmarktprognose 2011-2012 Met een doorkijk naar 2016".

Nadere informatie

De economieën van Amsterdam en Rotterdam vergeleken

De economieën van Amsterdam en Rotterdam vergeleken De Nederlandse economie De economieën van Amsterdam en Rotterdam vergeleken 2017 Wouter Jonkers Inhoud Samenvatting 3 1. Inleiding 3 2. Financiële instellingen grootste bedrijfstak in Groot-Amsterdam 4

Nadere informatie

DE WOX 4E KWARTAAL 2007

DE WOX 4E KWARTAAL 2007 DE WOX 4E KWARTAAL 2007 Regio Den Haag en Rotterdam blijven achter bij landelijke prijsontwikkeling Delft, 29 januari In het afgelopen kwartaal is de gemiddelde woningprijs met 4,3% gestegen ten opzichte

Nadere informatie

Kwantitatieve ontwikkelingen rondom jeugdwerkloosheid

Kwantitatieve ontwikkelingen rondom jeugdwerkloosheid Bijlage 1 Kwantitatieve ontwikkelingen rondom jeugdwerkloosheid Landelijk beeld Algemeen beeld: Daling jeugdwerkloosheid zet door De daling van de jeugdwerkloosheid 15-26 jaar in het 2 e kwartaal 2010

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Arbeidsmarkt: verschil tussen Utrecht en Noorden van het land blijft groot

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Arbeidsmarkt: verschil tussen Utrecht en Noorden van het land blijft groot Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB00-145 29 juni 2000 9.30 uur Arbeidsmarkt: verschil tussen Utrecht en Noorden van het land blijft groot Door de gunstige ontwikkeling op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Vastgoedbericht juni 2008

Vastgoedbericht juni 2008 Vastgoedbericht juni 20 Het Kadaster brengt maandelijks een vastgoedbericht uit. Hierin worden statistieken gepresenteerd met de ontwikkelingen van de afgelopen maand: de prijsindex en het aantal verkochte

Nadere informatie

Ruim een op de drie gemeenten is sinds 2010 gekrompen

Ruim een op de drie gemeenten is sinds 2010 gekrompen Bevolkingstrends Ruim een op de drie gemeenten is sinds 2010 gekrompen 2015 16 Niels Kooiman CBS Bevolkingstrends december 2015 16 1 Hoewel de bevolking van Nederland in de afgelopen twintig jaar gegroeid

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

December Economische Thermometer & Barometer Weerterland en Cranendonck. Prestaties 2010, 2011 en verwachting voor 2012

December Economische Thermometer & Barometer Weerterland en Cranendonck. Prestaties 2010, 2011 en verwachting voor 2012 Economische Thermometer & Barometer Weerterland en Cranendonck Prestaties 2010, 2011 en verwachting voor 2012 December 2011 CONCLUSIES Midden-Limburg zette in 2010 een goede economische prestatie neer,

Nadere informatie

Welkom bij Visie op Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek

Welkom bij Visie op Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Welkom bij Visie op 216 Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Visie op 216 Stabiele groeivooruitzichten omgeven door onzekere wereldeconomie Tim Legierse 28 januari 216 Agenda Wereldeconomie Nederland Achterhoek

Nadere informatie

Stijging werkloosheid vlakt af door terugtrekken jongeren

Stijging werkloosheid vlakt af door terugtrekken jongeren Persbericht PB14-033 15 mei 9:30 uur Stijging werkloosheid vlakt af door terugtrekken jongeren - Werkloosheid in april licht gestegen - Arbeidsdeelname afgenomen bij jongeren - Aantal WW-uitkeringen in

Nadere informatie

Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008

Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008 Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008 In dit kwartaalbericht van Woningmarkcijfers.nl de volgende onderwerpen: - prijsontwikkelingen en transacties september - prijsontwikkelingen en transacties

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn Augustus 2014

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn Augustus 2014 Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn Augustus 214 Colofon Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.nr. 229-282555 Rapportnummer 214-245 Datum Augustus 214 Opdrachtgever De Westfriese

Nadere informatie

Eenheid Limburg. Reactietijden politie spoedmeldingen

Eenheid Limburg. Reactietijden politie spoedmeldingen Eenheid Limburg Reactietijden politie Eenheid Limburg Beek Beesel Bergen (L) Brunssum Echt-Susteren Eijsden-Margraten Gennep Gulpen-Wittem Heerlen Horst aan de Maas Kerkrade Landgraaf Leudal Maasgouw Maastricht

Nadere informatie

Juli 2012 Bijna WW-uitkeringen Meer werkzoekenden (NWW) dan een jaar geleden

Juli 2012 Bijna WW-uitkeringen Meer werkzoekenden (NWW) dan een jaar geleden Juli 2012 Bijna 300.000 WW-uitkeringen - 298.000 lopende WW-uitkeringen - Aantal WW-uitkeringen gestegen ten opzichte van voorgaande maand (2,5%) - Ruim de helft meer WW-uitkeringen voor jongeren dan in

Nadere informatie

Juni 2012 Meer werkzoekenden (NWW) dan een jaar geleden Aantal WW-uitkeringen in een jaar tijd met gestegen

Juni 2012 Meer werkzoekenden (NWW) dan een jaar geleden Aantal WW-uitkeringen in een jaar tijd met gestegen Juni 2012 Meer werkzoekenden (NWW) dan een jaar geleden - 464.300 werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf - In i vrijwel evenveel werkzoekenden als in - Van de 55-plus beroepsbevolking is 9,4 procent

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. December 2012

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. December 2012 Nieuwsflits Arbeidsmarkt December 2012 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende vacatures UWV 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Deventer 2015

Bevolkingsprognose Deventer 2015 Bevolkingsprognose Deventer 2015 Aantallen en samenstelling van bevolking en huishoudens Augustus 2015 augustus 2015 Uitgave : team Kennis en Verkenning Naam : John Stam Telefoonnummer : 0570 693298 Mail

Nadere informatie

Gemeente Nuth Bevolkingsopbouw en toekomstige ontwikkeling Bevolkingssamenstelling 2016 (gemeente en kernen) 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% < 20 jaar 20-35 jaar 35-55 jaar 55-75 jaar > 75 jaar Gemeente

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn Andijk Opmeer Medemblik Wervershoof Enkhuizen Stede Broec Koggenland Hoorn Drechterland Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2

Nadere informatie

DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN GULPEN-WITTEM OP KERNNIVEAU

DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN GULPEN-WITTEM OP KERNNIVEAU DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN GULPEN-WITTEM OP KERNNIVEAU DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN GULPEN-WITTEM OP KERNNIVEAU Concept Maastricht, 19 juni 2008 Drs. J.C.G. Hensgens Drs. J.J.L. Meuwissen E,til Postbus

Nadere informatie

2 Ontwikkelingen. 2.1 Grijze en groene druk

2 Ontwikkelingen. 2.1 Grijze en groene druk 2 Ontwikkelingen Nederland vergrijst en ontgroent. Ook in arbeidsorganisaties zal de gemiddelde leeftijd van medewerkers steeds meer omhoog gaan. Oudere medewerkers zullen een steeds groter deel van het

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Drechterland Augustus 2014

Demografische ontwikkeling Gemeente Drechterland Augustus 2014 Demografische ontwikkeling Gemeente Drechterland Augustus 214 Colofon Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.nr. 229-282555 Rapportnummer 214-243 Datum Juli 214 Opdrachtgever De Westfriese

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Medemblik Augustus 2014

Demografische ontwikkeling Gemeente Medemblik Augustus 2014 Demografische ontwikkeling Gemeente Medemblik Augustus 214 Colofon Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.nr. 229-282555 Rapportnummer 214-247 Datum Augustus 214 Opdrachtgever De Westfriese

Nadere informatie

DE WOX 2E KWARTAAL 2008

DE WOX 2E KWARTAAL 2008 DE WOX 2E KWARTAAL 2008 Woningprijs stagneert: eerste dalingen op gemeenteniveau zichtbaar Delft, 21 juli De gemiddelde prijs van een woning steeg ten opzichte van het vorige kwartaal met slechts 0,1%.

Nadere informatie

April 2012 Minder niet-werkende werkzoekenden (NWW) Aantal WW-uitkeringen opnieuw licht gedaald

April 2012 Minder niet-werkende werkzoekenden (NWW) Aantal WW-uitkeringen opnieuw licht gedaald April 2012 Minder niet-werkende werkzoekenden (NWW) - 471.100 werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf - Daling jonge werkzoekenden - Vooral daling agrarische beroepen en technische/industriële

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025 Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O Research

Nadere informatie

September Vrijwel evenveel WW-uitkeringen als in augustus

September Vrijwel evenveel WW-uitkeringen als in augustus September 2012 Vrijwel evenveel WW-uitkeringen als in ustus - - 304.400 lopende WW-uitkeringen, bijna evenveel als in ustus en 21 procent meer dan een jaar geleden Aantal lopende WW-uitkeringen voor jongeren

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Koggenland

Demografische ontwikkeling Gemeente Koggenland Demografische ontwikkeling Gemeente Koggenland 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Limburg, april 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Limburg, april 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Limburg, april 2015 Daling WW grootst onder kortdurend werkzoekenden Afgelopen daalde het aantal WW-uitkeringen. Het herstel van de economie en arbeidsmarkt zet door. Het aantal

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Maart 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Maart 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Maart 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende vacatures UWV 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen

Nadere informatie

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040:

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten De komende dertig jaar treedt in delen van Nederland, vooral in

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktprognose

Regionale arbeidsmarktprognose Provincie Zeeland Afdeling Economie Regionale arbeidsmarktprognose 2012-2013 Inleiding Begin juni 2012 verscheen de rapportage UWV Arbeidsmarktprognose 2012-2013 Met een doorkijk naar 2017". Hierin worden

Nadere informatie

De grijze golf. Demografische ontwikkeling Drechtsteden tot Figuur 1 Bevolking Drechtsteden , totaal

De grijze golf. Demografische ontwikkeling Drechtsteden tot Figuur 1 Bevolking Drechtsteden , totaal De grijze golf Demografische ontwikkeling Drechtsteden tot 23 In deze factsheet rapporteren we over de uitkomsten van de bevolkings- en huishoudensprognose en de gevolgen ervan voor de Drechtsteden. De

Nadere informatie

De huishoudens in Groningen worden steeds kleiner

De huishoudens in Groningen worden steeds kleiner De huishoudens in Groningen worden steeds kleiner In Nederland is een trend zichtbaar naar steeds kleinere families, ook wel de verdunning van huishoudens genoemd. Niet het aantal huishoudens neemt af,

Nadere informatie

Maart 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gedaald Minder WW-uitkeringen

Maart 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gedaald Minder WW-uitkeringen Maart 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gedaald - 477.800 werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf - Minder werkzoekenden van 35-45 jaar dan een jaar geleden - Toename werkzoekenden met (para)

Nadere informatie

Persoonlijke achtergrondgegevens burgemeesters

Persoonlijke achtergrondgegevens burgemeesters Persoonlijke achtergrondgegevens burgemeesters Dit document bevat de volgende gegevens: Een overzicht van de burgemeesters naar politieke partij in de periode 1998-2016. Een overzicht van het aandeel vrouwelijke

Nadere informatie

Regionale economische prognoses 2016

Regionale economische prognoses 2016 Regionale economische prognoses 2016 Themabericht Rogier Aalders De breed gedragen economische groei in 2016 leidt tot productiegroei in alle sectoren en in alle regio s De Randstad, en daarbinnen vooral

Nadere informatie

Aantal huwelijken, huwelijksontbindingen, partnerschappen en partnerschapsontbindingen per woonplaats in 2014

Aantal huwelijken, huwelijksontbindingen, partnerschappen en partnerschapsontbindingen per woonplaats in 2014 Aantal huwelijken, huwelijksontbindingen, partnerschappen en partnerschapsontbindingen per woonplaats in 214 Huwelijk Huwelijksontbinding Partnerschap Partnerschapsontbinding Woonplaats Man % Vrouw % Man

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Enkhuizen

Demografische ontwikkeling Gemeente Enkhuizen Demografische ontwikkeling Gemeente Enkhuizen 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2005 Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Het inwonertal van Amsterdam is in 2004 met ruim 4.000 personen tot 742.951

Nadere informatie

Oktober 2012 WW-uitkeringen vooral toegenomen in seizoensgevoelige sectoren Meer dan een half miljoen niet-werkende werkzoekenden (NWW)

Oktober 2012 WW-uitkeringen vooral toegenomen in seizoensgevoelige sectoren Meer dan een half miljoen niet-werkende werkzoekenden (NWW) Oktober 2012 WW-uitkeringen vooral toegenomen in seizoensgevoelige sectoren - 309.900 lopende WW-uitkeringen, 1,8 procent meer dan in tember - Bovengemiddelde stijging lopende WW-uitkeringen horeca (+6,3%)

Nadere informatie

Atlas voor gemeenten 2013: de positie van Utrecht. notitie van Onderzoek.

Atlas voor gemeenten 2013: de positie van Utrecht. notitie van Onderzoek. Atlas voor gemeenten 2013: de positie van Utrecht notitie van Onderzoek www.onderzoek.utrecht.nl mei 2013 Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 286 1350 onderzoek@utrecht.nl internet

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Enkhuizen

Demografische ontwikkeling Gemeente Enkhuizen Demografische ontwikkeling Gemeente Enkhuizen Andijk Opmeer Medemblik Wervershoof Enkhuizen Stede Broec Koggenland Hoorn Drechterland Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners

Nadere informatie

thema 1 Nederland en het water topografie

thema 1 Nederland en het water topografie thema 1 Nederland en het water topografie Argus Clou Aardrijkskunde groep 6 oefenkaart met antwoorden Malmberg s-hertogenbosch thema 1 Nederland en het water topografie Gebergten Vaalserberg Plaatsen Almere

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Limburg, december 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Limburg, december 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Limburg, december 2016 Daling WW-uitkeringen in Limburg Het aantal lopende WW-uitkeringen in Limburg is in december 2016 ruim 10% lager dan een jaar geleden. Eind december 2016

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek

Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB12-073 13 december 2012 9.30 uur Potentiële beroepsbevolking blijft straks op peil dankzij 65-plussers Geen langdurige krimp potentiële beroepsbevolking

Nadere informatie

Leningen oversluiten Oversluitonderzoek 2017

Leningen oversluiten Oversluitonderzoek 2017 Leningen oversluiten Oversluitonderzoek 2017 Geldshop, onafhankelijk adviseur en bemiddelaar in consumptief krediet, heeft in de eerste acht maanden van 2017 onderzoek gedaan naar leningaanvragen ten behoeve

Nadere informatie

De Geo. 3 havo/vwov Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 2 1, 2 en 3. 1ste druk

De Geo. 3 havo/vwov Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 2 1, 2 en 3.  1ste druk De Geo 3 havo/vwov Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 2 1, 2 en 3 www.degeo-online.nl 1ste druk 2 De toekomst van Nederland Start 1 a Onbereikbaarheid Randstad; vergrijzing; waterberging

Nadere informatie

WoON-themarapport. Woningbouwplanningen van kwantiteit naar kwaliteit

WoON-themarapport. Woningbouwplanningen van kwantiteit naar kwaliteit Woningbouwplanningen van kwantiteit naar kwaliteit Middelburg, december 2013 Colofon SCOOP 2013 Samenstelling Dick van der Wouw Nadet Somers SCOOP Zeeuws instituut voor sociale en culturele ontwikkeling

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen April 2010 Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen

Nadere informatie

Rapportage (N)WW 50plus. Juni 2015

Rapportage (N)WW 50plus. Juni 2015 Rapportage (N)WW 50plus Juni 2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden 12 Toelichting WW/NWW/WBB 13 Colofon 14 Rapportage (N)WW 50plus 1 WW-uitkeringen WW-uitkeringen

Nadere informatie

Zeeuws-Vlaanderen; een landje apart?

Zeeuws-Vlaanderen; een landje apart? Zeeuws-Vlaanderen; een landje apart? Colofon ZB 2017 Samenstelling dr. ir. Dick van der Wouw ZB Planbureau en Bibliotheek van Zeeland Kousteensedijk 7 4331 JE Middelburg Postbus 8004 4330 EA Middelburg

Nadere informatie

Woningtransacties per maand, Nederland 2013-2015

Woningtransacties per maand, Nederland 2013-2015 Uitstekend eerste halfjaar 2015 Nederlandse woningmarkt De Nederlandse woningmarkt heeft een prima eerste half jaar achter de rug. In de eerste 6 maanden van 2015 werden door het Kadaster 75.249 woningtransacties

Nadere informatie

Totaal

Totaal Aantal huwelijken, huwelijksontbindingen, partnerschappen en partnerschapsontbindingen per woonplaats in 2013 Huwelijk Huwelijksontbinding Partnerschap Partnerschapsontbinding Woonplaats Man % Vrouw %

Nadere informatie

Totaal

Totaal Aantal huwelijken, huwelijksontbindingen, partnerschappen en partnerschapsontbindingen per woonplaats in 2012 Huwelijk Huwelijksontbinding Partnerschap Partnerschapsontbinding Woonplaats Man % Vrouw %

Nadere informatie

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Agglomeratie s-gravenhage Groot-Amsterdam Flevoland Regio s Zaanstreek in economisch Arnh Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Noord-Overijssel perspectief Kop van 2013 Noord-Holland Veluwe Groot-Rijnmond

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Medemblik

Demografische ontwikkeling Gemeente Medemblik Demografische ontwikkeling Gemeente Medemblik Andijk Opmeer Medemblik Wervershoof Enkhuizen Stede Broec Koggenland Hoorn Drechterland Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners

Nadere informatie

Woningtransacties per kwartaal Nederland

Woningtransacties per kwartaal Nederland Woningtransacties op niveau 2008, koopsom slechts 10% onder topjaar De Nederlandse woningmarkt draait op volle toeren. In de eerste negen maanden van 2015 zijn door het Kadaster 125.859 woningtransacties

Nadere informatie

Kansen voor regionale

Kansen voor regionale ING Economisch Bureau November 2011 Kansen voor regionale woningbouw Themavisie projectontwikkeling woningbouw Colofon Auteur ING Economisch Bureau Maurice van Sante 020 576 85 47 Redactie ING Business

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen December 2010 Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen 2 WW-uitkeringen 4 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Andijk

Demografische ontwikkeling Gemeente Andijk Demografische ontwikkeling Gemeente Andijk Andijk Opm eer Medem blik Wervershoof Enkhuizen Stede Broec Koggenland Hoorn Drechterland Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners

Nadere informatie