Kwaliteitsverklaring warmtelevering Amsterdam Zuid en Almere

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kwaliteitsverklaring warmtelevering Amsterdam Zuid en Almere"

Transcriptie

1 Kwaliteitsverklaring warmtelevering Amsterdam Zuid en Almere

2 Ecofys Netherlands BV Kanaalweg 16-A P.O. Box RK Utrecht The Netherlands T: +31 (0) F: +31 (0) E: W: Kwaliteitsverklaring warmtelevering Amsterdam Zuid en Almere met restwarmte van de energiecentrales te Diemen -Vertrouwelijk- Door: Maarten Graveland Datum: 6 december 2012 Project nummer: BENNL11580 Ecofys 2012 In opdracht van: Nuon Warmte ECOFYS NETHERLANDS BV, A PRIVATE LIMITED LIABILITY COMPANY INCORPORATED UNDER THE LAWS OF THE NETHERLANDS HAVING ITS OFFICIAL SEAT AT UTRECHT AND REGISTERED WITH THE TRADE REGISTER OF THE CHAMBER OF COMMERCE IN MIDDEN NEDERLAND UNDER FILE NUMBER

3 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 2 Methodiek en uitgangspunten Algemeen Aftappen warmte uit de centrale Inzet hulpketels Warmteverliezen in het distributienet Temperatuur primair net Temperatuur primair net Almere Stad en Almere Noorderplassen Temperatuur primair net Diemen-Almere leiding Temperatuur secundair net Temperatuur secundair net Almere Stad en Almere Noorderplassen Temperatuur tapwaternet Leidinggegevens Pompenergie van centrale tot aan meterkast Warmtevraag Resultaten Algemeen Rendement EPC Conclusies Samenvatting en conclusies Bijlage A Uitgangspunten distributienet Bijlage B Berekeningen november 2012 i

4 Overzicht van tabellen Tabel 2-1 Winterse stooklijn primaire distributienet (bron: Nuon)... 4 Tabel 2-2 Zomerse stooklijn primaire distributienet (bron: Nuon)... 5 Tabel 2-3 Stooklijn primaire distributienet Almere Stad en Almere Noorderplassen (bron: Nuon) Tabel 2-4 Stooklijn primair net Diemen-Almere leiding (bron: Nuon) Tabel 2-5 Winterse stooklijn secundaire netten ruimteverwarming (bron: Nuon)... 6 Tabel 2-6 Winterse stooklijn secundaire netten ruimteverwarming Almere Stad en Almere Noorderplassen (bron: Nuon)... 7 Tabel 3-1 Equivalent opwek rendement... 9 Tabel 3-2 Correctie factoren op het opwekrendement...10 Tabel 3-3 EPC s van referentiewoningen...11 Tabel A - 1 Algemene uitgangspunten distributienet...14 Tabel B - 2 Bereking equivalent opwekkingsrendement...16 Bijlagen Bijlage A Uitgangspunten distributienet...14 Bijlage B Berekeningen november 2012 PDEMNL ii

5 1 Inleiding In dit hoofdstuk zullen de achtergronden van deze kwaliteitsverklaring worden toegelicht. Het gebruik van laagwaardige restwarmte voor de levering van ruimteverwarming en warm tapwater bereiding is een goede optie om het fossiel energiegebruik en de daarbij behorende CO 2 -emissies te reduceren. Binnen de gemeenten Amsterdam en Almere wordt al vele jaren op diverse locaties laagwaardige warmte benut voor verwarmingsdoeleinden. De komende jaren zal deze benutting aanzienlijk toenemen. Nieuwe woningen moeten voldoen aan de bouwbesluiteisen (per 1 januari 2011 Energie Prestatie Coëfficiënt = 0,6). De EPC-waarde van een nieuw te bouwen woning wordt bepaald met behulp van een NEN rekenprogramma. In EPC berekeningprogrammas worden uitgangspunten gehanteerd voor opwekkingsrendementen en distributieverliezen van warmtedistributie. Wanneer de forfaitaire waarden voor warmtelevering uit de norm worden gehanteerd, wordt een conservatieve inschatting van het EPC voordeel gehanteerd. Naast de forfaitaire waarden biedt het berekeningsprogramma echter ook de mogelijkheid om de werkelijke rendementen en warmteverliezen van een specifiek warmteproject in te voeren. Daarvoor is projectmatig een onderbouwing nodig; een kwaliteitsverklaring. Gemeenten hebben de bevoegdheid de waarden uit deze zogenaamde kwaliteitsverklaring van toepassing te verklaren voor de berekening van EPC waarden van gebouwen binnen het betreffende warmteleveringsproject. Warmteprojecten kunnen, in tegenstelling tot standaard technieken (zoals HR-ketels), niet op voorhand getest worden. Veelal zijn systemen nog niet eens aangelegd, terwijl wel al een bouwvergunning aangevraagd dient te worden. Nuon Warmte heeft Ecofys gevraagd om het reëel te verwachten totaalrendement na te gaan van het warmtenetwerk van Amsterdam Zuidoost en Almere. Dit warmtenetwerk wordt in de nabije toekomst voornamelijk voorzien van warmte door de Diemen energiecentrale. Het gaat hierbij specifiek om de DM33 en DM34 STEGcentrales, met een vermogen van respectievelijk 180 en 230 MW th. Het warmtenetwerk is momenteel aanwezig in de volgende gebieden: Almere Stad, Noorderplassen, Amsterdam Zuidoost, Zuidoostlob, Zuideramstel, IJburg1, IJburg2, Zeeburg. Het totaalrendement is berekend volgens de NVN 7125:2011 (EMG). Ook is gevraagd een advies af te geven hoe Nuon Warmte met deze warmteprojecten kan omgaan ten aanzien van de EPC-waarde als onderdeel van de bouwvergunning. 1 november 2012 PDEMNL

6

7 2 Methodiek en uitgangspunten In dit hoofdstuk worden de methodiek en uitgangspunten toegelicht die gehanteerd zijn bij het opstellen van de kwaliteitsverklaring. 2.1 Algemeen De EPC-berekening berekent het totaal primair gebouwgebonden energiegebruik voor een gebouw en vergelijkt dit met een normwaarde. Hierbij wordt rekening gehouden met de rendementen in de complete opwekkingsketen, van primaire brandstof tot eindgebruik. Ter bepaling van het totaalrendement van het gebruik van de warmte van de Diemen energiecentrale is de totale keten in beeld gebracht. Van het aftappen van warmte uit de gasgestookte energiecentrale (STEG) tot levering van warmte in de meterkast van een woning. Hierbij komen de volgende onderdelen aan de orde: Rendement aftappen warmte uit warmtekrachtcentrale; inzet hulpwarmteketels voor het opwekken van extra warmte ten behoeve van pieklasten in de warmtelevering; warmteverliezen in het distributienet van centrale tot aan meterkast; pompenergie van centrale tot aan meterkast; energievraag van de woningen. 2.2 Aftappen warmte uit de centrale De warmte is in hoofdzaak afkomstig van de Diemen energiecentrale. Deze centrale produceert electriciteit. Dit gebeurt via het STEG-principe; met gasturbine(s) en een stoomcyclus. In de stoomcyclus wordt energie opgewekt met behulp van stoomturbine(s) welke van warmte wordt voorzien door de verbrandingsgassen van de gas turbine. Tevens wordt laagwaardige warmte afgetapt voor het warmtenetwerk. Door Nuon Warmte is aangegeven dat het warmtenet van de Diemen energiecentrale in 2020 circa TJ aan warmte levert aan het warmtenet. Doordat de Diemen energiecentrale - en in mindere mate de VU energiecentrale - warmte levert, wordt minder elektriciteit opgewekt dan het geval zou zijn zonder warmtelevering. Nuon heeft aangegeven dat voor iedere GJ warmte geleverd door een energiecentrale, er 50 kwh minder elektriciteit wordt opgewekt. 2.3 Inzet hulpketels In het warmtenet zijn een aantal gasgestookte hulpketels toegepast. De hoeveelheid geproduceerde warmte in deze ketels wordt door Nuon Warmte bijgehouden. Op basis van het in 2020 opgestelde vermogen is in theorie slechts een inzet van 2% nodig van de hulpketels. Op basis van ervaring geeft Nuon aan dat de hulpketels 10% van de totale warmte zullen leveren. 1 november 2012 PDEMNL

8 2.4 Warmteverliezen in het distributienet Door Ecofys is een berekening gemaakt van de warmteverliezen zoals die in de praktijk te verwachten zijn. Dit is gedaan op basis van de door Nuon Warmte opgegeven leidinglengten, diameters en temperatuurniveaus van het warmtenetwerk. Het betreft hierbij het netwerk zoals dat medio 2011 aanwezig is. Om te komen tot het equivalent opwekrendement in 2020 zijn een aantal onderbouwde aannames gemaakt. Als uitgangspunt hiervoor geldt dat het berekende leidingverlies in de huidige situatie 33.2% is. Het is Nuon s aanname dat dit percentage gemiddeld hetzelfde blijft. Enerzijds is de verwachting dat er tot 2020 vooral veel netverdichting plaats zal vinden, wat betekent dat er weinig extra leidingwerk nodig is. Dit is gunstig voor het rendement. Daarnaast verwacht Nuon ook een significant gedeelte bestaande bouw aan te sluiten. Hoewel dit vaak om gerenoveerde bestaande bouw zal gaan, is de ervaring dat de warmtevraag per aansluiting hoger zal zijn dan bij nieuwbouw. Ook dit is gunstig voor het rendement. Anderzijds is het bekend dat alle nieuwbouw die tot 2020 zal worden aangesloten, steeds minder warmtevraag zal hebben, als gevolg van de steeds beter wordende energieprestaties van gebouwen. Ecofys vindt deze aannames redelijk Temperatuur primair net Betreffende het primaire distributie netwerk wordt van 2 oktober t/m 31 mei uitgegaan van de door Nuon opgegeven stooklijn. Zie Tabel 2-1. Tabel 2-1 Winterse stooklijn primaire distributienet (bron: Nuon). Gemiddelde dag temperatuur Aanvoer temperatuur Retour temperatuur november 2012 PDEMNL

9 In de periode van 1 juni t/m 1 oktober geldt de stooklijn zoals weergegeven in Tabel 2-2 Tabel 2-2 Zomerse stooklijn primaire distributienet (bron: Nuon). Aanvoer temperatuur Retour temperatuur Met de maandlengtes uit tabel 21.1 van NEN 7120 is een gemiddelde aanvoer distributie temperatuur berekend van 103,9 C. De gemiddelde retour temperatuur van het distributienet is berekend op 67.9 C. In de berekening wordt aangehouden dat deze distributietemperaturen het gehele jaar gehandhaafd blijven. De primaire netten van Almere Stad en Almere Noorderplassen hebben een afwijkende stooklijn. Deze vindt u hieronder beschreven Temperatuur primair net Almere Stad en Almere Noorderplassen In de volgende tabel ziet u de afwijkende stooklijn van het primaire distributienet van Almere Stad en Almere Noorderplassen. 1 november 2012 PDEMNL

10 Tabel 2-3 Stooklijn primaire distributienet Almere Stad en Almere Noorderplassen (bron: Nuon). Buiten temperatuur Aanvoer temperatuur -10 C 110 C 20 C 90 C Met de maandlengtes uit tabel 21.1 van NEN 7120 is een gemiddelde aanvoer distributie temperatuur berekend van 96,4 C. In de berekening wordt aangehouden dat deze aanvoer distributietemperatuur het gehele jaar gehandhaafd blijft. De retour temperatuur van het primaire distributienet is uitgelegd op een temperatuur van 50 C Temperatuur primair net Diemen-Almere leiding Om de warmte van de Diemen energiecentrale beschikbaar te stellen voor het warmtenet van Almere is gekozen voor staal in staal pijp die van van de Diemen energiecentrale door de bodem van het IJmeer naar Almere loopt. De stooklijn van deze verbinding is in onderstaande tabel weergegeven. Tabel 2-4 Stooklijn primair net Diemen-Almere leiding (bron: Nuon). Buitentemperatuur Aanvoer temperatuur Retour temperatuur november t/m maart 125 C 70 C april t/m oktober 100 C 70 C Temperatuur secundair net Amsterdam De secundaire netten voor ruimteverwarming hebben hun eigen stooklijn, zie Tabel 2-5 Tabel 2-5 Winterse stooklijn secundaire netten ruimteverwarming (bron: Nuon). Buitentemperatuur Aanvoer temperatuur Retour temperatuur <-5 C 90 C 50 C -5 C / 15 C Lineair lineair >15 C 75 C 70 C Met de maandlengtes uit tabel 21.1 van NEN 7120 is een gemiddelde aanvoer distributie temperatuur berekend van 79.4 C. De gemiddelde retour temperatuur van het distributienet is berekend op 64.3 C. In de berekening wordt aangehouden dat deze distributietemperaturen het gehele jaar gehandhaafd blijven. De secundaire netten van Almere Stad en Almere Noorderplassen hebben een afwijkende stooklijn. Deze vindt u hierna beschreven. 1 november 2012 PDEMNL

11 2.4.5 Temperatuur secundair net Almere Stad en Almere Noorderplassen Tabel 2-6 Winterse stooklijn secundaire netten ruimteverwarming Almere Stad en Almere Noorderplassen (bron: Nuon). Gebied Aanvoer temperatuur Retour temperatuur Almere Stad 90 C 50 C Almere Noorderplassen 70 C 40 C Buiten het stookseizoen wordt 45% van deze netten, waarbij sprake is van collectieve warm tapwater levering (CTW) op een aanvoer- en retourtemperatuur van 40 C gehouden. De andere 55%, waarbij sprake is van individuele warm tapwater levering (ITW) hanteert buiten het stookseizoen een aanvoertemperatuur van 70 C en retourtemperatuur van 55 C. Er is aangenomen dat het stookseizoen 70% van het jaar beslaat Temperatuur tapwaternet Ten slotte zijn er nog tapwater distributienetten. Deze secundaire netwerken zijn uitgelegd op 65 C aanvoer en 60 C recirculatie. Deze netwerken hebben het gehele jaar dit temperatuurniveau. 2.5 Leidinggegevens De door Nuon opgegeven leidingen zijn allen geïsoleerd. De uitgangspunten hiervoor zijn opgenomen in Bijlage A. Volgens de gegevens van Nuon heeft het primaire net in Amsterdam Zuid en Almere een totale leidinglengte van m (aanvoer en retourleidingen). De secundaire netten voor ruimteverwarming hebben volgens opgave van Nuon een lengte van m. De totale leidinglengte van het secundaire tapwater distributienet is m. Bij het berekenen van de leidingverliezen is uitgegaan van de opgegeven geïsoleerde distributieleidingen (aanvoer, retour en recirculatie), vanaf de centrale tot en met de individuele woning aansluiting. 2.6 Pompenergie van centrale tot aan meterkast Om warmte van een centrale naar een woning te brengen dient water door het distributienet verpompt te worden. De elektrische energie die nodig is voor het rondpompen van dit water dient in rekening gebracht te worden bij het bepalen van het milieurendement van warmtedistributie. Voor dit energieverlies is de forfaitaire waarde van 0,00720 MJ e /MJ th aangehouden. Deze waarde is ontleend aan de norm NVN 7125: november 2012 PDEMNL

12 2.7 Warmtevraag Het totaal rendement van restwarmtelevering zal mede afhankelijk zijn van de totale warmtevraag van de aangesloten woningen. Hoe lager de energievraag, des te slechter het rendement van het systeem. Immers, de warmteverliezen in de distributieleidingen blijven gelijk. Voor de warmtevraag van de woningen is uitgegaan van de opgave van Nuon Warmte. Nuon heeft zijn gegevens gebaseerd op de afzet gegevens zoals in het financiële systeem is vastgelegd, berekend naar het jaar 2020 met behulp van de verwachte warmtevraag na verdere aanscherping van de EPC. De verwachtte warmtevraag in 2020 komt daarmee op GJ. 1 november 2012 PDEMNL

13 3 Resultaten In dit hoofdstuk worden de berekende resultaten behandeld. 3.1 Algemeen In bijlage 1 worden de uitgangspunten en de berekeningen gepresenteerd voor het totale rendement, van bron tot en met de individuele woningaansluiting in de meterkast. In deze berekeningen zijn meegenomen: Productievermindering van elektriciteit van de verschillende STEG-centrales door de levering van warmte; inzet en rendement van hulpwarmtecentrales; warmteverlies in de transportleidingen vanaf de centrale tot en met de individuele aansluiting; benodigde pompenergie voor het rondpompen van het water door de transportleidingen. 3.2 Rendement Het rendement is berekend uitgaande van de distributieverliezen zoals deze zijn berekend door Ecofys. Tabel 3-1 Equivalent opwek rendement Equivalent opwekrendement 2020 Op basis van berekende distributieverliezen 165% 1 november 2012 PDEMNL

14 3.3 EPC Het berekende rendement van de warmtelevering kan gebruikt worden in de EPC berekening van woningen en utiliteit in de gebieden Almere Stad, Noorderplassen, Amsterdam Zuidoost, Zuidoostlob, Zuideramstel, IJburg1, IJburg2, Zeeburg. Er zijn referentieberekening beschikbaar van AgentschapNL, welke kunnen worden aangepast aan de overschakeling van warmtelevering door het warmtenetwerk. Dit is gedaan voor de volgende referentiewoningen: Tussenwoning o externe warmtelevering, forfaitair opwekrendement 110% o hoog temperatuur verwarming o gebalanceerde ventilatie WTW 95% o EPC=0.60 Appartement o externe warmtelevering, forfaitair opwekrendement 110% o hoog temperatuur verwarming o gebalanceerde ventilatie WTW 95% o EPC=0.60 Het rendement van het warmtenetwerk kan worden ingevuld worden met de optie kwaliteitsverklaring. In de EPC daalt het systeemrendement voor ruimteverwarming (nsys;verw) hierbij echter standaard bij beide referenties van 95% naar 90.3%. Aangezien er betreffende het warmtecirculatie- en afgiftesysteem in de woning niets veranderd, is dit niet terecht. Dit kan het beste gecorrigeerd worden door het opwekrendement met een factor (= 95 % ) te verhogen. 90,3% De systeemrendementen voor tapwater (nsys;tap) dalen ook. Ook dit is niet terecht, omdat er aan het leidingnet in de woning en de conversie (warmtewisselaar) niets verandert. Om deze redenen is de invoer van de opwekrendementen met de factoren aangepast zoals aangegeven in Tabel 3 2. Tabel 3-2 Correctie factoren op het opwekrendement Gehanteerde correctiefactor voor verandering nsys;tap in EPC programma nsys;tap externe warmtelevering nsys;tap bij kwaliteitsverklaring Correctiefactor opwekrendement Appartement 70,0% 65,7% Tussenwoning 61.3% 57,4% november 2012 PDEMNL

15 De resulterende EPC s staan weergegeven in Tabel 3-3. Tabel 3-3 EPC s van referentiewoningen Refentiewoning EPC bij externe warmtelevering EPC bij kwaliteitsverklaring Appartement Tussenwoning Uit Tabel 3-4 blijkt dat het EPC-voordeel voor externe warmtelevering met kwaliteitsverklaring ten opzichte van forfaitaire externe warmtelevering circa 0,13 EPC-punt bedraagt. 3.4 Conclusies Het equivalente opwekkingsrendement voor warmtelevering is 165%. Dit is het rendement berekend op basis van het jaar Het EPC-voordeel voor een woning aangesloten op een warmtenet met dit rendement ten opzichte van een warmtenet met het forfaitaire rendement van 110% is circa 0,13 EPC-punt. 1 november 2012 PDEMNL

16

17 4 Samenvatting en conclusies De EPC-berekeningsmethodiek biedt de mogelijkheid om in plaats van de standaard rendementen, gebruik te maken van een zogenaamde kwaliteitsverklaring, hetgeen voor standaard componenten, zoals onder andere Hr-ketels, veelvuldig wordt toegepast. In deze studie is, op basis van de te verwachten rendementen van de verschillende systeemonderdelen, het totaal rendement van het warmtenetwerk achter Diemen bepaald. Dit warmtenetwerk wordt voornamelijk voorzien van warmte door de DM33 en DM34 STEG-centrales, welke een vermogen hebben van respectievelijk 180 en 230 MW th. Het totaal rendement is hierbij berekend op 165%. Het rendement van 165% is berekend volgens de NVN 7125:2011 voor het jaar Uitgaande van 165% rendement voor warmtelevering is het EPC-voordeel voor twee type referentiewoningen ca. 0,13 punt in vergelijking met een woning aangesloten op een warmtenet met het forfaitaire rendement van 110%. 1 november 2012 PDEMNL

18 Bijlage A Uitgangspunten distributienet Tabel A - 1 Algemene uitgangspunten distributienet Lambda isolatie 0,03 W/mK Warmteverlies 1 Diemen-Almere leiding 45,4 W/m Diepte leiding onder maaiveld 1 m Diepte leiding onder bodem IJmeer 1,5 m Lambda grond 1,75 W/mK Temperatuur grond op 1 m onder maaiveld 12 C 1 gemiddeld over aanvoer en retour, gemiddeld over zomer en winter 1 november 2012 PDEMNL

19 Bijlage B Berekeningen In de NEN 5128:2004 wordt warmtelevering aan woningen vanuit een AfvalVerbrandingsInstallatie (AVI) of een STEG installatie forfaitair met een opwekkingrendement van 110% gewaardeerd. De Diemen energiecentrale produceert zonder het leveren van warmte meer elektriciteit dan met het leveren van warmte. Het verschil van de extra elektriciteitsopwekking ten behoeve van warmtelevering ten opzichte van de situatie zonder warmtelevering wordt meegenomen in de kwaliteitsverklaring. Nuon heeft aangegeven dat er 50 kwh minder elektriciteit wordt geproduceerd per geleverde GJ warmte. De verminderde elektriciteitproductie moet in een conventionele elektriciteitscentrale extra worden opgewekt. Dit heeft dus een extra energieverbruik in een andere elektriciteitscentrale tot gevolg. Dit extra verbruik moet dus worden toegekend aan de warmteproductie. In de berekening van deze primaire energie voor de opwekking van warmte wordt gerekend met het in de NEN 5129:2004 gehanteerde marginale opwekkingsrendement van 50%. Dit is een rendement dat aangehouden kan worden voor extra of vermeden elektriciteitsproductie op landelijk niveau. Voor het verpompen van het water door het distributienet wordt energie verbruikt. Voor dit energieverbruik kan volgens de NEN 5129:2004 het rendement voor elektriciteitsvoorziening worden gehanteerd van 0,50%. Voor het opvangen van pieken in de warmtevraag van de woningen en om de continuïteit te garanderen worden hulpketels ingezet. Nuon heeft hiervoor aardgas gestookte ketels opgesteld. De hoeveelheid energie geleverd door de hulpwarmte centrales wordt bijgehouden door Nuon Warmte. Met de door Ecofys berekende distributieverliezen op basis van de opgegeven distributieleidingen en de temperatuurniveaus, is het equivalente opwekkingsrendement voor alle aansluitingen op het warmtenet berekend. 1 november 2012 PDEMNL

20 Tabel B - 2 Bereking equivalent opwekkingsrendement Kwaliteitsverklaring warmtelevering Amsterdam Zuid en Almere met restwarmte van de energiecentrales te Diemen Algemeen Opwekkingsrendement elektriciteit landelijk 50% Woningen en Utiliteit 2020 Warmtevraag Almere Stad, Noorderplassen west, Amsterdam Zuidoost, Zuidoostlob, Zuideramstel, IJburg1, IJburg2, Zeeburg Warmtevraag Totaal Warmtelevering vanuit STEG Vermindering elektriciteits-opbrengst STEG Pompenergie Opwekkingsrendement hulp ketels GJ MJ/jaar 0,0500 kwhe/mjth 0,00720 MJe/MJth 85,5% bovenwaarde Energievraag Ruimteverwarming en tapwater MJ/jaar Warmteverlies warmtedistributie MJ/jaar Vraag opwekking MJ/jaar Aandeel STEG 90% Aandeel hulp ketels 10% Opwekking warmte STEG MJ/jaar Opwekking warmte hulpketels MJ/jaar Vermindering e-productie STEG door warmteopwekking kwhe/jaar Pompenergie warmtedistributie MJe/jaar Primaire energie STEG Vermindering e-productie STEG door warmteopwekking Hulpketels Pompenergie warmtedistributie Primaire energie totaal 0 MJ/jaar MJ/jaar MJ/jaar MJ/jaar MJ/jaar Equivalent opwekkingsrendement 165% 1 november 2012 PDEMNL

kwaliteitsverklaring Ede Warmtelevering Kernhem Ede (Nuon)

kwaliteitsverklaring Ede Warmtelevering Kernhem Ede (Nuon) kwaliteitsverklaring Ede Warmtelevering Kernhem Ede (Nuon) Ecofys Netherlands BV Kanaalweg 16-G P.O. Box 8408 3503 RK Utrecht The Netherlands T: +31 (0) 30 66 23 300 F: +31 (0) 30 66 23 301 E: info@ecofys.com

Nadere informatie

Kwaliteitsverklaring koudelevering Amsterdam Zuidas

Kwaliteitsverklaring koudelevering Amsterdam Zuidas Kwaliteitsverklaring koudelevering Amsterdam Zuidas met water uit De Nieuwe Meer - Vertrouwelijk Kwaliteitsverklaring koudelevering Amsterdam Zuidas met water uit De Nieuwe Meer - Vertrouwelijk Door: Maarten

Nadere informatie

Warmteplan stationsgebied

Warmteplan stationsgebied Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Warmteplan stationsgebied Programma Duurzaamheid BW-nummer Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting De uitbreiding van het warmtenet naar het stationsgebied draagt

Nadere informatie

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft NOTITIE PROJECT ONDERWERP Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft Bepalingsmethode DATUM 20 april 2006 STATUS Definitief 1 Inleiding...2 2 Uitgangspunten...2 3 Bepalingsmethode...2 3.1 Principe...2

Nadere informatie

Stand van zaken Stadswarmte in Utrecht

Stand van zaken Stadswarmte in Utrecht Stand van zaken Stadswarmte in Utrecht Stan de Ranitz Jaarbijeenkomst Warmtenetwerk 12 mei 2016 Inhoud presentatie 1. Stadswarmte Utrecht 2. Het equivalent opwek rendement (EOR) in Utrecht 3. Verdere verduurzaming

Nadere informatie

Vergelijking tussen twee warmteopties voor het Nautilus-complex op het Zeeburgereiland

Vergelijking tussen twee warmteopties voor het Nautilus-complex op het Zeeburgereiland GJ vs GJ Vergelijking tussen twee warmteopties voor het Nautilus-complex op het Zeeburgereiland Rapport Delft, december 2013 Opgesteld door: B.L. (Benno) Schepers Colofon Bibliotheekgegevens rapport: B.L.

Nadere informatie

Potentieel zonne-energie en isolatie provincie Utrecht

Potentieel zonne-energie en isolatie provincie Utrecht Potentieel zonne-energie en isolatie provincie Utrecht Ecofys Netherlands BV Kanaalweg 16-G P.O. Box 8408 3503 RK Utrecht The Netherlands T: +31 (0) 30 66 23 300 F: +31 (0) 30 66 23 301 E: info@ecofys.com

Nadere informatie

Energievoorziening nieuwbouw. Hans van Wolferen 24 november Wageningen

Energievoorziening nieuwbouw. Hans van Wolferen 24 november Wageningen Energievoorziening nieuwbouw Hans van Wolferen 24 november 2016 - Wageningen Van Wolferen Research Ervaring Verwarming, warmtapwater, koeling Rapporteur EPG en EMG (NEN 7120 / 7125) Betrokken bij CEN normen

Nadere informatie

Concepten EPC 0.4. Bouwkundige uitgangspunten

Concepten EPC 0.4. Bouwkundige uitgangspunten Concepten EPC 0.4 Om een EPC 0.4 te realiseren voor de referentiewoningen zijn er verschillende concepten ontwikkeld die onderling verschillen op de wijze van ventileren en verwarmen. Aan de basis van

Nadere informatie

Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond

Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond Frank Kersloot & Alex Kaat 21 april 2016 Inhoud presentatie 1. Stadswarmte in Nieuwegein 2. Het equivalent opwek rendement (EOR) 3. Tarieven voor klanten 4. Afsluitkosten

Nadere informatie

Toelichting. 1. Inleiding

Toelichting. 1. Inleiding Toelichting 1. Inleiding Met deze wijziging van de Regeling energieprestatievergoeding huur (hierna: de regeling) wordt uitvoering gegeven aan artikel 3 van het Besluit energieprestatievergoeding huur

Nadere informatie

Externe warmtelevering, EMG, EPC en energielabel. BIC, 02-12-2011 Hans van Wolferen

Externe warmtelevering, EMG, EPC en energielabel. BIC, 02-12-2011 Hans van Wolferen Externe warmtelevering, EMG, EPC en energielabel BIC, 02-12-2011 Hans van Wolferen Externe warmtelevering, EPC en energielabel! Achtergrond, doelstelling! Getrapte eis! Invoering! EMG ontwikkeling! EMG

Nadere informatie

Notitie. Betreft: Aansluitplicht op het warmtenet

Notitie. Betreft: Aansluitplicht op het warmtenet Notitie Van: afdeling Bouw- en Woningtoezicht E-mail: bwt-bouwfysica@rotterdam.nl Telefoon: 14 010 Datum: 15 april 2016 Betreft: Aansluitplicht op het warmtenet Wat is het warmtenet? Het warmtenet levert

Nadere informatie

Gebiedsmaatregelen voor het eerst gewaardeerd in de EPC-bepaling

Gebiedsmaatregelen voor het eerst gewaardeerd in de EPC-bepaling Gebiedsmaatregelen voor het eerst gewaardeerd in de EPC-bepaling Vanaf 1 juli wordt de EPC voor woningen en utiliteit bepaald volgens de nieuwe norm NEN 7120. Hierbij kunnen nu voor het eerst gebiedsmaatregelen,

Nadere informatie

Externe warmtelevering, EMG, EPC en energielabel

Externe warmtelevering, EMG, EPC en energielabel 13 oktober 2010 - Warmtenetwerk Externe warmtelevering, EMG, EPC en Hans van Wolferen Externe warmtelevering, EPC en Achtergrond, doelstelling Getrapte eis Invoering EMG ontwikkeling en inhoud 2 Huidige

Nadere informatie

Kwaliteitsverklaringen combiketel, warmtepomp en warmterugwinning

Kwaliteitsverklaringen combiketel, warmtepomp en warmterugwinning EPN en Nieuwbouw Kwaliteitsverklaringen combiketel, warmtepomp en warmterugwinning Combiketel: warm tapwater In een EPC-berekening kan het opwekkingsrendement van warm tapwater op basis van een kwaliteitsverklaring

Nadere informatie

WARMTEPLAN KLEIN WHERE, PURMEREND AANVULLENDE RICHTLIJNEN OVER ENERGIE BIJ OMGEVINGSVERGUNNINGEN

WARMTEPLAN KLEIN WHERE, PURMEREND AANVULLENDE RICHTLIJNEN OVER ENERGIE BIJ OMGEVINGSVERGUNNINGEN WARMTEPLAN KLEIN WHERE, PURMEREND AANVULLENDE RICHTLIJNEN OVER ENERGIE BIJ OMGEVINGSVERGUNNINGEN 18 mei 2016 Auteur: Wim Voogd / Arne Swart Status: Definitief Versie: 1.1 Warmteplan Klein Where 1 e fase,

Nadere informatie

AANVULLENDE RICHTLIJNEN OVER ENERGIE BIJ OMGEVINGSVERGUNNINGEN

AANVULLENDE RICHTLIJNEN OVER ENERGIE BIJ OMGEVINGSVERGUNNINGEN WARMTEPLAN KOP WEST PURMEREND AANVULLENDE RICHTLIJNEN OVER ENERGIE BIJ OMGEVINGSVERGUNNINGEN 13 februari 2015 Auteur: Wim Voogd Status: concept Warmteplan Kop West Purmerend Pag. 1 van 14 Inhoud 1 Waarom

Nadere informatie

Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII

Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII Stichting Spaarnesant 04 februari 2014 9X3803 Entrada 301 Postbus 94241 1090 GE Amsterdam +31 20 569 77 00 Telefoon 020-5697701 Fax info@amsterdam.royalhaskoning.com

Nadere informatie

Duurzame warmtenetten

Duurzame warmtenetten Duurzame warmtenetten Groene Huisvesters 22 juni 2017 Jeroen Roos Inhoud 1. Opzet warmtenet 2. Soorten en maten 3. Duurzaamheid 4. Specifiek: een bron: geothermie een concept: Nul-op-de-Meter/-Rekening

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Richtlijn Garanties van Oorsprong voor hernieuwbare warmte

Richtlijn Garanties van Oorsprong voor hernieuwbare warmte Richtlijn Garanties van Oorsprong voor hernieuwbare warmte Richtlijn Garanties van Oorsprong voor hernieuwbare warmte Pagina 2 van 8 Inleiding Deze Richtlijn is opgesteld door de warmteproducenten en -leveranciers

Nadere informatie

NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis

NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis 11 oktober 2011 Bert Elkhuizen Cofely Energy Solutions Definities NEN 7120: nieuwe norm voor het bepalen van de energieprestatie

Nadere informatie

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies 2013 Inleiding In het kader van de CO 2 prestatieladder is een ketenanalyse uitgevoerd naar de CO 2 productie door verwarming

Nadere informatie

Raadsinformatieavond... Warmte in Utrecht. Stan de Ranitz en Ilse van den Breemer. Utrecht 10 maart 2016

Raadsinformatieavond... Warmte in Utrecht. Stan de Ranitz en Ilse van den Breemer. Utrecht 10 maart 2016 Raadsinformatieavond Warmte in Utrecht Stan de Ranitz en Ilse van den Breemer Utrecht 10 maart 2016 Onderwerpen Stadsverwarming in de regio Utrecht stand van zaken en toekomst verduurzaming; Duurzaamheid

Nadere informatie

EPA labelstappen met lucht-naar-water warmtepompen

EPA labelstappen met lucht-naar-water warmtepompen Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research Laan van Westenenk 501 Postbus 342 7300 AH Apeldoorn TNO-rapport 034-APD-2010-00337

Nadere informatie

Energiebesparende warm tapwater conceptenin. collectieve installaties. Erwin Janssen Product Manager Nathan

Energiebesparende warm tapwater conceptenin. collectieve installaties. Erwin Janssen Product Manager Nathan Energiebesparende warm tapwater conceptenin collectieve installaties Erwin Janssen Product Manager Nathan Waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? 2 Tapwatervoorziening in een appartementencomplex 1)

Nadere informatie

- Vastrecht In Hengelo wordt één vastrecht gehanteerd, uitgaande van een HR-combiketel (dus zowel voor ruimteverwarming als warm tapwater).

- Vastrecht In Hengelo wordt één vastrecht gehanteerd, uitgaande van een HR-combiketel (dus zowel voor ruimteverwarming als warm tapwater). Dienst / Sector: PZ/COM Hengelo, 5 december 2006 Registratienummer: 121679 Raadsvergadering d.d. 12 december 2006 Agendanummer: C.3. Portefeuillehouder: We Onderwerp: Tariefstelling Warmtenet Hengelo WIJ

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

Nieuwbouw 26 appartementen te Halfweg - App 26 toren. Eigenschappen rekenzones type rekenzone omschrijving interne warmtecapaciteit Ag [m²]

Nieuwbouw 26 appartementen te Halfweg - App 26 toren. Eigenschappen rekenzones type rekenzone omschrijving interne warmtecapaciteit Ag [m²] 736 woongeb. 26 app Halfweg - Nieuwbouw 26 appartementen te Halfweg - App 26 toren F2 0,79 Algemene gegevens projectomschrijving Nieuwbouw 26 appartementen te Halfweg - App 26 toren variant F2 straat /

Nadere informatie

Onderwerp: Routekaart Verduurzaming Stadswarmte Utrecht en Nieuwegein

Onderwerp: Routekaart Verduurzaming Stadswarmte Utrecht en Nieuwegein Postbus 19020, 3001 BA Rotterdam Wethouder van Hooijdonk p/a gemeente Utrecht Postbus 16200 3500 CE Utrecht Rotterdam, 24 november 2016 Kenmerk: W&K/MvdB/20161124 Onderwerp: Routekaart Verduurzaming Stadswarmte

Nadere informatie

Warmtapwater in de herziene EPCbepaling: er veranderen?

Warmtapwater in de herziene EPCbepaling: er veranderen? Warmtapwater in de herziene EPCbepaling: wat gaat er veranderen? Vanaf 1 juli wordt de EPC voor woningen en utiliteit bepaald volgens de nieuwe norm NEN 7120. Hieronder wordt de bepalingsmethode voor het

Nadere informatie

Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte

Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte 1 Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte ies: e kosten: voor bestaande projecten: Vastrecht SV = Vastrecht gas + all in rhoudskosten CV. voor nieuwe projecten (na 1-1-2007) de EAB zodanig in

Nadere informatie

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net 3 juli 2010, De Ruijter Energy Consult Energie- en CO 2 -emissieprestatie van verschillende energievoorzieningsconcepten voor Biologisch Tuinbouwbedrijf gebroeders Verbeek in Velden Gebroeders Verbeek

Nadere informatie

Module 3.4. EPW: warm tapwater. Versie 2.0

Module 3.4. EPW: warm tapwater. Versie 2.0 Module 3.4 EPW: warm tapwater Versie 2.0 1 Overzicht Algemeen Netto energiebehoefte voor warm tapwater Systeemrendement Tapleidingen Circulatieleidingen Opwekkingsrendement Invoer in het rekenprogramma

Nadere informatie

partners partners Aardwarmte Den Haag Zuid-West Het project Aardwarmte Den Haag Zuid-West basis in de nieuwe organisatie Aardwarmte

partners partners Aardwarmte Den Haag Zuid-West Het project Aardwarmte Den Haag Zuid-West basis in de nieuwe organisatie Aardwarmte Het project is een initiatief van de volgende zes partijen. Deze zes partners participeren op gelijkwaardige basis in de nieuwe organisatie Aardwarmte Den Haag VOF die de realisatie en exploitatie van

Nadere informatie

echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen

echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen Agenda Wie is HRsolar Zonnewarmte V1.0 De markt Zonnewarmte V2.0 Zonnewarmte NOM Wie is HRsolar Nederlandse fabrikant van complete

Nadere informatie

Beoordeling project Weideveld

Beoordeling project Weideveld oktober 2007 Beoordeling project Weideveld Hans van Wolferen TNO - Apeldoorn Beoordelingsaspecten Energieprestatie verwarming warmtapwater koeling Volksgezondheid (hier niet uitgewerkt) Legionella verbrandingsrisico

Nadere informatie

Warmteladder. Afwegingskader warmtebronnen voor warmtenetten - FINAAL

Warmteladder. Afwegingskader warmtebronnen voor warmtenetten - FINAAL Warmteladder Afwegingskader warmtebronnen voor warmtenetten - FINAAL Warmteladder Afwegingskader warmtebronnen voor warmtenetten - FINAAL Door: Jeroen de Beer, Ewald Slingerland en Wouter Meindertsma Datum:

Nadere informatie

EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?,

EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?, EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?, ir. F.W. (Freek) den Dulk Nieuwe eis per 1 januari 2006 EPC 0,8 Herziening norm: NEN 5128:2004 Energieprestatie van woonfuncties en

Nadere informatie

Mogelijkheden voor aardgasloze Benedenbuurt

Mogelijkheden voor aardgasloze Benedenbuurt Notitie Contactpersoon Harry de Brauw Datum 14 juni 2017 Kenmerk N001-1246856HBA-rvb-V01-NL Mogelijkheden voor aardgasloze Benedenbuurt De aanstaande rioolvervanging in de Benedenbuurt is aanleiding voor

Nadere informatie

ENERGIEBEHOEFTE WONINGBOUW

ENERGIEBEHOEFTE WONINGBOUW ENERGIEBEHOEFTE WONINGBOUW In t Hart van de Bouw ENERGIEBEHOEFTE WONINGBOUW Nederlandse Isolatie Industrie Postbus 8408 3503 RK UTRECHT 030-6623266 Vertegenwoordigd door: de heer ir. E. Las Nieman Raadgevende

Nadere informatie

Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar

Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar Referentienummer Datum Kenmerk 336723.01.N001 1 september 2014 336723 Betreft Indicatieve berekening exploitatie warmtenet Westland 1 Inleiding Om een globale

Nadere informatie

Energiebesparing systeemgrenzen en referentie systeem ir. Martin F.G. van der Jagt dec 2013 Apeldoorn. Inleiding

Energiebesparing systeemgrenzen en referentie systeem ir. Martin F.G. van der Jagt dec 2013 Apeldoorn. Inleiding Energiebesparing systeemgrenzen en referentie systeem ir. Martin F.G. van der Jagt dec 2013 Apeldoorn Inleiding Door elektriciteit over de systeemgrens te dumpen en daar geen rekening mee te houden, lijkt

Nadere informatie

Het kan minder! ing. P. Hameetman

Het kan minder! ing. P. Hameetman Het kan minder! ing. P. Hameetman manager innovatie BAM Vastgoed bv Inleiding Afbakening: Presentatie is toegespitst op woningbouw Verdieping van technische mogelijkheden 2 Klimaatakkoord Gemeenten en

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

COGEN Vlaanderen vzw. Doelstelling: actief meewerken aan de ontwikkeling van kwaliteitsvolle WKK Expertisecentrum Expertiseverstrekking naar leden

COGEN Vlaanderen vzw. Doelstelling: actief meewerken aan de ontwikkeling van kwaliteitsvolle WKK Expertisecentrum Expertiseverstrekking naar leden Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen WKK voor ruimteverwarming Algemene principes van WKK Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag VIBE 12 november 2010 1 COGEN Vlaanderen vzw Doelstelling:

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 1 COGEN Vlaanderen Doelstelling:

Nadere informatie

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas.

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas. Project: woningen Maasbommel Datum: april 2014 Onderwerp: jaarrapportage nr. 4 Inleiding Eind februari 2013 zijn de drie woning in Maasbommel opgeleverd aan de huurders van Woonstichting De Kernen. Deze

Nadere informatie

Verwarming in de herziene EPC-bepaling: wat gaat er veranderen?

Verwarming in de herziene EPC-bepaling: wat gaat er veranderen? Verwarming in de herziene EPC-bepaling: wat gaat er veranderen? >> Als het gaat om energie en klimaat Vanaf 1 juli wordt de EPC voor woningen en utiliteit bepaald volgens de nieuwe norm NEN 7120. Hieronder

Nadere informatie

TOELICHTING ALGEMEEN. 1. Doel en aanleiding

TOELICHTING ALGEMEEN. 1. Doel en aanleiding TOELICHTING I ALGEMEEN 1. Doel en aanleiding Deze regeling strekt tot wijziging van de Warmteregeling als gevolg van een rapportage van het Nationaal Expertisecentrum Warmte waarin wordt aanbevolen enkele

Nadere informatie

3 Energiegebruik huidige situatie

3 Energiegebruik huidige situatie 3 Energiegebruik huidige situatie 3.1 Het Energie Prestatie Certificaat In het kader van de Europese regelgeving (EPBD) bent u verplicht om, bij verkoop of verhuur van de woning, een energiecertificaat

Nadere informatie

Warm tapwater in de toekomst

Warm tapwater in de toekomst Warm tapwater in woningen Inzicht in de warmtapwatervraag in het licht van de verduurzaming van de energievoorziening 06/11/12 Renee Heller Warm tapwater in de toekomst Warm tapwater wordt steeds groter

Nadere informatie

Studiedag collectieve warmteproductie AANDACHTSPUNTEN EPB REGELGEVING COLLECTIEVE WARMTE. Floor.Apers@3E.eu

Studiedag collectieve warmteproductie AANDACHTSPUNTEN EPB REGELGEVING COLLECTIEVE WARMTE. Floor.Apers@3E.eu Studiedag collectieve warmteproductie AANDACHTSPUNTEN EPB REGELGEVING COLLECTIEVE WARMTE Floor.Apers@3E.eu 3E info@3e.eu www.3e.eu Aandachtspunten EPB regelgeving externe warmtelevering 3E intro 3E intro

Nadere informatie

Toelichting Instrument 5. Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling

Toelichting Instrument 5. Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling Toelichting Instrument 5 Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling Instrument 5, Concepten voor energieneutrale wijken De gehanteerde definitie voor energieneutraal is als volgt: Een

Nadere informatie

Voorbeeldtoets Energieprestatie Energiezuinige woningen Toets 1: Meerkeuzevragen

Voorbeeldtoets Energieprestatie Energiezuinige woningen Toets 1: Meerkeuzevragen Voorbeeldtoets Energieprestatie Energiezuinige woningen Toets 1: Meerkeuzevragen Lees zorgvuldig onderstaande informatie Het examen bestaat uit 40 meerkeuzevragen. Deze voorbeeldtoets bestaat uit 20 vragen.

Nadere informatie

Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW)

Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW) Energiebesparingspotentieel door isolatie Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW) Het is bekend dat de CO 2 uitstoot tegen 2020 fors naar omlaag moet. In Duitsland zijn

Nadere informatie

Collectieve warmte naar lage temperatuur Een verkenning van mogelijkheden en routes Edwin van Vliet

Collectieve warmte naar lage temperatuur Een verkenning van mogelijkheden en routes Edwin van Vliet Collectieve warmte naar lage temperatuur Een verkenning van mogelijkheden en routes Edwin van Vliet Introductie & achtergrond Aanleiding Opdrachtgever: TKI Urban Energy & RVO Lage Temperatuur (LT) warmtenetten

Nadere informatie

Algemene gegevens. Indeling gebouw. Infiltratie. Bouwkundige transmissiegegevens. Open verbrandingstoestellen

Algemene gegevens. Indeling gebouw. Infiltratie. Bouwkundige transmissiegegevens. Open verbrandingstoestellen 12-07-331 appartementen Voorthuizen - appartementen basis 0,60 Algemene gegevens projectomschrijving appartementen variant basis adres postcode / plaats bouwar categorie woningbouw aantal woningbouw-eenheden

Nadere informatie

Concepten voor nieuwbouw woningen EPC 0,4. 20 september 2013 Han Verheul

Concepten voor nieuwbouw woningen EPC 0,4. 20 september 2013 Han Verheul Concepten voor nieuwbouw woningen EPC,4 2 september 213 Han Verheul Concepten voor EPC,4 Concept 1: isolatie Rc = 5, HR-WTW en PV; Concept 2: warmtevraagbeperking, Rc = 7, zonneboiler en HR-WTW; Concept

Nadere informatie

metselwerk W 13.40 5.00 90 minimaal ramen W 3.00 1.00 90 0.60 handmatig minimaal

metselwerk W 13.40 5.00 90 minimaal ramen W 3.00 1.00 90 0.60 handmatig minimaal Algemene gegevens Bestandsnaam : P:\BA8963\Worksdocs offerte 5 EPC aanscherpingsmethodiek\referentiewoningen\opgeleverde stukken\afronding juli 2013\resultaten EMG BENG\EMG & BENG resultaten\beng\vrijstaande

Nadere informatie

WHITEPAPER WERKING VAN WARMTEKRACHT- KOPPELING

WHITEPAPER WERKING VAN WARMTEKRACHT- KOPPELING WHITEPAPER WERKING VAN WARMTEKRACHT- KOPPELING Auteur: Fred de Lede 1 Werking van warmtekrachtkoppeling De basis van warmtekrachtkoppeling met een motor is dat deze draait om stroom te genereren (zie onderstaande

Nadere informatie

Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw

Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw Juni 2012 E I D I BS SU Wil je met me bouwen? Gemeente Amsterdam /zelfbouw Voor u ligt de Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw. Deze is door de gemeente Amsterdam speciaal

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN 4 juli 2007 19:11 uur Blz. 1 / 8 cursus Luc Volders - 2-7-2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: FB Projectgegevens: testpand 1234AB Software: EPA-W Kernel 1.09 07-06-2007 Vabi Software

Nadere informatie

2.1 Resumé Ref UN01 (Referentiegebouw)... 3 Gebouwoverzicht... 3.1 Gebouwgegevens Ref UN01 (Referentiegebouw)... 5

2.1 Resumé Ref UN01 (Referentiegebouw)... 3 Gebouwoverzicht... 3.1 Gebouwgegevens Ref UN01 (Referentiegebouw)... 5 Inhoudsopgave 1 Projectgegevens... 2 2 Resultaten... 3 2.1 Resumé Ref UN01 (Referentiegebouw)... 3 3 Gebouwoverzicht... 5 3.1 Gebouwgegevens Ref UN01 (Referentiegebouw)... 5 3.2 Ruimten bouwlaag 1... 5

Nadere informatie

metselwerk N 10,70 3,50 90 minimaal ramen N 5,20 1,65 90 0,60 geen minimaal

metselwerk N 10,70 3,50 90 minimaal ramen N 5,20 1,65 90 0,60 geen minimaal Algemene gegevens Bestandsnaam : P:\BA8963\Worksdocs offerte 5 EPC aanscherpingsmethodiek\referentiewoningen\opgeleverde stukken\afronding juli 2013\def EPG berekeningen\twee-onder-een kap\twee onder een

Nadere informatie

Voorbeeld berekening van een (actueel) Maximumtarief, volgens het Niet Meer Dan Anders principe, voor levering van Warmte aan kleinverbruikers.

Voorbeeld berekening van een (actueel) Maximumtarief, volgens het Niet Meer Dan Anders principe, voor levering van Warmte aan kleinverbruikers. H. Heiner Prozastraat 1 1321 KP Almere Tel. / Fax. 036 5464266 Datum: 9 oktober 2009 e-mail h.heiner@heiner.nl Blad: 1 van 6 Voorbeeld berekening van een (actueel) Maximumtarief, volgens het Niet Meer

Nadere informatie

In deze bijlage wordt de aangevraagde verandering uitgebreid beschreven. De verandering in deze aanvraag is:

In deze bijlage wordt de aangevraagde verandering uitgebreid beschreven. De verandering in deze aanvraag is: Bijlage 1: Veranderingen in de bedrijfsactiviteiten In deze bijlage wordt de aangevraagde verandering uitgebreid beschreven. De verandering in deze aanvraag is: Het plaatsen van een tweede turbine met

Nadere informatie

Presentatie Het morfologisch ontwerpproces in het project Vroomshoop Carl-peter Goossen

Presentatie Het morfologisch ontwerpproces in het project Vroomshoop Carl-peter Goossen Oog voor samenhang In samenwerking met Presentatie Het morfologisch ontwerpproces in het project Vroomshoop Carl-peter Goossen 1 22 Zorgappartementen te Vroomshoop 3 Duurzaamheid Moeten we het glas verduurzamen

Nadere informatie

Energiestudie equivalent opwekkingrendement externe warmtelevering Utrecht

Energiestudie equivalent opwekkingrendement externe warmtelevering Utrecht Energiestudie equivalent opwekkingrendement externe warmtelevering Utrecht Gevolgen voor de energieprestatie van nieuwbouwwoningen conform eisen 2015 Rapportnummer D 3004-5-RA-001 d.d. 9 maart 2016 Energiestudie

Nadere informatie

metselwerk W 13.40 3.50 90 minimaal ramen W 3.00 1.65 90 0.60 handmatig minimaal

metselwerk W 13.40 3.50 90 minimaal ramen W 3.00 1.65 90 0.60 handmatig minimaal Algemene gegevens Bestandsnaam : P:\BA8963\Worksdocs offerte 5 EPC aanscherpingsmethodiek\referentiewoningen\opgeleverde stukken\afronding juli 2013\def EPG berekeningen\vrijstaande woning\vrijstaande-woning

Nadere informatie

Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland?

Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland? Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland? We hebben veelal nog verouderde woningen waarbij ongeveer een kwart van de huiseigenaren een hypotheekschuld heeft boven de huidige marktwaarde.

Nadere informatie

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving Warmte en koude Kennis, advies, instrumenten en financiële steun EfficiEncy Duurzaam GebouwDe omgeving energie financiering KEnnis industrie instrumenten EnErgiEbEsparing De Nederlandse overheid streeft

Nadere informatie

Notitie 20091271-02 Gelijkwaardigheidsverklaring ClimaLevel voor NEN 2916 en NEN 5128 Opzet van onderzoek en resultaten

Notitie 20091271-02 Gelijkwaardigheidsverklaring ClimaLevel voor NEN 2916 en NEN 5128 Opzet van onderzoek en resultaten Notitie 0097-0 Gelijkwaardigheidsverklaring ClimaLevel voor NEN 96 en NEN 58 Opzet van onderzoek en resultaten Datum Referentie Behandeld door 4 februari 0 0097-0 M. Ritmeijer/LSC Opzet Climalevel klimaatsysteem

Nadere informatie

installatie-arm ontwerpen verleden tijd?

installatie-arm ontwerpen verleden tijd? installatie-arm ontwerpen verleden tijd? 1 situatie tot enkele jaren geleden was duurzaamheid bij klimaatinstallaties comfort en vooral energiebesparing de koplopers bij het besparen op het energie waren

Nadere informatie

Handreiking Aanvulling op het EEP - Addendum op de MEE. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken

Handreiking Aanvulling op het EEP - Addendum op de MEE. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Handreiking Aanvulling op het EEP - Addendum op de MEE In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Handreiking Aanvulling op het EEP - Addendum op de MEE Deze handreiking bevat informatie over

Nadere informatie

Fase 2. NOM Nul Op de Meter. type C, D

Fase 2. NOM Nul Op de Meter. type C, D Fase 2 NOM Nul Op de Meter type C, D 232 technische omschrijving Gefeliciteerd met de aankoop van uw woning! Uw woning is een nul-op-de-meter (NOM) woning. Dit houdt in dat BAM garandeert dat uw meterstand

Nadere informatie

appartementwoningen E/E = 0.887

appartementwoningen E/E = 0.887 Algemene gegevens Bestandsnaam : P:\BA8963\WORKSD~1\REFERE~1\OPGELE~1\AFROND~1\RESULT~1\EMG&BE~1\EMG\APPA... Projectomschrijving : appartementwoningen Omschrijving bouwwerk : AgentschapNL referentiewoningen

Nadere informatie

De HR-ketel die óók elektriciteit opwekt. De persoonlijke energiecentrale voor warmte, warm water én elektriciteit in huis.

De HR-ketel die óók elektriciteit opwekt. De persoonlijke energiecentrale voor warmte, warm water én elektriciteit in huis. De HR-ketel die óók elektriciteit opwekt. De persoonlijke energiecentrale voor warmte, warm water én elektriciteit in huis. Introductiedatum: 1 november 2010. Inhoudsopgave Het belang van duurzame innovatie

Nadere informatie

Met deze regeling wordt uitvoering gegeven aan de artikelen 2, derde lid, en 3 van het Besluit energieprestatievergoeding huur (hierna: het besluit).

Met deze regeling wordt uitvoering gegeven aan de artikelen 2, derde lid, en 3 van het Besluit energieprestatievergoeding huur (hierna: het besluit). Toelichting 1. Inleiding Met deze regeling wordt uitvoering gegeven aan de artikelen 2, derde lid, en 3 van het Besluit energieprestatievergoeding huur (hierna: het besluit). Op grond van artikel 2, derde

Nadere informatie

invoer NPR 5129 V2.1 bij toepassing van Uniec.eu

invoer NPR 5129 V2.1 bij toepassing van Uniec.eu Algemeen Met Uniec.eu kunnen alle installaties die zijn voorzien van gelijkwaardigheids- en kwaliteitsverklaringen opnieuw berekend worden. In de praktijk zijn dit altijd individuele installaties. Uniec.eu

Nadere informatie

Energieneutraal via de Passief bouwen route

Energieneutraal via de Passief bouwen route Energieneutraal via de Passief bouwen route ing. J.J.P. (Jan Pieter) van Dalen Slotsymposium 14 september 2015 Verbouw monument Verbouw van een monument Monument als bedoeld in art. 1 onder d (Monumentenwet

Nadere informatie

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. R. Klumpes (GroenLinks) (d.d. 29 februari 2016) Nummer Onderwerp Warmterotonde Zuid-Holland

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. R. Klumpes (GroenLinks) (d.d. 29 februari 2016) Nummer Onderwerp Warmterotonde Zuid-Holland van Gedeputeerde Staten op vragen van R. Klumpes (GroenLinks) (d.d. 29 februari 2016) Nummer 3148 Onderwerp Warmterotonde Zuid-Holland Aan de leden van Provinciale Staten Toelichting vragensteller 25 November

Nadere informatie

zoeken naar een bestuurlijke visie op de energietransitie

zoeken naar een bestuurlijke visie op de energietransitie zoeken naar een bestuurlijke visie op de energietransitie Seminar All Electric Woningen Institute for Business Research Arnhem, 2 november 2017 Leon Bobbe, directievoorzitter De Key perspectief aanpak

Nadere informatie

Warmte: transitiepad naar een CO2 neutrale wijk

Warmte: transitiepad naar een CO2 neutrale wijk Warmte: transitiepad naar een CO2 neutrale wijk Werksessie Topsector Energie 03/10/2016 Juriaan van Tilburg, Edwin van Vliet Even voorstellen > Juriaan van Tilburg 2016-heden: consultant Ecofys > Future

Nadere informatie

Energieprestatieberekening volgens NEN 7120:2011/C2:2011

Energieprestatieberekening volgens NEN 7120:2011/C2:2011 Energieprestatieberekening volgens NEN 7120:2011/C2:2011 Geattesteerde EPG software, rekenkern versie 4.0.0 Toegepaste berekeningsmethodes Koudebruggen forfaitair H13 NEN1068:2001/A4:2005 Verlichting forfaitair

Nadere informatie

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Nationaal Expertisecentrum Warmte maakt duurzame warmte en koude mogelijk Warmte in Nederland Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk In opdracht van 1 Warmte kost veel energie

Nadere informatie

Bewonerskosten voor warmte van wooncomplex Het Breed

Bewonerskosten voor warmte van wooncomplex Het Breed Bewonerskosten voor warmte van wooncomplex Het Breed Ymere/Eigen Haard Amsterdam Deerns raadgevende ingenieurs bv Rijswijk, 25 november 2010 HOMEPAGE www.deerns.nl PROJECTNUMMER 160-10-03480-03 STATUS

Nadere informatie

OPTIMALE ENERGIE-INFRASTRUCTUUR VOOR DE NIEUWBOUWLOCATIE BONGERD/ZIJKANAAL I IN AMSTERDAM-NOORD. M. Menkveld G.J. Ruijg

OPTIMALE ENERGIE-INFRASTRUCTUUR VOOR DE NIEUWBOUWLOCATIE BONGERD/ZIJKANAAL I IN AMSTERDAM-NOORD. M. Menkveld G.J. Ruijg Mei 2000 ECN-C-00-064 OPTIMALE ENERGIE-INFRASTRUCTUUR VOOR DE NIEUWBOUWLOCATIE BONGERD/ZIJKANAAL I IN AMSTERDAM-NOORD M. Menkveld G.J. Ruijg Verantwoording Deze studie is uitgevoerd in opdracht van het

Nadere informatie

Energiezuinig bouwen; Wat is wat?

Energiezuinig bouwen; Wat is wat? Inhoud 1. Prestaties... 2 Nul-op-de-meter (NOM)... 2 Nul-op-de-rekening... 2 BENG (Bijna energieneutraal gebouw)... 2 Energieleverend... 2 All-electric... 3 Energieneutraal... 3 Energieprestatievergoeding

Nadere informatie

ISSO-publicatie 75.4 Opnameprotocol Energiebesparende Maatregelen op Gebiedsniveau

ISSO-publicatie 75.4 Opnameprotocol Energiebesparende Maatregelen op Gebiedsniveau ISSO-publicatie 75.4 Opnameprotocol Energiebesparende Maatregelen op Gebiedsniveau Versie 1.5 November 2014 (gecontroleerde EMG- verklaring mogen vanaf 1 juli 2014 worden toegepast bij Energielabels voor

Nadere informatie

Duurzame Woning Duurzame Energie. Energie: Trias Energetica

Duurzame Woning Duurzame Energie. Energie: Trias Energetica Duurzame Woning Duurzame Energie Energie: Trias Energetica Trias Energetica Stap 1. Beperk het energieverbruik door beperking van de vraag (goed geïsoleerd en luchtdicht bouwen). Stap 2. Gebruik duurzame

Nadere informatie

ZWARTBOEK - Warmtewet en ACM Besluit

ZWARTBOEK - Warmtewet en ACM Besluit H. Heiner Prozastraat 1 1321 KP Almere Tel. / Fax. 036-5464266 E-mail: h.heiner@heiner.nl Almere 26 januari 2015 Blad 1 van 4 ZWARTBOEK - Warmtewet en AC Besluit Bij het opstellen van dit zwartboek is

Nadere informatie

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Interactie tussen gevelisolatie, ventilatiesystemen en capaciteit warmtepompsystemen Per 1 januari 2015 worden de EPCeisen aangescherpt. Voor woningen

Nadere informatie

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling Notitie Aan : Ad Vlems, Bert Lagerweij Van : Arjan van Bon Datum : 28 augustus 2012 Kopie : Anne Pronk Onze referentie : 9X3809.A2/N00001/110412/Nijm2 HASKONING NEDERLAND B.V. BUILDINGS Betreft : Power2Nijmegen

Nadere informatie

Vabi Elements EPG. Air Products

Vabi Elements EPG. Air Products Vabi Elements EPG Projectnummer: ASD1426 Omschrijving: Ontwerp voor de realisatie van een nieuwe distributielocatie met kantoor op het bedrijventerrein PolanenPark te Haarlemmerliede. Berekend op: 28-2-213

Nadere informatie

metselwerk N 23.80 5.00 90 minimaal ramen N 9.20 1.00 90 0.60 geen minimaal

metselwerk N 23.80 5.00 90 minimaal ramen N 9.20 1.00 90 0.60 geen minimaal Algemene gegevens Bestandsnaam : P:\BA8963\Worksdocs offerte 5 EPC aanscherpingsmethodiek\referentiewoningen\opgeleverde stukken\afronding juli 2013\resultaten EMG BENG\EMG & BENG resultaten\beng\appartementen\appartement

Nadere informatie

Nieuwe ISSO 51, 53 & 57 (juli 2017) Overzicht van de wijzigingen

Nieuwe ISSO 51, 53 & 57 (juli 2017) Overzicht van de wijzigingen Nieuwe ISSO 51, 53 & 57 (juli 2017) Overzicht van de wijzigingen Wijzigingsoverzicht ISSO 51, 53 & 57 2017 Wijzigingen ten opzichte van 2012 versie zijn: Correctie op de ontwerpbuitentemperatuur aan de

Nadere informatie