LEVEN ZONDER WAAROM Meister Eckhart over het goede leven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LEVEN ZONDER WAAROM Meister Eckhart over het goede leven"

Transcriptie

1 LEVEN ZONDER WAAROM Meister Eckhart over het goede leven Een goed mens kent geen waarom. Waarom heb je God lief? Ik weet het niet, omwille van God. Waarom heb je de waarheid lief? Om der wille van de waarheid. Waarom heb je de gerechtigheid lief? Omwille van de gerechtigheid. Waarom heb je de goedheid lief? Omwille van de goedheid. Waarom leef je? Echt, dat weet ik niet. Ik leef graag. Meister Eckhart in Preken 1 Veronderstel dat ik een middeleeuwer was en mij werd gevraagd waarom ik leef, negen kansen op tien dat ik zou zeggen: Om God te dienen. Of als ik enkele eeuwen later had geleefd zou ik wellicht antwoorden: Om deugdzaam te leven en mij vrij te kopen, zodat ik gered word van mijn fundamentele zondigheid. Eckhart zegt eenvoudig en radicaal: Ik leef zonder een verklaring te kunnen geven. Ik leef vanuit een eeuwig ontvangen van leven vanuit de Onnoembare. Zoals je in- en uitademt zo wil ik op het ritme van het leven bestaan, en dat geeft een lichtheid en vreugde waarvoor geen verklaring gegeven kan worden, geen waarom en geen waartoe. Het is een kwaliteit van zijn, hier en nu. Het zegt dat nergens letterlijk, maar ik denk Eckhart zo te mogen samenvatten en via hem een aanzet te geven voor een hedendaagse spiritualiteit en een evenwichtige manier van leven. Zijn raad is voor de gestreste westerse mens een koninklijke weg naar onthaasting. Leven in het nu heeft te maken met het achter zich laten van de kwetsuren en de pijn die men vanuit het verleden meedraagt. Het heeft ook te maken met wijsheid en durf om een mens- en wereldbeeld los te laten waarbij alles plicht en streven naar volmaaktheid is en men zich in alles tekort voelt schieten. En tenslotte is het een aansporing om te zoeken naar een nieuwe taal om het heilige op te roepen. Eckhart was een echte Lebe- und Lesemeister, voor wie levensstijl en theoretisch inzicht onlosmakelijk met elkaar waren verweven. Dat wil ik aantonen door één aspect uit zijn denken toe te lichten: leven zonder waarom. STAT ROSA In de Middeleeuwen bestond er een rijke voorstellingswereld rond de symboliek van de roos. De roos die daar staat te bloeien, mooi en geurig, en dat alles zonder waarom. Angelus Silesius ( ) kende als filosoof en mysticus het werk van Eckhart heel goed en was 1

2 tegelijk vertrouwd met de roos-symboliek. Vandaar dat hij in zijn werk Cherubinischer Wandersmann in het eerste boek onder nummer 289 schrijft: Die Ros ist ohn warumb sie blühet weil sie blühet Sie achtt nicht jhrer selbst fragt nicht ob man sie sihet. 2 In het rijm zit een belangrijke tegenstelling. Eerst gaat het over een roos, die bloeit en enkel maar schoonheid en geschenk is, en waarvoor geen verklarend waarom bestaat, geen door de ratio te begrijpen reden. Precies daarom is zij zo mooi in haar kwetsbare, kortstondige verschijning. Dit in schril contrast met de tweede versregel, die op indirecte wijze naar de mens verwijst. Mensen kijken naar zichzelf, willen gezien worden en zijn beducht om wat anderen over hen denken. Bij alles wat zich aandient, vraagt hun onderzoekend verstand waarom iets is zoals het is in de hoop inzicht te krijgen en via kennis in te dringen in het levensgeheim. Het is onze westerse manier om naar geluk te streven. De verworven inzichten zijn inderdaad ontzettend belangrijk om te overleven. Ze hebben ons van veel onheil, van honger en ziekten verlost. Tegelijk moest daarvoor een tol worden betaald. Ons contact met de realiteit ging zich beperken tot wat wij ons ervan voorstellen. Voortaan kweken wij rozen op grote schaal, hebben we pesticiden om ze te beschermen tegen allerlei ziekten en zorgen wij voor nieuwe soorten. Nu kunnen wij zelf bepalen dat er dagelijks rozen op de vensterbank staan. Erger nog: ze kunnen wel in Nederland(se kassen) bloeien, maar het is goedkoper ze in Afrika te verbouwen, bovendien mogen daar pesticiden worden gebruikt die in het westen zijn verboden. Maar het gevaar is groot dat door onze machtspositie het geschenk van hun schoonheid verloren gaat. De roos kan nu niet meer zomaar staan te bloeien. Ze verwijst niet meer naar zichzelf en haar grond, maar naar ons. Rozen zijn voortaan altijd voorhanden en zijn een uitdrukking van ons kunnen en organisatietalent. De kennis en de ermee verbonden technologie beschermden ons tegen ongeluk, maar brachten ons niet dichter bij het geheim dat rond alle leven hangt en bestaat zonder waarom. Echte schoonheid, en eigenlijk alle belangrijke aspecten van ons leven liefde, gastvrijheid, vergeving, onbaatzuchtigheid, ons artistiek scheppingsvermogen hebben geen waarom. Ze zijn om wat ze zijn, waardevol in zichzelf. Natuurlijk kan bij dat alles naar een verklaring worden gezocht, maar hun diepste wezenheid blijft altijd ongrijpbaar. Ook de mens 2

3 in zijn totaliteit, in de manier waarop hij in het leven staat en met de dingen omgaat, bestaat zonder waarom. In zijn boek Der Satz vom Grund maakt Heidegger over dit vers van Angelus Silesius deze bedenking: Het ongezegde van de spreuk en daar komt alles op aan zegt veeleer dat de mens in de diepste verborgen grond van zijn wezen pas waarlijk is wat hij is, wanneer hij op zijn manier net zo is als de roos zonder waarom. 3 Net als over de roos kan men over de mens vanuit diverse wetenschappelijke hoeken hypothesen maken en tot coherente kennis komen, maar wie hij uiteindelijk is hoe hij vanuit zijn diepste verborgen grond openbloeit blijft ongrijpbaar. De toevoeging door Heidegger vanuit zijn diepste verborgen grond is niet toevallig (de betekenis van die grond werd de kern van Der Satz vom Grund). Die grond is de zijnsgrond waar de mens op het snijpunt van Das Geviert staat, in de ontmoeting van hemel en aarde, goden en mensen. Dankzij deze begronding bestaat de mens in een bloeiende tijdelijkheid, kortstondig als het gras zegt de bijbel, kwetsbaar en vaak gekwetst als een zwakke rietstengel, maar tegelijk geënt op een grond, die aan alle be-grijpende kennis ontsnapt, en die hem een onuitputtelijke rijkdom geeft. Geïnspireerd door Eckhart en Heidegger noemde Paul Celan de mens daarom de niemandsroos : PSALM Niemand herkneedt ons uit aarde en leem, niemand geeft een stem aan ons stof. Niemand. Geloofd zijt gij, Niemand Om uwentwille zullen wij bloeien. U toeneigen. Een niets waren we, zijn we, zullen we blijven, bloeiend: 3

4 de niets-, de niemandsroos. Met de stijl zielshelder, de meeldraad hemelwoest, de kroon rood van het purperwoord dat we zongen over, o over en boven de doorn Paul Celan 4 Voorbij de doornen van de joodse uitroeiing, de melancholische stemming om zijn gebroken leven zingt Celan tot zijn Schepper. In de lijn van Meister Eckhart noemt hij die Schepper Niemand, zoals hij de mens een niets- of een niemandsroos noemt. Het is een nieuwe naam waardoor hij aan de mens een nieuwe identiteit geeft. Het gedicht is echter ook een protest tegen de eerste schepping en de ellende waarin die gedompeld was. Daarom is er net zoals in de periode waarin Eckhart leefde - behoefte aan een nieuwe tijd en een andere taal waaruit de mens gekneed zal worden als een niemandsroos door een God als Niemand. Zo kom ik bij de inspirator van Heidegger en Celan: Meister Eckhart, die over de Godheid en de mens spreekt als een louter Niets en die op een retorische manier tot zijn toehoorders zegt: Ik weet niet waarom ik leef, maar ik leef graag. Ik zou zeggen: precies daarom leef ik zo graag, omdat ik mij verbonden voel met een Bron die aan alle waarom ontsnapt. In een van zijn preken schrijft Eckhart: De gerechte mens wil niets en zoekt niets, daar hij geen waarom kent. Als hij geen waarom kent wanneer hij iets doet, dan handelt hij zoals God, die ook zonder waarom doet. Zoals God werkt, zo werkt ook de gerechte zonder waarom. En zoals het leven leeft om zichzelf en geen waarom zoekt waarom het leeft, zo heeft de gerechte geen verklaring waarom hij iets doet. 5 HEEL STIL ZIJN EN VOLKOMEN LEEG, DAT IS VOOR JOU HET ALLERBESTE 6 4

5 Leven zonder waarom kan men evengoed doortrekken naar een leven zonder waartoe. Het is leven in het hier en nu, in tijdloze tijdelijkheid, zonder telos en zonder archè. Spontaan denken we dat weet hebben van onze oorsprong en eindbestemming kracht geeft, want zo hebben we greep op ons leven en kunnen we ons een doel stellen. Deze kennis is echter schijn. En hoewel ze zich opdringt als de enige, zekere weg is een leven in het hier en nu in zijn weerloosheid sterker. Dat veronderstelt echter een juiste kijk op dit hier en nu. Het hoort immers tot de courante raad, die mensen elkaar geven: niet piekeren over wat morgen brengt, niet blijven hangen bij pijnlijke herinneringen, maar op gaan in het moment en waarderen wat hebt. Zo geformuleerd getuigt dat van grote oppervlakkigheid. Stel je voor dat een politieke vluchteling, een slachtoffer van een aardbeving of een door soldaten misbruikte vrouw de raad krijgen te leven in het hier en nu, wat een verschrikkelijke raad zou dat zijn. Dus, om niet te vervallen in goedkope adviezen van een kleinburgerlijke moraal aan mensen die aan niets gebrek hebben, dient nader onderzocht te worden waarover de genoemde dichter, denker en mysticus spreken. Voor hen heeft leven in het nu een heel andere dimensie. Waarom leef je? Om te leven, en toch weet je niet waarom je leeft. Zo begerenswaard is het leven in zichzelf, dat men het om het leven zelf begeert. Zij die in de hel eeuwig pijn lijden, duivels en zielen, zelfs zij zouden hun leven niet willen verliezen, want hun leven is zo edel, dat het direct uit God in de ziel stroomt. En juist omdat het zo direct uit God stroomt, willen zij leven. Wat is leven? Gods zijn is mijn leven. Is mijn leven Gods zijn, dan moet Gods zijn mijn zijn zijn en Gods wezenheid gotes istichei t mijn wezenheid mîn isticheit, niet meer en niet minder. 7 Gods zijn is mijn leven : bondiger en krachtiger kan het niet gezegd worden. Hier ligt dan ook de sleutel voor een leven zonder waarom waarbij men in een eeuwig nu staat. Over dit zijn van God en hoe zijn zijn ons leven wordt, moeten we verder denken. GOTES ISTICHEIT UND MÎN ISTICHEIT Gods zijn en het zijn van de mens vallen samen. Eckhart gebruikt een aantal zelfbedachte woorden om dit proces te verhelderen. Isticheit, lûterkeit des wesens, blôzen isticheit, grunt, causa essentialis, puritas essendi. Door een eigen taalidioom te smeden wil hij de hoogheid van God en de heiligheid van het leven behoeden voor oppervlakkigheid. McGinn merkt in 5

6 zijn boek over Eckhart op dat grunt (en de aanverwante woorden) het meest typische begrip met een complexe betekenis is in de mystiek van Eckhart. 8 Wat bedoelt Eckhart dan? Het leven komt rechtstreeks uit God voort, alles wat leeft bestaat in het ontvangen van dat leven uit Gods hand. Daarom komt de mens, die zich onbelemmerd overgeeft aan de diepte van dat leven, God helemaal nabij. Eckharts mystiek is een zeer aardse, levensnabije mystiek waar God en het Leven één en ondeelbaar zijn. Ons leven wordt transparant als we ons beschikbaar stellen voor deze grunt. Een grond die tegelijk een afgrond is, onpeilbare diepte, in tegenstelling tot de oppervlakkigheid van de dingen op zichzelf. Los van hun grond zijn ze niets, zelfs een mislukking, zegt Eckhart. Voor God bestaat het grootste genot erin zich in de ziel en in heel de schepping te kunnen uitgieten. God wil de radicale andersheid van de mens en zijn wereld opheffen en hem trekken in zijn zelfmededeling. De mystieke weg richt zich naar de kern van die wereld, waar alles naar gelijkwordende eenheid verlangt. In Psalm 104 staat: Alles wacht op U, vol hoop. Alle levenden vragen U om voedsel. Neemt Gij hun adem weg, zij sterven en zij vallen terug in het stof. Zendt Gij Uw Geest, zij worden herschapen. Gij geeft de aarde een nieuw gezicht. Eckhart wil dat de mens en met hem heel de kosmos een transformatie doormaken, waardoor aan ons diepste verlangen tegemoet wordt gekomen. Dat verlangen is onze isticheit, de ondeelbare eenheid in de Godheid. Ook Bernardus van Clairvaux spreekt over eenheid, maar was daarbij steeds beducht om in pantheïstische ketterij te vervallen. Daarom spreekt hij over de vereniging van de geesten. Eckhart kent die vrees niet en plaatst zich zo in de lijn van de vrouwenmystiek uit de dertiende eeuw. Allerlei metaforen gebruikt hij nu om dit eenwordingsproces te beschrijven. Ons diepste zelf is als een dorstige woestijn, een afgrond, eindeloze stilte, enzovoort. Treed uit jezelf uit omwille van God, dan treedt God omwille van jou uit zichzelf uit. Wat dan blijft, als beiden uit zichzelf uittreden, is een enkelvoudig Een ein eivaltigez ein. Alle dingen zijn uit niets geschapen; daarom is hun werkelijke oorsprong het niets, en voor zover die edele wil zich richt op de schepselen, vervloeit hij met de schepselen in hun niets. 9 6

7 Wie zijn het die God eren? Dat zijn zij die zichzelf helemaal hebben losgelaten en in geen enkel opzicht hun eigenbelang zoeken, in welke vorm ook, niet in het groot, niet in het klein; die niet achtslaan op iets boven of iets onder of iets naast of iets aan zichzelf; die niet uit zijn op voordeel of eer of gemak of genot of baat of verinnerlijking of heiligheid of loon of hemelrijk; en die dat alles achter zich hebben gelaten, al het hunne; van die mensen ontvangt God eer, en zij eren God wezenlijk en geven Hem wat het Zijne is. 10 De werkelijke oorsprong van alle dingen is het niets. Omdat hij vreesde dat spreken over zuiver zijn vanuit de heersende scholastiek verkeerd kon worden begrepen, gebruikte hij in zijn latere werk de uitdrukking zuiver Niets. Een Niets dat niet niets is, dat bron van kracht en leven is, maar onderscheiden van alle ietsen. Door ons leeg te maken worden we op een paradoxale manier vervuld en ontstaat tussen God en mens een wezenlijke band. Daarmee wordt de identiteit van de mens duidelijk. Zijn isticheit of diepste aard is ontvangen in leegheid. EEN REACTIE TEGEN EEN CULTUUR VAN VERKLARINGEN Deze visie op de mens en de raad te leven in een eeuwig ontvangen staan lijnrecht tegenover de gangbare mentaliteit. De mens, zeker de westerse mens, is een wezen dat denkt en onderzoekt en vraagt waarom de dingen zijn zoals ze zijn. Elk waarom heeft te maken met kritisch nadenken, met denken over de werkelijkheid via de voorstellingen die in onze geest zijn opgeslagen. Het zijn gefilterde afschaduwingen, die op de eerste plaats verwijzen naar de mens, niet naar de werkelijkheid. Ook de taal waarin die beelden en hun wetmatige samenhang worden verwoord, is een instrumentele taal, die ons ten dienste staat. Alle kennis, ook de theologische, is hierdoor getekend. Vandaar dat Eckhart durft te zeggen dat alle namen en eigenschappen van God Godsverduisterend werken. Het zijn doeken, die we over God gooien, schrijft hij. In die crisis zitten we vandaag gevangen. Hertalen van de oude woorden uit de voorbije tijd voldoet niet meer. Er is poëtische scheppingskracht nodig om vanuit die diepe stilte en het eerbiedig zwijgen naar een nieuw licht te komen. Ook Heidegger wees op de impasse waardoor gevoel voor het heilige verloren is gegaan en we een lange tijd van herstel zullen moeten doormaken. Een doorbraak van de impasse is slechts mogelijk als de mens alles uit handen geeft: al zijn weten en ervaren, alle structuren die zichzelf sterk maakten omdat ze hierop voortbouwden: de dogmatiek, de leer en het gezag dat waakt over die leer. Ons spreken 7

8 moet omslaan in zwijgend luisteren. We moeten de werkelijkheid aan zichzelf teruggeven, abgeschieden sein. Taal moet zich vernieuwen tot meta-taal, die niet meer dient om te benoemen en te beheersen, maar terugkeert naar zijn diepste zijn als een evocerend, ruimte scheppend gebeuren voor het onzegbare. Op dat ogenblik staat hij ons niet meer ten dienste maar zijn wij zijn dienaar. HIJ WERKT EN IK WORD De mens moet naar een ander gebied in zijn persoon gaan, voorbij zijn kennen, willen en voelen, en inkeren in zijn diepste kern: de plek waar hij onbegrensde openheid en passieve en actieve ontvankelijkheid is, aldus Eckhart. Ook dat is geen keuze van een eigenmachtig, voorzienig ego dat weet wat het beste is. De keuze wordt eerder bepaald door het besef van een fundamentele armoede en het verlangen naar volheid en leven. Denk niet dat je voor de Godheid een plek in je hart kunt vrijmaken, schrijft Eckhart, de Godheid moet dat zelf doen. 11 Zozeer was hij doordrongen van onze machteloosheid als het om het echte leven gaat. Het ik kan niet anders dan zich overgeven. Hoe intenser het contact met deze diepste openheid, des te sterker groeit het besef van honger. Wie hier eet krijgt nog meer honger, wie hier drinkt nog meer dorst. Alles wat leeft streeft naar volheid van zijn. 12 Uit zichzelf is de werkelijkheid niets, heeft ze geen bestaanskracht. Haar leven bestaat in een eeuwig hier en nu ontvangen van leven. Leven vanuit de Godheid, niet meer de God waarover we zoveel wisten en die we baden om nabijheid en verhoring van onze verzuchtingen. Tussen God en Godheid is er een verschil als tussen hemel en aarde. In de bewoordingen van Heidegger zou ik zeggen: het gaat om een ontologische Differenz, een fundamenteel onderscheid tussen de Godheid en alles wat aards is. Een onderscheid dat echter niet voert naar een nieuw dualisme, maar tot een vernieuwde eenheid. Werken en worden zijn één. Als de timmerman niet werkt, wordt het huis niet gebouwd. Waar de bijl blijft liggen, ligt ook het worden stil. God en ikzelf, wij zijn één in deze werkzaamheid; Hij is de werker en ik de wordende. Het vuur verandert datgene wat eraan wordt toegevoegd in zichzelf en het wordt zijn natuur. 13 Op veel plaatsen en in veel varianten keert deze gedachte terug. In Eckharts eerste werk, Das Buch der Unterscheidunge, een boek dat de weerslag vormt van zijn bijeenkomsten met zijn jonge medebroeders, omschrijft hij dit vanuit de kloosterlijke gehoorzaamheid. In de orde der 8

9 dominicanen, (waartoe Eckhart behoorde), legt men enkel de gelofte van gehoorzaamheid af, de geloften van armoede en ongehuwd blijven zijn daarin vervat. Het feit van alleen gehoorzaamheid te beloven neemt Eckhart op een verdiepende manier op. Gehoorzaamheid verbindt hij met horen en luisteren - voor een predikbroeder absoluut noodzakelijk, denk maar aan de slogan die Thomas van Aquino aan de orde gaf: contemplari et contemplata aliis tradere (biddend overwegen en wat men zo aanschouwt aan anderen doorgeven). Luisterend loskomen van zichzelf en zo zich overgeven aan wat gehoord wordt. Het is isticheit, leven vanuit de grunt. Op andere plaatsen verbindt Eckhart deze houding met een zinsnede uit het Onze Vader: uw wil geschiede op aarde als in de hemel. Opgeven van het eigengereide willen en zich vertrouwvol overgeven aan wat God wil. Zolang de mens zijn eigen wil bezit als datgene waarmee hij de allerliefste wil van God wil vervullen, is hij niet arm zoals wij dat bedoelen. Want zo n mens heeft een wil waarmee hij aan de wil van God wil voldoen, en dat is niet de ware armoede. Want wil de mens waarlijk arm zijn, dan moet hij zo leeg van geschapen wil zijn als hij was toen hij er nog niet was. 14 In zijn latere teksten gebruikt hij het woord gelâsenheit, luisterende overgave, en creëert zo door dit nieuwe woord een nieuwe levenshouding. JE MOET JEZELF LOSLATEN, HELEMAAL LOSLATEN, PAS DAN HEB JE ECHT ACHTERGELATEN Het hoogste en uiterste wat een mens kan loslaten, is dat hij God omwille van God loslaat. Sint Paulus nu liet God omwille van God los. Hij liet alles los wat hij van God nemen kon, en liet alles los wat God hem geven kon en alles wat hij van God ontvangen kon. Toen hij dit losliet, liet hij God omwille van God los, en daar blééf God voor hem zoals God in zichzelf is, dus niet op de wijze waarop hij ontvangen of gewonnen wordt, maar het zijn dat God in zichzelf is. Nooit gaf hij God iets of ontving hij iets van God; het is enkel één en louter één-zijn. Hier is de mens waarlijk mens en aan deze mens raakt geen lijden, evenmin als aan het goddelijk zijn. 15 9

10 Afscheid van alle uiterlijkheid en ik-betrokkenheid heeft slechts één doel: in uiterste gelatenheid en geduld uitstromen in de Godheid (in God voorbij God), zoals ook deze wil uitstromen in het hoogste of diepste van de ziel. Op die manier treden we binnen in de goddelijke duisternis, zoals we tegelijk ook het donkere en onbekende in onszelf aan bod laten komen. Eckhart noemt het God omwille van God loslaten. Men kan er aan toevoegen: zichzelf omwille van zichzelf loslaten. Zijn eigen diepste grond aan bod laten komen en zich laten leiden door datgene wat ongekend en vaag zich van ons meester wil maken. Pas dan geven we echt gehoor aan de roep van het zijn of aan het diepste Niets dat zowel onszelf als heel de schepping beheerst en dat uiteindelijk rust vindt in het goddelijke Niets. Dat is leven in een eeuwig hier en nu. Laat jezelf helemaal los en laat God het werk in je en voor je doen zoals Hij dat wil. Het werk is dan het Zijne, het woord het Zijne, de geboorte de Zijne en alles wat je bent helemaal. Want jij hebt jezelf losgelaten en bent uit je krachten en hun werking en uit de eigenheid van jouw wezen weggetrokken. Daarom moet God helemaal in je wezen en je krachten binnengaan, omdat jij jezelf van alle eigenheden hebt beroofd en jezelf woest en ledig gemaakt hebt, zoals geschreven staat: De stem roept in de woestijn. Laat deze eeuwige stem in je roepen zoals het haar behaagt, en wees leeg van alles, wees woestijn. 16 Marcel Braekers O.P. 1 Meister Eckhart, Over God wil ik zwijgen, dl. II. Preken. Vertaald door C.O. Jellema, Historische Uitgeverij, Groningen 2001, p. 206.Verder geciteerd als: Preken. 2 Angelus Silesius, Cherubinischer Wandersman. Kritische Ausgabe, Reclam, Stuttgart, 1984, p M. Heidegger, Der Satz vom Grund. Vertaald als Het beginsel van zijn door M. Waldschut, Boom, Amsterdam, 2009, p Paul Celan Verzamelde Gedichten, vertaald door Ton Naaijkens. Tweetalige uitgave. Meulenhof, Amsterdam, 2003, p Preken. Deze tekst komt niet in de vertaling Preken van Jellema voor, vandaar het citaat. 6 Ibidem, p Ibidem, p Grunt can be described as an explosive metaphor in the sense that it breaks through previous categories of mystical speech to create new ways of presenting a direct encounter with God. When Eckhart says, as he frequently does, God s ground and my ground is the same ground, he announces a new form of mysticism. B. Mc Ginn, The Mystical Thought of Meister Eckhart: The man from Whom God Hid Nothing. The Crossroad Publishing Company, New York 2001, p Preken. p Ibidem p Preken p Eccl. n Preken p Ibidem, p

11 15 Meister Eckhart, Van God houden als van niemand. Preken van Eckhart vertaald en toegelicht door Frans Maas. Ten Have, Baarn, 2001, p Preken. p

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven.

Neem nu even tijd om de Heilige Geest te vragen je te helpen bij deze studie en inzicht te geven in zowel het Woord als in je eigen leven. Doel B: Relatie met Jezus de Koning : studenten ontwikkelen zich, vanuit een persoonlijke overtuiging, als leerling, vertrouweling en toegewijde volgeling van Jezus op elk terrein van hun leven. Doel van

Nadere informatie

Doel van Bijbelstudie

Doel van Bijbelstudie Bijbelstudie Hebreeën 4:12 Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zó diep, dat het vaneen scheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het

Nadere informatie

Preek over Psalm 1,1 a.2 (jeugddienst): Hoe kan ik tijd met God doorbrengen?

Preek over Psalm 1,1 a.2 (jeugddienst): Hoe kan ik tijd met God doorbrengen? Preek over Psalm 1,1 a.2 (jeugddienst): Hoe kan ik tijd met God doorbrengen? Gemeente van onze Heer Jezus Christus! Ze zitten met z'n tweeën op haar kamer: Reinier en Marloes. Ze kennen elkaar al een poosje.

Nadere informatie

De Bijbel Open (23-02)

De Bijbel Open (23-02) 1 De Bijbel Open 2013 8 (23-02) Zoals u wellicht weet vieren veel christenen dit jaar het feit dat de Heidelbergse Catechismus (HC) 450 jaar geleden werd gepubliceerd. Ik denk dat er nauwelijks een ander

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Een nieuw begin. De schepping van hemel en aarde Genesis 1:1-10

Een nieuw begin. De schepping van hemel en aarde Genesis 1:1-10 Een nieuw begin De schepping van hemel en aarde Genesis 1:1-10 God heeft door te spreken de hemel en de aarde gemaakt. Onvoorstelbaar machtig is God. Wat een wijsheid zien we in al die mooie schepselen

Nadere informatie

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand.

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Geloven is vertrouwen. Ik geloof het wel. de waarheid omtrent iets of iemand aannemen. Over het

Geloven is vertrouwen. Ik geloof het wel. de waarheid omtrent iets of iemand aannemen. Over het Geloven Geloven is vertrouwen GGeloven is ten diepste je vertrouwen hechten aan iets of iemand, de waarheid omtrent iets of iemand aannemen. Over het geloven in God zegt de Bijbel: Het geloof is de vaste

Nadere informatie

AMEN OM MET KRACHT TE BEVESTIGEN

AMEN OM MET KRACHT TE BEVESTIGEN Gebedsviering juni 2017 AMEN OM MET KRACHT TE BEVESTIGEN LIED: LICHT DAT ONS AANSTOOT IN DE MORGEN ZJ 825 In ons midden kunnen we verschillende kaarsjes plaatsen, in de vorm van een kruis. Bij het zingen

Nadere informatie

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus!

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Voordat je het onderstaande gaat doorlezen wil ik je vragen om het onderstaande gebed te bidden: Almachtige God, Schepper van hemel en aarde, ik mag op dit

Nadere informatie

2 Petrus 1. Begin van de brief

2 Petrus 1. Begin van de brief 2 Petrus 1 Begin van de brief Petrus groet alle christenen 1 Dit is een brief van Simon Petrus, een dienaar en apostel van Jezus Christus. Aan alle mensen die zijn gaan geloven. Jullie geloof is net zo

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Ik weet niet of het u is opgevallen, maar het trof mij dat de lezingen van vandaag vol tegenstellingen zitten: het begint al bij Jesaja 41: mensen zijn

Nadere informatie

1.De stilte zingt U toe, o Here, in uw verheven oord. Wij zullen ons naar Sion keren waar Gij ons bidden hoort. Daar zal men, Heer, tot U zich wenden,

1.De stilte zingt U toe, o Here, in uw verheven oord. Wij zullen ons naar Sion keren waar Gij ons bidden hoort. Daar zal men, Heer, tot U zich wenden, Liturgie voor de ochtenddienst van zondag 22 maart (Heilige Doop en afscheid ambtsdrager) Gezang 481: 1 en 3 1.O grote God die liefde zijt, o Vader van ons leven, vervul ons hart, dat wij altijd ons aan

Nadere informatie

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard De Heilige Teresia van Lisieux, wier feest gevierd wordt op 1 oktober, zei eens: "Al had ik alle mogelijke zonden

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

Leiderschap is van iedereen

Leiderschap is van iedereen Leiderschap is van iedereen Eddy Karrenbelt Als u het wenkend perspectief leest in het boekje mensenzorg voor de transitie in de Langdurige Zorg. Dan vindt u het streefbeeld gedreven professionals. In

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

Jij en jouw diepste drijfveren

Jij en jouw diepste drijfveren Jij en jouw diepste drijfveren blok E - nivo 2 - avond 7 Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Terugkoppeling en intro 19.25 Bijbelstudie 19.35 Catechismus 19.45 Bijbelstudie Matteus 22 19.55

Nadere informatie

De Bijbel open (20-07)

De Bijbel open (20-07) 1 De Bijbel open 2013 28 (20-07) 1 Korinthe 15 is het hoofdstuk waarin Paulus het machtige feit van de opstanding van Jezus bezingt en ook onze toekomstige opstanding. Daarover kreeg ik een vraag. Het

Nadere informatie

Liturgie 8 januari 2017

Liturgie 8 januari 2017 Liturgie 8 januari 2017 Votum en Groet Zingen Hemelhoog 276 Heer, ontferm U over ons Kom en heel ons land. Reinig met uw vuur. Raak ons nu aan. Wij buigen neer en roepen tot U, Heer. O, Heer ontferm U

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, Gemeente van onze Here Jezus Christus, Echt gelukkig! Dat is het thema waar we vanochtend over na gaan denken. En misschien denkt u wel: Wat heeft dat thema nu met deze tekst te maken, Die gaat toch over

Nadere informatie

Opwekking 346: Opwekking 167:

Opwekking 346: Opwekking 167: Opwekking 346: Maak ons tot een stralend licht een stralend licht Tot de wereld ziet wie haar het leven geeft. Laat het schijnen door ons heen. Maak ons tot een woord van hoop een levend woord dat U verlossing

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbeschaamde vriend. ( of over gebedsverhoring )

De gelijkenis van de onbeschaamde vriend. ( of over gebedsverhoring ) De gelijkenis van de onbeschaamde vriend. ( of over gebedsverhoring ) Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

En ik kom tot U Opwekking 612

En ik kom tot U Opwekking 612 Hartelijk welkom En ik kom tot U Opwekking 612 In uw aanwezigheid kan ik daar ooit zijn, want ik ben een mens, zondig en onrein. Maar U gaf uw Zoon om in mijn plaats te staan en door wat Hij deed mag

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Ik wil vanmorgen een paar zaken met u delen. Een paar gedachten, wat muziek en straks, bij de koffie, iets lekkers. En de aanleiding is natuurlijk mijn

Nadere informatie

Het Jezusgebed. de woestijnvaders en het Jezusgebed

Het Jezusgebed. de woestijnvaders en het Jezusgebed Het Jezusgebed de woestijnvaders en het Jezusgebed deel 3... door abba Yvan De vader of de abba is een vergeestelijkt iemand die de ziel van de mens kent door zijn eigen ervaring. Hij hoeft niet noodzakelijk

Nadere informatie

De Bijbel open (05-01)

De Bijbel open (05-01) 1 De Bijbel open 2013 1 (05-01) Vandaag is het de eerste zaterdag in het nieuwe jaar 2013. Ik wil deze uitzending beginnen met u van harte een gezegend Nieuwjaar toe te wensen. Maar wat is een gezegend

Nadere informatie

Heb ik Jezus nodig??

Heb ik Jezus nodig?? Heb ik Jezus nodig?? Een eerlijke vraag. Ton de Ruiter Een helder antwoord via zes korte vragen. Korte inleiding naar de eerste vraag. Volgens de Bijbel verkondigde Jezus iets bijzonders: goed nieuws!

Nadere informatie

Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer.

Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer. Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer. 2. We zijn hier bij elkaar om te vieren dat Hij goed is. En wij prijzen en aanbidden

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord De vrucht van de Geest Liefde Vreugde Vrede Geduld Vriendelijkheid

Inhoud. Voorwoord De vrucht van de Geest Liefde Vreugde Vrede Geduld Vriendelijkheid Inhoud Voorwoord 6 1. De vrucht van de Geest 9 2. Liefde 23 3. Vreugde 35 4. Vrede 47 5. Geduld 59 6. Vriendelijkheid 71 7. Goedheid 85 8. Geloof 97 9. Zachtmoedigheid 108 10. Zelfbeheersing 121 Nawoord

Nadere informatie

HC zd. 42 nr. 31. dia 1

HC zd. 42 nr. 31. dia 1 HC zd. 42 nr. 31 weinig mensen zullen zeggen dat ze leven voor het geld geld maakt niet gelukkig toch zeggen we er graag achteraan: wel handig als je het hebt want waar leef ik voor? een christen mag zeggen:

Nadere informatie

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt.

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt. Huwelijk Eucharistische gebeden 2. Eucharistisch Gebed XII-b Jezus, onze Weg. Brengen wij dank aan de Heer, onze God. Heilige Vader, machtige eeuwige God, om recht te doen aan uw heerlijkheid, om heil

Nadere informatie

Is het moeilijk voor de mensen om de opdrachten van Jezus uit te voeren? Zo ja, waarom, zo nee waarom niet?

Is het moeilijk voor de mensen om de opdrachten van Jezus uit te voeren? Zo ja, waarom, zo nee waarom niet? Bidden, praten met God LES 5 DEEL 5 DISCIPLE OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Hand 1:12-14, Hand 2:42, Hand 4:23-31 Hand 6:3-6 Hand 8:17, Hand 16:18, Hand 28:8

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Waar is onze zekerheid op gebaseerd? Leven we voor het tijdelijke of het eeuwige?

Waar is onze zekerheid op gebaseerd? Leven we voor het tijdelijke of het eeuwige? Waar is onze zekerheid op gebaseerd? Leven we voor het tijdelijke of het eeuwige? We leven in een wereld die zijn zekerheden gebouwd heeft op materialisme, positie, geld, macht, eer, eigenbelang, enz.

Nadere informatie

4. Welk geloof wordt bedoeld? Het gaat om het zaligmakende geloof. Dus niet om een historiëel, tijd- of wondergeloof.

4. Welk geloof wordt bedoeld? Het gaat om het zaligmakende geloof. Dus niet om een historiëel, tijd- of wondergeloof. NGB artikel 1: DE ENIGE GOD Wij geloven allen met het hart en belijden met de mond, dat er een Enig en eenvoudig geestelijk Wezen is, dat wij God noemen: eeuwig, ondoorgrondelijk, onzienlijk, onveranderlijk,

Nadere informatie

Psalmen kaarten. Wilfried

Psalmen kaarten. Wilfried Psalmen kaarten Wilfried Er was ooit een lied van iemand die bad met zijn kaarten. Vandaag is dit werkelijkheid geworden. Spelenderwijs leer je de psalmen kennen van inhoud. En voor wie wil kan je ook

Nadere informatie

2 Korintiers 3:6b. want de letter doodt, maar de Geest maakt levend

2 Korintiers 3:6b. want de letter doodt, maar de Geest maakt levend 2 Korintiers 3:6b want de letter doodt, maar de Geest maakt levend 1 De Bijbel is het geschreven woord van God. Het is alleen geschreven omdat het eerst het gesproken woord van God was. Johannes 1:1-5

Nadere informatie

De Rivier - Opwekking 459

De Rivier - Opwekking 459 Hartelijk welkom De Rivier - Opwekking 459 Levend water, verfrissend, vrij; het stroomt de berg af tot in de vallei. 't Is Gods rivier die je vreugde geeft. Hij brengt vernieuwing aan alles wat leeft.

Nadere informatie

De geboden onderhouden, is trouw zijn aan God, maar het is evenzeer trouw zijn aan onszelf, aan onze ware natuur, en aan onze diepe aspiraties.

De geboden onderhouden, is trouw zijn aan God, maar het is evenzeer trouw zijn aan onszelf, aan onze ware natuur, en aan onze diepe aspiraties. Maria, leer ons bidden! Het gebed is er niet in de eerste plaats om ons te voldoen. Ze is onteigening van onszelf om ons in de gesteltenissen te plaatsen van de Heer, Hem in ons te laten bidden. In een

Nadere informatie

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8 [1] [2] [3] Johannes 3:16 1 Korintiёrs 1:9 Johannes 3:19 God wil met ons omgaan God wil met ons omgaan Zonde brengt scheiding [4] [5] [6] Romeinen 3:23 Marcus 10:45 Romeinen 5:8 Zonde brengt scheiding

Nadere informatie

Liturgie ochtenddienst NGK Langerak, 11 september Welkom Openingsgebed Openingslied Opwekking 518 Heer, U bent altijd bij mij

Liturgie ochtenddienst NGK Langerak, 11 september Welkom Openingsgebed Openingslied Opwekking 518 Heer, U bent altijd bij mij Welkom Openingsgebed Openingslied Opwekking 518 Heer, U bent altijd bij mij Heer, U doorgrondt en kent mij; mijn zitten en mijn staan en U kent mijn gedachten, mijn liggen en mijn gaan. De woorden van

Nadere informatie

Jezus volgen in de hectiek van het leven

Jezus volgen in de hectiek van het leven Jezus volgen in de hectiek van het leven Bestemd om vrucht te dragen Johannes 15:5: Ik ben de wijnstok en jullie zijn de ranken. Als iemand in mij blijft en ik in hem, zal hij veel vrucht dragen. Maar

Nadere informatie

September 2017 / Ik hef mijn ogen op naar de bergen / OTH 2015 nr 56 / Opwekking 640

September 2017 / Ik hef mijn ogen op naar de bergen / OTH 2015 nr 56 / Opwekking 640 Tekst lied van de maand bovenbouw 2017-2018 September 2017 / Ik hef mijn ogen op naar de bergen / OTH 2015 nr 56 / Opwekking 640 Ik hef mijn ogen op naar de bergen, waar komt mijn hulp vandaan? ik hef

Nadere informatie

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR Bijbel voor Kinderen presenteert Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

Liederen voor zondag 5 februari 2017

Liederen voor zondag 5 februari 2017 Liederen voor zondag 5 februari 2017 Hemelhoog 429 / Opwekking 599 Nog voordat je bestond Kende Hij je naam Hij zag je elk moment En telde elke traan Omdat Hij van je hield Gaf Hij zijn eigen zoon Hij

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, De Heer heeft mij al in de moederschoot geroepen We hebben het net gelezen uit Jesaja 49. En we hebben gezongen uit psalm 139: Gij hebt mij immers zelf

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God

Kingdom Faith Cursus. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God Kingdom Faith Cursus KF02 ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God Colin Urquhart ----------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR Geef Gods beloften voor jou nooit op! MIRANDA TOLLENAAR Geef nooit op! Tollenaar, Miranda ISBN 978-90-6353-630-5 NUR 713 Boekverzorging: Studio Vrolijk, Margreet Kattouw De bijbelteksten in deze uitgave

Nadere informatie

Ik bid voor hen, Ik bid niet voor de wereld, maar voor hen die U Mij gegeven hebt, want ze zijn van U.

Ik bid voor hen, Ik bid niet voor de wereld, maar voor hen die U Mij gegeven hebt, want ze zijn van U. 1 De Bijbel open 2013 2 (12-01) Vandaag nemen we de draad weer op en bespreken we weer een van de vragen die ik van de luisteraars ontving. Het is een vraag over Johannes 17: 9, uit het hogepriesterlijk

Nadere informatie

VIER ADVENSTMEDITATIES ds. Jos Douma

VIER ADVENSTMEDITATIES ds. Jos Douma VIER ADVENSTMEDITATIES ds. Jos Douma 1 Hoe zal ik U ontvangen? De weken voor Kerst hebben de kleur van Advent. Paars. Dat is de kerkelijke kleur. Maar daar gaat het me niet eens allereerst om. Advent heeft

Nadere informatie

Lees de vier verhalen en beschrijf hoe en waarom David koning is geworden? Wordt er iets gezegd over het hart van David en het hart van Saul?

Lees de vier verhalen en beschrijf hoe en waarom David koning is geworden? Wordt er iets gezegd over het hart van David en het hart van Saul? Een volmaakt hart. Zuiveren van hart zullen God zien OPDRACHT: Bestudeer het leven en karakter van David. hoofdstukken 1 Sam 16,17,18,19,24 hoofdstukken 2 Sam 2,5,6,7 hoofdstukken 2 Sam 11 hoofdstukken

Nadere informatie

Keuzeteksten. Voor de maaltijd zie Dienstboek een proeve, deel I blz. 1136v.

Keuzeteksten. Voor de maaltijd zie Dienstboek een proeve, deel I blz. 1136v. Keuzeteksten Voor de maaltijd zie Dienstboek een proeve, deel I blz. 1136v. opening 1. Allen zien ernaar uit dat u brood geeft, op de juiste tijd. Geeft u het, dan doen zij zich te goed, opent zich uw

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

Liturgie voor de ochtenddienst op zondag 28 februari 2016 in de Westerkerk te Veenendaal

Liturgie voor de ochtenddienst op zondag 28 februari 2016 in de Westerkerk te Veenendaal Liturgie voor de ochtenddienst op zondag 28 februari 2016 in de Westerkerk te Veenendaal Psalm 65 : 1, 2 en 3 (NB) 1.De stilte zingt U toe, o Here, in uw verheven oord. Wij zullen ons naar Sion keren waar

Nadere informatie

U bent welkom - opwekking 573. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer.

U bent welkom - opwekking 573. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer. 15 november 2015 U bent welkom - opwekking 573 We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer. We zijn hier bij elkaar om te vieren dat Hij goed is. En

Nadere informatie

Vernieuw Gij mij, o eeuwig Licht God, laat mij voor uw aangezicht geheel van U vervuld en rein naar lijf en ziel herboren zijn

Vernieuw Gij mij, o eeuwig Licht God, laat mij voor uw aangezicht geheel van U vervuld en rein naar lijf en ziel herboren zijn Lied 01 Titel: Vernieuw Gij mij Eerste componist: Traditional (Nederlandse) : Ad den Besten Vernieuw Gij mij, o eeuwig Licht God, laat mij voor uw aangezicht geheel van U vervuld en rein naar lijf en ziel

Nadere informatie

Feest van het Koninkrijk

Feest van het Koninkrijk Feest van het Koninkrijk H and -out 1 e t h ema - a v o n d IN GODS AANWEZIGHEID Tijd voor gebed Neem de tijd om stil te worden door een moment van stilte te nemen voor je het gebed als opening van de

Nadere informatie

We zongen net uit Psalm 142 dat niemand, niemand naar mij vraagt... Een zin die me raakt. Die me ontroert.

We zongen net uit Psalm 142 dat niemand, niemand naar mij vraagt... Een zin die me raakt. Die me ontroert. Zondag 22 november 2015 Laatste zondag van het kerkelijk jaar LITURGIE Komen Orgelspel Lied vóór de dienst: Lied 288 (Goede morgen, welkom allemaal) Welkom Aanvangslied: Lied 219 (Licht om te leven) Moment

Nadere informatie

Zondag 17 november 2013

Zondag 17 november 2013 Zondag 17 november 2013 aansteken tafelkaarsen lichtlied Stilte Welkom v Onze hulp is in de naam van de Heer a DIE HEMEL EN AARDE GEMAAKT HEEFT v in de naam van de Heer die de weerstand van de nacht wil

Nadere informatie

Preek Johannes 3 : 16

Preek Johannes 3 : 16 Preek Johannes 3 : 16 Liturgie 21 november 2010 Houten - dienst door jeugd - D.Vonck Voor de dienst: http://www.youtube.com/watch?v=eshqcoeit4w&feature=fvsr Beamer: Psalm 13:6 Ik vertrouw op uw liefde:

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 6 juli 2014, 3 e zondag van de zomer Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 9.30 uur Organist: Ad Huetink Voorganger: ds. Kees Benard = = = = = = = = = = = = =

Nadere informatie

Johanneskerk, Laren NH 31 december 2015 Psalm 67

Johanneskerk, Laren NH 31 december 2015 Psalm 67 Johanneskerk, Laren NH 31 december 2015 Psalm 67 Als op s levenszee de stormwind om u loeit, als u tevergeefs uw arme hart vermoeit, tel uw zegeningen, tel ze een voor een en u zegt verwonderd, Hij liet

Nadere informatie

STRIJD OM JE IDENTITEIT

STRIJD OM JE IDENTITEIT STRIJD OM JE IDENTITEIT BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 11 3 4 INLEIDING We zijn snel geneigd om onze identiteit te halen uit

Nadere informatie

Versluierde boodschappen van Jezus in het Thomas Evangelie (392, 406, 407, 408, 409)

Versluierde boodschappen van Jezus in het Thomas Evangelie (392, 406, 407, 408, 409) Versluierde boodschappen van Jezus in het Thomas Evangelie (392, 406, 407, 408, 409) 392. De versluierde boodschap van Jezus 22-02-2015 Deze preek is gebaseerd op het Evangelie van Thomas (Codex II, Boek

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Zondag 2 november 2014 * Gedachtenis van de overledenen Kogerkerk * Preek Spreuken 9. 1 18 / Matteüs 25, 1-13 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Vandaag een prachtige en poëtische tekst

Nadere informatie

14:15 uur 7-jun. Ds H D Bondt. Opw 708 : Efeze 2 : Opw 174 : Opw 717 : Opw 698 : Opw 616 : Opw 347 : Opw 733 :

14:15 uur 7-jun. Ds H D Bondt. Opw 708 : Efeze 2 : Opw 174 : Opw 717 : Opw 698 : Opw 616 : Opw 347 : Opw 733 : 14:15 uur 7-jun Ds H D Bondt Opw 708 : Efeze 2 : 4-10 Opw 174 : Opw 717 : Opw 698 : Opw 616 : Opw 347 : Opw 733 : Opwekking 708 - Hoe groot is uw trouw Kom, zing voor de Heer, die eeuwig regeert, die nooit

Nadere informatie

Het dubbelgebod en de zin van ons bestaan (22 februari 2009)

Het dubbelgebod en de zin van ons bestaan (22 februari 2009) 1 Het dubbelgebod en de zin van ons bestaan (22 februari 2009) De achtergrond van de vraag naar het belangrijkste gebod De vraag waar wij vanochtend mee te maken hebben is de vraag naar het grote of anders

Nadere informatie

Zondag 29 gaat over het Heilig Avondmaal (2)

Zondag 29 gaat over het Heilig Avondmaal (2) Zondag 29 Zondag 29 gaat over het Heilig Avondmaal (2) Lees de tekst van Zondag 29 Vraag 78 : Wordt dan uit brood en wijn het wezenlijk lichaam en bloed van Christus? Antw : Nee; maar gelijk het water

Nadere informatie

Samen één in de liefde van Christus

Samen één in de liefde van Christus Samen één in de liefde van Christus Eerst twee voorbeelden: Je bent verliefd Je hebt elkaar lief Hoe laat je dat aan elkaar merken? * door een complimentje; * door tijd en aandacht; * door iets leuks te

Nadere informatie

Liturgie Doopdienst. Anna-Roos Remijn. Elianne van den Hout

Liturgie Doopdienst. Anna-Roos Remijn. Elianne van den Hout Liturgie 12-2-2017 Doopdienst Anna-Roos Remijn Elianne van den Hout 1 Votum en Groet Zingen Hemelhoog 9 De Here is mijn Herder De Here is mijn herder, mij ontbreekt niets; Hij doet mij nederliggen in grazige

Nadere informatie

Hartelijk Welkom bij

Hartelijk Welkom bij Hartelijk Welkom bij Tienduizend redenen Opwekking 733 De zon komt op, maakt de morgen wakker; mijn dag begint met een lied voor U. Heer, wat er ook gebeurt en wat mij mag overkomen, laat mij nog zingen

Nadere informatie

Liturgie. zondag 11 juni :30 uur Ds H D Bondt. 14:15 uur Ds R Prins

Liturgie. zondag 11 juni :30 uur Ds H D Bondt. 14:15 uur Ds R Prins zondag 11 juni 2017 Liturgie 09:30 uur Ds H D Bondt 14:15 uur Ds R Prins 09:30 uur 11-jun Ds H D Bondt NLB 217 : 1-5 Ps 101 : 1, 2, 3 Exodus 34 : 4-9 NLB 195 : Matt 28 : 16-20 2 Kor 13 : 11-13 Opw 661

Nadere informatie

Dooponderwijs en -vragen (aangepast) Presentatie Geliefde broers en zussen, jullie willen heel graag dat jullie kinderen worden gedoopt!

Dooponderwijs en -vragen (aangepast) Presentatie Geliefde broers en zussen, jullie willen heel graag dat jullie kinderen worden gedoopt! Dooponderwijs en -vragen (aangepast) Presentatie Geliefde broers en zussen, jullie willen heel graag dat jullie kinderen worden gedoopt! Over dopen Aan dat verlangen geven we als gemeente ook vandaag graag

Nadere informatie

Kennismaking met de bijbel

Kennismaking met de bijbel Kennismaking met de bijbel 1. De Bijbel, wat is dat voor boek? 2. Wat heb ik met God te maken? 3. Wie is Jezus Christus? 4. Hoe kom ik in de hemel? 5. Wat is de christelijke doop? 16 Wat heb ik met God

Nadere informatie

Oefeningen voor inkeer en verstilling

Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling In de christelijke traditie zijn veel voorbeelden te vinden van oefeningen die een hulp kunnen zijn voor het gebedsleven. Hieronder

Nadere informatie

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Muziek: Klokkengelui Gedicht Gij badt op enen berg alleen, en... Jesu, ik en vind er geen waar 'k hoog genoeg kan klimmen

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

De stem van de stilte (nav 1 Koningen 19: 12, 13)

De stem van de stilte (nav 1 Koningen 19: 12, 13) (nav 1 Koningen 19: 12, 13) Na het vuur klonk het gefluister van een zachte bries. En daar klonk een stem die sprak. t is nergens om mij heen echt stil terwijl ik liever anders wil heel het leven draait

Nadere informatie

Dordtse Leerregels. Hoofdstuk 3 en 4. Artikel 1 t/m 4

Dordtse Leerregels. Hoofdstuk 3 en 4. Artikel 1 t/m 4 Dordtse Leerregels Hoofdstuk 3 en 4 Artikel 1 t/m 4 Werkboek 7 Dordtse Leerregels hoofdstuk 3 en 4 artikel 1 t/m 4 Hoofdstuk 3 en 4 gaat over de bekering. Hoofdstuk 3 en 4 heeft 17 artikelen. In dit werkboek

Nadere informatie

Bedenk de dingen die boven zijn.. niet die op de aarde zijn. Johannes 3: 3-6

Bedenk de dingen die boven zijn.. niet die op de aarde zijn. Johannes 3: 3-6 Johannes 3: 3-6 3 Jezus zei: Waarachtig, ik verzeker u: alleen wie opnieuw wordt geboren, kan het koninkrijk van God zien. 4 Hoe kan iemand geboren worden als hij al oud is? vroeg Nikodemus. Hij kan toch

Nadere informatie

Mag ik jou een vraag stellen?

Mag ik jou een vraag stellen? Mag ik jou een vraag stellen? Mag ik jou, die dit leest, een zeer belangrijke vraag stellen? Stel dat je vandaag zou sterven, doordat er iets verschrikkelijks gebeurt, bijvoorbeeld een auto ongeluk of

Nadere informatie

Kolossenzen 1. Begin van de brief

Kolossenzen 1. Begin van de brief Kolossenzen 1 Begin van de brief Paulus groet de christenen in Kolosse 1-2 Dit is een brief van Paulus aan de christenen in de stad Kolosse. Ik ben een apostel van Jezus Christus. Dat is Gods wil. Ik schrijf

Nadere informatie

6 september 2015. Welkom Iedereen gaat staan en de Paaskaars wordt aangestoken

6 september 2015. Welkom Iedereen gaat staan en de Paaskaars wordt aangestoken Welkom Iedereen gaat staan en de Paaskaars wordt aangestoken 6 september 2015 Openingslied Wij zoeken U als wij samenkomen hopen dat Gij aanwezig zijt, hopen dat het er eens van zal komen: mensen in vrede

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

Samen Bijbellezen Lukas 10:25-37

Samen Bijbellezen Lukas 10:25-37 Bijbelstudie 1 De barmhartige Samaritaan Samen Bijbellezen Lukas 10:25-37 Vraag 1 a. Wat is een wetgeleerde? Een kenner van de wet en dan vooral van godsdienstige geschriften. b. Wat vraagt deze man? Meester,

Nadere informatie

Liederen voor zondag 2 oktober 2016

Liederen voor zondag 2 oktober 2016 Liederen voor zondag 2 oktober 206 Hemelhoog 585 Groot en machtig is Hij: bekleed met sterkte. gehuld in luister. bekleed met sterkte. gehuld in luister. Prijs met mij de naam van God, vier het feest met

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Vraag 62 : Maar waarom kunnen onze goede werken niet de gerechtigheid voor God of een stuk daarvan zijn?

Vraag 62 : Maar waarom kunnen onze goede werken niet de gerechtigheid voor God of een stuk daarvan zijn? Voor 16 jaar en ouder! Zondag 24 Zondag 24 gaat over de goede werken. Zondag 24 vraag en antwoord 62, 63 en 64. Vraag 62 : Maar waarom kunnen onze goede werken niet de gerechtigheid voor God of een stuk

Nadere informatie

OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35

OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35 God en je naasten liefhebben LES 3 DEEL 5 DISCIPLE OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35 Wat leer

Nadere informatie

Toelichting op de lezing uit 1 Tessalonicenzen 4 : 13-18

Toelichting op de lezing uit 1 Tessalonicenzen 4 : 13-18 Toelichting op de lezing uit 1 Tessalonicenzen 4 : 13-18 De apostel Paulus onderhield tijdens zijn zendingsreizen per brief contact met de gemeenten die hij gesticht had. In die brieven ging hij in op

Nadere informatie

Deel. je leven. Startzondag Protestantse Gemeente Mariëngaarde. 18 september 2016

Deel. je leven. Startzondag Protestantse Gemeente Mariëngaarde. 18 september 2016 Deel je leven Startzondag Protestantse Gemeente Mariëngaarde 8 september 06 Voorgangers: Johan Helfferich en ds. Jeannette van den Boogaard Muziek: Hallumer Fanfare o.l.v. Annemarieke Bos Voor de dienst

Nadere informatie

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente,

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Er wordt vandaag gedoopt de naam van een mensenkind wordt verbonden met die van God. In onze

Nadere informatie

Liturgische teksten en gebeden

Liturgische teksten en gebeden Liturgische teksten en gebeden Votum en groet Votum: Psalm 124:8 Groet: 1 Korintiërs 1:3 of 1 Timoteüs 1:2b of Openbaring 1:4b,5a of Genade zij u en vrede van God de Vader, door onze Heer Jezus Christus

Nadere informatie

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22.

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22. Inhoudsopgave Voorwoord 1. Een gebed bij het begin van het nieuwe jaar Ik ben met u 2. Gods hand 3. Zegen Vrede met God 4. In de kerk 5. Is Deze niet de Christus? Deze ontvangt zondaars 6. Echte vrienden

Nadere informatie

HAVENFEESTENKERKDIENST 23 JUNI UUR DS. W. GUGLER & GOSPELDUO

HAVENFEESTENKERKDIENST 23 JUNI UUR DS. W. GUGLER & GOSPELDUO HAVENFEESTENKERKDIENST 23 JUNI 2013 10.00 UUR DS. W. GUGLER & GOSPELDUO 2 Welkom Intochtslied: Opwekking 123 1 mijn God en Vader. Er is geen schaduw van omkeer bij U. Ben ik ontrouw, Gij blijft immer Dezelfde

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Lees : Mattheüs 25:14-30

Lees : Mattheüs 25:14-30 De gelijkenis van de talenten Lees : Mattheüs 25:14-30 Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Samana 2016: teksten kersttijd en advent

Samana 2016: teksten kersttijd en advent Nota Datum: 30/10/2016 Voor: Werkgroep Zingeving Volg nr.: IH Samana 2016: teksten kersttijd en advent Teksten als bouwstenen voor een bezinning, gebedsdienst of eucharistie Verwachtingen advent gebeurt

Nadere informatie