VERANKERING VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERANKERING VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING"

Transcriptie

1 VERANKERING VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING IN VLAANDEREN Kristien Nys en Benedikte Van den Bruel K. Nys & B. Van den Bruel (2009). Verankering van opvoedingsondersteuning in Vlaanderen. In: B. Prinsen (Ed.), Lichtvoetig door de opvoeding. Over opvoedingsondersteuning als levenswerk (pp ). Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut. (Liber amoricum bij het afscheid van Geurdina Blokland -de kleine, grote moeder van opvoedingsondersteuning in Nederland- als expert van het Nederlands Jeugdinstituut te Utrecht). Opvoedingsondersteuning een uitgesproken overheidsbevoegdheid? 1 Opvoedingsondersteuning maakte sinds de jaren 90 in Vlaanderen opgang. Daarvoor bestonden al tal van vormings-, voorlichtingsinitiatieven enz. voor ouders vanuit bijvoorbeeld het vroegere Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (huidige Kind & Gezin) of het sociaal-cultureel werk. Daarnaast ontstonden ook nieuwe, specifiek opvoedingsondersteunende initiatieven die veelal een sterke lokale inbedding kenden. Het opvoedingsondersteunend aanbod kende heel wat blinde vlekken. Het was niet overal even sterk uitgebouwd en bekend (Nys, 2007; Vandemeulebroecke & De Munter, 2004). In 2001 vaardigt de Vlaamse overheid een eerste decreet inzake opvoedingsondersteuning uit, in 2007 volgt het tweede. Het eerste decreet schetst te contouren waarbinnen eenmalige opleidings-, vormings- of trainingsreeksen gesubsidieerd kunnen worden. Het tweede decreet ziet opvoedingsondersteuning als: de laagdrempelige gelaagde ondersteuning van opvoedingsverantwoordelijken bij de opvoeding van kinderen. Opvoedingsondersteuning wordt binnen deze optiek zowel benaderd vanuit het perspectief van opvoedingsverrijking als vanuit het perspectief van preventie. Er wordt gefocust op een veelheid aan beproefde activiteiten en werkvormen. Daarbij wordt uitgegaan van de verschillende opvoedingsondersteunende functies zoals informatie, advies, onthaal en doorverwijzing maar ook het faciliteren van ontmoetingen tussen ouders. De klemtoon ligt daarbij op de lokale en bovenlokale2 organisatie van opvoedingsondersteuning. Het decreet bepaalt op welke manier de coördinatie van het aanbod op de verschillende niveaus gebeurt en stuurt aan op een gecoördineerde, systematische en kwantitatieve gegevensverzameling. Het tekent ook de krijtlijnen uit voor de subsidiëring van de opvoedingswinkels. In Vlaanderen verwijst de term opvoedingswinkel naar samenwerkingsverbanden van partners (meestal op het niveau van centrumsteden) die de verschillende functies rond opvoedingsondersteuning realiseren en daarbij ook één of meerdere loketten aanbieden. Het decreet ging uit van de subsidiëring van opvoedingswinkels in de 13 Vlaamse centrumsteden en één in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Het decreet bepaalt verder dat de ontwikkeling en verspreiding van expertise inzake opvoedingsondersteuning gecoördineerd wordt door een Vlaams Expertisecentrum Opvoedingsondersteuning in samenwerking met Provinciale Steunpunten Opvoedingsondersteuning (Vervotte, 2007). 1 In België is het domein rond welzijn en gezin een bevoegdheid van de gemeenschappen. In deze bijdrage focussen we op de ontwikkelingen binnen het Vlaamse landsgedeelte van België. 2 Bovenlokaal verwijst in deze context naar samenwerkingsverbanden waarbij uitgaande van meerdere gemeentes een samenwerkingsverband rond opvoedingsondersteuning wordt uitgebouwd.

2 Opvoedingsondersteuning in de praktijk? In Vlaanderen is er een grote diversificatie in sectoren die opvoedingsondersteuning aanbieden (b.v. Kind en Gezin, onderwijs, het sociaal-cultureel werkveld, de welzijnssector). De veelheid aan activiteiten en werkvormen die vanuit deze sectoren worden aangeboden, richt zich naar ouders en/of andere opvoedingsverantwoordelijken individueel, of in groep. Individueel gerichte initiatieven zijn bijvoorbeeld de informatieve folders vanuit Kind en Gezin of de Gezinsbond, de Opvoedingstelefoon. Daarnaast is er ook een groepsgewijs aanbod waarbij ouders in groep een oudercursus, programma of reeks volgen of eenmalig, al dan niet meer informeel samenkomen (bv. de Oefenscholen en van de Gezinsbond, oudergroepswerkingen van inloopteams, ontmoetingsruimten voor ouders samen met kinderen enz.). Bovendien kunnen voorgaande aanbiedingsvormen zich ook al dan niet tot een specifieke doelgroep richten (bv. leeftijd van de kinderen als indelingscriterium, maatschappelijk kwetsbare gezinnen enz.). Tenslotte worden ook ruimere mediacampagnes die het thema positief opvoeden in de kijker zetten zoals bvb. opvoedprogramma s gerekend tot de brede noemer van opvoedingsondersteuning. De grote variatie is, gelet op de verschillende behoeften, de verschillende ondersteunende initiatieven en werkvormen waarop ouders een beroep wensen te doen, positief te noemen. Het geeft aan dat in de praktijk meerdere sporen gevolgd worden. Dit betekent echter niet dat het brede palet aan opvoedingsondersteunende activiteiten en werkvormen ook in alle regio s van Vlaanderen even sterk aanwezig is. Individuele informatie en adviesverstrekking vanuit landelijke koepels (bv. Kind en Gezin, Gezinsbond, Departement Onderwijs) zijn wijd verspreid. Het groepsgewijs aanbod is veel meer afhankelijk van lokale initiatieven en in die zin ook minder algemeen verspreid. De toekomst zal uitmaken of de nieuwe regelgeving (zie supra, het decreet van 2007) effectief een aansporing biedt om die leemten op te vullen. Mede dank zij de uitvoering van het decreet zien we alvast dat de implementatie van een gecoördineerd en gediversifieerd aanbod van opvoedingsondersteuning op dit moment vooral terug te vinden is in de centrumsteden. Maar ook daarbuiten wordt opvoedingsondersteuning meer en meer ingebed in de dagelijkse werking van de lokale overheid. Net de betrokkenheid van verschillende actoren (beleid en praktijk, lokaal en bovenlokaal) blijkt een sterkte te zijn. Het vormt veelal de aanzet om actief te werken aan de bekendheid en het bereikbaar maken van hun opvoedingsondersteunende initiatieven. Het betreft een betrokkenheid die gestoeld is op een gemeenschappelijk doel en de inzet van de mogelijkheden van de verschillende partners. Nochtans blijkt de daadwerkelijke betrokkenheid van de verschillende partners in het realiseren van een gecoördineerd geheel van aanbod (bv. in de opvoedingswinkels) zeker niet vanzelf te lopen. Eén van de redenen hiervan is dat sommige samenwerkingsverbanden in deze fase hun ambities erg hoog leggen waarbij ze vooral streven naar het creëren van nieuw aanbod wat een vraag naar meer middelen impliceert. Nochtans was het de bedoeling van de decreetgever om in eerste instantie vooral het bestaande aanbod sterker te laten samenwerken 3 en zo (1) een grotere groep ouders (op een efficiëntere manier) te kunnen bereiken, of (2) om zo de toegang voor ouders te optimaliseren. Tekenende voorbeelden In wat volgt lichten we twee opvoedingsondersteunende werkvormen toe. Het zijn stuk voor stuk domeinen waarop Geraldien Blokland haar expertise heeft uitgebouwd en die ook in Vlaanderen hun weerklank vonden. 3 Er werd immers van uitgegaan dat er al heel wat initiatieven waren die door een betere samenwerking/afstemming een groter potentieel aan ouders zouden bereiken. Ook door de zichtbaarheid van het aanbod te vergroten zou de toegang optimaler worden. 2

3 Pedagogische adviseren In Vlaanderen is net zoals in Nederland de pedagogische adviesfunctie sterk uitgebouwd in het kader van opvoedingsondersteuning. Geraldien (1996) heeft als één van de eersten in het Nederlands taalgebied gewezen op het belang van een goed uitgebouwde pedagogische adviesfunctie als onderdeel van een breder aanbod aan activiteiten, gericht op het verbeteren van de positie van ouders en kinderen (p. 21). Pedagogische advisering moest een plek innemen tussen het reguliere aanbod van basisvoorzieningen enerzijds en de meer gespecialiseerde vormen van hulp anderzijds. Vooral voor ouders van zeer jonge kinderen is dit aanbod algemeen uitgebouwd via spreekuren opvoedingsondersteuning die georganiseerd worden door Kind & Gezin, de Vlaamse overheidsorganisatie die onder meer instaat voor de consultaties en huisbezoeken aan ouders van kinderen tot en met 3 jaar. De spreekuren worden er aangeboden door verpleegkundigen die hiertoe specifiek werden opgeleid (Van den Bruel & Verhegge, 2005). Het methodiekboek van Geraldien Blokland (1996) lag aan de basis van de methodiek zoals die binnen Kind en Gezin werd uitgebouwd. Het verschafte de spreekuurhouders een kader en concrete handvaten om vaak voorkomende opvoedingsvragen van ouders, op een vraaggerichte en methodische manier aan te pakken. Bovendien bleek het boek overzichtelijk, helder en vlot geschreven en zo ook de praktijkwerker te boeien. Illustratief in dit verband is dat heel wat boeken van Blokland intussen al opnieuw ingebonden moesten worden, slecht ingebonden zijn of laat het ons houden op veel gelezen en gebruikt In 2006 startte Kind en Gezin met een proefproject Triple P (focus op level 2 en level 3) in de provincie Antwerpen. De keuze voor Triple P had te maken met het evidence-based karakter van dit programma, de populatiebenadering en de meer protocollaire aanpak waardoor verondersteld werd dat opvoedingsondersteuning nog sterker methodisch verankerd zou worden binnen Kind & Gezin. Triple P werd bijgevolg in het kader van het proefproject geïmplementeerd binnen het spreekuur. Toen er vanuit Kind en Gezin contact genomen werd met de Nederlandse Triple P ers was het een aangename verrassing om opnieuw dankbaar gebruik te kunnen maken van de kennis en ervaring van Geraldien.. Maar het was zeker niet alleen de inhoud van het programma die ze goed bleek te kennen! Mede dank zij de uitstekende onderhandelingscompetenties van Geraldien kon onder meer bekomen worden dat er ook voor Vlaanderen Nederlandstalige trainers van het programma zouden komen. Ondertussen werden ongeveer 250 medewerkers van Kind en Gezin opgeleid in level 2-3. Ook buiten Kind en Gezin hebben andere hulpverleners uit zowel de preventieve als curatieve sectoren van de jeugdhulpverlening Triple P geïmplementeerd (level 2/3 en level 4/5). Op dit moment loopt er binnen Kind en Gezin een onderzoek waarbij het spreekuur opvoedingsondersteuning mèt implementatie van Triple P vergeleken wordt met het spreekuur waar er geen gebruik werd gemaakt van Triple P 4. Afhankelijk van de resultaten van dit onderzoek alsook een ruimere evaluatie van de implementatie zal worden besloten tot verdere veralgemening van Triple P binnen de preventieve zorg van Kind en Gezin. Voor gezinnen met oudere kinderen is de pedagogische adviesfunctie op dit moment nog minder algemeen verspreid en methodisch uitgebouwd. Maar zeker in het kader van de ontwikkelingen rond de opvoedingswinkels (cf. supra) wordt er meer en meer werk van gemaakt. 4 Dit onderzoek gebeurt door prof. Dr. J. Vanderfaeillie van de Universiteit Brussel in opdracht van de minster van Gezin en Welzijn. 3

4 Opvoedingsondersteuning in groepen Zowel Nederland als Vlaanderen kent reeds een zekere traditie in het samenbrengen van ouders om over de opvoeding te praten, er rond te werken. De kracht van het werken in groep wordt vanuit verschillende invalshoeken onderschreven (o.a. empowerment, sociaal leren, groeigeoriënteerde benadering). Onderzoek brengt verschillende positieve uitkomsten van het werken met oudergroepen aan de oppervlakte. Ouders zijn voor elkaar een bron van sociale en emotionele steun, ze vinden bij elkaar (h)erkenning, putten uit de gedeelde ervaringen en belevingen, ontwikkelen een groter zelfvertrouwen en zelfwaardegevoel enz. Ina Bakker en Geraldien Blokland (2001, p.12) verwoorden dat als volgt samen delen blijft belangrijk voor wie dagelijks met de zorg voor kinderen is belast. De wijze waarop aan dit samen delen vorm gegeven wordt, kan grondig verschillen en dat zowel wat de uitgangspunten of theoretische principes betreft, als wat betreft de praktische uitwerking. We zien dit vertaald in de stellingen waarmee we, Geraldien en Kristien, in de workshop Empowerment en vaardigheidstraining gaat dat samen? (Ede, 1 december 2003) aan de slag gingen. Empowerend werken gaat niet samen met een gedragsmatige aanpak. Alleen praten helpt niet als ouders problemen hebben met hun kinderen. Vaardigheidstrainingen gaan te veel uit van tekorten bij ouders. Bij een vaardigheidstraining is het onmogelijk om vraaggericht te werken. Het is bij opvoedingsondersteunend groepswerk niet zozeer belangrijk wat je doet, maar wel hoe je het doet. Twee benaderingen, empowerend of vraag- en perspectief gericht werken en de meer gedragsmatige aanpak van Opvoeden:zó! werden hier diametraal tegenover elkaar geplaatst. De discussie wees vrij snel uit dat het niet zozeer een of -verhaal, maar veeleer een en -verhaal betreft. De vakliteratuur, alsook de databank van het NJI, verwijst echter (vooral) naar gestandaardiseerde programma s. Het zijn programma s met een begin en een einde, vooraf vastgelegde onderwerpen én inhouden én werkvormen én doelstellingen. Dat is op zich een best verdedigbare aanpak die, zo blijkt ook uit tal van onderzoek, zijn resultaten heeft. De veel gehoorde commentaar van ouders is evenwel dat hun stem, hun ervaringen en verwachtingen daarbij toch nog onvoldoende aan bod komen. Ouders willen meer betrokken worden bij het zoeken naar oplossingen en ze vragen ook meer aandacht voor het opvoedingsproces, de ouder-kindrelatie, de emotionele toestand van de ouders, de ruimere context, hun noden en vragen 5 Opdracht is m.a.w. om ook deze aspecten voldoende ruimte te geven. De begeleid(st)er of ondersteuner moet durven voorbijgaan aan de alom gekende en vertrouwde opvoedingsadviezen. Geraldien (2001, p.35) stelt in dat verband: Informatie gebaseerd op theorieën over de opvoeding en ontwikkeling van kinderen kan ouders inzicht geven of nieuwe perspectieven aanreiken maar biedt niet meer dan een bepaalde constructie van de werkelijkheid. Belangrijk is vooral dat ouders daar hun eigen werkelijkheid naast kunnen zetten en dat er ruimte is om inzichten te bediscussiëren. Zo blijkt bij de evaluatie van oudercursussen altijd weer dat ouder het meest gehad hebben aan de uitwisseling van ervaringen met andere ouders en minder aan de theorie. In Vlaanderen is nog een ander type van groepsgericht aanbod sterk in opmars, met name de zogenaamde ontmoetingsplaatsen voor kinderen en ouders. Deze laagdrempelige ontmoetingsplaatsen spelen in op de vraag van ouders naar gemeenschapsvorming die in steden vaak aan de orde is (Vandenbroeck et al., 2007). In deze ontmoetingsplaatsen wisselen ouders onderling ervaringen uit èn dit vanuit een 5 Onderzoek wijst uit dat 30 tot 50 % van de gezinnen geen voordeel halen uit een ouderprogramma en dat ten gevolge van belastende gebeurtenissen in hun leven (Webster-Stratton en Hammond in Stewart-Brown et al., 2004). 4

5 gerichtheid op het kind in relatie tot anderen. De verhalen in het hier en nu vormen het uitgangspunt voor het gesprek tussen enerzijds ouders onderling en tussen ouders en begeleiders anderzijds. Ook de kinderen leren op een veilige manier, nog in aanwezigheid van de ouder, via het spontane spel, omgaan met andere kinderen. Een ontmoetingsplaats biedt de mogelijkheid om geleidelijk te experimenteren, te oefenen en te groeien naar een grotere zelfstandigheid (Van der Mespel, 2008). Sommige van deze ontmoetingsplaatsen gaan terug op de Franse traditie van de Maisons Vertes die vanuit een psycho-analytisch kader geïnspireerd zijn (Dolto, 1985; De Speelbrug, 2007). Conclusie De laatste jaren is er in Vlaanderen een veelheid aan initiatieven opvoedingsondersteuning gegroeid. Geraldien heeft daar zeker haar steentje toe bijgedragen. Daarbij komt dat opvoedingsondersteuning in Vlaanderen nu ook meer en meer beleidsmatig wordt verankerd. 5

6 Literatuur Bakker, I., Blokland, G. & Wijnen, H. (2001). Samen delen. Methodiekboek voor opvoedingsondersteuning in groepen. Utrecht: NIZW. Blokland, G. (1996). Over opvoeden gesproken. Methodiekboek pedagogisch adviseren. Utrecht: NIZW. De Speelbrug (2006). De Speelbrug in Antwerpen: een laagdrempelige ontmoetingsruimte voor kinderen van 0 tot 3 jaar vergezeld van een hechtingsfiguur. (Onuitgegeven tekst). Dolto, F. (1985). La cause des enfants. Paris: Laffont. Nys, K. (2009). Het decreet opvoedingsondersteuning in de praktijk. Ruime interpretatie en moeilijke implementatie? In: Gezinsbeleid in Opvoedingsondersteuning op de agenda geplaatst.(pp ) Brussel: Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen. Nys, K. (2007). Opvoedingsondersteuning in betekenisvolle resultaten te vatten? In: H. Colpin & H. Van Crombrugge (eds.). Gezinnnen en gezinspedagogiek. Geboeid door verscheidenheid.(pp ) Antwerpen - Apeldoorn: Garant. Vandemeulebroecke, L. & De Munter, A. (2004). Opvoedingsondersteuning. Visie en kwaliteit (Studia Paedagogica 39). Leuven: Universitaire Pers Leuven. Vandenbroeck, M., Boonaert, T., Van der Mespel & De Brabandere, K. (2007). Opvoeden in Brussel. Gent-Brussel:UGent - VBJK-VCOK-VGC. Van den Bruel, B. & Verhegge, K. (2005). Kind & Gezin, kinderen en gezinnen een preventieve aanpak. In: H. Grietens, J. Vanderfaeillie & W. Hellinckx (eds.). Handboek orthopedagogische hulpverlening. Nieuwe ontwikkelingen in het zorgveld. (pp ). Leuven Voorburg: Acco. Van der Mespel, S. (Ed.) (2008). Ontmoetingsplaatsen voor Kinderen en Ouders. Discussietekst van het netwerk Ontmoetingsplaatsen voor Kinderen en Ouders. Gent: UGent VBJK. Vervotte, I. (2007). Achtergrondtekst bij het decreet opvoedingsondersteuning. Brussel: Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin. 6

Jaarverslag EXPOO 2014

Jaarverslag EXPOO 2014 Jaarverslag EXPOO 2014 EXPOO, het Expertisecentrum Opvoedingsondersteuning van de Vlaamse overheid, bouwt mee aan een positieve leefomgeving waar het voor kinderen en jongeren goed is om op te groeien.

Nadere informatie

De Sociale plattegrond

De Sociale plattegrond De Sociale plattegrond Sector: Begeleiding jonge kinderen Spreker: Krista De Vos (Kind en Gezin) Kind en Gezin Kleine kinderen, wij maken er werk van! 1 Voorgeschiedenis 1919: Nationaal Werk voor het Kinderwelzijn

Nadere informatie

Decreet van 13 juli 2007 houdende de organisatie van opvoedingsondersteuning (B.S. 14.VIII.2007) 1

Decreet van 13 juli 2007 houdende de organisatie van opvoedingsondersteuning (B.S. 14.VIII.2007) 1 Decreet van 13 juli 2007 houdende de organisatie van opvoedingsondersteuning (B.S. 14.VIII.2007) 1 HOOFDSTUK I. - Algemene bepalingen HOOFDSTUK II. - Lokale coördinatoren opvoedingsondersteuning en lokaal

Nadere informatie

De kracht van pedagogisch adviseren

De kracht van pedagogisch adviseren De kracht van pedagogisch adviseren Colofon Uitgever: Datum uitgave: december 2010 Eindredactie: Rieneke de Groot, Monique Albeda & Geeske Hoogenboezem Bezoekadres: Nieuwe Gouwe Westzijde 1, 2802 AN Gouda

Nadere informatie

Concept van een ontmoetingsplaats

Concept van een ontmoetingsplaats Concept van een ontmoetingsplaats Algemene omschrijving Zowel uit de verschillende bezoeken in Brussel, Antwerpen, Frankrijk en Italië, als uit ons onderzoek, blijkt dat ontmoetingsplaatsen voor kinderen

Nadere informatie

Situering. Decretale opdracht van EXPOO

Situering. Decretale opdracht van EXPOO EXPOO Jaarplan 2014 Situering EXPOO staat in 2014 voor nieuwe (groei)kansen. Het decreet preventieve gezinsondersteuning zorgt voor nieuwe uitdagingen. Onze opdrachten kunnen we waarmaken met een uitbreiding

Nadere informatie

Jaarbrochure 2010-2011

Jaarbrochure 2010-2011 Jaarbrochure 2010-2011 Graag stelt EXPOO met deze brochure haar acties voor 2011 voor. Met dit tweede jaarplan werkt EXPOO verder aan de lijnen die in het eerste opstartjaar werden uitgezet. Voor 2011

Nadere informatie

Arts en verantwoordelijke consultatiebureau De Wijk

Arts en verantwoordelijke consultatiebureau De Wijk Vacature Arts en verantwoordelijke consultatiebureau De Wijk Preventieve gezondheidszorg, een generalistische aanpak, aandacht voor verschillende levensdomeinen, superdiversiteit, gedeelde zorg in samenwerking

Nadere informatie

SAMENSPRAAK 2012. Perspectieven in het omgaan met verontrusting en maatschappelijke noodzaak

SAMENSPRAAK 2012. Perspectieven in het omgaan met verontrusting en maatschappelijke noodzaak Integrale Jeugdhulp Regio Vlaams-Brabant en Brussel SAMENSPRAAK Perspectieven in het omgaan met verontrusting en maatschappelijke noodzaak -Herhaling startdagen 2011 op algemene vraag van de voorzieningen-

Nadere informatie

Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen

Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen Conceptnota Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen 1. Situering Deze conceptnota heeft tot doel om, binnen de contouren van het Vlaams Regeerakkoord

Nadere informatie

Figure 1 logo vrouwenraad. De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang

Figure 1 logo vrouwenraad. De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang Figure 1 logo vrouwenraad De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang INHOUDSTAFEL kinderopvang... 1 Een kaderdecreet kinderopvang... 2 Kwaliteitsvolle kinderopvang...

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD STUK 459 (2011-2012) Nr. 1 VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD ZIT TING 2011-2012 17 NOVEMBER 2011 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Elke ROEX betreffende het waarborgen van het recht op kinderopvang

Nadere informatie

DRUGVERSLAAFDE OUDERS MET JONGE KINDEREN:

DRUGVERSLAAFDE OUDERS MET JONGE KINDEREN: DRUGVERSLAAFDE OUDERS MET JONGE KINDEREN: Draaiboek voor opvoedingsondersteuning in een residentiële setting Ilse Derluyn, wetenschappelijk medewerkster De Kiem Het laatste decennium is er in het werkveld

Nadere informatie

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht.

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Vierde nationaal congres opvoedingsondersteuning Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Ede,1 juni 2012 1 Opbouw workshop Coach je kind Kort voorstellen, warming up Presentatie van

Nadere informatie

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Doel en opzet Basisprincipes Voorbereidende werkgroepen Resultaat van de Staten-Generaal Vooraf

Nadere informatie

Sylvia Walravens. Stafmedewerker Kennisontwikkeling en beleidsondersteuning

Sylvia Walravens. Stafmedewerker Kennisontwikkeling en beleidsondersteuning Sylvia Walravens Stafmedewerker Kennisontwikkeling en beleidsondersteuning Geïntegreerd gezinsbeleid Preventieve gezinsondersteuning Opvoedingsondersteuning Kinderopvang baby s en peuters Opvang van schoolgaande

Nadere informatie

Evaluatie van het decreet opvoedingsondersteuning

Evaluatie van het decreet opvoedingsondersteuning BELEIDSTEAM PREVENTIEVE GEZINSONDERSTEUNING, KIND EN GEZIN Evaluatie van het decreet opvoedingsondersteuning Benedikte Van den Bruel en Ellen Blancke Versie, oktober 2010 1 1. INLEIDING... 3 2. WERKING

Nadere informatie

eview Pedagogisch adviseren Praktijkbeschrijvingskring Voorjaar 2011

eview Pedagogisch adviseren Praktijkbeschrijvingskring Voorjaar 2011 R eview Pedagogisch adviseren Praktijkbeschrijvingskring Voorjaar 2011 Inhoudsopgave 0 Algemene opmerkingen...4 1 Beschrijving...4 1.1. Definitie en omschrijving...4 1.2. Doelgroep...4 1.3. Doelen...5

Nadere informatie

Beleidsaanbevelingen over het bevorderen van cultuurgevoelige jeugdhulp

Beleidsaanbevelingen over het bevorderen van cultuurgevoelige jeugdhulp Juni 2014 Beleidsaanbevelingen over het bevorderen van cultuurgevoelige jeugdhulp Ter afsluiting van het project Cultuurgevoelige Jeugdhulp formuleren de initiatiefnemers een aantal beleidsaanbevelingen

Nadere informatie

Gezond Opvoeden LIES RACQUET, BACK TO BASICS, EETEXPERT, 2014

Gezond Opvoeden LIES RACQUET, BACK TO BASICS, EETEXPERT, 2014 Gezond Opvoeden LIES RACQUET, BACK TO BASICS, EETEXPERT, 2014 Project: = een website waarop ouders terecht kunnen met hun opvoedingsvragen over voeding, beweging en sedentair gedrag en over tabak, alcohol

Nadere informatie

LOKAAL TANDZORGINITIATIEF LEUVEN GEZONDE MOND. In kinderschoenen én dynamisch

LOKAAL TANDZORGINITIATIEF LEUVEN GEZONDE MOND. In kinderschoenen én dynamisch LOKAAL TANDZORGINITIATIEF LEUVEN GEZONDE MOND In kinderschoenen én dynamisch MOTIVATIE Mondhygiëne is een onderbelicht thema bij kwetsbare doelgroepen. Vooral bij jonge kinderen is tandzorg al vroeg van

Nadere informatie

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Praktijkvoorbeeld Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Samenvatting Door de samenwerking en het gezamenlijk geven van de cursus Positief Opvoeden volgens Triple P door verschillende disciplines

Nadere informatie

De Sociale plattegrond

De Sociale plattegrond De Sociale plattegrond Sector: CKG Spreker: Arnold Schaek (CKG Open Poortje) Situering van CKG s in het hulpverleningslandschap www.ckg.be 1 1. De CKG sector wordt gesubsidieerd door KIND EN GEZIN (www.ckg.be)

Nadere informatie

INRICHTING VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING

INRICHTING VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING 1 AANBEVELING INRICHTING VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Voorstel van decreet van Mevr. Patricia Ceysens, stuk 183 (1999-2000), nr. 1. Aanbeveling

Nadere informatie

VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN

VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN ADVIES VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Voorstel

Nadere informatie

Voorontwerp van decreet houdende de organisatie van preventieve gezinsondersteuning DE VLAAMSE REGERING,

Voorontwerp van decreet houdende de organisatie van preventieve gezinsondersteuning DE VLAAMSE REGERING, Voorontwerp van decreet houdende de organisatie van preventieve gezinsondersteuning DE VLAAMSE REGERING, Op voorstel van de Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin; Na beraadslaging, BESLUIT:

Nadere informatie

De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen

De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen SARiV Advies 2013/19 SAR WGG Advies 11 juli 2013 Strategische Adviesraad internationaal Vlaanderen Boudewijnlaan 30 bus 81 1000 Brussel T.

Nadere informatie

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling.

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Rapport Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Auteurs: F.J.M. van Leerdam 1 K. Kooijman 2 F. Öry 1 M. Landweer 3 1: TNO Preventie en Gezondheid Postbus

Nadere informatie

Kansarme moeders en de eerste voedingskeuze voor hun kind. Rudy De Cock, Hannie Serlet en Sofie Mestdagh

Kansarme moeders en de eerste voedingskeuze voor hun kind. Rudy De Cock, Hannie Serlet en Sofie Mestdagh Kansarme moeders en de eerste voedingskeuze voor hun kind Rudy De Cock, Hannie Serlet en Sofie Mestdagh Opbouw workshop Schets van het project Aanleiding Doelgroep Doelstellingen Fasen Fase 1: vooronderzoek

Nadere informatie

Ontmoetingsplaatsen voor kinderen en ouders Van buitenbeentje naar hype

Ontmoetingsplaatsen voor kinderen en ouders Van buitenbeentje naar hype Ontmoetingsplaatsen voor kinderen en ouders Van buitenbeentje naar hype SANDRA VAN DER MESPEL Ontmoeting als antwoord op toenemende individualisering en aantasting van sociale netwerken is terug te vinden

Nadere informatie

Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd

Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd Jacqueline van Rijn Jolyn Berns www.nji.nl Marion van Bommel Sandra Hollander Oktober 2013 Triple P Triple P is een evidence based opvoedondersteuningsprogramma,

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

alle campagnefoto s Maak het mee : Paul Delaet provincie Limburg Universiteitslaan 1 B-3500 HASSELT limburg.be

alle campagnefoto s Maak het mee : Paul Delaet provincie Limburg Universiteitslaan 1 B-3500 HASSELT limburg.be alle campagnefoto s Maak het mee : Paul Delaet provincie Limburg Universiteitslaan 1 B-3500 HASSELT limburg.be deontologisch kader pedagogisch advies Situering Het Limburgs netwerk opvoedingsondersteuning

Nadere informatie

Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod.

Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod. Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod. Een inloopteam werkt doelgroepgericht. De gezinnen waar

Nadere informatie

30 jaar De Bakermat, 20 jaar vroedvrouwenpraktijk, 10 jaar expertisecentrum kraamzorg viering 15 maart 2013

30 jaar De Bakermat, 20 jaar vroedvrouwenpraktijk, 10 jaar expertisecentrum kraamzorg viering 15 maart 2013 30 jaar De Bakermat, 20 jaar vroedvrouwenpraktijk, 10 jaar expertisecentrum kraamzorg viering 15 maart 2013 Geachte leden van de Raad van Bestuur en medewerkers van De Bakermat, Geachte rector Mark Waer,

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD STUK 590 (2015-2016) Nr.1 VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD ZITTING 2015-2016 7 OKTOBER 2015 VRAAG Commissie voor Welzijn, Gezondheid en Gezin van woensdag 7 oktober 2015 INTEGRAAL VERSLAG Hebben aan

Nadere informatie

Deel 7: Project Opvoedingsondersteuning

Deel 7: Project Opvoedingsondersteuning Deel 7: Project Opvoedingsondersteuning 7.1. Organogram 7.2. Inleiding 7.3. Statistische gegevens ~ 93 ~ 7 Project opvoedingsondersteuning 7.1 Organogram project opvoedingsondersteuning Het project opvoedingsondersteuning

Nadere informatie

Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap

Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap Vermaatschappelijking van de zorg, persoonsvolgende financiering, sociaal ondernemerschap. Het zijn evoluties die niet meer weg

Nadere informatie

A. WEGWIJZER 1. Inhoudstafel 1 2. Woord vooraf 5

A. WEGWIJZER 1. Inhoudstafel 1 2. Woord vooraf 5 INHOUD A. WEGWIJZER 1. Inhoudstafel 1 2. Woord vooraf 5 B. ALGEMEEN 1. Het Decreet Lokaal Sociaal Beleid en de ministeriële omzendbrief 3 2. Algemene bepalingen en definities 3 3. Planning 5 4. Coördinatie

Nadere informatie

Ontmoetingsplaatsen voor Kinderen en Ouders Discussietekst van het netwerk Ontmoetingsplaatsen voor Kinderen en Ouders

Ontmoetingsplaatsen voor Kinderen en Ouders Discussietekst van het netwerk Ontmoetingsplaatsen voor Kinderen en Ouders Ontmoetingsplaatsen voor Kinderen en Ouders Discussietekst van het netwerk Ontmoetingsplaatsen voor Kinderen en Ouders Eindredactie: Sandra Van der Mespel Sinds april 2007 komen inrichters van Ontmoetingsplaatsen

Nadere informatie

De sociale plattegrond

De sociale plattegrond De sociale plattegrond Sector: Agentschap Jongerenwelzijn Spreker: Tom Elen (Agentschap Jongerenwelzijn) H1 - Opdracht Agentschap Jongerenwelzijn (beleidsdomein = WVG) Afdeling Preventie- en Verwijzersbeleid

Nadere informatie

18/03/2015. Innovatie in de mondzorg. 1. De problematiek voor de kwetsbare ouderen 2. Oplossingen voor personen met beperkingen en kwetsbare ouderen

18/03/2015. Innovatie in de mondzorg. 1. De problematiek voor de kwetsbare ouderen 2. Oplossingen voor personen met beperkingen en kwetsbare ouderen Innovatie in mondzorg voor kwetsbare groepen Maandag 16 maart 2015 Maatschappelijke Tandheelkunde Universiteit Gent- Universitair Ziekenhuis JVO & LDV - 18 maart 2015 1 Maatschappelijke Mondzorg, Vakgroep

Nadere informatie

Home-Start Nederland. Groei & kwaliteit

Home-Start Nederland. Groei & kwaliteit Home-Start Nederland Groei & kwaliteit Home-Start Nederland groei en kwaliteit INHOUD pagina 1. Aanleiding van deze aanvraag 3 2. Belangrijke Home-Start begrippen 4 3. Stimuleren van de groei van Home-Start

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Onderbouwing Opvoedingsondersteuning in de JGZ De JGZ-medewerker heeft een taak bij het schatten van de opvoedingscompetentie en opvoedingsonmacht van ouders.

Nadere informatie

Bisconceptnota. Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen

Bisconceptnota. Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen DE VLAAMSE MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Bisconceptnota Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen 1. Situering 1.1. Vlaams Regeerakkoord

Nadere informatie

Beroepsgeheim in de hulpverlening

Beroepsgeheim in de hulpverlening Instituut voor Sociaal Recht K.U. Leuven Beroepsgeheim in de hulpverlening Handelen tussen recht en praktijk donderdag 24 november 2005 De Factorij Huart Hamoirlaan 136 1030 Brussel Voormiddag De theorie

Nadere informatie

BIJLAGE. Bijlage nr. 1. Fiches. Titel initiatief: Caleidoscoop. Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen. Projectomschrijving

BIJLAGE. Bijlage nr. 1. Fiches. Titel initiatief: Caleidoscoop. Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen. Projectomschrijving BIJLAGE Bijlage nr. 1 Fiches Titel initiatief: Caleidoscoop Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen Caleidoscoop is een zelforganisatie die is ingebed in het gemeenschapscentrum. Een 8-tal vrouwelijke, allochtone

Nadere informatie

PERS MAP. Jongerenwelzijn

PERS MAP. Jongerenwelzijn PERS MAP Jongerenwelzijn INHOUD PERSMAP Jongerenwelzijn begeleidt jongeren in een problematische opvoedingssituatie (POS) en jongeren die een als misdrijf omschreven feit (MOF) hebben gepleegd. WAT IS

Nadere informatie

F U N C T I E P R O F I E L

F U N C T I E P R O F I E L F U N C T I E P R O F I E L I. I D E N T I F I C A T I E G E G E V E N S Functiebenaming Weddeschaal Graad Directie - dep - dienst Functiefamilie maatschappelijk werker Sociale Dienst B1-B2-B3 maatschappelijk

Nadere informatie

Kinder- en Jongerentelefoon. Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen.

Kinder- en Jongerentelefoon. Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Advies Kinder- en Jongerentelefoon Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Parlementaire vraag van de heer J. Roegiers over bijkomende subsidiëring van de Kinder- en Jongerentelefoon

Nadere informatie

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie binnen Kind en Gezin Strategische ambitie van K&G opgenomen in ondernemingsplan 2013-2014 'Te werken

Nadere informatie

Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding

Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding 1 Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding Herman Baert Annelies Droogmans Lieve Polfliet 2 Bij het geheel of gedeeltelijk gebruik van deze power point, dienen de auteursrechten op de

Nadere informatie

1. Situering. Hierbij worden volgende voorwaarden opgelegd:

1. Situering. Hierbij worden volgende voorwaarden opgelegd: Vlaamse Woonraad Koning Albert II-laan 19 bus 23 1210 Brussel vlaamse.woonraad@rwo.vlaanderen.be www.vlaamsewoonraad.be Advies 2015/08 datum 9 oktober 2015 bestemmeling kopie onderwerp Mevrouw Liesbeth

Nadere informatie

Triple P Divers: nog beter aansluiten bij migrantenouders

Triple P Divers: nog beter aansluiten bij migrantenouders Triple P Divers: nog beter aansluiten bij migrantenouders Voor wie? Deze brochure is bedoeld voor alle beroepskrachten die met Triple P werken of daar in de toekomst mee aan de slag willen gaan. Triple

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

Decreet betreffende het algemeen welzijnswerk

Decreet betreffende het algemeen welzijnswerk Decreet betreffende het algemeen welzijnswerk 08/05/2009 HOOFDSTUK I. Algemene bepalingen Art. 1. Dit decreet regelt een gemeenschapsaangelegenheid. Art. 2. In dit decreet wordt verstaan onder : 1 algemeen

Nadere informatie

Lokale bestrijding. kinderarmoede. Groeiactieplan. kinderarmoede

Lokale bestrijding. kinderarmoede. Groeiactieplan. kinderarmoede Lokale bestrijding kinderarmoede Groeiactieplan kinderarmoede Overzicht 1. Algemeen kader 2. Greep uit de acties in Gent 3. Succesfactoren/knelpunten à Debat Psychologische Dienst - OCMW Gent 2 1. Algemeen

Nadere informatie

Leerrecht Limburg. Samenwerking tussen CLB, scholen, netwerkpartners en provincie Limburg. VCLB Limburg

Leerrecht Limburg. Samenwerking tussen CLB, scholen, netwerkpartners en provincie Limburg. VCLB Limburg Leerrecht Limburg Samenwerking tussen CLB, scholen, netwerkpartners en provincie Limburg VCLB Limburg 1. Visieontwikkeling 2. Samenwerking 3. Concrete acties Netoverstijgende samenwerking 15 CLB s Zorgen

Nadere informatie

Ambulante begeleidingsdienst ZigZag

Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Gestichtstraat 4 9000 Gent 09/2401325 Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Binnen ambulante begeleidingsdienst ZigZag onderscheiden wij twee types van ondersteuning in

Nadere informatie

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde.

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde. Limburgse kinderopvang misdeeld door huidige Vlaamse Regering. Uit het antwoord vanwege Vlaams minister van Welzijn Heeren op een parlementaire vraag van Vlaams volksvertegenwoordiger Els Robeyns blijkt

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

Ondersteuningsbehoeften van ouders met zuigelingen in relatie tot ouder-, kind- en gezinskenmerken

Ondersteuningsbehoeften van ouders met zuigelingen in relatie tot ouder-, kind- en gezinskenmerken SWVG Feiten & Cijfers 2010-5 Steunpunt beleidsrelevant onderzoek Kleine kinderen, kleine zorgen? Ondersteuningsbehoeften van ouders met zuigelingen in relatie tot ouder-, kind- en gezinskenmerken K. Van

Nadere informatie

Organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden

Organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden Organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden De organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden wordt vandaag geregeld met het decreet van 8 maart 2013 betreffende de organisatie

Nadere informatie

Samen naar buurtvervlechting. Inspiratiemoment zorgnetwerken 14 maart 2014

Samen naar buurtvervlechting. Inspiratiemoment zorgnetwerken 14 maart 2014 Samen naar buurtvervlechting Inspiratiemoment zorgnetwerken 14 maart 2014 Samen naar buurtvervlechting? Inspiratiedag rond zorgnetwerken Buurtvervlechting is geen zorgnetwerk Wel gelijkenissen, variante

Nadere informatie

Passend onderwijs in Denemarken

Passend onderwijs in Denemarken Passend onderwijs in Denemarken De recente stelselwijzigingen in Denemarken en Nederland voor passend onderwijs en zorg voor jeugd hebben veel raakvlakken. Een belangrijk uitgangspunt in beide landen is

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET KINDEREN

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET KINDEREN TEAMNASCHOLING OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET KINDEREN KIDS SKILLS DE KIDS SKILLS METHODE Iedereen die met kinderen werkt mist wel enkele vaardigheden, of zou ergens beter in willen worden. Met behulp van

Nadere informatie

Kind en Gezin http://www.kindengezin.be/

Kind en Gezin http://www.kindengezin.be/ Kind en Gezin http://www.kindengezin.be/ 1 2 Missie en Waarden http://www.kindengezin.be/over-kind-en-gezin/missie-en-waarden/ 3 4 Opdracht Kind en Gezin http://www.kindengezin.be/over-kind-en-gezin/wat-doen-we/

Nadere informatie

Flyer Intervisie. Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag.

Flyer Intervisie. Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag. Flyer - Intervisie Wat is intervisie? Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag. De volgende omschrijving van intervisie

Nadere informatie

Opdracht van het OCMW bestuur: project ontwikkelen om kinderarmoede te voorkomen/bestrijden

Opdracht van het OCMW bestuur: project ontwikkelen om kinderarmoede te voorkomen/bestrijden Studiedag VVSG Kinderopvang en Gezinsbeleid Mechelen 26 maart 2013 2010: Europees Jaar ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting: strijd tegen kinderarmoede is topprioriteit voor de Vlaamse regering

Nadere informatie

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek 1 Inleiding 2 Op 15 juni 2015 verzamelden de leden van de advieswerkgroep Sociaal-Cultureel Werk en vertegenwoordigers van regionale koepelverenigingen

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2008-621-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2008-621- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2008-621- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN STEVEN VANACKERE VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Vraag nr. 321 van 9 september

Nadere informatie

Gewoon opvoeden in Groningen

Gewoon opvoeden in Groningen Gewoon opvoeden in Groningen Voorbeeld : gewoon opvoeden, alledaags opvoeden, alledaagse opvoedvragen Wat is dit? Start: Eigen voorbeeld geven. Voor iedereen verschillend, afhankelijk van de situatie van

Nadere informatie

Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting

Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting Hanan Ben Abdeslam Expertisecentrum kraamzorg Volle Maan Ontwikkeld ism VGC Inhoud 1. Opzet 2. Projectdoel en projectresultaat 3. Inzichten

Nadere informatie

VVSG Trefdag Samen tegen Armoede wij ook 13/12/2010

VVSG Trefdag Samen tegen Armoede wij ook 13/12/2010 VVSG Trefdag Samen tegen Armoede wij ook 13/12/2010 Koen Clijsters Algemeen diensthoofd OCMW Heusden-Zolder Tel. 011/45.61.50 koen.clijsters@ocmwheusdenzolder.be Heusden- Zolder Provincie Limburg 31.500

Nadere informatie

VLAAMSE RAAD VOORSTEL VAN DECREET. - van de heer G. Moens C.S. - houdende erkenning van het Postuniversitair Centrum Limburg TOELICHTING

VLAAMSE RAAD VOORSTEL VAN DECREET. - van de heer G. Moens C.S. - houdende erkenning van het Postuniversitair Centrum Limburg TOELICHTING Stuk 167 (1985-1986) - Nr. 1 VLAAMSE RAAD ZITTING 1985-1986 13 OKTOBER 1986 VOORSTEL VAN DECREET - van de heer G. Moens C.S. - houdende erkenning van het Postuniversitair Centrum Limburg TOELICHTING DAMES

Nadere informatie

Inclusieve opvang en Centra inclusieve kinderopvang

Inclusieve opvang en Centra inclusieve kinderopvang Inclusieve opvang en Centra inclusieve kinderopvang Inspiratiedag Kinderopvang VVSG 2 april 2015 Sylvia Walravens Stafmedewerker afdeling Kinderopvang Historische context Inclusieve opvang binnen Kind

Nadere informatie

SARiV Advies 2012/29 SAR WGG Advies. 31 oktober 2012

SARiV Advies 2012/29 SAR WGG Advies. 31 oktober 2012 Briefadvies over de Akkoorden tussen België en Frankrijk en Nederland voor de ontwikkeling van samenwerking en wederzijdse administratieve bijstand op het gebied van de sociale zekerheid SARiV Advies 2012/29

Nadere informatie

KORTDURENDE VIDEO-HOMETRAINING (K-VHT)

KORTDURENDE VIDEO-HOMETRAINING (K-VHT) KORTDURENDE VIDEO-HOMETRAINING (K-VHT) Ouders vroegtijdig helpen met beelden NJi, De Reehorst Marij Eliëns 6 juni 2008 Programma 06-06-2008 1 Wat is K-VHT? 2 De methodiek van K-VHT 3 Toepassen van K-VHT

Nadere informatie

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173 Inhoud Inleiding 7 Deel 1: Theorie 1. Kindermishandeling in het kort 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Aard en omvang 13 1.3 Het ontstaan van mishandeling en verwaarlozing 18 1.4 Gevolgen van kindermishandeling

Nadere informatie

DECREET. betreffende het algemeen welzijnswerk

DECREET. betreffende het algemeen welzijnswerk VLAAMS PARLEMENT DECREET betreffende het algemeen welzijnswerk HOOFDSTUK I Algemene bepalingen Artikel 1 Dit decreet regelt een gemeenschapsaangelegenheid. Artikel 2 In dit decreet wordt verstaan onder

Nadere informatie

Resultaten De te bereiken resultaten m.b.t. de periode 1 januari 2014 tot en met 31 december 2014 kunnen als volgt worden omschreven:

Resultaten De te bereiken resultaten m.b.t. de periode 1 januari 2014 tot en met 31 december 2014 kunnen als volgt worden omschreven: BIJLAGE Bijlage nr. 1 Fiches Titel initiatief: Brusselwerking Initiatiefnemer: vzw Forum van Etnisch-Culturele Minderheden (0478.953.435), Vooruitgangsstraat 323/4, 1030 Brussel (Schaarbeek) Omschrijving

Nadere informatie

Jaarverslag 2014 van Opvoedwinkel Twinkeltje Noord

Jaarverslag 2014 van Opvoedwinkel Twinkeltje Noord Jaarverslag 2014 van Opvoedwinkel Twinkeltje Noord Inhoudsopgave jaarverslag Opvoedwinkel Twinkeltje Noord Voorwoord 3 Hoofdstuk 1 Organisatie, werkwijze, positionering 4 Hoofdstuk 2 Terugblik op 2014

Nadere informatie

INTERBESTUURLIJKE SAMENWERKING IN VLAANDEREN

INTERBESTUURLIJKE SAMENWERKING IN VLAANDEREN K.U.Leuven Instituut voor de Overheid Universiteit Antwerpen Universiteit Gent Hogeschool Gent www.steunpuntbov.be INTERBESTUURLIJKE SAMENWERKING IN VLAANDEREN Ellen Wayenberg & Filip De Rynck Spoor Bestuurlijke

Nadere informatie

WORKSHOP 1: FOCUS VAN DE WORKSHOP Vertrekpunt: het decreet van 6 juli 2001. Doel: kick-off van die evaluatie

WORKSHOP 1: FOCUS VAN DE WORKSHOP Vertrekpunt: het decreet van 6 juli 2001. Doel: kick-off van die evaluatie K.U.Leuven Instituut voor de Overheid Universiteit Antwerpen Universiteit Gent Hogeschool Gent www.steunpuntbov.be WORKSHOP 1: INTERGEMEENTELIJKE SAMENWERKING IN VLAANDEREN Dr. Ellen Wayenberg Spoor Bestuurlijke

Nadere informatie

Vlaamse Regering ~~. =

Vlaamse Regering ~~. = VR 2012 0911 DOC.1119/2 Vlaamse Regering ~~. = >>J - n= Ontwerp van besluit van de Vlaamse Regering houdende bepaling van de Vlaamse beleidsprioriteiten voor het gemeentelijk jeugdbeleid DE VLAAMSE REGERING,

Nadere informatie

KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN

KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN FACULTEIT PSYCHOLOGIE EN PEDAGOGISCHE WETENSCHAPPEN EEN VERKENNEND ONDERZOEK NAAR DE KWALITEIT VAN OPVOEDINGSONDERSTEUNING IN VIJF OPVOEDINGSWINKELS Een focus op empowerment

Nadere informatie

INFORMATIEVERSPREIDING EN -UITWISSELING

INFORMATIEVERSPREIDING EN -UITWISSELING NIEUWSBRIEF MULTIPLUS januari 2009 Is dit de eerste keer dat u onze nieuwsbrief ontvangt? Neem dan zeker onze vorige nieuwsbrieven eerst even door, ze zijn terug te vinden op http://www.multiplus.be/nieuwsbrief.php.

Nadere informatie

Inleiding : Aanzet tot een project Impact van middelenmisbruik op de kinderen Het antwoord van ons project: Uitbouw van een netwerk Acties gericht

Inleiding : Aanzet tot een project Impact van middelenmisbruik op de kinderen Het antwoord van ons project: Uitbouw van een netwerk Acties gericht Inleiding : Aanzet tot een project Impact van middelenmisbruik op de kinderen Het antwoord van ons project: Uitbouw van een netwerk Acties gericht naar de kinderen Acties gericht naar hulpverlening en

Nadere informatie

Visie op TripiO 2014-2017

Visie op TripiO 2014-2017 Visie op TripiO 2014-2017 Met de transitie worden verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de geïndiceerde jeugdzorg naar de gemeentes overgeheveld. Naast de taken die gemeenten al hebben op het terrein

Nadere informatie

Empowerment en digitale preventie

Empowerment en digitale preventie Empowerment en digitale preventie Digitaal loket voor risicogroepen mbt psychotrauma Twan Driessen & Corne Versluis Arq Psychotrauma Expert Groep Innovatie op het gebied van psychotrauma Voorspellende

Nadere informatie

PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN

PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN POPERINGE 11.933 HA (IN TOP 5 W-VL) - 19.894 INW KANSARME BUURTEN Kansarmoedeatlas Provincie West-Vlaanderen (Steunpunt

Nadere informatie

Uw netwerk voor succesvol ondernemen in de Brusselse metropool. Metropolitan

Uw netwerk voor succesvol ondernemen in de Brusselse metropool. Metropolitan Uw netwerk voor succesvol ondernemen in de Brusselse metropool Metropolitan Voka Metropolitan bouwt aan de Brusselse metropool Voka, het Vlaams netwerk van ondernemingen, bundelt zijn werking in de Brusselse

Nadere informatie

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven.

Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Deze nieuwsbrief is bestemd voor de professionals jonge kind van de Utrechtse basisscholen, peutercentra en kinderdagverblijven. Colofon Het project Nu voor later is een gezamenlijk project van schoolbesturen

Nadere informatie

Basistraject lokaal jeugdbeleid

Basistraject lokaal jeugdbeleid Basistraject lokaal jeugdbeleid Inhoud en competenties per basismodule Basismodule Ruimte op 23 september en 23 oktoberi 2014 (Brussel) Kinderen en jongeren mogen er zijn en ruimte innemen, letterlijk:

Nadere informatie

2 Verhalen... Inleiding. Het Verhaal Van Roos (14) in Het blijven toch je ouders. Het Verhaal van Tamara (23) in Het blijven toch je ouders.

2 Verhalen... Inleiding. Het Verhaal Van Roos (14) in Het blijven toch je ouders. Het Verhaal van Tamara (23) in Het blijven toch je ouders. 2 Verhalen... Anderhalf jaar terug werd het gedrag van mijn moeder nog erger. Als ik na een weekend bij mijn vader thuiskwam waren er dingen kapot. Ik wist gelijk dat er ruzie was geweest door de alcohol.

Nadere informatie

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij hulpverleners

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij hulpverleners In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij hulpverleners Colloquium psychosociale risico s Brussel, 23-09-2014 dr Sofie Vandenbroeck 2 Opdrachtgevers Federale

Nadere informatie

de verdere professionalisering van de eigen beroepsuitoefening c.q. het beroep.

de verdere professionalisering van de eigen beroepsuitoefening c.q. het beroep. Opleidingsplan Opvoedcoach 1. Scholingsactiviteit Opleiding tot opvoedcoach (Hbo-niveau). 2. Leerdoelen De student leert ouders en opvoeders bij het opvoeden te ondersteunen, zo nodig door te verwijzen

Nadere informatie

Aanbod suïcidepreventiewerking voor scholen vanuit Cgg Largo

Aanbod suïcidepreventiewerking voor scholen vanuit Cgg Largo Inleiding Geconfronteerd worden met geestelijke gezondheidsproblemen is niet gemakkelijk. Erover praten is vaak al even moeilijk. Het taboe dat rust op psychische aandoeningen is nog lang de wereld niet

Nadere informatie

De Onthaalouderacademie: onthaalouders sterker maken

De Onthaalouderacademie: onthaalouders sterker maken 1 De Onthaalouderacademie Wat is de Onthaalouderacademie? De Onthaalouderacademie: onthaalouders sterker maken De sector van de kinderopvang is in beweging. Er worden heel wat initiatieven genomen om de

Nadere informatie

SAMENSPRAAK. Integrale Jeugdhulp Regio Vlaams-Brabant en Brussel

SAMENSPRAAK. Integrale Jeugdhulp Regio Vlaams-Brabant en Brussel Integrale Jeugdhulp Regio Vlaams-Brabant en Brussel SAMENSPRAAK Perspectieven in het omgaan met verontrusting en maatschappelijke noodzaak Tweedaagse verdiepingstraining in de benadering van Signs of Safety.

Nadere informatie