Kansen voor cultuureducatie Visies van schoolbesturen in het primair onderwijs in Zuid-Holland op cultuureducatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kansen voor cultuureducatie Visies van schoolbesturen in het primair onderwijs in Zuid-Holland op cultuureducatie"

Transcriptie

1 Kansen voor cultuureducatie Visies van schoolbesturen in het primair onderwijs in Zuid-Holland op cultuureducatie

2 oktober M.G.A. Ligtvoet-Janssen, W. van der Heide, J.W.K. Bams, J.P. de Wit Tympaan Instituut

3 Kansen voor cultuureducatie Samenvatting Samenvatting Het programma Cultuureducatie met kwaliteit is erop gericht de kwaliteit van en de samenhang binnen cultuureducatie in het primair onderwijs te versterken. Schoolbesturen krijgen door de Regeling prestatiebox primair onderwijs een extra stimulans hun verantwoordelijkheid op het gebied van cultuureducatie te nemen en de kwaliteit daarvan te vergroten. Hoe denken schoolbesturen in Zuid-Holland over het belang van cultuureducatie en welke gevolgen denken zij dat het nieuwe beleid heeft voor cultuureducatie op hun scholen? Op verzoek van Kunstgebouw zocht het Tympaan Instituut het antwoord op deze vragen. Hiervoor zijn documenten van vijftien schoolbesturen en 45 aangesloten scholen bestudeerd. Daarnaast zijn vertegenwoordigers van tien schoolbesturen uit het primair onderwijs geïnterviewd. Cultuureducatie wordt belangrijk gevonden voor de persoonlijke en creatieve ontwikkeling van kinderen omdat kinderen zo leren open te staan voor de wereld om zich heen. Schoolbesturen hebben echter niet in beleidsvisies of -plannen beschreven welke ambities zij hebben op het gebied van cultuureducatie. Hierdoor is er veel ruimte voor de scholen om cultuureducatie naar eigen inzicht in te vullen. Schoolbesturen vinden dit belangrijk, omdat cultuureducatie moet passen binnen de identiteit van een school en moet aansluiten op de leefomgeving waaruit het kind afkomstig is. De precieze invulling van cultuureducatie blijkt voor een groot deel afhankelijk van de persoonlijke voorkeuren en het netwerk van een leerkracht of schooldirecteur. In de praktijk verwachten schoolbesturen dat er niet veel zal veranderen aan de manier waarop zij hun scholen zullen aansturen ten aanzien van de realisatie van cultuureducatie. Schoolbesturen vinden het belangrijk dat de kerndoelen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap worden behaald. Als schoolbesturen ambities gaan formuleren, doen zij dat vooral op hoofdlijnen en niet in termen van concrete resultaten die scholen moeten behalen. Scholen maken vaak gebruik van de dienstverlening van provinciale instellingen. Deze dienstverlening is ook de komende jaren belangrijk. Kunstgebouw kan schoolbesturen en scholen in Zuid-Holland ondersteunen bij de vertaling van de landelijke richtlijnen naar eigen ambities voor cultuureducatie en de uitwerking daarvan naar cultuureducatie op scholen.

4 Kansen voor cultuureducatie Inhoud Inhoud 1 Inleiding 2 Relevante beleidsontwikkelingen 2.1 Inleiding 2.2 Landelijke ontwikkelingen 2.3 Ontwikkelingen binnen de provincie Zuid-Holland blz Resultaten 3.1 Resultaten van de documentenanalyse Inleiding Cultuureducatie in bestuurlijke visies en algemene visies van scholen Aanwezigheid kwaliteitsaspecten 3.2 Resultaten van de interviews 4 Conclusies en aanbevelingen 4.1 Conclusies 4.2 Aanbevelingen Literatuur Bijlagen

5 Kansen voor cultuureducatie 1 Inleiding 1 Inleiding Het landelijke programma Cultuureducatie met kwaliteit is erop gericht de kwaliteit van en de samenhang binnen cultuureducatie in het primair onderwijs te versterken. Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor kwalitatief goed onderwijs op hun scholen (PO-Raad 2010). Hieruit volgt dat zij daarmee ook verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van cultuureducatie. Schoolbesturen krijgen door de Regeling prestatiebox primair onderwijs een extra stimulans hun verantwoordelijkheid op het gebied van cultuureducatie te nemen en de kwaliteit daarvan te vergroten. Hoe denken schoolbesturen uit Zuid-Holland over het belang van cultuureducatie en welke gevolgen denken zij dat het nieuwe beleid heeft voor cultuureducatie op hun scholen? Kunstgebouw wil graag weten welke plannen schoolbesturen hebben om de samenhang binnen en de kwaliteit van cultuureducatie te versterken, wat scholen daarvoor nodig hebben en hoe Kunstgebouw hierbij kan ondersteunen. Kunstgebouw heeft het Tympaan Instituut gevraagd dit in kaart te brengen. De volgende vragen stonden bij deze inventarisatie centraal: In hoeverre hebben schoolbesturen/scholen een cultuureducatiebeleid en hoe wordt dit vorm gegeven? Welke ambities op het gebied van cultuureducatie hebben schoolbesturen/scholen tot en met schooljaar ? Deze vragen zijn beantwoord door middel van een analyse van documenten, zoals beleidsplannen, schoolplannen en schoolgidsen, die schoolbesturen en bijbehorende scholen op hun websites hebben staan. Daarnaast zijn interviews gehouden met vertegenwoordigers van tien schoolbesturen 1. De interviewverslagen zijn als portretten opgenomen in bijlage 3. In deze rapportage wordt achtereenvolgens ingegaan op: relevante beleidsontwikkelingen (hoofdstuk 2); resultaten van de documentenanalyse en de interviews (hoofdstuk 3); conclusies en aanbevelingen (hoofdstuk 4). 1 Gekozen is voor het benaderen van schoolbesturen waarbij minimaal zeven scholen zijn aangesloten. De aanname was dat schoolbesturen waarbij een groot aantal scholen zijn aangesloten, de beste kansen hebben om cultuureducatie vergaand te versterken.

6 Kansen voor cultuureducatie 2 Relevante beleidsontwikkeling 2 Relevante beleidsontwikkelingen 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk worden kort de belangrijkste beleidsmatige landelijke en provinciale ontwikkelingen ten aanzien van cultuureducatie beschreven. Een uitgebreidere beschrijving van de ontwikkelingen is te vinden in bijlage Landelijke ontwikkelingen Het kabinet vindt cultuureducatie belangrijk: voor persoonlijke ontwikkeling en voor de creativiteit van onze samenleving als geheel. Ook de Raad voor Cultuur hecht groot belang aan educatie en wijst erop dat de onderzoekende houding die kinderen daardoor ontwikkelen, van groot belang is voor onze kennissamenleving (Ministerie van OCW 2011). Cultureel bewustzijn is daarnaast van belang goed te kunnen omgaan met de veranderingen in de wereld van nu. De waarde van historische kennis als onderdeel van een gezamenlijke identiteit wordt steeds meer onderkend (VNG 2012). Het kabinet wil kinderen en jongeren op het gebied van cultuur een stevig fundament bieden. Voorwaarden daarvoor zijn een goede verankering van cultuureducatie in het onderwijs en aandacht voor cultuureducatie bij alle culturele instellingen, landelijk en lokaal (Ministerie van O CW 20 11). Om de kwaliteit van en de samenhang binnen cultuureducatie te versterken is het landelijke programma Cultuureducatie met kwaliteit ontwikkeld. De belangrijkste pijlers van het programma Cultuureducatie met kwaliteit zijn de Regeling prestatiebox primair onderwijs en de Deelregeling Cultuureducatie met Kwaliteit in het primair onderwijs van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Deze worden hieronder kort toegelicht. Een uitgebreidere beschrijving is te vinden in bijlage 1. Regeling prestatiebox primair onderwijs Tot en met het schooljaar ontvingen schoolbesturen 10,90 per leerling voor cultuureducatie in het kader van de Regeling versterking cultuureducatie primair onderwijs. Ook de komende vier schooljaren ontvangen schoolbesturen dit bedrag, maar is dit wel onderdeel geworden van de zogenaamde Regeling prestatiebox primair onderwijs (prestatiebox). De middelen uit de prestatiebox zijn bedoeld om de onderwijskwaliteit te versterken. Van schoolbesturen wordt verwacht dat zij doelen en ambities gericht op versterking van de onderwijskwaliteit beschrijven in een meerjarig strategisch beleidsplan. Nu cultuureducatie onderdeel is van de prestatiebox, is het belangrijk dat schoolbesturen ook hun visie op en ambities voor cultuureducatie beschrijven. Deelregeling Cultuureducatie met kwaliteit in het primair onderwijs Het Fonds voor Cultuurparticipatie verstrekt in het kader van de Deelregeling Cultuureducatie met kwaliteit in het primair onderwijs subsidie aan culturele instellingen. Deze subsidie is beschikbaar voor projecten van culturele instellingen die gericht zijn op het versterken van de kwaliteit van cultuureducatie. 2

7 Kansen voor cultuureducatie 2 Relevante beleidsontwikkeling Concrete doelstellingen van de Deelregeling zijn (Staatscourant 15826): ontwikkeling, de verdieping en de vernieuwing van het curriculum voor het leergebied kunstzinnige oriëntatie; vergroting van de vakinhoudelijke deskundigheid van leerkrachten inclusief vakdocenten en educatief medewerkers op het gebied van cultuureducatie; versterking van de relatie van de school met de lokale culturele en sociale omgeving; ontwikkeling en toepassing van een instrumentarium voor het beoordelen van de culturele ontwikkeling van leerlingen. Voorwaarde voor subsidie is dat culturele instellingen de scholen betrekken bij het maken van projectplannen en dat scholen ook financieel bijdragen aan het uitvoeren van de plannen. 2.3 Ontwikkelingen binnen de provincie Zuid-Holland De provincie Zuid-Holland gaat autonome taken op het gebied van cultuurparticipatie en -educatie afbouwen. De provincie gaat niet deelnemen aan de nieuwe landelijke regeling van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Uit diverse inventarisaties is gebleken dat gemeenten in Zuid-Holland in de komende beleidsperiode over het algemeen graag verder willen met het stimuleren van cultuurparticipatie door middel van een regionaal programma, in het bijzonder cultuureducatie (Van Essen et al 2011). In Zuid-Holland nemen de meeste gemeenten in RAS-verband deel aan de Deelregeling (Staatscourant 15826). Wel houdt de provincie Zuid-Holland een basisvoorziening cultuurparticipatie in stand, die gemeenten tweedelijns ondersteuning biedt bij de uitvoering van hun taak op gebied van cultuurparticipatie. Deze basisvoorziening bestaat uit een sterk afgeslankt Kunstgebouw en functies verleend door Jeugdtheaterhuis, PopUnie en Stichting Educatieve Orkestprojecten. Daarnaast worden de bestaande regionale cultuureducatienetwerken op kosten van de provincie Zuid- Holland ondersteund door cultuurnetwerkers (consulenten). Zij vervullen een schakelfunctie bij de spreiding en de afstemming van vraag en aanbod cultuureducatie, ook richting genoemde instellingen die samen de basisvoorziening vormen (provincie Zuid-Holland 2012). 3

8 Kansen voor cultuureducatie 3 Resultaten 3 Resultaten 3.1 Resultaten van de documentenanalyse Inleiding Van 15 schoolbesturen en 45 scholen in het primair onderwijs zijn documenten bestudeerd die beschikbaar waren op internet, zoals bestuursvisies, schoolplannen en schoolgidsen. In deze analyse is nagegaan: in hoeverre er aandacht is voor cultuureducatie in bestuurlijke visies en algemene visies van scholen; welke kwaliteitsaspecten aanwezig zijn ten aanzien van inhoud en organisatie van cultuureducatie. In bijlage 2 is weergegeven welke kwaliteitsaspecten in de analyse zijn meegenomen Cultuureducatie in bestuurlijke visies en algemene visies van scholen Weinig expliciete aandacht voor cultuureducatie in bestuurlijke visies In de visies van besturen gaat het meestal om thema s, zoals geborgenheid/veilige leeromgeving, christelijke traditie als vertrekpunt, toegankelijkheid voor alle kinderen, bieden van kwalitatief hoogwaardig onderwijs, basis voor het vervolg na de basisschool, inbreng van de ouders en ontwikkeling van het kind. Soms wordt bij dit laatste thema expliciet de ontwikkeling van culturele en creatieve vaardigheden genoemd. Ook is er aandacht voor overdracht van cultureel erfgoed. Soms in het kader van de brede school (buitenschoolse activiteiten/bravo) of een school die zich profileert als cultuurschool. In totaal besteden drie van de tien schoolbesturen in hun visie expliciet aandacht aan cultuureducatie, waarvan een met een cultuureducatiebeleidsplan. Cultuur op school, een hele kunst Scholengroep Primair in Rotterdam heeft een beleidsplan geschreven, Cultuur op school, een hele kunst. Cultuureducatie wordt daar expliciet in verband gebracht met het nieuwe leren, dus leren door te doen. Cultuureducatie is zowel een doel op zichzelf, dus het kennis maken met kunst en cultuur door het zelf te doen, als een middel om expressieve en sociale vaardigheden te ontwikkelen en kennis te maken met de wereld. Aanknopingspunten voor cultuureducatie in algemene visies De algemene visies van scholen bieden meerdere aanknopingspunten. In deze visies is veel aandacht voor de multiculturele samenleving, ontwikkeling van respect voor anderen, eigen identiteit en ontwikkeling van het kind op meerdere vlakken. Voorbeelden hiervan zijn: afspiegeling van de maatschappij met respect voor elkaar (multiculturele samenleving); erkenning van mogelijkheden en onmogelijkheden; ontplooiing en ontwikkeling van talenten/vaardigheden; belang van expressie, creativiteit en communicatie; kennismaken met de wereld en eigen omgeving; kennismaken met cultuuruitingen die het leven van iedereen (kunnen) verrijken; ontwikkelen van begrip en waardering voor het eigene van mensen in de samenleving, vroeger en nu; een bijdrage kunnen leveren aan de maatschappij voor nu en later; stimuleren van zelfreflectie. 4

9 Kansen voor cultuureducatie 3 Resultaten Een schoolbestuur (onderwijs primair) spreekt over het ontwikkelen van het denken en het oplossen van problemen, terwijl een andere school (De Buurtschool in Noordeloos) aangeeft dat aandacht aan de sociaal-emotionele vorming van het kind en aan culturele- en creatieve activiteiten een positieve bijdrage kan leveren aan het functioneren in de maatschappij. Dit sluit aan bij de belangen van cultuureducatie, zoals die in het programma Cultuureducatie met kwaliteit worden gezien. Algemene visie protestants-christelijke basisschool De Rank in Alphen aan den Rijn Het gaat erom de kinderen in contact te brengen met zo veel mogelijk terreinen van expressie en kunst. Op onze school onderscheiden wij teken- en handvaardigheidlessen, bevordering taalgebruik, muzikale vorming en dramatische expressie. We maken gebruik van de methode Moet je doen. Verder neemt elke groep deel aan een aantal activiteiten van Kunstgebouw. Er wordt een vierjarige cyclus gevolgd, waarbij een groot aantal vormen van kunst aan bod komt zoals dans, theater, film, muziek, poëzie en beeldende kunst. Elke maand sluiten we af met een open podium, verzorgd door de leerlingen van verschillende groepen. Weinig concrete doelen in beleidsplannen cultuureducatie Er zijn maar weinig beleidsplannen specifiek over cultuureducatie te vinden. Voor zover deze beleidsvisies er zijn, blijkt hieruit niet dat cultuureducatie een uitwerking is van de algemene visie (noch van het bestuur, noch van algemene visie van de school zelf). Per school onder hetzelfde bestuur kan dat ook verschillen. In de beleidsplannen worden korte- en langetermijndoelen genoemd. Een voorbeeld van een doel op langetermijn is om de drie pijlers (kunsteducatie, erfgoededucatie en media-educatie) evenveel aan bod te laten komen. Een kortetermijndoel is bijvoorbeeld een schoolbreed kunstproject organiseren met medewerking van lokale beeldend kunstenaars. In de beleidsplannen voor cultuureducatie worden de volgende belangen genoemd: Het is belangrijk dat leerlingen begrip en waardering ontwikkelen voor het eigene van alle mensen in de samenleving, zowel nu als vroeger. Hiervoor hebben de leerlingen een bepaalde houding nodig. Deze houding ontwikkelen de leerlingen onder andere bij cultuureducatie. Aandacht besteden aan de sociaal-emotionele vorming van het kind en aan culturele- en creatieve activiteiten. Dit vindt de school belangrijk omdat het een positieve bijdrage kan leveren aan het functioneren in de maatschappij, voor nu en voor later. Het is belangrijk om de kinderen in contact te brengen met zo veel mogelijk terreinen van expressie en kunst. Kinderen leren de wereld werkelijk, met open oren en ogen, te zien. Een wereld waarin het niet alleen gaat om kennis, maar waarin expressie en communicatie een steeds belangrijkere rol spelen. In het bijzonder onderwijs (met name de protestants-christelijke scholen) moet cultuureducatie in de identiteit passen. In het openbaar onderwijs wordt cultuureducatie gepropageerd als een instrument om leerlingen de wereld te laten ontdekken. 5

10 Kansen voor cultuureducatie 3 Resultaten Visie op cultuureducatie van Christelijke Scholengroep De Waard in Oud-Beijerland Een belangrijke taak is de overdracht van het culturele erfgoed in de breedste zin van het woord. De leerkrachten van de verschillende scholen begeleiden de kinderen actief bij hun ontdekkingstocht naar de eigen identiteit. Ze geven betekenis aan Bijbelse kernbegrippen. Van essentieel belang hierbij is een levendige en open communicatie op het gebied van levensbeschouwing met iedereen die bij de school betrokken is. Visie op cultuureducatie van de rooms-katholieke basisschool Maria Bernadette in Leidschendam Onder cultuur verstaan wij alles dat door de samenleving wordt voortgebracht aan kunst en wetenschap. Daarbij denken wij bijvoorbeeld aan literatuur, allerlei kunstuitingen, architectuur, musea en film. Van oudsher is de school al de cultuurdrager en -overdrager. De school heeft zich aangesloten bij Het Cultuurmenu van de Gemeente Leidschendam-Voorburg. Door het volgen van dit menu komen kinderen in acht jaar tijd met alle vormen van kunst en cultuur in aanraking. Daarnaast brengen wij om het jaar met alle groepen een bezoek aan het Kinderboekenmuseum in Den Haag of kiezen wij een culturele activiteit per groep. Voor het bezoeken van deze instellingen of de deelname aan activiteiten wordt de hulp van ouders ingeroepen. Visie op cultuureducatie van de openbare basisschool De Buurtschool in Noordeloos De vakken taal, lezen en rekenen vormen de kern van ons onderwijs. Deze vaardigheden zijn de basis voor elke andere ontwikkeling. Onze school legt de nadruk op deze vakken. We besteden echter ook veel aandacht aan de sociaal-emotionele vorming van het kind en aan culturele en creatieve activiteiten. Dit vinden we belangrijk omdat het een positieve bijdrage kan leveren aan het functioneren in de maatschappij, voor nu en voor later. Op het gebied van cultuureducatie lijken scholen weinig resultaatgericht te werken. Sommige scholen geven wel aan resultaten belangrijk te vinden, maar wordt uit de beschikbare documenten niet duidelijk wat nu de concrete doelen zijn die men nastreeft. De nadruk ligt vooral op het proces en de vorming Aanwezigheid kwaliteitsaspecten In hoeverre de visie op of het voorgenomen beleid voor cultuureducatie in de praktijk wordt gebracht, is aan de hand van de beschikbare documenten lastig te toetsten. Van de 45 onderzochte scholen is alleen bekend wat op het lesrooster van een school staat. De koppeling met de achterliggende visie is hierin niet zichtbaar. Om toch wat te kunnen zeggen over kwaliteit is gekeken naar aspecten, zoals samenwerking met cultuureducatieve instellingen, methodische aanpak, de aanwezigheid van een doorlopende leerlijn, de aanwezigheid van een interne cultuurcoördinator en/of een vakleerkracht, evaluatie en samenhang met andere vakken. 6

11 Kansen voor cultuureducatie 3 Resultaten Protestants-christelijke basisschool De Mare in Alphen aan den Rijn over samenwerking met cultuureducatieve instellingen Ieder jaar maakt de school een keuze uit het programma Kunstmenu van Kunstgebouw. Dit kan zijn op het gebied van literatuur, muziek, beeldende kunst, dans, audiovisuele middelen en theater. De uitvoeringen of tentoonstellingen zijn niet altijd op school maar kunnen ook in het theater, de bioscoop of in een andere school plaatsvinden. Soms is busvervoer geregeld of gaan hogere groepen op de fiets. Er is een verdeling aangebracht zodat alle kinderen tijdens de basisschoolperiode met alle kunstgebieden in aanraking komen. Met beide locaties van De Mare nemen we deel aan het project Meer dan kunst. Tijdens drie perioden van ongeveer zes weken komt een kunstenaar in verschillende groepen, om samen met de leerkrachten lessen te verzorgen. Voor de samenhang binnen en de kwaliteit van cultuureducatie zijn een methodische aanpak en een doorlopende leerlijn belangrijk. Bij een doorlopende leerlijn maakt cultuureducatie jaarlijks deel uit van het lespakket. Scholen verschillen behoorlijk in de mate van methodisch werken of de inzet van een doorlopende leerlijn. De scholen in de Bollenstreek doen bijvoorbeeld mee aan Museum en School, dat een doorlopende leerlijn heeft waarin iedere groep een ander museum bezoekt. In de meeste gevallen is echter niet te achterhalen of scholen een methodische aanpak volgen. Sommige scholen sluiten een cultuureducatief project af met een presentatie zoals een voorstelling of tentoonstelling. Dit soort presentatiemogelijkheden kan ouders, subsidieverstrekkers en onderwijsinspectie een beeld geven van hoe een school cultuureducatie invult. Christelijke basisschool De Weerklank in Westmaas over samenhang binnen en de kwaliteit van cultuureducatie Wij vinden het belangrijk om een doorlopende lijn binnen onze school te hebben op het gebied van cultuureducatie. We sluiten de zich daarvoor lenende activiteiten op het gebied van cultureel erfgoed af met een tentoonstelling voor alle groepen, zodat alle leerlingen ervaren dat cultuureducatie op school een belangrijke plaats inneemt. Op deze manier kunnen de leerlingen leren van en reflecteren op elkaars ervaringen. Alle groepen van de school worden uitgenodigd om te kijken in de groep die het cultuurproject heeft uitgevoerd, om te zien wat de leerlingen hebben geleerd en gemaakt op het gebied van cultureel erfgoed. Eventueel kunnen één of twee leerlingen in het kort iets over het onderwerp vertellen. In een enkel geval, zoals op de Koningin Emmaschool in Schoonhoven, is er een vakleerkracht muziek. Wat betreft cultuureducatie heeft deze school zich geheel in muziek gespecialiseerd, waarbij wordt samengewerkt met koren en muziekverenigingen. Deze specialisatie staat haaks op het streven van de meeste basisscholen om kinderen zo breed mogelijk te oriënteren. Op deze school wordt deskundigheidsbevordering op het gebied van cultuur expliciet benoemd als een wenselijk onderdeel van een persoonlijk ontwikkelingsplan van een leerkracht. Bij 11 van de 45 scholen wordt aangegeven dat de school een interne cultuurcoördinator (icc er) heeft. Het is niet duidelijk of dit in alle gevallen een gecertificeerde icc er betreft. In de regel betreft het leerkrachten die cultuureducatie erbij hebben in hun takenpakket. De icc ers geven uitvoering aan het cultuureducatiebeleid. Samen met de collega s realiseren zij een samenhangend programma cultuureducatie voor de kinderen. Van de overige scholen in de inventarisatie is niet bekend of er een icc er aanwezig is. In totaal zijn er in Zuid-Holland 393 gecertificeerde icc ers. Per leerlingen zijn er in Zuid-Holland elf icc ers, het laagste aantal van alle provincies (Cultuurnetwerk Nederland 2012). De aanwezigheid van een gecertificeerde icc er betekent in 7

12 Kansen voor cultuureducatie 3 Resultaten de meeste gevallen ook dat er een beleidsplan is. De concrete invulling daarvan kan echter sterk verschillen. Op de onderzochte scholen wordt vaak aangegeven dat er een systematische evaluatie van doelen plaatsvindt, maar bij geen enkele school is dat gespecificeerd voor cultuureducatie. Vaak wordt gewerkt met zogenaamde kwaliteitskaarten. Opbrengstgericht werken is hierbij het uitgangspunt. De opzet is, om in een cyclus van vier jaar, elk jaar twee aspecten van de school onder de loep te nemen en te verbeteren. Het onderwijsaanbod, waaronder cultuureducatie, is een van de aspecten die een school kan evalueren. In hoeverre dat gebeurt, is niet duidelijk. 3.2 Resultaten van de interviews Belang van cultuureducatie onderkend Schoolbesturen vinden het belangrijk om leerlingen iets meer mee te geven dan alleen taal en rekenen. Zo zijn genoemd: het bieden van een brede ontwikkeling; kinderen helpen de wereld te ontdekken (horizonverbreding); creatieve ontwikkeling naast cognitieve, fysieke en sociaal-emotionele; kinderen in aanraking brengen met alle vormen van cultuur; het geven van boeiend onderwijs, waar cultuur ook onder valt. De kerndoelen kunstzinnige oriëntatie voor het primair onderwijs van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap worden onderschreven en zijn leidend. In de praktijk blijkt cultuureducatie niet overal dezelfde plaats in het onderwijs te hebben. Het ene schoolbestuur ziet het als een wezenlijk stuk opvoeding voor kinderen, bij andere besturen krijgt cultuureducatie minder prioriteit. Voor kinderen waar in de thuissituatie minder aandacht is voor cultuur, bijvoorbeeld in een achterstandswijk, is het juist van belang om aandacht te besteden aan cultuureducatie. In de praktijk blijkt echter dat juist dan vaak het accent op taal en rekenen komt te liggen. Veel scholen vinden talentontwikkeling belangrijk. Dit speelt bij cultuureducatie echter een grotere rol dan bij rekenen en taal. Cultuureducatie is niet altijd een op zichzelf staand vak. Soms wordt cultuureducatie gekoppeld aan andere vakken zoals wereldoriëntatie of/geschiedenis, bijvoorbeeld rondom een thema als de schilder Rembrandt. Financiering Het bedrag van 10,90 per leerling in het kader van de Regeling versterking cultuureducatie primair onderwijs wordt door schoolbesturen ingezet en scholen worden door besturen aangesproken op de besteding. Soms worden ook ouderbijdragen ingezet (bijvoorbeeld voor excursies). Besturen vinden echter niet dat cultuureducatie daar niet van afhankelijk mag zijn. Financiering van cultuureducatie is daarnaast afkomstig uit provinciale subsidies uit het Programma cultuurparticipatie van de provincie Zuid-Holland, soms worden door andere organisaties incidentele subsidies toegekend, bijvoorbeeld door de Rabobank. Bestuurlijke kaders voor cultuureducatie ontbreken Geen van de geïnterviewde besturen heeft concrete doelstellingen op het gebied van cultuureducatie geformuleerd. De schoolbesturen laten scholen veel vrijheid. Besturen vinden het belangrijk dat scholen een eigen karakter hebben, passend bij de lokale cultuur en zich van andere scholen onderscheiden. Hierdoor kan een school zich profileren. Vooral in krimpregio s is dat 8

13 Kansen voor cultuureducatie 3 Resultaten vaak van belang om leerlingen te werven. De impact van het profileren met cultuur (zogenaamde cultuurprofielschool) is echter maar beperkt. Ouders kiezen vooral op grond van andere overwegingen (bijvoorbeeld een school dichtbij). Kwaliteit een lastig te definiëren begrip Schoolbesturen hechten op verschillende manieren belang aan de kwaliteit van cultuureducatie. Twee besturen geven expliciet aan kwaliteit heel belangrijk te vinden, maar dat er eigenlijk te weinig middelen beschikbaar zijn. Een ander bestuur vindt dat er veel nadruk ligt op het opbrengstgericht werken in de vakken rekenen en taal. Dat is voor cultuureducatie lastig, want hoe definieer je die opbrengst? Wat zijn goede indicatoren daarvoor? Als de overheid meer aandacht wil voor kwaliteit, moet zij dus zelf criteria stellen aan de opbrengsten of de kwaliteit. De nadruk ligt erg op rekenen en taal, waarvoor duidelijke(re) doelstellingen zijn geformuleerd (Cito-normen). Het ontbreken van dergelijke normen voor cultuureducatie draagt er ook toe bij dat schoolbesturen niet bang zijn erop te worden afgerekend. Dit stimuleert scholen niet om zelf normen te gaan uitwerken voor cultuureducatie. Het ene bestuur zou wel meer handvatten willen hebben voor het cultuureducatiebeleid (bijvoorbeeld De Waard), het andere bestuur is bang dat daarmee de bureaucratie wordt vergroot. Er is geen eenduidigheid over waaraan de kwaliteit van cultuureducatie moet voldoen. Sommige besturen willen een professionele organisatie, een vakleerkracht of een planmatig en een beredeneerd aanbod. Een ander bestuur geeft aan tevreden te zijn met enthousiaste deelname van leerlingen aan een project. Soms worden regionale of lokale organisaties ingezet (bijvoorbeeld een historische vereniging), anderen willen alleen een professionele organisatie als Kunstgebouw. Acht schoolbesturen geven aan dat gebruik wordt gemaakt van de dienstverlening van Kunstgebouw. Daarnaast wordt aangeven dat gebruik wordt gemaakt van Erfgoedhuis en lokale instellingen bij de invulling van cultuureducatie. De invulling van cultuureducatie blijkt meer gebaseerd te zijn op persoonlijke voorkeuren van de docent dan op geformuleerd beleid. Als een docent cultuureducatie belangrijk en leuk vindt en de leiding kan overtuigen, zal de school er meer aandacht voor hebben. Scholen bepalen zelf aan welke disciplines ze aandacht besteden, bijvoorbeeld muziek of beeldende kunst. Over het algemeen zijn de besturen tevreden over de huidige invulling. Schetsen van kaders op hoofdlijnen Vier schoolbesturen geven aan dat in de toekomst naar verwachting (beleidsmatig) meer aandacht zal worden gegeven aan cultuureducatie. Zes schoolbesturen zijn dit (vooralsnog) niet van plan of weten dit op het moment van het interview nog niet. Voor zover er beleidsmatig aandacht zal worden gegeven aan cultuureducatie zal dit vooral op hoofdlijnen zijn en verwijzen naar het belang van cultuureducatie. Niet elk bestuur is van plan inhoudelijke doelstellingen op te nemen in een strategisch beleidsplan. De schoolbesturen die van plan zijn om richtinggevende doelstellingen te gaan formuleren, zijn niet van plan om scholen daarop te gaan controleren, hooguit op de besteding van de middelen. Het initiatief mag niet bij het onderwijs worden weggenomen, geeft een schoolbestuur aan. Als er verdere veranderingen komen, dan is het vooral aan de scholen om dat in te vullen. Besturen verwachten over het algemeen niet dat er inhoudelijk veel zal veranderen als gevolg van overheveling van de 10,90 van de Regeling versterking primair onderwijs naar de prestatiebox. Het wordt gezien als oud geld onder een nieuwe naam. Schoolbesturen verwachten ook weinig van de controle door de inspectie. Het streven van de onderwijsinspectie om toe te zien op cultuureducatiebeleid wordt met een korreltje zout genomen. Als ze dat gaan doen is de vraag hoe? De scholen zijn ook niet bevreesd om daar een 9

14 Kansen voor cultuureducatie 3 Resultaten onvoldoende op te scoren. De druk om te presteren op het gebied van rekenen en taal en passend onderwijs is veel groter en dan schiet de aandacht voor cultuureducatie er wat bij in. Kwaliteitskaders nodig, maar lastig te bepalen Voor de borging van kwaliteit is het lastig dat er in het Bestuursakkoord Primair Onderwijs 2 geen concreet doel is geformuleerd ten aanzien van cultuureducatie. Dat maakt de kwaliteitsdiscussie lastig. Het persoonlijk invulling geven aan cultuureducatie maakt de kwaliteit ervan kwetsbaar. Tegelijkertijd zijn indicatoren om kwaliteit te meten moeilijk vast te stelen en is het onderwijs al een sector met veel regels en voorschriften. Mogelijk zouden besturen zich kunnen committeren aan een breed, richtinggevend kader, dat de scholen verder zelf kunnen concretiseren. Mogelijk zou Kunstgebouw hierbij ondersteuning kunnen bieden. In het nieuwe beleidsplan van het Fonds voor Cultuurparticipatie is ook als doelstelling de ontwikkeling van concrete handvatten voor het formuleren van doelen opgenomen. Ondersteuning gewenst Het is belangrijk om besturen en scholen te ondersteunen bij een structureel programma cultuureducatie. Nu is cultuureducatie meestal projectmatig. Dit is niet voldoende om kinderen ertoe te zetten in hun eigen tijd wat met kunst en cultuur te gaan doen. Er zouden handige instrumenten moeten zijn voor schoolbesturen om het bestuursakkoord te vertalen in eigen beleid. Het is voor de borging van belang om cultuureducatie niet los te zien van andere schoolvakken. Cultuur als apart iets, is kwetsbaar, niet alleen in financiële maar ook in inhoudelijke zin. Nu ontbreekt het vaak nog aan samenhang met andere vakken. Kunstgebouw zou hierbij een conceptbeleidsplan kunnen maken of een kwaliteitskader kunnen uitwerken, dat scholen kunnen vertalen naar hun eigen situatie. Drie schoolbesturen hebben deze wens geuit. Dit sluit aan bij een van de doelstellingen van het Fonds voor Cultuurparticipatie: het ontwikkelen van referentieniveaus en methoden om de opbrengsten en de kwaliteit van cultuureducatie te kunnen volgen, meten en beoordelen. Minder zichtbaarheid financiële middelen Als de subsidie voor cultuureducatie (deels) bij de prestatiebox komt, is het ook minder zichtbaar. Voorheen waren de middelen geoormerkt. Nu zullen schoolbesturen er alerter op moeten zijn dat de 10,90 ook werkelijk aan cultuureducatie wordt besteed. Voordeel is dat door de overheveling meer keuzevrijheid is ontstaan. Indien er toetsing plaatsvindt door de inspectie, zal er meer aandacht komen voor kwaliteit. Bezorgdheid over bezuinigingen Er is bij besturen en scholen bezorgdheid over de toekomst. Men vraagt zich af of de dienstverlening van bijvoorbeeld Kunstgebouw nog wel in stand blijft nu er zo vaak en veel bezuinigd wordt. Omdat de provincie Zuid-Holland niet gaat participeren in de Deelregeling, maar wel de samenwerkende gemeenten in de RAS-regio s is er daarnaast vrees over de kwaliteit van het aanbod. In hoeverre hebben gemeenten zicht op kwaliteit? Zullen zij niet met name subsidieaanvragen van lokale instellingen gaan honoreren (muziekverenigingen, toneelverenigingen en dergelijke)? Er zijn dus twijfels, hoewel uit eerdere inventarisaties blijkt dat gemeenten van goede wil zijn. 2 In dit akkoord zijn de prestatieafspraken opgenomen die door de minister en de staatssecretaris van OCW en de PO-Raad overeen zijn gekomen voor de besteding van de middelen uit de prestatiebox. 10

15 Kansen voor cultuureducatie 3 Resultaten De prestatiebox geldt maar voor vier jaar. Dit is volgens de schoolbesturen een te korte tijdsspanne om een meerjarig beleidsplan te maken en om meerjarige afspraken met instellingen te maken. 11

16 Kansen voor cultuureducatie 4 Conclusies en aanbevelingen 4 Conclusies en aanbevelingen 4.1 Conclusies Schoolbesturen laten scholen veel ruimte voor de invulling van cultuureducatie Uit ons onderzoek komt naar voren dat schoolbesturen cultuureducatie belangrijk vinden, bijvoorbeeld voor de persoonlijke of creatieve ontwikkeling van kinderen of omdat kinderen op die manier leren open te staan voor de wereld om zich heen. Schoolbesturen hebben echter niet in beleidsvisies of -plannen beschreven welke ambities zij hebben op het gebied van cultuureducatie. Hierdoor is er veel ruimte voor de scholen om cultuureducatie naar eigen inzicht in te vullen. Schoolbesturen vinden dit ook belangrijk, omdat cultuureducatie moet passen binnen de identiteit van een school en moet aansluiten op de leefomgeving van het kind. De precieze invulling van cultuureducatie is ook voor een groot deel afhankelijk van de persoonlijke voorkeuren en het netwerk van een leerkracht of schooldirecteur. Schoolbestuurders zijn zich bewust van het risico dat hierdoor te veel aandacht kan zijn voor één onderdeel van cultuureducatie, bijvoorbeeld muziek, terwijl andere onderdelen onderbelicht blijven. Hier liggen kansen voor de ontwikkeling van een breed samenhangend aanbod aan cultuureducatie, zoals het landelijke traject Cultuureducatie met kwaliteit dat voor ogen heeft. Kwaliteit van cultuureducatie is een lastig begrip De rol van schoolbesturen is veranderd door wijzigingen in het landelijke beleid. In de praktijk verwachten schoolbesturen dat er niet veel zal veranderen in de manier waarop zij hun scholen zullen aansturen op het gebied van cultuureducatie. Schoolbesturen vinden het belangrijk dat de kerndoelen van het Ministerie van OCW worden behaald. Als schoolbesturen ambities gaan formuleren, doen zij dat vooral op hoofdlijnen en niet in termen van concrete resultaten die scholen moeten behalen. Hier ligt een belangrijke kans voor de landelijke overheid voor de versterking van cultuureducatie. Omdat de overheid de kwaliteitskaders voor cultuureducatie nog onvoldoende heeft uitgewerkt, kunnen schoolbesturen geen heldere ambities beschrijven. Waar voor taal en rekenen duidelijke doelstellingen en (Cito-)normen zijn geformuleerd, ontbreken deze vooralsnog voor cultuureducatie. Een uitwerking van de kerndoelen in landelijke richtlijnen helpt schoolbesturen om hun eigen doelstellingen concreter te formuleren. Deze richtlijnen moeten voldoende ruimte bieden voor de situatie van individuele scholen. Ondersteuning van het onderwijs is belangrijk Ondersteuning van het onderwijs is belangrijk om de kwaliteit van cultuureducatie te versterken. Dat kan op verschillende manieren. Scholen maken vaak gebruik van de dienstverlening van provinciale instellingen. Deze dienstverlening is ook de komende jaren belangrijk. Kunstgebouw kan schoolbesturen en scholen in Zuid-Holland ondersteunen bij de vertaling van de landelijke richtlijnen naar eigen ambities voor cultuureducatie en de uitwerking daarvan naar cultuureducatie in de scholen. Culturele instellingen moeten bij de voorbereiding van projecten tijdig de scholen betrekken, zodat ingespeeld kan worden op de behoeften van de school en bepaald kan worden wat er nodig is om aan de landelijke kaders te voldoen. Goede cultuureducatie begint natuurlijk met goed onderwijs. Deskundige en goed toegeruste leerkrachten zijn hiervoor een voorwaarde. 12

17 Kansen voor cultuureducatie 4 Conclusies en aanbevelingen 4.2 Aanbevelingen Voor beleidsmakers en landelijke instituten Neem het initiatief niet bij het onderwijs weg. Als er verdere veranderingen komen, is het ook vooral aan de scholen om dat in te vullen en ze te betrekken bij de planvorming. Geef scholen meer grip op de inhoud (Raad voor Cultuur 2012): - laat ze een referentiekader cultuureducatie ontwikkelen; - breid het volg- en beoordelingsinstrumentarium uit. (Fonds voor cultuurparticipatie 2012). Stel de culturele infrastructuur in dienst van de school (Raad voor Cultuur 2o12): - Door te zorgen voor een initiërende rol van het nieuwe landelijke Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst, waarbij dit kennisinstituut: ~ cultuureducatie en amateurkunst met elkaar verbindt; ~ knelpunten en kansen signaleert; ~ onderwijsmateriaal beter verzamelt en ontsluit. - Door bewindslieden te laten sturen op samenhang en toezicht door middel van: ~ een heldere taak- en verantwoordelijkheidsverdeling; ~ bestaande regelingen meer op elkaar aan te laten sluiten; ~ voor structureel toezicht door de inspectie te zorgen. Zorg ervoor dat de aanvragen van de culturele instellingen in de RAS-regio s zo goed mogelijk aansluiten op regionale en lokale beleidsprioriteiten op het gebied van cultuureducatie. Voor het onderwijs Bewaak dat de beschikbare financiële middelen, ook daadwerkelijk aan cultuureducatie worden besteed, onder meer door het formuleren van beleidsuitgangspunten. Bevorder de deskundigheid in de school door (Raad voor Cultuur 2012): - Cultuureducatie meer status te geven: ~ koppel visie op cultuureducatie aan leerplan en deskundigheid; ~ ondersteun deskundigheidsbevordering van zittende leraren. - Passies en talenten in en rondom de school te benutten: ~ benut passies en zet leraren flexibel in; ~ vergroot de ouderbetrokkenheid; ~ werk samen met lokale culturele instellingen. - De rol van lerarenopleidingen te vergroten: ~ vergroot de deskundigheid van aankomende leraren; ~ geef cultuureducatie een vaste plek in het curriculum; ~ benut het voorgestelde profieldeel voor nascholingstrajecten; ~ leid kunstvakdocenten op om voor de klas te gaan staan. Bevorder de kwaliteit van cultuureducatie door (Oomen et al 2011): - het realiseren van de randvoorwaarden voor kwaliteit zoals een vastgelegde visie, professionaliteit van de (vak)leerkrachten en structurele samenwerking met culturele instellingen; - ervoor te zorgen dat activiteiten aansluiten bij de doelgroep en de leerlijn van de school, de belevings- en expressiemogelijkheden. - gewenste opbrengsten te formuleren; - te evalueren, bijvoorbeeld met behulp van de cultuurmonitor primair onderwijs van Oberon. 13

18 Kansen voor cultuureducatie 4 Conclusies en aanbevelingen Voor Kunstgebouw en andere culturele instellingen Ondersteun schoolbesturen en scholen bij de vertaling van landelijke richtlijnen en instrumenten naar de eigen situatie, zoals het opstellen van conceptbeleidskaders, uitwerking van handvatten voor het bereiken van de kerndoelen, referentieniveaus en methoden om de kwaliteit van cultuureducatie te kunnen volgen, meten en beoordelen. Ondersteun scholen bij het maken van een structureel en een kwalitatief hoogwaardig aanbod aan cultuureducatie. Breng bij lokale educatieve agenda s het belang van een beleidsmatige aanpak van cultuureducatie onder de aandacht. Stel de culturele infrastructuur in dienst van de school door vraaggericht en samen te werken (Raad voor Cultuur 2012): - houd de regionale ondersteuning in stand; - zorg voor efficiëntere ondersteuning door betere afstemming en samenwerking. 14

19 Kansen voor cultuureducatie Literatuur Literatuur Schriftelijke documentatie Cultuurnetwerk Nederland. Magazine cultuurcoördinator.nl. Utrecht: Cultuurnetwerk Nederland, Essen AM van, Ligtvoet-Janssen MGA, Wit JP de. Terugblik en Toekomstvisie Cultuurparticipatie Ras-regio s in Zuid- Holland. Den Haag: Tympaan Instituut, Kunstgebouw. Informatieblad deelregeling cultuureducatie met kwaliteit. Rijswijk: Kunstgebouw, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Meer dan kwaliteit: een nieuwe visie op cultuurbeleid. Den Haag: Ministerie OCW, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)/PO-Raad. Bestuursakkoord primair onderwijs. Den Haag: Ministerie OCW/PO-Ra ad, Oomen C, Reinink M, Grinten M van der. Kwaliteitskader door culturele instellingen. Indicatoren en gebruik in de praktijk. Utrecht: Oberon, PO-Raad. Code Goed Bestuur in het primair onderwijs. Den Haag: PO-Raad, Provincie Zuid-Holland. Erfenis, erfgoed en erfgoud. Beleidsvisie cultureel erfgoed Provincie Zuid-Holland. Den Haag: provincie Zuid-Holland, 2o12. Raad voor Cultuur. Cultuureducatie: leren, creëren, inspireren! Den Haag: Raad voor Cultuur, Staatscourant Regeling prestatiebox primair onderwijs. Den Haag: januari Staatscourant Deelregeling Cultuureducatie met Kwaliteit in het primair onderwijs. Fonds voor Cultuurparticipatie Den Haag, augustus Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Cultuureducatie met kwaliteit in het primair onderwijs. Bestuurlijk kader. Den Haag; VNG, Websites Fonds voor cultuurparticipatie Cultuurplein van Cultuurnetwerk Nederland Dienst uitvoering onderwijs, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap PO-Raad Rijksoverheid 15

20 Kansen voor cultuureducatie Bijlage 1 Bijlage 1 Cultuureducatie met kwaliteit Het kabinet Rutte I wil kinderen en jongeren op het gebied van cultuur een stevig fundament bieden. Voorwaarden daarvoor zijn een goede verankering van cultuureducatie in het onderwijs en aandacht voor cultuureducatie bij alle culturele instellingen, landelijk en lokaal. Dit beleid is uiteengezet in de brief Meer dan Kwaliteit, een nieuwe visie op cultuurbeleid van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan de Tweede Kamer (Ministerie van OCW 20 11). De belangrijkste pijlers van het programma Cultuureducatie met kwaliteit zijn de prestatiebox primair onderwijs en de Deelregeling Cultuureducatie met Kwaliteit van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Deze worden hieronder toegelicht. Cultuureducatie in de Regeling prestatiebox primair onderwijs Bestuursakkoord primair onderwijs In het Bestuursakkoord primair onderwijs (bestuursakkoord) hebben de PO-Raad 1 en de bewindslieden van het Ministerie van OCW gezamenlijke ambities geformuleerd ten aanzien van opbrengstgericht werken, sterke vermindering van het aantal zeer zwakke scholen en een sterke vermindering van het aantal taal- en rekenzwakke scholen en de realisatie van een doelgericht aanbod voor alle leerlingen, óók in de kleutergroepen en voor (cognitief) talentvolle leerlingen (http://www.rijksoverheid.nl). Regeling prestatiebox primair onderwijs Alle schoolbesturen ontvangen middelen via de Regeling prestatiebox primair onderwijs (prestatiebox) om invulling te geven aan de prioriteiten voor de komende periode. Het budget is bedoeld voor opbrengstgericht werken en professionalisering van leraren en schoolleiders en cultuureducatie. Aan de prestatiebox zijn twee budgetten toegevoegd die voorheen via aparte regelingen werden verstrekt, namelijk de regeling bestemmingsbox (taal en rekenen 15,58 per leerling) en de regeling versterking cultuureducatie (cultuur en school 10,90 per leerling (http://www.duo.nl). Cultuureducatie met kwaliteit Om invulling te geven aan het beleid Cultuureducatie met kwaliteit en de invulling aan de kerndoelen van het leergebied kunstzinnige oriëntatie worden schoolbesturen ondersteund. Schoolbesturen ontvangen voor de schooljaren tot en met in het kader van de prestatiebox subsidie voor het versterken van de samenhang binnen en de kwaliteit van het onderwijs gericht op het bereiken van de kerndoelen binnen het leergebied Kunstzinnige oriëntatie (http://www.duo.nl). De kerndoelen zijn: de leerlingen leren beelden, muziek, taal, spel en beweging te gebruiken, om er gevoelens en ervaringen mee uit te drukken en om er mee te communiceren; de leerlingen leren op eigen werk en dat van anderen te reflecteren; de leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen waardering voor aspecten van cultureel erfgoed. Het bedrag van 10,90 per leerling in de prestatiebox moet worden besteed aan het versterken van de samenhang binnen en de kwaliteit van cultuureducatie. De Regeling prestatiebox ver- 1 De PO-Raad is de sectororganisatie voor het primair onderwijs. De vereniging behartigt de gemeenschappelijke belangen van de besturen in het basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs. De PO-Raad richt zich op de drie grote domeinen: bekostiging, werkgeverschap en de hoofdlijnen van het onderwijsbeleid (http://www.poraad.nl). 16

Cultuureducatie in het basisonderwijs

Cultuureducatie in het basisonderwijs Cultuureducatie in het basisonderwijs Gemeente Westland Nulmeting Inleiding Teneinde aan het einde van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) vast te kunnen stellen wat de bereikte resultaten

Nadere informatie

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Broekmolenweg 16 2289 BE Rijswijk www.kunstgebouw.nl B e l e i d s p l a n 2 0 1 3-2 0 1 6 Z I C H T B A AR M AK E N W AT E R I S, S T I M U L E R E N W AT

Nadere informatie

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur,

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur, a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze referentie 349195 Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015 Geacht

Nadere informatie

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs Bijlage 2 Aanvraag Cultuureducatie met Kwaliteit in het Primair Onderwijs 2013 2016 Opgesteld door Cultura in samenwerking met de en besproken met Fonds Cultuurparticipatie. Lokale Situatie en context

Nadere informatie

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs

Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs Cultuuruitingen spelen een belangrijke rol in de samenleving en in het leven van mensen. Cultuur vertegenwoordigt daarbij zowel een maatschappelijke, een artistieke

Nadere informatie

Het beleidsplan cultuureducatie

Het beleidsplan cultuureducatie Het beleidsplan cultuureducatie Beleidsplannen voor cultuureducatie kunnen variëren van 1 A4 tot een compleet beleidsplan. Belangrijk hierbij is dat het cultuureducatiebeleid onderdeel is van het schoolplan.

Nadere informatie

cultuuronderwijs: het onderwijs gericht op het bereiken van de kerndoelen in het leergebied Kunstzinnige oriëntatie van het primair onderwijs;

cultuuronderwijs: het onderwijs gericht op het bereiken van de kerndoelen in het leergebied Kunstzinnige oriëntatie van het primair onderwijs; Tijdelijke Regeling Flankerende Projecten Cultuureducatie met Kwaliteit 2014 Fonds voor Cultuurparticipatie Maart 2014 Het bestuur van de Stichting Fonds voor Cultuurparticipatie, Gelet op artikel 3 van

Nadere informatie

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl Stappenplan cultuureducatiebeleid Inleiding Dit stappenplan is een handreiking om te komen tot

Nadere informatie

KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID

KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID KEK DE FRIESE MEREN: VINDBAARHEID EN VERBONDENHEID Aanleiding: Scholen in de regio hebben geen behoefte aan een verruiming van het aanbod, maar aan het inzichtelijk maken van het aanbod en de keuzemogelijkheden,

Nadere informatie

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen Wij verzoeken u vriendelijk de volgende vragen over cultuureducatie op uw school te beantwoorden. Uw antwoorden zijn voor ons van groot belang om de ondersteuning van cultuureducatie op de scholen de komende

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 10073 14 april 2015 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 2 april 2015, FenV/732728,

Nadere informatie

Cultuur op school; een hele kunst

Cultuur op school; een hele kunst G:\Beleid & Regelingen\Beleid\Cultuur op school een hele kunst.doccultuur op school; een hele kunst - 1 - ONDERWIJSPR PR1MAIR Openbaar Primair Onderwijs Krimpenerwaard, Montfoort & Oudewater Cultuur op

Nadere informatie

beleidsplan cultuureducatie o.b.s. De Zoeker Kerndoelen cultuureducatie voor het basisonderwijs

beleidsplan cultuureducatie o.b.s. De Zoeker Kerndoelen cultuureducatie voor het basisonderwijs beleidsplan cultuureducatie o.b.s. De Zoeker 2013-2014 Kerndoelen cultuureducatie voor het basisonderwijs *54. De leerlingen leren beelden, taal, muziek, spel en beweging gebruiken om er gevoelens en ervaringen

Nadere informatie

Stapt cultuuronderwijs uit de schaduw van taal en rekenen?

Stapt cultuuronderwijs uit de schaduw van taal en rekenen? Stapt cultuuronderwijs uit de schaduw van taal en rekenen? Kwaliteit van cultuuronderwijs op de basisschool Door Eeke Wervers Cultuureducatie hoort thuis in het hart van het onderwijs: daar wordt het fundament

Nadere informatie

Regeling versterking cultuureducatie in het primair onderwijs 2007-2008

Regeling versterking cultuureducatie in het primair onderwijs 2007-2008 Algemeen Verbindend Voorschrift Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Regeling versterking cultuureducatie in het primair onderwijs 2007-2008 Bestemd voor

Nadere informatie

Cultuureducatie in het PO en SO

Cultuureducatie in het PO en SO Cultuureducatie in het PO en SO 04-10-2015/JD Inhoud Introductie 1. PR8cultuurprogramma 2. Expertisecentrum Kunst en Scholen 3. Cultuureducatie met Kwaliteit 4. Aanvullende educatieve projecten Introductie

Nadere informatie

Hoofdlijnen van de landelijke monitoring en evaluatie van de matchingsregeling

Hoofdlijnen van de landelijke monitoring en evaluatie van de matchingsregeling Matchingsregeling Cultuureducatie met kwaliteit in het primair onderwijs Hoofdlijnen van de landelijke monitoring en evaluatie van de matchingsregeling Waarom monitoren en evalueren? Het Fonds voor Cultuurparticipatie

Nadere informatie

Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013

Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013 Monitor Kek! Kultueredukaasje mei Kwaliteit Eerste meting, 2013 Onderzoeksafdeling Cedin Lianne Bleker Bernadet de Jager In opdracht van Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2 Resultaten 5 2.1

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Cursus cultuureducatie voor ambtenaren

Cursus cultuureducatie voor ambtenaren Cursus cultuureducatie voor ambtenaren Algemeen De cursus bestaat uit drie maal twee dagdelen en een terugkomdag van één of twee dagdelen. Tussen de cursusdagen zitten gemiddeld vier weken. In deze periode

Nadere informatie

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Dario Fo, ondernemers in de kunst Poeldijk, 13 december 2012 Inleiding Op de vraag van de gezamenlijke basisscholen uit De Lier voor een

Nadere informatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Convenant Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Het Basispakket Cultuureducatie: Biedt een kader voor het invullen van de landelijke kerndoelen voor cultuur educatie

Nadere informatie

BELEIDSPLAN 2011-2012. Stichting De Burght CT&W

BELEIDSPLAN 2011-2012. Stichting De Burght CT&W BELEIDSPLAN 2011-2012 Stichting De Burght CT&W 2 Inhoudsopgave pagina Voorwoord 3 Inleiding 3 Visie en doelstelling 4 Beleid en bestedingen 6 Fondsenwerving en financieel beheer 8 Nawoord 9 3 Voorwoord

Nadere informatie

Cultuurbeleidsplan 2015-2019

Cultuurbeleidsplan 2015-2019 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Cultuurbeleidsplan 2015-2019 1. Inleiding Dit is het cultuureducatieplan van de CBS Maranatha in Winschoten. Een plan dat is opgesteld om een bijdrage te leveren

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Bron: De duizendpoot onder de loep / P. van der Zant, 2009 Cultuurnetwerk Nederland voert in opdracht van het ministerie van OCW een vierjarig project (2009-2012) uit met als

Nadere informatie

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie. Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013

Basispakket Kunst- en Cultuureducatie. Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013 Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Naam spreker: Dick Bentvelzen Functie spreker: beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs Amsterdam, 20 maart 2013 Voor alle kinderen in Amsterdam Een gemeenschappelijke visie

Nadere informatie

De speerpunten van de SPCO-scholen

De speerpunten van de SPCO-scholen Meerjaren Plan 2012-2015 De speerpunten van de SPCO-scholen Inleiding Strategische speerpunten Hart voor kinderen Met veel genoegen presenteren wij de samenvatting van ons strategisch meerjarenplan Hart

Nadere informatie

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Hoe breng je meer lijn en structuur in je cultuureducatie en hoe werk je gericht aan de persoonlijke (creativiteits)- ontwikkeling van leerlingen? Basisscholen

Nadere informatie

Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool. 1. Definitie. 2. Visie. 3. Doelen. 4. Werkvormen. 5. Leerlijnen. 6. Materialen. 7.

Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool. 1. Definitie. 2. Visie. 3. Doelen. 4. Werkvormen. 5. Leerlijnen. 6. Materialen. 7. Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool 1. Definitie 2. Visie 3. Doelen 4. Werkvormen 5. Leerlijnen 6. Materialen 7. Rapportage 8. Budget 9. Evaluatie en bijstelling 10. Leerlijn drama Voorwoord

Nadere informatie

Cultuureducatie, geen vak apart

Cultuureducatie, geen vak apart Cultuureducatie, geen vak apart Uitvoeringsplan Theo Thijssen Inleiding Op Educatief Centrum Theo Thijssen wordt gewerkt aan een ononderbroken ontwikkeling van kinderen van 0-13 jaar. Het ondernemend leren

Nadere informatie

Cultuureducatiebeleid. in Purmerend

Cultuureducatiebeleid. in Purmerend Cultuureducatiebeleid in Purmerend Kenmerken Over de gemeente Aantal inwoners 30.000-90.000 inwoners (middelgrote gemeente) Soort gemeente stadsgemeente Regiofunctie centrumgemeente van de regio Contactgegevens

Nadere informatie

Bestuurlijk kader Cultuureducatie met Kwaliteit

Bestuurlijk kader Cultuureducatie met Kwaliteit Bestuurlijk kader Cultuureducatie met Kwaliteit 1. Inleiding Het programma Cultuureducatie met Kwaliteit heeft tot doel de kwaliteit van cultuureducatie in het primair onderwijs door middel van een landelijk

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Implementatie Cultuureducatie met Kwaliteit (schooljaar 2013-2014)

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Implementatie Cultuureducatie met Kwaliteit (schooljaar 2013-2014) RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4426490 Aan : Gemeenteraad Datum : 5 juli 2013 Portefeuillehouder : Wethouder P. van den Berg/ C. van Eijk Programma : 9. Cultureel klimaat

Nadere informatie

M CCA EXPERTISENETWERK CULTUUREDUCATIE

M CCA EXPERTISENETWERK CULTUUREDUCATIE Keizersgrach T 020-6 info@mocca-amsterdam.nl Factsheet Basispakket, Overgangsregeling Kunstkijkuren en de Cultuurbus Amsterdam Juli 2014 Inhoud Het Basispakket Kunst- en Cultuureducatie 2 MoccaAcademie

Nadere informatie

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen WORKSHOP LEERLIJNEN Welkom en inleiding Wat is een leerlijn? Voorbeelden en achtergronden van leerlijnen cultuuronderwijs Leerlijnen in Flevoland: KIDD en De Culturele Haven Hoe bouw je een leerlijn? WORKSHOP

Nadere informatie

Cultuureducatiebeleid. in Haarlem

Cultuureducatiebeleid. in Haarlem Cultuureducatiebeleid in Haarlem Kenmerken Over de gemeente Aantal inwoners meer dan 90.000 inwoners (grote gemeente) Soort gemeente stadsgemeente Regiofunctie centrumgemeente van de regio Contactgegevens

Nadere informatie

Visie muziekonderwijs en beeldende vorming Terneuzen

Visie muziekonderwijs en beeldende vorming Terneuzen Visie muziekonderwijs en beeldende vorming Terneuzen INHOUDSOPGAVE 1.0 INLEIDING... 3 2.0 UITGANGSPUNTEN ONDERZOEK EN DEFINITIE MUZIKALE EN BEELDENDE VORMING... 3 2.1 UITGANGSPUNTEN... 3 2.2 DEFINITIE

Nadere informatie

Welkom bij De provinciale staat van cultuurbeleid! Tilburg, 4 maart 2015

Welkom bij De provinciale staat van cultuurbeleid! Tilburg, 4 maart 2015 Welkom bij De provinciale staat van cultuurbeleid! Tilburg, 4 maart 2015 Loek Sijbers Dagvoorzitter twitter mee via #PS15 Ocker van Munster Directeur LKCA Brigite van Haaften-Harkema Gedeputeerde provincie

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit 1. Aanleiding voor het evaluatiekader Zoals overeengekomen in de bestuurlijke afspraak die ten grondslag ligt aan de regeling Cultuureducatie

Nadere informatie

Actieplan Veilige School 2015-2018

Actieplan Veilige School 2015-2018 Actieplan Veilige School 2015-2018 Inleiding De actieplannen Veilige School 1 van de afgelopen jaren hebben er voor gezorgd dat het onderwerp veiligheid goed op de kaart van het Haagse onderwijs staat.

Nadere informatie

LEIDRAAD VERANTWOORDING PROJECTSUBSIDIE IN HET KADER VAN DE DEELREGELING CULTUUREDUCATIE MET KWALITEIT IN HET PRIMAIR ONDERWIJS FONDS VOOR

LEIDRAAD VERANTWOORDING PROJECTSUBSIDIE IN HET KADER VAN DE DEELREGELING CULTUUREDUCATIE MET KWALITEIT IN HET PRIMAIR ONDERWIJS FONDS VOOR LEIDRAAD VERANTWOORDING PROJECTSUBSIDIE IN HET KADER VAN DE DEELREGELING CULTUUREDUCATIE MET KWALITEIT IN HET PRIMAIR ONDERWIJS FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE 2013 2016 2013-2016 Inhoudsopgave 1. INLEIDING...

Nadere informatie

DE KUNST- EN CULTUURKOERS VAN DE REGENBOOG

DE KUNST- EN CULTUURKOERS VAN DE REGENBOOG DE KUNST- EN CULTUURKOERS VAN DE REGENBOOG INLEIDING Aanleiding voor de herijking van de Kunst- en Cultuur koers per 1-8-2014 Aanleiding voor het herschrijven van de visie op kunst- en cultuureducatie

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus!

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus! Drama Dans Muziek Beeldend Media Erfgoed & Minitheater-Blikopener Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus! Kunst- en erfgoededucatie

Nadere informatie

Budget Educatie en Participatie Projecten (BEPP)

Budget Educatie en Participatie Projecten (BEPP) Budget Educatie en Participatie Projecten (BEPP) Met het Budget Educatie en Participatie Projecten willen de provincie Groningen en het Rijk een aantal doelstellingen bereiken. We hanteren daarbij een

Nadere informatie

Nieuwsbrief kultuurkonnekt

Nieuwsbrief kultuurkonnekt Nieuwsbrief kultuurkonnekt Bezoekadres: Kleine Plantage 1a, Postadres: Postbus 250 4000 AG TIEL Pagina 1 Rechtstreeks telefoonnummer: 044 64069 Mail: mkoehoorn@plantage.info miriam@kultuurkonnekt.nl In

Nadere informatie

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF Uitgewerkt door: Thijs Oud kunst- en cultuurcoördinator Kunst & COO Langezwaag, juni 2011 KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF De opdracht voor Kunst & COO INHOUDSOPGAVE 1.

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

Profielschets Voorzitter Raad van Toezicht Fonds voor Cultuurparticipatie. Cultuurliefhebber met brede kennis van politiek Den Haag

Profielschets Voorzitter Raad van Toezicht Fonds voor Cultuurparticipatie. Cultuurliefhebber met brede kennis van politiek Den Haag Profielschets Voorzitter Raad van Toezicht Fonds voor Cultuurparticipatie Cultuurliefhebber met brede kennis van politiek Den Haag 1. Algemeen Het is belangrijk dat mensen kunnen meedoen aan cultuur. Niet

Nadere informatie

OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem

OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem Cultuurconvenant 2005 2008 OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw mr. M.C. van der Laan

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 30 234 Toekomstig sportbeleid 31 293 Primair Onderwijs Nr. 143 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format

Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format In deze paragraaf wordt een format beschreven dat de Drentse basisscholen kunnen hanteren bij het aanvragen van subsidie Cultuureducatie met kwaliteit 2013-2016

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

Voldoende is niet goed genoeg.. Strategisch beleidsplan 2015/2019. Stichting H 3 O

Voldoende is niet goed genoeg.. Strategisch beleidsplan 2015/2019. Stichting H 3 O Voldoende is niet goed genoeg.. Strategisch beleidsplan 2015/2019 Stichting H 3 O 1 Bijzonder Wat is het bijzondere van H 3 O? Waarin onderscheidt H 3 O zich, wat maakt het verschil? En wat wil H 3 O waarmaken?

Nadere informatie

2017 2020 en verder. 2.1 Cultuureducatie en -participatie

2017 2020 en verder. 2.1 Cultuureducatie en -participatie 2017 2020 en verder 2.1 Cultuureducatie en -participatie Cultuureducatie draait om het verwerven van culturele competenties. Competenties die mensen nodig hebben om volwaardig deel te nemen aan onze samenleving.

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG. Datum 24 oktober 2014 Betreft Impuls cultuuronderwijs

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG. Datum 24 oktober 2014 Betreft Impuls cultuuronderwijs >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Erfgoed en Kunsten IPC 3300 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500

Nadere informatie

Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk?

Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk? Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk? www.kunstedu.nl info@kunstedu.nl 06 11322235 www.kunstedu.nl Cultuureducatie denkkader: VISIE verankering cultuurmenu verankering cultuurmenu

Nadere informatie

Cultuurbeleidsplan. RKBS Vredeburg Onderwijs door Vriendelijkheid, Veiligheid en Vertrouwen

Cultuurbeleidsplan. RKBS Vredeburg Onderwijs door Vriendelijkheid, Veiligheid en Vertrouwen Cultuurbeleidsplan RKBS Vredeburg Onderwijs door Vriendelijkheid, Veiligheid en Vertrouwen 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1 Doel van het beleidsplan... 3 1.2 Inhoud van het beleidsplan... 4 1.3 Onze

Nadere informatie

Datum 23 mei 2011 Betreft Aanbieding Actieplannen Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs en Leraren

Datum 23 mei 2011 Betreft Aanbieding Actieplannen Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs en Leraren a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Contactpersoon

Nadere informatie

Cultuureducatie met kwaliteit

Cultuureducatie met kwaliteit Cultuureducatie met kwaliteit Beleidskader 1. Inleiding In zijn uitgangspuntennota voor het cultuurbeleid Meer dan kwaliteit kondigde de staatssecretaris voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) het

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool.

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool. Drama Dans Muziek Beeldend Media Erfgoed Het KunstKabinet & Minitheater-Blikopener Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool. Kunst- en erfgoededucatie Kunstzinnige

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. M.C. van der Laan

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. M.C. van der Laan Cultuurconvenant 2005 2008 OCW, gemeente Amsterdam De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. M.C. van der Laan en de Wethouder voor Cultuur van de gemeente Amsterdam, drs. J.H. Belliot

Nadere informatie

KWALITEITSAKKOORD BASISONDERWIJS DRENTHE 2010 en 2011

KWALITEITSAKKOORD BASISONDERWIJS DRENTHE 2010 en 2011 KWALITEITSAKKOORD BASISONDERWIJS DRENTHE 2010 en 2011 A. Inleiding De gedeputeerden van de 3 noordelijke provincies en de staatssecretaris voor primair onderwijs en kinderopvang hebben de Inspectie van

Nadere informatie

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht Claudia de Graauw Bo Broers Januari 2015 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Gemeente Utrecht: Beleidsregel subsidie cultuureducatie: cultuur voor ieder kind

Gemeente Utrecht: Beleidsregel subsidie cultuureducatie: cultuur voor ieder kind GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Utrecht (Utr). Nr. 4165 17 december 2013 Gemeente Utrecht: Beleidsregel subsidie cultuureducatie: cultuur voor ieder kind (Besluit van b. en w. 10 december 2013)

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 32 820 Nieuwe visie cultuurbeleid Nr. 108 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Beginmeting 2014 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, september

Nadere informatie

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen.

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen. KUNSTPARTICIPATIE: OVER DEZE SUBSIDIE Met de programmalijn Kunstparticipatie wil het Fonds de vernieuwing van het aanbod van kunstbeoefening in de vrije tijd realiseren. Daarnaast wil het bijdragen aan

Nadere informatie

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW

Als je te weinig van een kind verwacht, komt er niet uit wat er in zit. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt INTERVIEW INTERVIEW Auteur: René Leverink Fotografie: Rijksoverheid Onlangs hebben minister Van Bijsterveldt en staatssecretaris Zijlstra van OCW drie actieplannen gelanceerd, gericht op een ambitieuze leercultuur

Nadere informatie

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder)

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder) Projectplan Titel van het project: Naam van de lokale projectleiders: Betrokken partijen binnen het project: Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski

Nadere informatie

Museum De Hermitage in Amsterdam

Museum De Hermitage in Amsterdam Museum De Hermitage in Amsterdam Beschrijving van het arrangement voor talentontwikkeling Onder de naam De Hermitage voor Kinderen besteedt het museum sinds tien jaar veel aandacht aan educatie en talentontwikkeling

Nadere informatie

Leren van gisteren en vandaag voor de cultuureducatie van morgen

Leren van gisteren en vandaag voor de cultuureducatie van morgen NIEUWSBRIEF nummer 4, 28 januari 2014 Leren van gisteren en vandaag voor de cultuureducatie van morgen Waarom ontvangt u deze nieuwsbrief? Omdat Museumgroep Leiden, BplusC en Kunstgebouw samen met lokale

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 31 293 Primair Onderwijs 32 820 Nieuwe visie cultuurbeleid Nr. 216 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Jaarverslag Werkgroep Kosmisch onderwijs en opvoeding 2011-2012

Jaarverslag Werkgroep Kosmisch onderwijs en opvoeding 2011-2012 Jaarverslag Werkgroep Kosmisch onderwijs en opvoeding 2011-2012 Leden van de werkgroep: Annet Kooiman (montessori werkplaats), André Gilara ( montessori Anninkschool), Jos Werkhoven (uitgeverij de Arend),

Nadere informatie

Alle kinderen barsten van talent! Wetenschap en techniek haalt dit naar boven en prikkelt hun natuurlijke nieuwsgierigheid

Alle kinderen barsten van talent! Wetenschap en techniek haalt dit naar boven en prikkelt hun natuurlijke nieuwsgierigheid Alle kinderen barsten van talent! Wetenschap en techniek haalt dit naar boven en prikkelt hun natuurlijke nieuwsgierigheid Amsterdam, 11 november 2008 Kinderen willen de wereld ontdekken en zichzelf ontwikkelen

Nadere informatie

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Cultuuronderwijs op zijn Haags Met het project Cultuuronderwijs op zijn Haags (COH) zorgen

Nadere informatie

Regeling Professionalisering Cultuuronderwijs PO De Impuls muziekonderwijs Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK)

Regeling Professionalisering Cultuuronderwijs PO De Impuls muziekonderwijs Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) Arnhem, 20 januari 2016 Kenmerk, PAS/b Betreft: aanmelding deelname aan regelingen cultuureducatie Svp reageren vóór 5 februari 2016 via info@stichtingpas.nl. Beste schooldirecteuren PO en icc ers, Op

Nadere informatie

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren.

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Basisschool De Buitenburcht Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Dit is de beknopte versie van het schoolplan 2015-2019 van PCB de Buitenburcht in Almere. In het schoolplan

Nadere informatie

Afweging In de periode 2013 2016 zijn tot op heden per basisschool de volgende resultaten behaald:

Afweging In de periode 2013 2016 zijn tot op heden per basisschool de volgende resultaten behaald: Zaaknummer 00463648 Onderwerp voortzetting deelname regeling Cultuureducatie met Kwaliteit Collegevoorstel Aanleiding / voorgeschiedenis In de periode 2013 2016 hebben wij deelgenomen aan de landelijke

Nadere informatie

Regeling versterking cultuureducatie in het primair onderwijs

Regeling versterking cultuureducatie in het primair onderwijs OCenW-Regelingen Bestemd voor: schoolbesturen; schoolleiders en schoolteams. Algemeen verbindend voorschrift Datum: 12 februari 2004 Kenmerk: PO/KB-2004/5550 Datum inwerkingtreding: zie artikel 12 Geldigheidsduur

Nadere informatie

Kennisgroep financiën. www.poraad.nl

Kennisgroep financiën. www.poraad.nl Kennisgroep financiën Onderwerpen - Financiële consequenties akkoorden: hoe in begroting verwerken - Kosten bestuursakkoord en cao Referentiemodel en kosten cao Pensioenpremies - Buitenkant onderhoud -

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ BASISSCHOOL MISTE CORLE Plaats : Winterswijk BRIN-nummer : 18ZG Onderzoek uitgevoerd op : 3 november 2009 Rapport vastgesteld te Zwolle op 30 maart 2010 HB 2811938/9

Nadere informatie

Zicht op... Cultureel erfgoed

Zicht op... Cultureel erfgoed CULTUURNETWERK_ nl Expertisecentrum cultuureducatie Zicht op... Cultureel erfgoed Deze uitgave is een oorspronkelijke uitgave van het voormalige LOKV Nederlands Instituut voor Kunsteducatie. Cultuurnetwerk

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

Artikel 7 Opdracht Stichting Onderwijs Primair heeft de opdracht uitgewerkt naar vijf kernwaarden:

Artikel 7 Opdracht Stichting Onderwijs Primair heeft de opdracht uitgewerkt naar vijf kernwaarden: Concretisering Code Goed Bestuur voor Onderwijs Primair Inleiding De leden van de PO-Raad hebben in 2010 de Code Goed Bestuur vastgesteld als leidraad voor goed bestuur in het primair onderwijs. Het bestuur

Nadere informatie

STRATEGISCH BELEIDSPLAN. Stichting Katholiek Onderwijs Hulst 2015-2019

STRATEGISCH BELEIDSPLAN. Stichting Katholiek Onderwijs Hulst 2015-2019 STRATEGISCH BELEIDSPLAN Stichting Katholiek Onderwijs Hulst 2015-2019 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Missie en Visie... 3 Missie... 3 Visie... 4 Visie op onderwijs... 5 Speerpunten onderwijs:... 5 Visie

Nadere informatie

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering PRESENTEERT onderwijsteam MIKspecials onderwijsteam MIKxer onderwijsteam deskundigheidsbevordering Deskundigheidsbevordering De nieuwe beleidsperiode voor cultuureducatie is op 1 januari 2013 van start

Nadere informatie

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan: penvoerders opleidingsscholen en contactpersonen lerarenopleidingen Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze

Nadere informatie

Nieuwe koers brede school

Nieuwe koers brede school bijlage bij beleidsvoorstel Brede Talentontwikkeling in de Kindcentra 28 mei 2013 Nieuwe koers brede school (november 2012) 1. Waarom een nieuwe koers? De gemeente Enschede wil investeren in de jeugd.

Nadere informatie

Raad voor Cultuur Prins Willem Alexanderhof 20 2595 BE..DEN HAAG. Datum Betreft adviesaanvraag culturele basisinfrastructuur 2017-2020.

Raad voor Cultuur Prins Willem Alexanderhof 20 2595 BE..DEN HAAG. Datum Betreft adviesaanvraag culturele basisinfrastructuur 2017-2020. >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Raad voor Cultuur Prins Willem Alexanderhof 20 2595 BE..DEN HAAG Erfgoed en Kunsten Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Advies. Cultuureducatie: leren, creëren, inspireren!

Advies. Cultuureducatie: leren, creëren, inspireren! Advies Cultuureducatie: leren, creëren, inspireren! Cultuureducatie: leren, creëren, inspireren! Onderwijsraad & Raad voor Cultuur Colofon De Onderwijsraad is een onafhankelijk adviescollege, opgericht

Nadere informatie

De onweerstaanbare verleiding om van kunst te genieten

De onweerstaanbare verleiding om van kunst te genieten OPEN ACADEMIE LINGEWAARD De onweerstaanbare verleiding om van kunst te genieten Kunst en cultuur zijn essentieel om ons staande te houden BEELDENDE KUNST THEATER FOTO/VIDEO D A N S M U Z I E K Lingewaard,

Nadere informatie

Doorlopende leerlijn cultuureducatie Onderzoek naar een veelgebruikt begrip met verschillende betekenissen

Doorlopende leerlijn cultuureducatie Onderzoek naar een veelgebruikt begrip met verschillende betekenissen Doorlopende leerlijn cultuureducatie Onderzoek naar een veelgebruikt begrip met verschillende betekenissen Naam: Ainsley Liem Studentnummer: 3401324 Studiejaar: 2013-2014 Datum voltooiing: 28 november

Nadere informatie