Bevolking per Inleiding

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bevolking per Inleiding"

Transcriptie

1 Bevolking per Inleiding In deze notitie wordt nader ingegaan op de informatie die afkomstig is uit de basisset bevolkingsgegevens per , ontleend aan de Gemeentelijke Basisadministratie persoonsgegevens van de gemeente Emmen (afd. Burgerzaken). De gegevens uit de GBA zijn door afd. Informatievoorziening van de Dienst Ondersteuning verwerkt en de gegevens worden opgenomen in het onderdeel Emmen in Cijfers op de gemeentelijke website. Ook zullen de gegevens deel uitmaken van de zogenaamde MMmeter die eveneens bij het onderdeel Emmen in Cijfers op de gemeentelijke website te vinden is, dan wel via de rechtstreekse url De MMmeter is sinds juli 2011 beschikbaar en stelt gebruikers in staat zelf tabellen en/of grafieken samen te stellen. De gemeente sluit daarmee aan bij een presentatiemethode die door meerdere grote steden, maar ook ministeries gebruikt wordt. Ook de website (waarop prestaties van gemeenten vergeleken kunnen worden) maakt van deze methode gebruik. De MMmeter is bovendien van belang nu het boekje Emmen in Cijfers vanwege bezuinigingen niet meer uitgegeven zal worden. In deze notitie zal achtereenvolgens worden ingegaan op de totale bevolkingsomvang van Emmen, de natuurlijke groei, de externe migratie en de verschuiving in de leeftijdsopbouw. Verder wordt een beknopt inzicht geboden in de migratiegegevens over de periode Op de ontwikkeling van woonwijk de Delftlanden wordt in een apart onderdeel ingegaan. Ook wordt aandacht besteed aan het actuele thema groei en krimp van de bevolking en de mogelijke ontwikkeling van de bevolking van Emmen volgens een tweetal scenario s. Daarbij zal worden getracht de bevolkingsontwikkeling in een breder kader te plaatsen. Cijfers die door gemeenten gepresenteerd worden kunnen over het algemeen kleine afwijkingen vertonen ten opzichte van door het CBS gehanteerde aantallen. Deze verschillen laten zich niet volledig oplossen aangezien de basisgegevens van het CBS tot half februari worden aangepast op mutaties die nog betrekking hebben op het afgesloten jaar. Hoewel de gemeente de GBA-gegevens in dezelfde periode aan het systeem onttrekt blijven kleine verschillen desondanks mogelijk. Totale bevolkingsomvang De totale bevolking van de gemeente Emmen is het afgelopen jaar, na een aantal jaren met lichte groei, afgenomen van personen op 1 januari 2010 naar personen op 1 januari Dit is een totale afname met 240 personen. In het voorafgaande jaar 2009 kende de gemeente een bevolkingstoename met 54 personen. Het overzicht op blz. 2 laat zien hoe de afname in de gemeente tot stand is gekomen. Uit het overzicht blijkt dat de afname zich niet in gelijke mate heeft voorgedaan in de 1

2 verschillende kernen van de gemeente. Het groeipercentage voor de hele gemeente komt uit op -0,2%. (in ,0%). De kern Emmen komt een fractie hoger uit (-0,1%). In een viertal kernen was sprake van geringe bevolkingsgroei (0,3% - 0,4%). Het gaat om de kernen Nieuw-Weerdinge, Erica, Klazienaveen en Nieuw-Schoonebeek. De kern die relatief gezien (d.w.z. in verhouding tot de bevolkingsomvang van de betreffende kern) de grootste afname laat zien is Schoonebeek (-2,9%). Omvangrijke herstructureringsplannen (o.a. sloop van woningen) zijn hier mede debet aan. Ook Barger-Compascuum (-1,4%) laat een relatief grote afname zien. Opvallend, aangezien deze kern in 2009 nog verantwoordelijk was voor de relatief grootste groei. Binnen de kern Emmen (niet opgenomen in de tabel) laat vooral de wijk Delftlanden relatief gezien een aanzienlijke groei zien. Ook Emmen-Centrum vertoont een lichte groei. In de overige wijken is sprake van kleine veranderingen. Op de ontwikkelingen in de wijk Delftlanden wordt verderop in deze notitie nader ingegaan. toename/afname toename/afname Kern absoluut relatief Emmen ,1 Nieuw-Weerdinge ,3 Roswinkel ,2 Emmer-Compascuum ,3 Barger-Compascuum ,4 Nieuw-Dordrecht ,3 Nieuw- Amsterdam/Veenoord ,3 Erica ,3 Klazienaveen ,4 Zwartemeer ,2 Schoonebeek ,9 Nieuw-Schoonebeek ,4 Weiteveen ,1 Totaal ,2 Bijlage 1 toont de bevolkingsomvang in alle wijken en buurten van de gemeente. Natuurlijke groei De natuurlijke groei wordt bepaald door het saldo van geboorte (aantal levend geborenen) en sterfte binnen de gemeente. In 2010 bedroeg het aantal geboorten in de gemeente Het aantal geboorten vertoont daarmee een forse daling ten opzichte van 2009 toen er geboorten genoteerd werden. Wel moet daarbij opgemerkt worden dat het aantal geboorten in 2009 ruim boven het gemiddelde van de voorafgaande jaren lag. 2

3 In relatieve zin is het geboortecijfer (het aantal levend geborenen per van de gemiddelde bevolking) gedaald van 10,5 in 2009 naar 9,6 in 2010 (vergelijkbaar met het cijfer over 2008). Voor de komende jaren mag verwacht worden dat het geboortecijfer zich zal stabiliseren op een gemiddeld aantal tussen de en geboorten. (Het aantal vrouwen in de leeftijdsklasse van gaat zich de komende jaren namelijk stabiliseren.) De relatieve verschillen tussen de dorpen en wijken met betrekking tot het geboortecijfer zijn niet groot te noemen. Ten opzichte van het gemeentelijk gemiddelde (toename 1,0%) kent de Delftlanden (incl. azc.) relatief gezien het hoogste geboortecijfer. Nieuw- Schoonebeek en Nieuw-Weerdinge kenden ook een bovengemiddeld geboortecijfer. In Emmen-Centrum worden relatief gezien de minste kinderen geboren. Het aantal sterfgevallen in de gemeente is in 2010 iets afgenomen. In totaal zijn in de gemeente Emmen personen overleden tegenover personen in Verwachting is dat het sterftecijfer geleidelijk zal gaan stijgen. Het sterftecijfer (het aantal sterfgevallen per van de gemiddelde bevolking) bedroeg in ,3. In 2009 lag het nog op 10,4. Het sterftecijfer is daarmee voor het eerst boven het geboortecijfer gekomen. In 2010 zijn er in de gemeente dus voor het eerst meer mensen gestorven dan dat er geboren werden (ofwel er is een sterfteoverschot). Verwacht mag worden dat het sterftecijfer vanaf 2010 vele jaren boven het geboortecijfer zal blijven liggen. In Emmen-Centrum, Emmen-Centrum Oost, Bargeres en Weiteveen lagen de sterftecijfers aanmerkelijk hoger dan het gemeentelijk gemiddelde. De aanwezigheid daar van specifieke woonvoorzieningen voor ouderen (en dus concentratie van ouderen) kan hiervoor als verklaring gelden. Wijken en kernen met een relatief laag sterftecijfer zijn: Parc Sandur, Delftlanden en Nieuw Schoonebeek. De natuurlijke groei van de gemeente is het verschil tussen het aantal geboorten en het aantal sterfgevallen. Bezien over de hele gemeente betekent dat voor het jaar 2010 een sterfteoverschot van 70 personen. (In 2009 kende Emmen een geboorteoverschot van 3 personen.) Niet eerder was er sprake van een sterfteoverschot. In feite is de natuurlijke groei in de gemeente Emmen, jarenlang een groeifactor van betekenis, in negatieve zin omgebogen. In bijlage 2a is een grafiek opgenomen waarin de ontwikkeling van geboorte en sterfte vanaf 1998 is weergegeven. De afstand tussen geboorte- en sterftelijn is de afgelopen jaren steeds kleiner geworden. Het jaar 2010 heeft gezorgd voor een omslagpunt. Het geboorteoverschot is veranderd in een sterfteoverschot. Natuurlijke groei is natuurlijke afname geworden. Een situatie die langdurig als een gegeven zal moeten worden beschouwd. 3

4 Externe migratie Onder externe migratie wordt het geheel van vestiging in en vertrek uit een gemeente verstaan. Het verschil tussen beide ontwikkelingen levert een vestigings- of vertrekoverschot op. (De interne migratie, de verhuizingen binnen de gemeente, is in dit kader niet in beschouwing genomen.) In 2010 hebben zich personen in de gemeente gevestigd (een groei van 3,1% t.o.v. een groei van 3,4% in 2009). In verhouding tot de bevolkingsomvang hebben zich de meeste mensen gevestigd in Delftlanden (incl. azc). Daarnaast is vestiging in Parc Sandur en Bargeres boven gemiddeld. In de kernen Barger-Compascuum, Zwartemeer en Weiteveen is de vestiging onder het gemiddelde gebleven. Tegenover de vestiging in de gemeente staat het vertrek van in totaal personen uit de gemeente (3,2% tegenover 3,3% in 2009). Kernen van waaruit meer dan gemiddeld (d.w.z. ten opzichte van het totaal van de gemeente) vertrokken is zijn Delftlanden (incl. azc.), Parc Sandur, Angelslo en Bargeres. Zowel Delftlanden, Parc Sandur als Bargeres scoren zowel hoog bij vestiging als bij vertrek. In de kernen Klazienaveen en Zwartemeer is het vertrek ruim onder het gemeentelijk gemiddelde gebleven. Een vestiging van personen tegenover een vertrek van personen resulteert in een vertrekoverschot voor de hele gemeente van 170 voor het jaar In 2009 was sprake van een vestigingsoverschot van 51 personen. In bijlage 2b is de ontwikkeling van vestiging en vertrek sinds 1998 in een grafiek weergegeven. Het levert een enigszins grillig beeld op. De totale bevolkingsafname in Emmen komt voor 2010 uit op 240 personen, bestaande uit een sterfteoverschot van 70 personen en een vertrekoverschot van 170 personen. In bijlage 3 is de ontwikkeling van het saldo van natuurlijke groei en migratie vanaf 1998 in een grafiek opgenomen. Naast Emmen hadden ook de buurgemeenten Borger-Odoorn en Coevorden in 2010 zowel met een sterfte- als een vertrekoverschot te maken. Binnen Drenthe vertoonden twee gemeenten in 2010, zowel qua natuurlijke groei als migratie, een positief beeld: Assen en Meppel. De (verschuivingen in de) leeftijdsopbouw Ook in het afgelopen jaar is er een verdere verschuiving in de leeftijdsopbouw van de gemeente Emmen te constateren in de richting van de hogere leeftijdscategorieën. De gemiddelde leeftijd van de bevolking is per gestegen van 41,2 ( ) naar 41,4 jaar. (Het betreft de gemiddelde leeftijd van hele jaren. Strikt genomen dient hier 0,5 jaar bijgeteld te worden omdat men feitelijk ouder is dan de in hele jaren uitgedrukte leeftijd.) 4

5 Het gemiddelde in de wijken en dorpen beweegt zich over het algemeen dicht rond het gemeentelijk gemiddelde. Een uitzondering wordt gevormd door Emmen-Centrum. Daar ligt, mede door de aanwezigheid van woonvoorzieningen voor ouderen, de gemiddelde leeftijd op 62 jaar. In de Rietlanden en Parc Sandur ligt de gemiddelde leeftijd ruim vier jaar onder het cijfer voor de totale gemeente. In de Delftlanden ligt de gemiddelde leeftijd tussen de 26 en 27 jaar. Het aantal inwoners van 65 jaar en ouder neemt verder toe, zowel absoluut als relatief. In bijlage 4(a, b en c) is een overzicht opgenomen van de bevolking per kern en wijk, uitgesplitst naar drie leeftijdsgroepen. Bij de geïndexeerde gegevens is de situatie in 1998 op 100 gesteld en is per leeftijdsklasse de ontwikkeling ten opzichte van 1998 in beeld gebracht, onafhankelijk van de andere leeftijdsklassen. Bij de relatieve cijfers zijn de drie leeftijdsklassen samen op 100% gesteld. Ook hieruit wordt duidelijk dat de oudere leeftijdsgroep een steeds groter aandeel van de bevolking uitmaakt. Het proces van vergrijzing gaat langzaam, maar zeker verder. Vooral de kernen Emmen (wijken Emmen- Centrum, Emmen-Centrum Oost, Angelslo, Emmermeer en Emmerhout), Klazienaveen en Nieuw-Amsterdam/Veenoord kennen een vrij grote groep inwoners van 65 jaar en ouder. Het feit dat in deze kernen meer woon- en zorgvoorzieningen voor ouderen aanwezig zijn vormt hiervoor een verklaring. Aan de andere kant lijkt de ontgroening van de bevolking zich ook verder door te zetten. De groep inwoners van 0 19 jaar loopt namelijk relatief gezien licht terug. In Nieuw- Weerdinge, Erica, Nieuw-Dordrecht, Nieuw-Schoonebeek en de wijken Rietlanden, Parc Sandur en Delftlanden is het aandeel van deze groep in de bevolking groter dan in de andere kernen. In Emmen-Centrum is deze leeftijdsgroep zeer sterk ondervertegenwoordigd. De cijfers over de gemeente als totaal laten een verdergaande ontgroening en vergrijzing zien. De grote groep jaar blijft nog redelijk stabiel. In bijlage 5 is de bevolkings piramide van de gemeente Emmen weergegeven. Om de verschuivingen die zich in relatief korte tijd voordoen duidelijk te maken is de bevolkingssamenstelling per 1 januari 2001 en 1 januari 2011 in één grafiek opgenomen. In deze periode is de bevolking met ruim personen toegenomen. Een deel van de verschillen in de grafiek laat zich daardoor verklaren. Desondanks valt een aantal ontwikkelingen op: De oudere bevolkingsgroepen (65 jaar en ouder) groeien gestaag. Vooral de leeftijdsgroep jaar maakte in deze periode een behoorlijke groei door. Deze ontwikkeling zal zich de komende jaren gaan vertalen in het sterftecijfer. Het aantal vrouwen binnen de groep 70 jaar en ouder is aanzienlijk groter dan het aantal mannen. Vanaf 2011 krijgt het begrip vergrijzing een extra dimensie. De mensen die in 1946 en later geboren zijn (de babyboomgeneratie) bereiken van 2011 de leeftijd van 65 jaar. Vanaf dat jaar komt er jaarlijks een grote(re) instroom in de groep 65 jaar en ouder. De instroom is ongeveer personen per jaar (ofwel gemiddeld 25% 30%) groter dan tot nu toe het geval was. Dat proces zal zich gedurende 25 jaar voordoen. Vanaf 2025 zullen de effecten hiervan ook in de 5

6 leeftijdsgroepen van 80 jaar en ouder zichtbaar worden. Verwacht mag worden dat de vraag naar zorgvoorzieningen zich parallel aan het vergrijzingsproces zal gaan ontwikkelen. In de grote middengroep is vooral de ontwikkeling van de leeftijdsgroepen en jaar opmerkelijk. Deze groepen (babyboomers) vervangen in de situatie per groepen die op nog veel geringer in omvang waren. Dit effect zal ook in de toekomst zeer duidelijk zichtbaar blijven in de bevolkingspiramide van Emmen. Waar het proces van vergrijzing over het algemeen een geleidelijke ontwikkeling laat zien zullen de genoemde leeftijdsgroepen in de toekomst voor grote verschuivingen gaan zorgen in een steeds hogere leeftijdsgroep. Bovendien heeft de opbouw van de middengroep grote gevolgen voor de omvang van de potentiële beroepsbevolking. De potentieële beroepsbevolking zal met het ouder worden van deze groepen in de komende tien jaar flink krimpen. De mensen met een baan in de huidige grote groep jarigen zullen (onder de huidige pensioenregeling) over 5 jaar het arbeidsproces verlaten hebben. Het gaat in totaal vanuit deze leeftijdsgroep om een uitstroom van bijna personen (10 jaar geleden waren dat er bijna 5.600). Uiteraard wordt de potentiële beroepsbevolking van onderop weer aangevuld. De instroom in de potentiële beroepsbevolking is in de komende vijf jaren echter personen kleiner dan de uitstroom. Daarbij is nog geen rekening gehouden met een verminderde instroom van jongeren in de potentiële beroepsbevolking vanwege studie elders. Overigens blijft de instroom ook in de daarop volgende periode nog lange tijd kleiner dan de uitstroom. Een gegeven waarvan de effecten op de arbeidsmarkt zeer duidelijk merkbaar zullen zijn. Dit ook in relatie tot de hiervoor aangegeven verwachte toename van de vraag naar arbeidskrachten vanuit de zorgsector. In de leeftijdsgroepen van 25-29, en jarigen is van een omgekeerd beeld sprake. Deze leeftijdsgroepen zijn in de afgelopen jaren sterk afgenomen. De geconstateerde ontwikkeling is van groot belang voor het aantal geboorten in de gemeente Emmen. Aangezien het merendeel van de geboorten plaats vindt binnen de groep vrouwen van jaar is het een logisch gevolg dat het geboortecijfer van Emmen een dalende lijn laat zien. (Het aantal geboorten in 2009 vormde daarop overigens een onverwachte uitzondering.) Op grond van de bevolkingssamenstelling van Emmen zal het aantal geboorten zich naar verwachting gaan stabiliseren op een niveau tussen de en per jaar. In de leeftijdsgroepen van 0-24 jaar is geen duidelijke lijn te ontdekken. Deze groepen lijken zich redelijk te stabiliseren. Wel is in de laagste groep (0-4 jaar) de terugloop van het geboortecijfers in de afgelopen jaren duidelijk waarneembaar. Dit zal in de komende jaren ook duidelijk merkbaar worden bij de instroom in het basisonderwijs. Vanuit het basisonderwijs is er de komende vier jaren nog wel een grote instroom in het voortgezet onderwijs. De grote uitstroom uit het basisonderwijs wordt niet gecompenseerd door de instroom. Voor de komende periode van 4 jaar moet rekening gehouden worden met een verschil van ongeveer leerlingen (instroom ± 4.350, uitstroom ± 5.400). 6

7 Externe migratiestromen gemeente Emmen Over de periode is een analyse gemaakt van de externe migratiestromen. Onder externe migratiestromen wordt de vestiging in of het vertrek uit de gemeente verstaan. Verhuizingen binnen de gemeente zijn daarbij niet meegenomen. Bij de analyse is onderscheid gemaakt tussen diverse leeftijdsgroepen. Een aantal bevindingen is binnen het kader van deze bevolkingsnotitie van belang. In bijlage 6 is de externe migratie m.b.t. de gemeente Emmen voor de periode weergegeven. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen de gemeente, de kern Emmen en het geheel van de overige kernen. Uit het overzicht blijkt dat de migratie in het eerste jaar positief is geweest. De komst van asielzoekers in 2001 is duidelijk uit de grafiek af te lezen. In 2002 is in de hele gemeente sprake van een vertrekoverschot, maar met name de kern Emmen levert hieraan de grootste bijdrage. In 2003 is het negatieve migratiesaldo in het totaal van de overige kernen verder toegenomen, terwijl in de kern Emmen een herstel waarneembaar is. In 2004 was sprake van een licht herstel, maar dit werd in 2005 teniet gedaan door de sluiting van het asielzoekerscentrum in Klazienaveen, waardoor ca. 300 personen uitstroomden. De negatieve ontwikkeling is af te lezen uit de kolom voor de overige kernen. In het jaar 2006 is, overeenkomstig de situatie in 2004, sprake van een licht herstel. In 2007 heeft deze ontwikkeling zich verder doorgezet. In 2008 stabiliseerde het beeld zich op het niveau van In 2009 was er nog slechts van een zeer klein positief migratiesaldo sprake, waarbij nauwelijks verschillen waren waar te nemen tussen de kern Emmen en het totaal van de overige kernen. Het jaar 2010 laat een negatief beeld zien. Zowel in de kern Emmen als in de overige kernen is het jaar afgesloten met een vertrekoverschot. In bijlage 7 is de externe migratie uitgesplitst naar diverse leeftijdsgroepen. Door het opdelen van de totale migratie in de periode in 6 leeftijdsgroepen valt onmiddellijk op dat de onderscheiden leeftijdsgroepen zeer verschillend hebben bijgedragen aan de migratie in de gemeente. Zeer in het oog springt de leeftijdsgroep jarigen. In de analyseperiode laat deze groep als enige een volledig negatief saldo zien. Daarbij zijn verschillen te zien tussen de kern Emmen en de overige kernen van de gemeente. Studie elders zal een belangrijke reden zijn waarom deze groep Emmen verlaat. Het vertrek van deze groep heeft effect op de bevolkingsopbouw van de gemeente. Door het vertrekoverschot in deze leeftijdsgroep loopt namelijk ook de instroom in hogere leeftijdsgroepen terug. Dit heeft directe gevolgen voor de omvang van de leeftijdsgroepen van en jaar, de groepen die voor het grootste deel verantwoordelijk zijn voor het onderdeel geboortes in de natuurlijke groei van de bevolking. Een tweede opvallend punt is het vertrek uit de gemeente vanuit de groep bewoners van 75 jaar en ouder, afkomstig uit de overige kernen van de gemeente. Eerder is al gebleken dat het vertrek van deze groep voor een belangrijk deel veroorzaakt wordt door de kern Schoonebeek. Een verklaring voor dit verschijnsel zou kunnen zijn dat er aantrekkelijke woon- en zorgvoorzieningen voor ouderen aanwezig zijn in de nabije plaats Coevorden. 7

8 De persoonskenmerken, samenstelling en herkomst/bestemming van de totale groep migranten zijn redelijk in beeld te brengen. Over de redenen van vertrek uit of vestiging in de gemeente Emmen kunnen voornamelijk aannames geformuleerd worden. De werkelijke redenen kunnen uitsluitend achterhaald worden door een doorlopend migratiemotievenonderzoek te starten. Ontwikkelingen in de Delftlanden Vanaf 2007 zijn de ontwikkelingen in de Delftlanden duidelijk waarneembaar geworden. Na de vestiging van de eerste inwoners in 2006 maakt de wijk een geleidelijke groei door. Reden voor een nadere analyse. Een complicerende factor in het gebied Delftlanden is de aanwezigheid van het azc aan de Wilhelmsweg. Het betreffende deel van de Wilhelmsweg wordt gerekend tot de Delftlanden. In de huidige bevolkingsomvang van de Delftlanden heeft het azc een groot aandeel. Om de ontwikkeling van het gedeelte met woningbouw goed te kunnen volgen worden in deze notitie binnen de Delftlanden twee onderdelen onderscheiden. Naast het azc is dat het onderdeel woonwijk. inwoners jan (+/-) 01-jan (+/-) 01-jan (+/-) 01-jan (+/-) 01-jan woonwijk Delftlanden azc Delftlanden totaal Delftlanden Zoals uit het overzicht blijkt is het aandeel van het azc in de totale wijk Delftlanden in 2009 en 2010, na een aanvankelijke terugloop, weer aanzienlijk toegenomen. Het aantal inwoners van het azc steeg in deze jaren meer dan het aantal inwoners van de woonwijk. In 2010 is de bevolking van de woonwijk gegroeid met 39 personen terwijl het azc 73 personen meer telde dan aan het begin van het jaar. De groei (d.w.z. het saldo van natuurlijke groei en migratie) van de woonwijk is in 2010 voor bijna 40% (in 2009 nog bijna 80%) te danken aan zogenaamde binnenverhuizingen, d.w.z. een verhuizing binnen de gemeente Emmen. (Binnen-verhuizingen leiden niet tot toename van het gemeentelijk inwonertal.) Overigens is het mogelijk dat men voorafgaande aan de verhuizing naar de Delftlanden gebruik heeft gemaakt van een tijdelijke woning elders in de gemeente. Bij de definitieve verhuizing naar de Delftlanden is de oorspronkelijke herkomst (buiten de gemeente Emmen) dan niet meer in beeld. In totaal 35% van de nieuwe inwoners van de woonwijk Delftlanden is afkomstig van buiten de gemeentegrenzen. Daarnaast is de groei van de woonwijk in 2010 voor 25% te danken aan geboortes. In bijlage 8 is een overzicht van de migratie en natuurlijke groei m.b.t. de Delftlanden opgenomen. 8

9 Groei en krimp Een actueel thema op demografisch gebied wordt gevormd door het gegeven dat in steeds meer delen van Nederland zogenaamde krimpgebieden gaan ontstaan. Krimp heeft daarbij betrekking op teruglopende bevolkingsaantallen. In delen van Limburg, Zeeland en Groningen zijn al meerdere gebieden aan te wijzen die met krimp van de bevolking te maken hebben. In landelijke beleidsplannen wordt daar inmiddels op ingespeeld. Ook in de provincie Drenthe valt het verschijnsel krimp waar te nemen. Volgens (voorlopige) cijfers van het CBS hadden aan het eind van 2010 vier Drentse gemeenten een lager inwonertal dan aan het begin van dat jaar (in 2009 was dat bij 3 gemeenten het geval). Het betrof naast de gemeente Noordenveld de drie zuidoost Drentse gemeenten. Negatieve natuurlijke groei (ofwel een sterfteoverschot) is binnen Drenthe in toenemende mate van invloed op de bevolkingsgroei. Uitsluitend de gemeenten Assen, Hoogeveen, Meppel en Midden Drenthe laten in 2010 een geboorteoverschot zien. De drie zuidoost Drentse gemeenten hebben over 2010 als enige gemeenten zowel een sterfteoverschot als een vertrekoverschot. De provincie als totaal laat op beide onderdelen nog groei zien. Emmen behoort tot de gemeenten die over 2010 krimp laten zien. Dit kan niet als een onverwachte ontwikkeling worden gezien, al hoeft het ook niet te betekenen dat Emmen blijvend met een neergaande lijn te maken zal krijgen. Een aantal ontwikkelingen is daarbij van belang: De leeftijdsverdeling van de Emmense bevolking leidt tot de verwachting dat de gemeente vanaf 2010 met een jaarlijks sterfteoverschot rekening moet houden. Dat wil zeggen dat het inwoneraantal op basis van alleen natuurlijke groei af zal nemen. Om tot groei te komen zal de gemeente migranten van buiten aan moeten trekken. Dat aantal zal groter moeten zijn dan het aantal vertrekkende migranten. Het migratiesaldo zal bovendien een negatief saldo van de natuurlijke groei moeten compenseren. Pas dan zal het inwoneraantal groeien. Daarbij moet worden aangetekend dat het sterfteoverschot in de loop der jaren een geleidelijke toename te zien zal geven. Migratie daarentegen laat zich moeilijker voorspellen. Het grillige karakter van het migratiesaldo in de afgelopen jaren laat dat ook zien. De basis voor groei is in Emmen minder sterk dan die in de gemeenten met een aanzienlijk geboorteoverschot (Assen, Hoogeveen, Meppel). De gemeente als totaal laat in 2010 krimp zien. Binnen de gemeente zijn echter verschillen aanwezig. Zoals uit bijlage 4 blijkt heeft een aantal kernen, gezien over de periode vanaf 1998, met lichte krimp van de bevolking te maken. Het betreft vooral de kernen gesitueerd aan de grens met Duitsland. Hoewel de kern Emmen als totaal in genoemde periode nog groei laat zien, blijkt een aantal wijken ook met terugloop van de bevolking te maken te hebben. Zo vertonen de wijken Angelslo, Emmerhout, Emmerschans en Bargeres t.o.v een krimpend inwoneraantal. Ook de wijk Rietlanden lijkt qua inwoneraantal duidelijk over het hoogtepunt heen te zijn en laat sinds 2002 een licht dalende lijn zien. Overigens is bevolkingskrimp een proces dat zich zeer geleidelijk, maar wel gedurende een lange periode gaat voltrekken. Bevolkingsprognoses van verschillende instanties (zoals het CBS) lieten voor Emmen tot voor kort nog een aanzienlijke groei zien. Veel prognosemethoden 9

10 namen bij het opstellen van prognoses de gemeentelijke woningbouwprogramma s als input mee, los van de realisatie van de plannen. Prognoses kwamen daardoor vaak veel te hoog uit. De provincie Drenthe houdt bij haar prognoses al wel geruime tijd rekening met de daadwerkelijk gerealiseerde woningaantallen. Dat is de belangrijkste reden waarom de provinciale prognoses veelal lager uit kwamen dan door andere instanties opgestelde bevolkingsprognoses. Inmiddels wordt, mede onder invloed van de economische crisis, in meer prognoses rekening gehouden met het verschil tussen woningbouwprogramma s en woningbouwrealisatie. Prognoses komen daardoor lager uit en brengen bevolkingskrimp voor meer gemeenten nadrukkelijker onder de aandacht. Hoewel het bevolkingsaantal van de gemeente Emmen tot 2010 jaarlijks nog steeds groei liet zien voorspelt het CBS in haar in 2009 verschenen prognose een bevolkingsaantal voor Emmen dat niet meer boven de inwoners uitkomt. Emmen balanceert daarmee op de grens van groei en krimp. In 2009 was er nog een geringe groei, in 2010 een krimp met 240 personen. Reden om in deze notitie meer aandacht te besteden aan prognoses en scenario s m.b.t. bevolkingsontwikkeling. Bevolkingsontwikkeling volgens prognoses en scenario s De gemeente Emmen heeft in de Strategienota de koers naar 2020 uitgestippeld. Halverwege het traject naar 2020 kan geconstateerd worden dat het ambitieniveau van inwoners in 2020 niet haalbaar zal zijn. Inmiddels is dan ook besloten om de Strategienota tussentijds te actualiseren. Als algemene richtlijn voor beleidsvorming zal daarbij de prognose van de provincie Drenthe (op basis van het IPB-PRIMOS model) gehanteerd worden. In deze prognose werd in het verleden, meer dan bij andere modellen, rekening gehouden met het verschil tussen de voorgenomen - en de gerealiseerde woningbouw. De prognose kwam daardoor veel lager uit dan andere prognoses en bleef relatief dicht bij de werkelijke ontwikkeling van de bevolkingsomvang. De provinciale prognose van 2009 komt voor Emmen uit op een bevolkingsomvang van in het jaar Daarnaast is er voor gekozen een aantal scenario s voor bevolkingsontwikkeling te gebruiken. Terwijl een prognose de meest waarschijnlijke ontwikkeling op een bepaald moment laat zien, levert een scenario de mogelijke ontwikkeling bij bepaalde veronderstellingen. Door middel van het gebruik van een prognose en een aantal scenario s ontstaat een zekere bandbreedte waarbinnen de werkelijke situatie zich zal ontwikkelen. Door bovendien jaarlijks de werkelijke ontwikkelingen van het afgesloten jaar in de scenario s te verwerken vindt geregeld een aanpassing van de marges plaats. Naast de te gebruiken provinciale prognose vanuit het IPB-PRIMOS model zullen de volgende scenario s worden uitgewerkt: 10

11 a. een scenario gebaseerd op het op dat moment actuele woningbouwprogramma (wbp) b. een scenario gebaseerd op de aanname dat het saldo van migratie gelijk is aan 0 (mig=0). Ad a. Deze methode sluit aan bij de werkwijze die in Emmen jarenlang is gebruikt voor de bepaling van de actuele leerlingenprognose t.b.v. het onderwijs. Dit scenario brengt jaarlijks in beeld welke bevolkingsomvang verwacht mag worden op basis van het actuele woningbouwprogramma. Op grond van het woningbouwprogramma augustus 2010 leidt dit scenario tot een bevolkingsomvang van inwoners in Ad b. Dit scenario laat zien hoe de aanwezige bevolking zich ontwikkelt op basis van natuurlijke groei. Binnen dit scenario vindt wel inkomende en uitgaande migratie plaats, maar het migratiesaldo wordt op 0 gesteld. (De effecten van inkomende en uitgaande migratie worden wel via de jaarlijkse actualisering in het scenario verwerkt). Dit min of meer neutrale scenario schakelt de invloed van de moelijk voorspelbare factor migratie in feite uit. Afhankelijk van het werkelijke migratiesaldo kan dit scenario te positief (bij een migratietekort) dan wel te negatief (bij een migratieoverschot) zijn. Op grond van de beschikbare gegevens in 2010 komt dit scenario uit op een bevolkingsomvang van in In bijlage 9 zijn de uitkomsten van de provinciale prognose, de CBS-prognose en de 2 genoemde scenario s in een grafiek verwerkt. De beide scenario s kunnen uitgesplitst worden naar dorpen en wijken. De onderverdeling maakt bij het scenario wbp vanzelfsprekend gebruik van het ingebrachte woningbouwprogramma. Hoewel het woningbouwprogramma bij het scenario mig=0 geen deel uitmaakt van de input, maakt het scenario hiervan wel gebruik bij het uitsplitsen van de gemeentelijke uitkomsten naar de kernen en wijken. Toekomstige wijziging van het woningbouwprogramma kan op deze wijze leiden tot kleine aanpassingen van het naar dorpen en wijken uitgesplitste mig=0 scenario. Ook de migratie in het voorafgaande jaar kan leiden tot verdere aanpassingen van de uitkomsten van het mig=0 scenario. Jaarlijkse aanpassing/herberekening van de scenario s moet leiden tot verdere verfijning van de voorspellingen. In het scenario wbp (augustus 2010) wordt voor 2020 geringe groei gezien voor de kern Emmen. De groei vindt vooral plaats in de Delftlanden, maar ook in Emmen-Centrum en de wijken Emmermeer, Angelslo en Emmerhout. In de meeste overige kernen is sprake van een zeer lichte krimp. In het scenario mig=0 is er voor 2020 uitsluitend groei voorzien voor Emmen-Centrum en de Delftlanden. De overige wijken en kernen zullen met krimp te maken krijgen. Zoals eerder in deze notitie al is aangegeven, is er sprake van een tweetal belangrijke ontwikkelingen op demografisch gebied: 11

12 Ontwikkeling van de bevolkingsomvang (van groei naar krimp) Ontwikkeling van de samenstelling van de bevolking (zoals de leeftijdsopbouw) De groei of afname van de bevolking wordt, zoals al is aangegeven, bepaald door het saldo van de natuurlijke groei (geboorte sterfte) en externe migratie (vestiging vertrek). Gezien de bevolkingsopbouw en de ontwikkeling daarin zal de gemeente Emmen het niet moeten hebben van de natuurlijke groei. Het geboortecijfer zal zich gaan stabiliseren. Het sterftecijfer zal licht stijgen. Het sterftecijfer zal naar verwachting vanaf 2010 jarenlang boven het geboortecijfer uit blijven komen. De natuurlijke groei zal negatief zijn. Groei van de gemeentelijke bevolking zal in de komende periode moeten komen van een positief migratiesaldo. Er zullen zich dus meer mensen in Emmen moeten vestigen dan dat er vertrekken. Goede vestigingsfactoren (woningen, werkgelegenheid en voorzieningen) spelen daarbij een belangrijke rol. Bezien vanuit de leeftijdsopbouw van Emmen is vooral vestiging van de leeftijdgroepen tot 40 jaar zeer gewenst (zie bijlage 5). Juist binnen deze groep verliest de gemeente echter veel inwoners (van jaar) doordat elders een studie wordt gevolgd. In bijlage 10 is de externe migratie sinds 2007 weergegeven naar provincie van herkomst en bestemming. Hieruit blijkt dat de grootste groep zich vestigende personen afkomstig is uit Drentse gemeenten; echter ook de grootste groep uit Emmen vertrekkende personen vestigt zich in Drentse gemeenten. Er resteert een klein positief saldo. De provincie Groningen staat op de tweede plaats voor wat betreft migratie in relatie tot de gemeente Emmen. Hier is sprake van een licht negatief saldo; er vertrekken meer mensen naar de provincie Groningen dan dat zich vanuit deze provincie in Emmen vestigen. De provincies Overijssel en Zuid-Holland nemen de derde en vierde positie in wat betreft vestiging en vertrek. Ten opzichte van Overijssel is sprake van een klein vertrekoverschot, t.o.v. Zuid-Holland is er een klein vestigingsoverschot. Een kwart van het aantal migraties (zowel vestiging als vertrek) heeft betrekking op het buitenland. Het gaat hier vooral om (tijdelijke) bewoners van het asielzoekerscentrum en om buitenlandse studenten aan de Stenden Hogeschool. Voor de korte termijn, het jaar 2011, moet net als in 2010 rekening gehouden worden met een lichte afname van het inwoneraantal. Het sterftecijfer zal vrijwel zeker boven het geboortecijfer liggen, terwijl met betrekking tot het migratiesaldo, mede ten gevolge van de kredietcrisis, geen spectaculaire ontwikkelingen verwacht mogen worden. 12

13 Samenvatting De bevolking van de gemeente Emmen is in 2010 afgenomen met 240 personen tot inwoners. Voor het eerst kreeg de gemeente Emmen te maken met een sterfteoverschot (70). Bovendien was er op het gebied van migratie sprake van een vertrekoverschot (170). Natuurlijke groei van Emmen (saldo van geboorte en sterfte) is in Emmen omgebogen van groei naar krimp en zal nu een lange periode in de min blijven. Emmen zal alleen kunnen groeien door een migratieoverschot. De gemeente als totaal groeit niet meer. Binnen de gemeente zijn er kernen die met geringe krimp te kampen hebben. Deze kernen bevinden zich vooral aan de grens met Duitsland. Ook binnen de kern Emmen heeft een aantal wijken met een teruggang van het aantal inwoners te maken. De leeftijdsopbouw van Emmen veroorzaakt gevolgen op wisselende beleidsterreinen. Vanaf 2011 wordt de uitstroom uit de potentiële beroepsbevolking aanzienlijk groter. Het aantal 65+ers neemt toe. Het aantal vrouwen in de leeftijdsgroep gaat zich stabiliseren. De terugloop van het geboortecijfer (2009 uitgezonderd) lijkt daarmee tot stilstand te komen. Het basisonderwijs krijgt de komende 4 jaar te maken met een aanzienlijk kleinere instroom van leerlingen in vergelijking tot de uitstroom naar het voortgezet onderwijs. Van uitgaande migratie is vooral sprake in de leeftijdsgroep van 15 t/m 24 jaar. Studie elders kan als verklarende factor gelden. De nieuwe wijk Delftlanden is in 2010, net als in 2009, vooral gegroeid door extra inwoners van het azc. In het woonwijkgedeelte Delftlanden is sprake van een geringe toename. Daarvan is 35% afkomstig van buiten de gemeente Emmen. De groei van het inwonertal van de gemeente lijkt over de top te zijn. Het inwoneraantal van inwoners lijkt vooralsnog niet bereikt te worden. Volgens het scenario migratiesaldo = 0 zakt het inwoneraantal zelfs tot inwoners in

Masterclass Krimp. Presentatie Angelique vanwingerden. 16 september 2011 Kennisnetwerk Krimp Noord-Nederland (KKNN)

Masterclass Krimp. Presentatie Angelique vanwingerden. 16 september 2011 Kennisnetwerk Krimp Noord-Nederland (KKNN) Masterclass Krimp Presentatie Angelique vanwingerden 16 september 2011 Kennisnetwerk Krimp Noord-Nederland (KKNN) Bevolkingsontwikkeling Bevolkingsontwikkeling in Noord-Drenthe 2000-2010 Bevolkingsontwikkeling

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Medemblik

Demografische ontwikkeling Gemeente Medemblik Demografische ontwikkeling Gemeente Medemblik Andijk Opmeer Medemblik Wervershoof Enkhuizen Stede Broec Koggenland Hoorn Drechterland Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners

Nadere informatie

Demografische ontwikkelingen

Demografische ontwikkelingen DEEL 2.4 INFORMATIE Demografische ontwikkelingen: - Ontwikkeling inwonersaantallen; - Ontwikkeling migratiestromen; - Ontwikkeling huishoudens; - Prognoses en huishoudens; - Ontgroening en vergrijzing;

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Purmerend 2011-2026

Bevolkingsprognose Purmerend 2011-2026 Bevolkingsprognose Purmerend 2011-2026 Uitgevoerd door: Jan van Poorten Team Beleidsonderzoek & Informatiemanagement Gemeente Purmerend mei 2011 Informatie: Gemeente Purmerend Team Beleidsonderzoek & Informatiemanagement

Nadere informatie

Bevolkingsprognoses Deventer 2013

Bevolkingsprognoses Deventer 2013 Bevolkingsprognoses Deventer 2013 december 2013 Uitgave : team Kennis en Verkenning Naam : John Stam Telefoonnummer : 3298 Mail : gj.stam@deventer.nl 1 1 Samenvatting en conclusies... 3 2 Inleiding...

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2015

Bevolkingsprognose 2015 Bevolkingsprognose 2015 a Bevolkingsprognose 2015 April 2015 Colofon Dit is een uitgave van de provincie Drenthe RO15042801-Bevolkingsprognose 2015 Inhoud Samenvatting 4 1 Inleiding 6 2 De gebruikte veronderstellingen

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 2011-2025 Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O Research

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Enkhuizen

Demografische ontwikkeling Gemeente Enkhuizen Demografische ontwikkeling Gemeente Enkhuizen Andijk Opmeer Medemblik Wervershoof Enkhuizen Stede Broec Koggenland Hoorn Drechterland Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn Andijk Opmeer Medemblik Wervershoof Enkhuizen Stede Broec Koggenland Hoorn Drechterland Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Koggenland

Demografische ontwikkeling Gemeente Koggenland Demografische ontwikkeling Gemeente Koggenland 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O

Nadere informatie

Bevolkingsprognose XVIII

Bevolkingsprognose XVIII Bevolkingsprognose XVIII a Bevolkingsprognose XVIII Provinciale staten van Drenthe Maart 2012 Colofon Dit is een uitgave van de provincie Drenthe ROM&N12032201 Inhoud Samenvatting 4 1 Inleiding 6 2 De

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2010 2025 gemeente Groningen

Bevolkingsprognose 2010 2025 gemeente Groningen Deze publicatie is uitgegeven door Onderzoek en Statistiek Groningen September Bevolkingsprognose gemeente Groningen Inleiding Dit vlugschrift behandelt de bevolkingsprognose van de gemeente Groningen.

Nadere informatie

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop

Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop VLUGSCHRIFT Bevolkingsprognose gemeente Groningen - Toekomstige demografische veranderingen gemeente Groningen in een notendop Inleiding De omvang en samenstelling van de bevolking van de gemeente Groningen

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Lansingerland 2015

Bevolkingsprognose Lansingerland 2015 Bevolkingsprognose Lansingerland 2015 Auteur: Bart Waasdorp Afdeling: Team Planontwikkeling & RO Juridisch Versienummer: 1.0 Datum: 12 januari 2015 Corsanummer: T15.00406 Inleiding Lansingerland heeft

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Enkhuizen

Demografische ontwikkeling Gemeente Enkhuizen Demografische ontwikkeling Gemeente Enkhuizen 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O

Nadere informatie

Auteur: Gemeente Dronten Datum: 4 april 2017 Voor vragen: Feiten en cijfers 2016 Bevolking

Auteur: Gemeente Dronten Datum: 4 april 2017 Voor vragen: Feiten en cijfers 2016 Bevolking Auteur: Gemeente Dronten Datum: 4 april 2017 Voor vragen: h.van.eijken@dronten.nl Feiten en cijfers 2016 Bevolking Inleiding Wat is Dronten feiten en cijfers Dit document is een jaarlijks rapport met

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Stede Broec

Demografische ontwikkeling Gemeente Stede Broec Demografische ontwikkeling Gemeente Stede Broec Andijk Opmeer Medemblik Wervershoof Enkhuizen Stede Broec Koggenland Hoorn Drechterland Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Opmeer

Demografische ontwikkeling Gemeente Opmeer Demografische ontwikkeling Gemeente Opmeer Andijk Opmeer Medemblik Wervershoof Enkhuizen Stede Broec Koggenland Hoorn Drechterland Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Medemblik Augustus 2014

Demografische ontwikkeling Gemeente Medemblik Augustus 2014 Demografische ontwikkeling Gemeente Medemblik Augustus 214 Colofon Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.nr. 229-282555 Rapportnummer 214-247 Datum Augustus 214 Opdrachtgever De Westfriese

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Andijk

Demografische ontwikkeling Gemeente Andijk Demografische ontwikkeling Gemeente Andijk Andijk Opm eer Medem blik Wervershoof Enkhuizen Stede Broec Koggenland Hoorn Drechterland Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn Augustus 2014

Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn Augustus 2014 Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn Augustus 214 Colofon Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.nr. 229-282555 Rapportnummer 214-245 Datum Augustus 214 Opdrachtgever De Westfriese

Nadere informatie

De grijze golf. Demografische ontwikkeling Drechtsteden tot Figuur 1 Bevolking Drechtsteden , totaal

De grijze golf. Demografische ontwikkeling Drechtsteden tot Figuur 1 Bevolking Drechtsteden , totaal De grijze golf Demografische ontwikkeling Drechtsteden tot 23 In deze factsheet rapporteren we over de uitkomsten van de bevolkings- en huishoudensprognose en de gevolgen ervan voor de Drechtsteden. De

Nadere informatie

Demografische ontwikkelingen gemeente Utrechtse Heuvelrug Uitwerking onderzoeksvraag door Radha Parahoe (april 2010)

Demografische ontwikkelingen gemeente Utrechtse Heuvelrug Uitwerking onderzoeksvraag door Radha Parahoe (april 2010) Demografische ontwikkelingen gemeente Utrechtse Heuvelrug Uitwerking onderzoeksvraag door Radha Parahoe (april 2010) Vanuit de VNG komen diverse krimp en vergrijzingcijfers. In de woonvisie Wonen in een

Nadere informatie

Bevolkingsprognoses Deventer oktober 2012

Bevolkingsprognoses Deventer oktober 2012 Bevolkingsprognoses Deventer 2012 oktober 2012 Uitgave : team Kennis en Verkenning Naam : John Stam Telefoonnummer : 3298 Mail : gj.stam@deventer.nl 1 1 Samenvatting en conclusies... 3 2 Inleiding... 6

Nadere informatie

Overzichtsrapport SER Gelderland

Overzichtsrapport SER Gelderland Overzichtsrapport SER Gelderland Bevolking en participatie In opdracht van SER Gelderland September 2008 Drs. J.D. Gardenier L.T. Schudde CAB Martinikerkhof 30 9712 JH Groningen 050-3115113 cab@cabgroningen.nl

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Arnhem

Bevolkingsprognose Arnhem Bevolkingsprognose Arnhem 2016-2030 Gemeente Arnhem Afdeling Informatievoorziening Onderzoek & Statistiek Juli 2016 Inhoud Arnhem groeit door... 3 Natuurlijke aanwas nader bekeken... 5 Migratie nader bekeken...

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Koggenland Augustus 2014

Demografische ontwikkeling Gemeente Koggenland Augustus 2014 Demografische ontwikkeling Gemeente Koggenland Augustus 214 Colofon Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.nr. 229-282555 Rapportnummer 214-246 Datum Augustus 214 Opdrachtgever De Westfriese

Nadere informatie

Krimp én groei PRIMOS BEVOLKINGSPROGNOSE Op basis van deze factsheet trekken we de volgende conclusies: 2 Bevolkingsomvang

Krimp én groei PRIMOS BEVOLKINGSPROGNOSE Op basis van deze factsheet trekken we de volgende conclusies: 2 Bevolkingsomvang Krimp én groei PRIMOS BEVOLKINGSPROGNOSE 216-24 Inhoud 1. Conclusies 2. Bevolkingsomvang 3. Leeftijd 4. Verloop 5. Huishoudens De bevolkings- en huishoudenprognose voor de Drechtstedengemeenten is in het

Nadere informatie

Inleiding. Vervolgens worden uitgangspunten geformuleerd die van belang zijn voor de regionale woonvisie.

Inleiding. Vervolgens worden uitgangspunten geformuleerd die van belang zijn voor de regionale woonvisie. notitie Wonen in Molenwaard april 2012 Inleiding De woningmarkt is de laatste jaren sterk aan veranderingen onderhevig. De economische situatie heeft grote gevolgen gehad voor de woningmarkt, evenals nieuwe

Nadere informatie

Demografische ontwikkeling Gemeente Drechterland Augustus 2014

Demografische ontwikkeling Gemeente Drechterland Augustus 2014 Demografische ontwikkeling Gemeente Drechterland Augustus 214 Colofon Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.nr. 229-282555 Rapportnummer 214-243 Datum Juli 214 Opdrachtgever De Westfriese

Nadere informatie

Bevolkingsomvang in Bronckhorst

Bevolkingsomvang in Bronckhorst Bevolkingsomvang in Bronckhorst Een demografisch onderzoek naar bevolkingsomvang, geboorte, sterfte, emigratie en vestiging in de (voorlopers) van de gemeente Bronckhorst, 1970-2015 Manfred te Grotenhuis

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Deventer 2015

Bevolkingsprognose Deventer 2015 Bevolkingsprognose Deventer 2015 Aantallen en samenstelling van bevolking en huishoudens Augustus 2015 augustus 2015 Uitgave : team Kennis en Verkenning Naam : John Stam Telefoonnummer : 0570 693298 Mail

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Tempo vergrijzing loopt op

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Tempo vergrijzing loopt op Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-083 17 december 2010 9.30 uur Tempo vergrijzing loopt op Komende 5 jaar half miljoen 65-plussers erbij Babyboomers leven jaren langer dan vooroorlogse

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 5 e editie. Opzet en inhoud. Deze factsheet is de vijfde editie van de

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 5 e editie. Opzet en inhoud. Deze factsheet is de vijfde editie van de 5 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud Deze factsheet is de vijfde editie van de Economische Monitor Voorne-Putten en presenteert recente economische ontwikkelingen van Voorne-Putten

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELING

DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELING Rapport DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELING 2014-2040 Gemeente Bergen 2014 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn 0229-282555 Rapportnummer 2015/concept Datum Januari 2015

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek

Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB12-073 13 december 2012 9.30 uur Potentiële beroepsbevolking blijft straks op peil dankzij 65-plussers Geen langdurige krimp potentiële beroepsbevolking

Nadere informatie

Auteur: Onderzoek en statistiek gemeente Dronten Datum: 28 januari 2016 Voor vragen: Feiten en cijfers 2015 Bevolking

Auteur: Onderzoek en statistiek gemeente Dronten Datum: 28 januari 2016 Voor vragen: Feiten en cijfers 2015 Bevolking Auteur: Onderzoek en statistiek gemeente Dronten Datum: 28 januari 2016 Voor vragen: h.van.eijken@dronten.nl Feiten en cijfers 2015 Bevolking Inleiding Wat is Dronten feiten en cijfers Dit document is

Nadere informatie

De effecten van demografische ontwikkelingen op het onderwijs

De effecten van demografische ontwikkelingen op het onderwijs De effecten van demografische ontwikkelingen op het onderwijs Modus Inleiding Carlien de Witt Hamer In dit artikel worden de effecten beschreven die de demografische ontwikkelingen van de periode 1997-2001

Nadere informatie

Bevolkingsprognose van Amersfoort 2013-2030 Gemeente Amersfoort Marc van Acht en Ben van de Burgwal maart 2013

Bevolkingsprognose van Amersfoort 2013-2030 Gemeente Amersfoort Marc van Acht en Ben van de Burgwal maart 2013 Bevolkingsprognose van Amersfoort 213-23 Gemeente Amersfoort Marc van Acht en Ben van de Burgwal maart 213 In april verwacht Amersfoort haar 15.ste inwoner te mogen begroeten. Ondanks de recessie in de

Nadere informatie

Neimed Krimpbericht. Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp JUNI 2015

Neimed Krimpbericht. Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp JUNI 2015 JUNI 2015 Neimed Krimpbericht Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp Het aantal inwoners daalt in de meeste Limburgse gemeenten, omdat er weinig kinderen geboren worden. De daling wordt versterkt

Nadere informatie

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040:

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten De komende dertig jaar treedt in delen van Nederland, vooral in

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2006 Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Na een aantal jaren van groei is door een toenemend vertrek

Nadere informatie

Neimed Krimpbericht. Structurele bevolkingsdaling nu ook in Midden- en Noord-Limburg NOVEMBER 2015

Neimed Krimpbericht. Structurele bevolkingsdaling nu ook in Midden- en Noord-Limburg NOVEMBER 2015 NOVEMBER Neimed Krimpbericht Structurele bevolkingsdaling nu ook in Midden- en Noord- In alle se gemeenten worden inmiddels minder kinderen geboren dan er mensen sterven. De natuurlijke aanwas is kleiner

Nadere informatie

DEMOGRAFIE DEMOGRAFISCHE TRENDBREUK DOOR VERMINDERDE WONINGBOUW

DEMOGRAFIE DEMOGRAFISCHE TRENDBREUK DOOR VERMINDERDE WONINGBOUW HOOFDSTUK 2 DEMOGRAFIE DEMOGRAFISCHE TRENDBREUK DOOR VERMINDERDE WONINGBOUW Van sterke bevolkingsgroei door migratie naar matige groei door geboorteoverschot De drooglegging van de Haarlemmermeerpolder

Nadere informatie

Woningmarktanalyse Gooise Meren

Woningmarktanalyse Gooise Meren Woningmarktanalyse Gooise Meren Op basis van WOZ en BAG gegevens Versie Kerngegevens Woningmarktanalyse Gooise Meren De in dit rapport gepresenteerde analyses zijn gemaakt met behulp van gemeentelijke

Nadere informatie

Kernprognose : tijdelijk minder geboorten

Kernprognose : tijdelijk minder geboorten Bevolkingstrends 214 Kernprognose 213 : tijdelijk minder geboorten Dit artikel verscheen eerder, op 16-12-213, als thema-artikel en webartikel op de website. Coen van Duin Lenny Stoeldraijer januari 214

Nadere informatie

Demografische ontwikkelingen gemeente Groningen tot Narly Rambharos September

Demografische ontwikkelingen gemeente Groningen tot Narly Rambharos September Demografische ontwikkelingen gemeente Groningen 2006 tot 2036 Narly Rambharos September 2016 www.os-groningen.nl Inhoud 1. Inleiding 3 2. Demografische ontwikkelingen 2006 tot 2016 4 Geboorte en sterfte

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2005 Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Het inwonertal van Amsterdam is in 2004 met ruim 4.000 personen tot 742.951

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2016

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2016 DATUM 16 november 2016 PROJECTNUMMER 3400.107/G OPDRACHTGEVER Woningmarktmonitor provincie : de staat van de woningmarkt medio 2016 Update woningmarktmonitor De afgelopen maand heeft er een grote update

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2002 2050: anderhalf miljoen inwoners erbij

Bevolkingsprognose 2002 2050: anderhalf miljoen inwoners erbij Bevolkingsprognose 22 25: anderhalf miljoen inwoners erbij Andries de Jong Volgens de nieuwe bevolkingsprognose van het CBS zal het inwonertal van Nederland toenemen van de huidige 16,2 miljoen naar 17,7

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Gemeente Houten 2011 t/m 2031

Bevolkingsprognose Gemeente Houten 2011 t/m 2031 Bevolkingsprognose Gemeente Houten 2011 t/m 2031 In opdracht van de gemeente Houten, april 2011 2011 Pronexus - Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen, verveelvoudigd,

Nadere informatie

Bevolkingsprognose s-hertogenbosch 2013-2030

Bevolkingsprognose s-hertogenbosch 2013-2030 Bevolkingsprognose s-hertogenbosch 2013-2030 O&S s-hertogenbosch Februari 2014 2 Samenvatting Eens in de vier jaar maakt de gemeente s-hertogenbosch een bevolkingsprognose. De resultaten van de meest recente

Nadere informatie

Het onderdeel van aardrijkskunde dat zich bezighoudt met de bevolkingsomvang en de bevolkingssamenstelling wordt demografie genoemd.

Het onderdeel van aardrijkskunde dat zich bezighoudt met de bevolkingsomvang en de bevolkingssamenstelling wordt demografie genoemd. Rekenen aan bevolkingscijfers Introductie Het aantal mensen in een gebied is niet steeds gelijk. De bevolkingsomvang verandert voortdurend. Er worden kinderen geboren en er gaan mensen dood. Ook kunnen

Nadere informatie

Demografische (wijk-) analyse van de woningbouwplannen Deventer 2015

Demografische (wijk-) analyse van de woningbouwplannen Deventer 2015 Demografische (wijk-) analyse van de woningbouwplannen Deventer 2015 Uitgave : team Kennis en Verkenning Naam : John Stam Telefoonnummer : 3298 Mail : gj.stam@deventer.nl 1 Inhoudsopgave pagina 1 Inleiding:

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

PEARL: uitkomsten van de regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005 2025 voor provincies

PEARL: uitkomsten van de regionale bevolkings- en allochtonenprognose 2005 2025 voor provincies PEARL: uitkomsten van de regionale bevolkings- en allochtonenprognose 225 voor provincies Andries de Jong 1) In 26 hebben het Ruimtelijk Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek voor het eerst

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011

Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011 Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Martinbaan 2 3439 NN www.nieuwegein.nl Communicatie, Juridische & Personeelszaken Bevolkingsprognose Nieuwegein 2011 Raadsnummer Datum 7 mei 2012 Auteur Tineke Brouwers Versie

Nadere informatie

Figuur 1: Veronderstellingen per onderdeel uit de Nationale CBS-Prognoses 2008 en 2012

Figuur 1: Veronderstellingen per onderdeel uit de Nationale CBS-Prognoses 2008 en 2012 Bevolkings Prognose 2013 De Bevolkings Prognose 2013 (BP2013) is bedoeld als provinciale sectorprognose, een prognose die zo goed mogelijk de toekomstige bevolkingsontwikkeling voorspelt en daarmee door

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

-2200-1200 -200 800 1800 2800 3800 4800 140000

-2200-1200 -200 800 1800 2800 3800 4800 140000 Het inwoneraantal van Nijmegen stijgt al jarenlang. De groep twintigers/studenten is binnen de Nijmeegse bevolking het sterkst aanwezig. De groep vijftigers is de afgelopen 10, 20 jaar het sterkst gegroeid.

Nadere informatie

BEVOLKINGSPROGNOSE PURMEREND 2013-2028

BEVOLKINGSPROGNOSE PURMEREND 2013-2028 BEVOLKINGSPROGNOSE PURMEREND 2013-2028 BEVOLKINGSPROGNOSE PURMEREND 2013-2028 80.000 70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 1960 1964 1968 1972 1976 1980 1984 1988 1992 1996 2000 2004 2008 2012

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Brabant in demografisch perspectief

Brabant in demografisch perspectief Brabant in demografisch perspectief Actuele bevolkingsontwikkelingen, prognoses en provinciaal (ruimtelijk) beleid Provinciale Raad voor de Leefomgeving 4 november 2016 Niek Bargeman Senior adviseur bevolking

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Wijkprognoses gemeente Oosterhout

Wijkprognoses gemeente Oosterhout Wijkprognoses gemeente Oosterhout 2013 februari 2013 Een uitgave van de gemeente Oosterhout rapporteur: afdeling Service en Ondersteuning (SO), vakgroep Onderzoek & Statistiek (O&S) conceptversie: november

Nadere informatie

Bevolking I.O MVANG EN LEEFTIJDSOPBOUW

Bevolking I.O MVANG EN LEEFTIJDSOPBOUW Op een gemiddelde dag worden er in Nijmegen 5 kinderen geboren en overlijden er 3 mensen. Zo n 100 mensen zijn aan het verhuizen. 35 tot 40 van hen doen dat binnen de stad, gaan van het ene Nijmeegse adres

Nadere informatie

Bevolkingsprognose 2016

Bevolkingsprognose 2016 Bevolkingsprognose 2016 een notitie van IB Onderzoek november 2016 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 286 1350 onderzoek@utrecht.nl internet www.utrecht.nl/onderzoek

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Noordoostpolder

Bevolkingsprognose Noordoostpolder Bevolkingsprognose Noordoostpolder - 241 Gemeente Noordoostpolder 25-4- 25-4- Inhoudsopgave Inhoud Blz. 1 Inleiding... 3 2 Prognose inwoners... 4 2.1 Emigratie en natuurlijke groei... 5 2.2 Beroepsbevolking

Nadere informatie

Provinciale leerlingenontwikkeling in Nederland: 1990 2040 Wat hebben we achter de rug en wat staat ons nog te wachten?

Provinciale leerlingenontwikkeling in Nederland: 1990 2040 Wat hebben we achter de rug en wat staat ons nog te wachten? Provinciale leerlingenontwikkeling in Nederland: 199 Wat hebben we achter de rug en wat staat ons nog te wachten? Verus Ledenvoordeel Jelmer Dekker Januari Levendgeborenen Algemeen vruchtbaarheidscijfer

Nadere informatie

Migratiestromen en inkomensontwikkelingen in de provincie Groningen

Migratiestromen en inkomensontwikkelingen in de provincie Groningen Migratiestromen en inkomensontwikkelingen in de provincie Groningen Mensen verhuizen om allerlei redenen. Om samen te wonen, voor werk of studie of vanwege de woning zelf. Deze verhuizingen spelen een

Nadere informatie

Inwonertal Brabant groeit met ruim 9000

Inwonertal Brabant groeit met ruim 9000 Inwonertal Brabant groeit met ruim 9 s-hertogenbosch, 7 maart 212 - In 211 is de Brabantse bevolking met 9.3 mensen toegenomen. Daarmee ligt de bevolkingsgroei vrijwel op hetzelfde niveau als de laatste

Nadere informatie

Ontwikkeling leerlingaantallen

Ontwikkeling leerlingaantallen Ontwikkeling leerlingaantallen Elk jaar wordt op 1 oktober het leerlingaantal van elke basisschool geregistreerd door de Dienst Uitvoering Onderwijs (). Op basis van deze leerlingtelling wordt de bekostiging

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Gemeente Tiel

Bevolkingsprognose Gemeente Tiel Bevolkingsprognose Gemeente Tiel 2015 t/m 2035 In opdracht van de gemeente Tiel, september 2015 2015 Pronexus - Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen, verveelvoudigd,

Nadere informatie

Monitor Waalsprong Bevolking en woningen in de Waalsprong

Monitor Waalsprong Bevolking en woningen in de Waalsprong Monitor Waalsprong 2015 Bevolking en woningen in de Waalsprong Monitor Waalsprong 2015 Bevolking en woningen in de Waalsprong Datum: november 2015 Colofon Gemeente Nijmegen Afdeling Onderzoek en Statistiek

Nadere informatie

Kerngegevens Pekela. Gemeentebezoek d.d. 29 september 2006

Kerngegevens Pekela. Gemeentebezoek d.d. 29 september 2006 Kerngegevens Pekela Gemeentebezoek d.d. 29 september 2006 Kerngegevens gemeente Pekela Inleiding In dit document worden een aantal kerngegevens weergegeven over de gemeente Pekela. Deze zijn door het BeleidsInformatieCentrum

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Gemeente Houten

Bevolkingsprognose Gemeente Houten Bevolkingsprognose Gemeente Houten 2016 t/m 2036 In opdracht van de gemeente Houten, mei 2016 2016 Pronexus - Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen, verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktprognose

Regionale arbeidsmarktprognose Provincie Zeeland Afdeling Economie Regionale arbeidsmarktprognose 2012-2013 Inleiding Begin juni 2012 verscheen de rapportage UWV Arbeidsmarktprognose 2012-2013 Met een doorkijk naar 2017". Hierin worden

Nadere informatie

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto 1 Rabobank Groep Duits-Nederlandse grensstreek Inhoudsopgave Demografie Dynamiek, groen-grijs, beroepsbevolking, inkomen, migratie Werkgelegenheid

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktprognose

Regionale arbeidsmarktprognose Provincie Zeeland Afdeling Economie Regionale arbeidsmarktprognose 2011-2012 Inleiding Begin juni 2011 verscheen de rapportage UWV WERKbedrijf Arbeidsmarktprognose 2011-2012 Met een doorkijk naar 2016".

Nadere informatie

Inhoudsopgave hoofdstuk 2

Inhoudsopgave hoofdstuk 2 -46- Inhoudsopgave hoofdstuk 2 Samenvatting hoofdstuk 2 Tabellen: 2.1 Loop van de bevolking 2.2 Loop van de bevolking in Haaglanden per gemeente, Zuid-Holland en Nederland in 2013 2.3 Loop van de bevolking

Nadere informatie

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2014

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2014 DATUM 7 december 2014 PROJECTNUMMER 3400.106 OPDRACHTGEVER Woningmarktmonitor provincie : de staat van de woningmarkt medio 2014 Inleiding Afgelopen maand is er een nieuwe update uitgevoerd van de Woningmarktmonitor

Nadere informatie

Gebruik jeugdhulp in Drenthe: 2016 vergeleken met 2015

Gebruik jeugdhulp in Drenthe: 2016 vergeleken met 2015 Gebruik jeugdhulp in Drenthe: 2016 vergeleken met 2015 In 2015 is de jeugdhulp overgegaan naar de gemeenten. Om deze transitie goed te kunnen monitoren verstrekken gemeenten en jeugdhulp aanbieders gegevens

Nadere informatie

fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe Aantal senioren sterk gestegen Aantal 65-plussers in Fryslân, /2012

fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe  Aantal senioren sterk gestegen Aantal 65-plussers in Fryslân, /2012 Vergrijzing in Fryslân fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe In Fryslân wonen op 1 januari 2011 647.282 inwoners. De Friese bevolking groeit nog jaarlijks. Sinds 2000 is het aantal inwoners toegenomen

Nadere informatie

9 10B. Poelman en C. van Duin

9 10B. Poelman en C. van Duin 9 10B. Poelman en C. van Duin Bevolkingsprognose 2009 2060 Publicatiedatum CBSwebsite: 12 maart 2010 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig

Nadere informatie

Meer over jeugdigen in Leiden staat in hoofdstuk 13 over Jeugd. Meer over ouderen in Leiden staat in hoofdstuk 14 over Welzijn en zorg.

Meer over jeugdigen in Leiden staat in hoofdstuk 13 over Jeugd. Meer over ouderen in Leiden staat in hoofdstuk 14 over Welzijn en zorg. Hoofdstuk 1 Bevolking 1.1 Inleiding In dit hoofdstuk gaat het om de Leidse bevolking: hoeveel inwoners zijn er, wat zijn hun kenmerken, waar in de stad wonen zij, zijn vragen waarop dit hoofdstuk ingaat.

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Demografische ontwikkeling. Uitgangspunt demografische ontwikkeling voor de Woonvisie Gemeente Aa en Hunze. Uitkomsten prognose

1 Inleiding. 2 Demografische ontwikkeling. Uitgangspunt demografische ontwikkeling voor de Woonvisie Gemeente Aa en Hunze. Uitkomsten prognose DATUM 7 januari 2015 PROJECTNUMM ER 1680.113 OPDRACHTGEV ER Gemeente Aa en Hunze Uitgangspunt demografische ontwikkeling voor de Woonvisie 2016+ 1 Inleiding De gemeente Aa en Hunze is bezig met de actualisering

Nadere informatie

Migratie en pendel Twente. Special bij de Twente Index 2015

Migratie en pendel Twente. Special bij de Twente Index 2015 Migratie en pendel Twente Special bij de Twente Index 2015 Inhoudsopgave Theorieën over wonen, verhuizen 3 Kenmerken Twente: Urbanisatiegraad en aantal inwoners 4 Bevolkingsgroei grensregio s, een vergelijking

Nadere informatie

De bevolkingsontwikkeling Van Winterswijk

De bevolkingsontwikkeling Van Winterswijk De bevolkingsontwikkeling Van Winterswijk Een krimpscenario deel 2 Een vervolg op het krimpscenario d.d. November 2006 Jan Heutink,Jan Nijhuis, Henk Tolsma Auteurs : Jan Heutink, Henk Tolsma Winterswijk

Nadere informatie

Woonmonitor Limburg 2015 en Bevolkings- en huishoudensprognose Progneff 2016

Woonmonitor Limburg 2015 en Bevolkings- en huishoudensprognose Progneff 2016 provincie limburg!ngekomef\i Gemeente Nederweert PERSOONLIJK Gemeente Nederweert College van Burgemeester en Wethouders Postbus 2728 6030 AA NEDERWEERT 3 1 OKT. 2016 NR. -------- ----.. --- - - -- -- Cluster

Nadere informatie

Stadsmonitor. -thema Bevolking-

Stadsmonitor. -thema Bevolking- Stadsmonitor -thema Bevolking- Modules Actuele ontwikkelingen 2 Omvang en samenstelling 5 Demografische processen 14 Bevolkingsprognose 18 Bijlage: Bronnen 20 Datum: 21-01-2014 Gemeente Nijmegen Onderzoek

Nadere informatie

drenthe rapportage september 2016 leefbaarheid

drenthe rapportage september 2016 leefbaarheid kennis. onderzoek. advies drenthe rapportage september 2016 Hoe tevreden is het Drents panel over leven in Drenthe en hoe ervaren zij de gevolgen van bevolkingskrimp op de? vooraf Drenthe heeft te maken

Nadere informatie

Veilig opgroeien in Leeuwarden Factsheet Haulerwijk. bijlage

Veilig opgroeien in Leeuwarden Factsheet Haulerwijk. bijlage Veilig opgroeien in Leeuwarden 2015 bijlage Factsheet Haulerwijk Deze bijlage bevat cijfers op zowel buurtniveau als gemeentelijk- en provinciaal niveau. De cijfers geven inzicht in trends op het gebied

Nadere informatie

WMO-huishoudelijke hulp in natura Ontwikkelingen in Nijmegen. Analyse en vooruitblik

WMO-huishoudelijke hulp in natura Ontwikkelingen in Nijmegen. Analyse en vooruitblik WMO-huishoudelijke hulp in natura Ontwikkelingen in Nijmegen Analyse en vooruitblik Afdeling Onderzoek en Statistiek 8 maart 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Ontwikkeling 2008-2011, de cijfers...

Nadere informatie

Beter leven voor minder mensen

Beter leven voor minder mensen 1 Beter leven voor minder mensen Om te kijken hoe de regio Eemsdelta zich ontwikkelt en te monitoren op het gebied van demografie, leefbaarheid, de woningmarkt en bijvoorbeeld woon-, zorg en andere voorzieningen

Nadere informatie

Kwartaalbericht Woningmarkt

Kwartaalbericht Woningmarkt Woningmarktregio Parkstad In verschillende delen van ons land neemt de bevolkingsomvang af. Deze demografische krimp heeft grote gevolgen voor de woningmarkt. Parkstad Limburg is in ons land koploper op

Nadere informatie