Extra: Waarom hebben mensen paarden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Extra: Waarom hebben mensen paarden"

Transcriptie

1 Extra: Waarom hebben mensen paarden In dit extra hoofdstuk leer je: Dat mensen paarden houden met een bepaald doel. Met welk doel mensen vroeger paarden hielden. Waarom mensen nu paarden hebben. Inleiding Tegenwoordig houden mensen paarden vooral voor hun plezier. Ze rijden er wedstrijden mee, maken ritten door het bos of langs het strand of fokken elk jaar een veulentje. Vroeger waren paarden echter onmisbaar voor mensen. Toen auto s en vliegtuigen nog niet bestonden waren paarden een heel belangrijk vervoersmiddel. Ook in het leger en in de landbouw waren paarden onmisbaar. In deze module leer je waarom mensen vroeger en nu paarden houden. Vroeger Paard als vervoermiddel Nu stappen we op de fiets, in de auto, in de trein of in het vliegtuig als we ergens naar toe willen. Maar tot en met de eerste wereldoorlog waren paarden het normale vervoersmiddel. Mensen reden op paarden of ze spanden de paarden voor koetsen en wagens. Dit betekent dat de opa van jouw opa vroeger waarschijnlijk met de koets op visite ging. Paard en leger Paarden werden ook gebruikt in het leger. Een leger zonder paarden was jarenlang ondenkbaar. Soldaten werden dan ook getraind in het berijden en verzorgen van paarden. Paarden werden in het leger op verschillende manieren ingezet. Zo werden zij gebruikt tijdens de gevechten. Soldaten zaten met hun zwaard op een paard en gingen in gevecht met de tegenstander. Na de uitvinding van het buskruit speelden pistolen en geweren een belangrijke rol. De soldaten zaten toen niet meer met zwaarden te paard maar met deze nieuwe wapens. Bovendien werd het kanon gebruikt. Een groot en zwaar wapen dat door paarden naar het front getrokken werd. Ook zorgden paarden voor de aanvoer van munitie en voeding.

2 Tot aan de eerste wereldoorlog werd de strijd meestal gewonnen door de partij die de beste paarden en ruiters had. De Duitsers gebruikten zelfs in de eerste jaren van de tweede wereldoorlog nog talloze paarden. Paard en landbouw Ook in de landbouw hielp het paard de mens. Voordat de tractor uitgevonden werd was het paard erg belangrijk voor de boerenfamilie. De trekpaarden, die de boeren gebruikten, zorgden ervoor dat zwaar werk sneller kon worden gedaan. Een paard is heel geschikt om de ploeg trekken, bomen te slepen en zware wagens met landbouwproducten te vervoeren. Een paard kan namelijk ongeveer 70% van zijn gewicht slepen. Dit betekent dat een paard van 600 kilo bijvoorbeeld een boom van ongeveer 420 kilo kan slepen. Een pony van 350 kilo kan dan een boom van ongeveer 245 kilo slepen. Als we het hebben over het trekken van een kar dan kunnen ze zelfs nog veel meer gewicht verplaatsen. Als een pony een kar door heuvelachtig terrein trekt of door los zand dan kan hij één keer zijn lichaamsgewicht trekken. Als de weg verhard is dan kan hij zelfs drie keer zijn lichaamsgewicht trekken. Dan mag een paard van 600 kilo dus 1800 kilo trekken. Dat is ongeveer twee keer zoveel als een volwassen man kan trekken. Pony s en kolenmijnen Pony s werden ook gebruikt in de kolenmijnen. Daar trokken zij de wagentjes met kolen die op een rails stonden en verplaatsten zij zware machines. Van de 19 e eeuw tot 1994 leefden duizenden pony s onder de grond. Paard en politie Je hebt het vast wel eens gezien, de politie te paard. De politie maakt al heel lang gebruik van paarden, al sinds de 18 e eeuw! Nog steeds maakt de politie graag gebruik van paarden. Politieagenten zitten bijvoorbeeld te paard tijdens evenementen zoals voetbalwedstrijden, optochten en demonstraties. De politie te paard is heel geschikt om groepen ruziënde mensen uit elkaar te halen. Dit komt omdat paarden heel wendbaar zijn. En dat is natuurlijk handig als het op een plein erg druk is. Bovendien gaan mensen snel aan de kant als er een groot paard op hen af komt rennen. Een politiepaard moet rustig en dapper zijn omdat het niet mag schrikken van schreeuwende voetbalsupporters en vuurwerk.

3 Paard en jacht Zoals je waarschijnlijk weet was jagen vroeger voor mensen een belangrijke manier om aan vlees te komen. Paarden konden mensen daarbij helpen. Op een paard ben je namelijk veel sneller dan lopend. Eeuwenlang hebben mensen te paard gejaagd op beren, herten en konijnen. Ook de vos was een belangrijke prooi. Niet alleen paarden maar ook honden werden gebruikt voor de jacht. Zij kunnen namelijk goed de geur van andere dieren ruiken en doordat zij achter de prooi aan rennen kunnen de ruiters te paard het dier ook makkelijk volgen. Ook nu nog worden in Nederland paarden gebruikt voor de jacht. Tijdens deze slipjacht wordt niet meer op dieren gejaagd. Mensen trekken een reukspoor. Hiervoor worden doeken gebruikt met de geur van bijvoorbeeld een vos. De honden worden dus eigenlijk voor de gek gehouden. Rijscholen Rond de 17 e eeuw ontstonden in veel Europese landen rijscholen. Oostenrijk, Spanje, Frankrijk en Nederland hadden hun eigen rijscholen. Deze rijscholen waren niet bedoeld voor de gewone mensen. De adel en legerofficieren konden hier trainen. Het doel was dat de ruiters tijdens jachten, maar vooral ook in de oorlog, meer controle over hun paard kregen. Het berijden van de paarden werd daardoor veel veiliger. In de rijscholen leerden de ruiters allerlei bewegingen die zij in de oorlog konden gebruiken bijvoorbeeld bepaalde sprongen om de vijand te imponeren en zo mogelijk tegen de grond te werken. Deze rijscholen vormden de basis van de hedendaagse dressuur. Oefeningen die nu op het hoogste niveau gereden worden, zoals de piaffe en de pirouette, werden toen ook al gereden. Sommige rijscholen bestaan nog steeds. Deze rijscholen geven voorstellingen, je kunt ze dus bezoeken. De bekendste rijschool is de Spaanse rijschool in Wenen. De foto hiernaast is van de Spaanse rijschool.

4 Nu Tegenwoordig worden paarden in de westerse wereld niet vaak meer in de landbouw of in een leger gebruikt. En ook als vervoersmiddel zijn zij inmiddels ingehaald door auto s, treinen en vliegtuigen. Het jagen te paard doen we tegenwoordig alleen nog maar voor ons plezier en met een namaakvos. Toch zijn er nog zo n paarden in Nederland. Er zijn namelijk nog veel redenen waarom mensen graag paarden houden. Sommige mensen rijden fanatiek wedstrijden. Andere mensen rijden graag ontspannen in de natuur. Ook zijn er mensen die het heel leuk vinden om veulentjes te fokken bij hun paard. En ook de politie maakt nog steeds gebruik van paarden. Nooit uitgeleerd Als je met paarden omgaat ben je eigenlijk nooit uitgeleerd. Dit geldt zeker voor paardrijden. Zorg er daarom voor dat je goede begeleiding krijgt van een deskundige en gediplomeerde instructrice of instructeur. Ook als je (nog) geen wedstrijdambities hebt. Eén van de eerste dingen die je leert als je begint met ponyrijden, is hoe je ervoor kunt zorgen dat de pony naar jou luistert. Ponyrijden wordt daardoor veiliger. Als je de eerste beginselen een beetje onder de knie hebt is het goed om veel verschillende onderdelen van de sport uit te proberen. Zo kun je zien wat je leuk vindt en waar jij en je pony goed in zijn. Daarna kun je, als je dat wilt, kiezen voor een onderdeel. Maar je kunt ook verschillende onderdelen naast elkaar beoefenen. Dat is leuk voor de afwisseling, voor jou en zeker ook voor je pony. Op kun je onder paardensport lezen welke onderdelen er zijn.

5 Samenvatting In dit hoofdstuk heb je geleerd dat mensen paarden houden met een bepaald doel. Vroeger gebruikten mensen paarden: als vervoersmiddel in het leger in de landbouw in de kolenmijnen bij de politie tijdens de jacht in rijscholen Nu gebruiken mensen paarden: voor recreatie, bijvoorbeeld buitenritten om veulentjes te fokken voor de sport bij de politie Je kunt meer lezen over wat je allemaal kunt doen met een pony in het boek Bixie Bieb. De Bixie Bieb kun je bestellen in de KNHS-webshop op

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff Spreekbeurt en werkstuk over Ridders Door: Oscar Zuethoff Mei 2007 Inleiding Waarom houd ik een spreekbeurt over de ridders en de riddertijd? Toen ik klein was wilde ik altijd al een ridder zijn. Ik vind

Nadere informatie

D-proeven rijden. Beoordeling

D-proeven rijden. Beoordeling D-proeven rijden Tijdens het leren paardrijden gaat het voornamelijk om het plezier en het onder de knie krijgen van de rijvaardigheid. Als je de basis geleerd hebt, is het leuk om te laten zien wat je

Nadere informatie

100 jaar geleden. t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna.

100 jaar geleden. t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna. 100 jaar geleden t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna. t Is oorlog! Binderveld, Kozen, Nieuwerkerken en Wijer 100 jaar geleden is een

Nadere informatie

Lieve broer! Je liefste zus!!! Camille Vandenbussche. 12-19 oktober

Lieve broer! Je liefste zus!!! Camille Vandenbussche. 12-19 oktober Lieve broer! 12-19 oktober Je bent nog maar 1 week weg, en ik mis je al! Hopelijk zie ik je nog terug! Ik heb gehoord dat er al heel wat mannen zijn gestorven! Jij nog niet,gelukkig! En,papa, alles goed

Nadere informatie

Marije van der Leeuw 2013 Alle rechten voorbehouden Manegekrant 1

Marije van der Leeuw 2013 Alle rechten voorbehouden Manegekrant 1 Marije van der Leeuw 2013 Alle rechten voorbehouden Manegekrant 1 Disclaimer Bij het samenstellen van het E-book voor manegeruiters niveau 1 is grote zorg besteed aan de juistheid van de informatie. Ik

Nadere informatie

DE SIBERISCHE TIJGER

DE SIBERISCHE TIJGER DE SIBERISCHE TIJGER In de sneeuw! Er zijn veel verschillende soorten katten op de wereld. Denk maar eens aan de huiskat, leeuw, sneeuwpanter of cheeta. Allemaal behoren ze tot de familie van de katachtigen.

Nadere informatie

Wat een vreemde bromfiets!

Wat een vreemde bromfiets! Wat een vreemde bromfiets! Waarom rijden er nu geen paarden meer met karren? Reed er vroeger een tram in ons dorp?! Met die bus zou ik ook wel eens willen rijden! 1. Voetgangers baas! Opdracht Lees het

Nadere informatie

Kastelen. Dit werkboekje is van: www.lesidee.web-log.nl

Kastelen. Dit werkboekje is van: www.lesidee.web-log.nl Kastelen Dit werkboekje is van: Naam: Hoi! Super leuk dat je dit boekje hebt open gedaan. Wanneer je dit boekje helemaal hebt uitgewerkt weet je een heleboel over kastelen! Lees straks eerst de teksten

Nadere informatie

Voetbal. Damian. Bryan

Voetbal. Damian. Bryan Voetbal Het waren leuke voetbalwedstrijden En we hebben een gelijk gespeeld en een ploeg kwam niet op dagen, dus die hadden we gewonnen. We hadden drie verloren en we waren op het eind vierde van de poule.

Nadere informatie

Marije van der Leeuw 2013 Alle rechten voorbehouden Manegekrant 1

Marije van der Leeuw 2013 Alle rechten voorbehouden Manegekrant 1 Marije van der Leeuw 2013 Alle rechten voorbehouden Manegekrant 1 Disclaimer Bij het samenstellen van het E-book voor manegeruiters niveau 1 is grote zorg besteed aan de juistheid van de informatie. Ik

Nadere informatie

Beleef het wild! Het jaar rond

Beleef het wild! Het jaar rond QUIZ Beleef het wild! Het jaar rond QUIZ Hoi, ik ben Raoel. Ik ben acht jaar en ik zit in groep vijf. Samen met mijn ouders en zus woon ik in dit huis. Sep is onze hond, een Labrador. Mijn vader en moeder

Nadere informatie

De steentijd Jagers en verzamelaars

De steentijd Jagers en verzamelaars De steentijd Jagers en verzamelaars De prehistorie is de geschiedenis van de mensheid voordat mensen konden lezen en schrijven. We hebben uit de prehistorie daarom geen boeken, dagboeken of andere geschreven

Nadere informatie

Fototentoonstelling WO I

Fototentoonstelling WO I Fototentoonstelling WO I gewone dieren, bijzondere situaties Ook op de kinderboerderij zijn we de herdenking van WO I niet vergeten. Hoe kan het ook anders, bij ons staat deze in het teken van de dieren.

Nadere informatie

HET DROOMMUSEUM VAN DRE

HET DROOMMUSEUM VAN DRE HET DROOMMUSEUM VAN DRE Beste leerling, Dit werkblad wil je iets langer bij bepaalde zaken in het museum laten stil staan. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat je niet mag rondneuzen naar andere objecten,

Nadere informatie

Rechtrichten en Academische rijkunst

Rechtrichten en Academische rijkunst - 1 - Rechtrichten en Academische rijkunst door Richt uw paard recht en rijdt het voorwaarts.. is de veel gebruikte term van Steinbrecht in zijn boek Das Gymnasium des Pferdes. Helaas wordt dit door veel

Nadere informatie

Jaarverslag 2011. Stichting Manege Onder de Linde. Helomareed 4 9244 GH Beetsterwaag 0512 389297 www.manegeonderdelinde.nl info@manegeonderdelinde.

Jaarverslag 2011. Stichting Manege Onder de Linde. Helomareed 4 9244 GH Beetsterwaag 0512 389297 www.manegeonderdelinde.nl info@manegeonderdelinde. Stichting Manege Onder de Linde Jaarverslag 2011 Stichting Manege Onder de Linde Helomareed 4 9244 GH Beetsterwaag 0512 389297 www.manegeonderdelinde.nl info@manegeonderdelinde.nl Inleiding Voor u ligt

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 2 VOORWOORD 3

INHOUDSOPGAVE 2 VOORWOORD 3 - 2 - Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE 2 VOORWOORD 3 1. SPULLEN VOOR HET RIJDEN 4 2. SOORTEN PAARDENSPORTEN 5 3. HOUDING 6 4. ANKY VAN GRUNSVEN 8 5. DE VEILIGHEID VOOR HET PAARD 9 6. DRESSUUR 10 7. SPRINGEN

Nadere informatie

Willem van Oranje. Over Willem. Info. Bekenden van Willem. Willem van Oranje. Tijdlijn Info Foto s. wsw. Dillenburg. Willem van Oranje Lente, 1545

Willem van Oranje. Over Willem. Info. Bekenden van Willem. Willem van Oranje. Tijdlijn Info Foto s. wsw. Dillenburg. Willem van Oranje Lente, 1545 Over Willem Willem krijgt op 11-jarige leeftijd door het overlijden van een neef een grote erfenis. Daar hoort ook bij dat hij verhuist van zijn ouders in de naar de grote stad. Daar wordt hij opgevoed

Nadere informatie

In het oude Rome De stad Rome

In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome is héél oud. De stad bestaat al meer dan tweeduizend jaar. Rome was de hoofdstad van het grote Romeinse rijk. De mensen die naar Rome kwamen,

Nadere informatie

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Prehistorie De geschiedenis in Nederland begint al heel lang geleden. Lang voordat de Romeinen in Nederland kwamen, waren er al mensen.

Nadere informatie

Uitleg Certificaat BuitenRijden en FNRS Ruiterbewijs voor ruiters

Uitleg Certificaat BuitenRijden en FNRS Ruiterbewijs voor ruiters Uitleg Certificaat BuitenRijden en FNRS Ruiterbewijs voor ruiters Versie: januari 2012 De opleiding Leer buitenrijden met plezier is ontwikkeld om ruiters op een plezierige en veilige manier op te leiden

Nadere informatie

.22. Hoe ziet een centrum eruit?

.22. Hoe ziet een centrum eruit? Hoe ziet een centrum eruit? Hoofdstuk 2 les 1 Wat ga je leren? In deze les leer je hoe een centrum eruitziet. Je leert ook hoe het komt dat sommige steden of plekken een centrum zijn geworden. Begrippen

Nadere informatie

samenstelling: Afdeling Educatie Paleis Het Loo Apeldoorn mei 2012 -11- -2-

samenstelling: Afdeling Educatie Paleis Het Loo Apeldoorn mei 2012 -11- -2- Aan de ouders/begeleiders, In deze speurtocht ontdekt u met uw kinderen de stallen, de buitenkant van het paleis en de paleistuinen. Fientje is de jongste keukenhulp in het paleis. Stiekem begeleidt ze

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Aanvragen startpassen (in 2016)

Aanvragen startpassen (in 2016) Met ingang van 1 januari 2016 kunnen ruiters die via een FNRS-manege lid zijn van de KNHS een startpas aanvragen. Hiermee biedt u uw ruiters de mogelijkheid om deel te nemen aan de KNHS-wedstrijdsport

Nadere informatie

Naam: TIJD EN SEIZOENEN

Naam: TIJD EN SEIZOENEN Naam: TIJD EN SEIZOENEN Tijd is belangrijk. Je moet op veel plaatsen op tijd komen. Op tijd op school, op tijd thuis, op tijd voor de bus of de trein. Om te zien hoe laat het is, kijk je op je horloge.

Nadere informatie

Geschiedenis hoofdstuk 3

Geschiedenis hoofdstuk 3 Geschiedenis hoofdstuk 3 Romeinse rijk 500 v Christus 500 na Christus Rome de eeuwige stad : deze stad bestaat al eeuwenlang. De tijdlijn Het Romeinse rijk begint 500v Chr. En eindigt 500 na Christus.

Nadere informatie

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts'

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' In de conflicten voor de Eerste Wereldoorlog speelden paarden een belangrijke rol. De cavalerie was tot dan het speerpunt van de legers. Maar vanaf 1914

Nadere informatie

Je kunt je tot 2 december opgeven. Deelname kost 10,-

Je kunt je tot 2 december opgeven. Deelname kost 10,- November 2015 G - Spooktocht - Springwedstrijd - Lessen tijdens feestdagen - Uitleg nieuwsbrief zaterdag - Pinnen - CBR 2 - Opzadelles - Voltige wedstrijd - Vragen? - Even voorstellen: Tamara - Vrijwilligercoordinator

Nadere informatie

De mens begon paarden te temmen rond 3000 voor Christus, en werden op grote schaal gebruikt voor diverse werkzaamheden.

De mens begon paarden te temmen rond 3000 voor Christus, en werden op grote schaal gebruikt voor diverse werkzaamheden. Naam: PAARDEN Het paard is een zoogdier en kan men in bijna alle delen van de wereld terugvinden. Een prachtig dier wat de wetenschappelijke naam '' Equus Caballus '' mee heeft gekregen. Paarden worden

Nadere informatie

Memoryspel Kerstmis 1914: Het eerste kerstbestand. Verbroedering tussen strijdende partijen. Er wordt eten gedeeld en men

Memoryspel Kerstmis 1914: Het eerste kerstbestand. Verbroedering tussen strijdende partijen. Er wordt eten gedeeld en men Memoryspel Kerstmis 1914: Het eerste kerstbestand. Verbroedering tussen strijdende partijen. Er wordt eten gedeeld en men speelt zelfs een voetbalwedstrijd. Dit bestand was een poging geweest om er het

Nadere informatie

Bodyprotectors. Beestjes in het bos STAL T REELAER NIEUWSBRIEF. Interessante informatie: In dit nummer: Teken 1. Ruiter en paard van de maand!

Bodyprotectors. Beestjes in het bos STAL T REELAER NIEUWSBRIEF. Interessante informatie: In dit nummer: Teken 1. Ruiter en paard van de maand! STAL T REELAER NIEUWSBRIEF Interessante informatie: De nieuwe cross hindernissen zijn inmiddels in gebruik genomen. Op 17 april is het lente concours. Nog niets te doen in de mei vakantie? Kijk op pagina

Nadere informatie

* = Hallo in het Latijn (de taal van de Romeinen). Het Romeinse Rijk

* = Hallo in het Latijn (de taal van de Romeinen). Het Romeinse Rijk Grieken en Romeinen LES 2 DE ROMEINEN JE LEERT hoe het Romeinse leger werkt; dat wegen belangrijk zijn voor de Romeinen; hoe Romeinen wonen. 5000 jaar * = Hallo in het Latijn (de taal van de Romeinen).

Nadere informatie

WOLF. Huilend roofdier

WOLF. Huilend roofdier WOLF Huilend roofdier Wolven hebben vaak een hele slechte naam. Denk maar eens aan de wolf in het verhaal van Roodkapje, die haar oma heeft opgegeten. Of Midas de wolf, die tevergeefs op de drie biggetjes

Nadere informatie

Waarom de slak zijn huisje altijd met zich meedraagt

Waarom de slak zijn huisje altijd met zich meedraagt Waarom de slak zijn huisje altijd met zich meedraagt Ies Spreekmeester bron. Van Holkema & Warendorf, Amsterdam 1946 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/spre012waar01_01/colofon.php 2010

Nadere informatie

KOMODOVARAAN. Door: Jade Boezer

KOMODOVARAAN. Door: Jade Boezer KOMODOVARAAN Door: Jade Boezer 1 Voorwoord Mijn werkstuk gaat over Komodovaranen. Ik doe het erover omdat ik een onderwerp zocht voor mijn werkstuk en nog niets over Komodovaranen wist. Toen ik aan het

Nadere informatie

Hunebedden. Inleiding. Hoofdstuk 1 Wat zijn hunebedden en waar kun je ze vinden?

Hunebedden. Inleiding. Hoofdstuk 1 Wat zijn hunebedden en waar kun je ze vinden? Hunebedden Inleiding Ik hou mijn werkstuk over hunebedden, omdat ik het een leuk onderwerp vind. Maar ik hou het er ook over, omdat ik er veel van te weten wil komen. Ik ben op het idee gekomen, omdat

Nadere informatie

ZOMERKAMPEN. Hof Ter Couter

ZOMERKAMPEN. Hof Ter Couter ZOMERKAMPEN Hof Ter Couter 2015 Beste ouder, Ook in 2015 staat Hof Ter Couter alweer met zomerkampen klaar. In deze brochure stellen we alle kampen even aan u voor. Paardrijden is een mooie sport, waarbij

Nadere informatie

RUITERVERENIGING ROZENBURG BEST FRIENDS FOREVER

RUITERVERENIGING ROZENBURG BEST FRIENDS FOREVER RUITERVERENIGING ROZENBURG BEST FRIENDS FOREVER presentatie over paarden voor beginners. September 2013 Samengesteld uit vele open bronnen door Wiebe Pannekoek DEEL 1 GESCHIEDENIS. 1. DE OORSPRONG (a)

Nadere informatie

De Romeinen. Wie waren de Romeinen?

De Romeinen. Wie waren de Romeinen? De Romeinen Wie waren de Romeinen? Lang voor de Romeinen naar ons land kwamen, woonden ze in een kleine staat rond de stad Rome. Vanaf 500 voor Christus begonnen de Romeinen met gebiedsuitbreiding. Als

Nadere informatie

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent.

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent Zo! Goedemorgen of goedemiddag, wat is t? Ik moet zo de koeien weer melken, dus... Excuus, dat ik wat stink. Ik heb het zo

Nadere informatie

Paarden zijn hoefdieren: dieren met hoeven aan hun voeten. Een hoef is een hele dikke nagel die de poot beschermt.

Paarden zijn hoefdieren: dieren met hoeven aan hun voeten. Een hoef is een hele dikke nagel die de poot beschermt. [Junior Winkler Prins online; lemma paard ] paard Paarden zijn hoefdieren. Er zijn verschillende rassen gefokt als rij- en trekdier. Er komt nog één soort in het wild voor. Ook de ezels en en zebra s zijn

Nadere informatie

Het gezicht van de Groote oorlog

Het gezicht van de Groote oorlog Het gezicht van de Groote oorlog Wat was de aanleiding van de Eerste Wereldoorlog? a) machtsuitbreiding b) De moord op de Aartshertog Frans Ferdinand. c) Een wraakactie voor vorige verloren veldslagen.

Nadere informatie

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon behoort tot de meest bekende personen uit de geschiedenis. Hij wist zich van eenvoudige komaf op te werken tot keizer van Frankrijk en heerser over

Nadere informatie

een zee van tijd Werkblad 31 Ω De riddertijd Ω Les 1: De bouw van een kasteel Naam:

een zee van tijd Werkblad 31 Ω De riddertijd Ω Les 1: De bouw van een kasteel Naam: Werkblad 3 Ω De riddertijd Ω Les : De bouw van een kasteel een Burcht In het begin van de middeleeuwen woont een ridder in een burcht. Dat is een houten huis in de vorm van een toren. Als bescherming staat

Nadere informatie

Club Groentenjumping & Stal Spits- Ceulemans. Leliestraat 37-2860 St-Katelijne-Waver

Club Groentenjumping & Stal Spits- Ceulemans. Leliestraat 37-2860 St-Katelijne-Waver Club Groentenjumping & Stal Spits- Ceulemans Leliestraat 37-2860 St-Katelijne-Waver zomer 2016 Overzicht Juli Zaterdag Zondag 1 2 3 4 Funkamp 5 Funkamp 6 Funkamp 7 Funkamp 8 Funkamp 9 10 11 12 13 14 15

Nadere informatie

Dominique Filion s prestatiemix

Dominique Filion s prestatiemix Dominique Filion s prestatiemix Dominique over de 7 factoren die haar prestaties beïnvloeden Geschreven door Marlon van Wissen en Dominique Filion Er zijn 7 factoren die de prestaties van een ruiter beïnvloeden

Nadere informatie

Naam AUSTRALIË emigratie en Aboriginals

Naam AUSTRALIË emigratie en Aboriginals Naam AUSTRALIË emigratie en Aboriginals Australië is het kleinste werelddeel op de aarde. Het is meer dan 200 keer zo groot als Nederland en er wonen ongeveer net zoveel mensen als bij ons. Dat komt omdat

Nadere informatie

MOORSLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

MOORSLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG MOORSLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog MO_03 Moeders met lange rokken en schorten. Meisjes en jongens met zwarte kousen, sommige op klompen. Het lijkt gezellig op straat. Geen auto s...

Nadere informatie

Huishoudelijk reglement PC de Roerstreek

Huishoudelijk reglement PC de Roerstreek Welkom bij ponyclub de Roerstreek. Graag willen we jou en je ouders/verzorgers de benodigde informatie geven over de gang van zaken van onze ponyclub. Zijn er nog vragen na het lezen van dit huishoudelijk

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

Mijn reis met STIMI MAATSCHAPPIJ VOOR HET INTERCOMMUNAAL VERVOER TE BRUSSEL

Mijn reis met STIMI MAATSCHAPPIJ VOOR HET INTERCOMMUNAAL VERVOER TE BRUSSEL Mijn reis met STIMI MAATSCHAPPIJ VOOR HET INTERCOMMUNAAL VERVOER TE BRUSSEL Openbaar vervoer is de verzamelnaam voor alle bussen, trams en metro s. Mijn naam is STIMI Ik ben 7 jaar en een grote fan van

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Het verhaal van William Booth

Het verhaal van William Booth Lesmateriaal bij Het verhaal van William Booth Inhoudsopgave Geroepen om te dienen woordzoeker 3 Graaf in het verhaal! 4 Graaf dieper 5 Gods weg doolhof 6 Nieuw leven interview 7 Het Leger des Heils verspreid

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF PSV DRIESPOREN

NIEUWSBRIEF PSV DRIESPOREN Beste leden, NIEUWSBRIEF PSV DRIESPOREN VAN DE VOORZITTER De zomer is aangebroken en daarmee voor de vereniging een wat rustiger periode. Dat betekent niet dat er op de manege niets te doen is! Afgelopen

Nadere informatie

Voordat je de toets maakt Je gaat een toets maken. Je krijgt drie teksten met opdrachten. Je krijgt eerst een voorbeeld.

Voordat je de toets maakt Je gaat een toets maken. Je krijgt drie teksten met opdrachten. Je krijgt eerst een voorbeeld. week 00 0 (maand) 2010 Toets niveau AA Voordat je de toets maakt Je gaat een toets maken. Je krijgt drie teksten met opdrachten. Je krijgt eerst een voorbeeld. pagina 1 van 8 Voorbeeldtekst Natuur maakt

Nadere informatie

Polocrosse Nieuwsbrief Voorjaar 2015

Polocrosse Nieuwsbrief Voorjaar 2015 Polocrosse Nieuwsbrief Voorjaar 2015 Lieve Polocrosse vrienden, De winterdekens en thermolaarzen kunnen de kast weer in! Het nieuwe polocrosse seizoen staat weer voor de deur! Begin maar vast met poetsen

Nadere informatie

Ga je mee om de wonderlijke wereld van de zintuigen te ontdekken? Linda van de Weerd

Ga je mee om de wonderlijke wereld van de zintuigen te ontdekken? Linda van de Weerd Ga je mee om de wonderlijke wereld van de zintuigen te ontdekken? 1 Linda van de Weerd Inhoud Moet je horen! 3 Trillingen 4 Luister! 5 Hard en zacht 6 Dichtbij en ver weg 7 Hoog en laag 8 Doof zijn 9 Moeilijke

Nadere informatie

Thema 12: Een beetje bang

Thema 12: Een beetje bang Thema 12: Een beetje bang Woordcluster 1: Beven: beven is een heel klein beetje heen en weer bewegen. Het is bijna niet te zien, en je kunt het niet tegenhouden. Je beeft bijvoorbeeld van kou of angst.

Nadere informatie

Drie dappere paardjes Prentenboek

Drie dappere paardjes Prentenboek Prentenboek Leeftijd 3+ Thema Paarden, pony s Boerderij Paardrijden Wat wil je later worden? Beroepen Dapper zijn Circus Schrijver: Rian Visser Illustrator: Margriet van Noort Uitgeverij Gottmer ISBN 9789025752378

Nadere informatie

* NIEUWSBRIEF * EXTRA VAKANTIE EDITIE * NIEUWSBRIEF * OVERIGE ACTIVITEITEN

* NIEUWSBRIEF * EXTRA VAKANTIE EDITIE * NIEUWSBRIEF * OVERIGE ACTIVITEITEN * NIEUWSBRIEF * EXTRA VAKANTIE EDITIE * NIEUWSBRIEF * Hoewel het weer pas dit weekend op lenteweer gaat lijken is het aan het einde van deze maand al weer meivakantie en niet lang daarna kunnen we ons

Nadere informatie

Werkboek IJstijden groep 5-6

Werkboek IJstijden groep 5-6 Werkboek IJstijden groep 5-6 Naam Groep Les 1 Groep 5/6 Ontstaan van de ijstijd In het verhaal van Manny heb je kunnen lezen hoelang de ijstijd duurde. Wanneer eindigde de laatste ijstijd? In het verhaal

Nadere informatie

Voorwoord door Ilsa Derks

Voorwoord door Ilsa Derks Via deze nieuwsbrief willen wij u informeren over enkele vernieuwingen en aanpassingen binnen de manege daarnaast brengen wij ook enkele mededelingen en nieuwsberichten. Ieder kwartaal komt er een nieuwsbrief

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001

NIEUWSBRIEF. Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001 NIEUWSBRIEF Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001 In het museum te München staat deze auto, een Tatra, prominent geëtaleerd. Er was geen toelichting bij. Van de toeschouwer werd verwacht

Nadere informatie

Naam: FLORIS DE VIJFDE

Naam: FLORIS DE VIJFDE Naam: FLORIS DE VIJFDE Floris V leefde van 1256 tot 1296. Hij was een graaf, een edelman. Nederland zag er in de tijd van Floris V heel anders uit dan nu. Er woonden weinig mensen. Verschillende edelen

Nadere informatie

Horse world. Bloopers, tips, weetjes en nog veel meer!

Horse world. Bloopers, tips, weetjes en nog veel meer! @welovehorses x Nummer 1 Horse world Met in dit nummer een interview met Gitte, een interessant stukje over western, hoe teken ik het beste een paard, een pony/lid van de maand en meer! Help jij de volgende

Nadere informatie

Informatie deelnemers Paard & Leven Dag 9 mei 2013

Informatie deelnemers Paard & Leven Dag 9 mei 2013 De Paard & Leven Dag is een doe-dag met je paard/ pony. De hele dag zijn er clinics van veelal 30 minuten waarin je in kleine groepen uitleg en les krijgt over specifieke onderdelen van de paardensport.

Nadere informatie

Werkblad 1 Vroeger en nu

Werkblad 1 Vroeger en nu Werken en school. Lees en vul in: Werkblad 1 Vroeger en nu Vroeger werkten de kinderen mee op het land of thuis (helpen met thuisweven of thuisspinnen bijvoorbeeld), de meisjes hielpen ook nog in het huishouden.

Nadere informatie

Hoofdstuk 5 gaat over rekenen. Deel 2 is eigenlijk herhaling van alle stof. Trainen voor het examen.

Hoofdstuk 5 gaat over rekenen. Deel 2 is eigenlijk herhaling van alle stof. Trainen voor het examen. Hoofdstuk 5 gaat over rekenen. Deel 2 is eigenlijk herhaling van alle stof. Trainen voor het examen. Het werkt als volgt, Je maakt een opgave bijv. opgave 1. Hoe gaat het ook al weer denk je dan. Nou,

Nadere informatie

Analyseschema Tacitus Het leven van Agricola

Analyseschema Tacitus Het leven van Agricola Analyseschema Tacitus Het leven van Agricola Bron: Tacitus, P.C., Het leven van Agricola en de Germanen, vert. Vincent Hunink (Amsterdam 2000) (Voor online versie, zie: http://www.let.ru.nl/v.hunink/documents/tac_agr_germ_nl.pdf

Nadere informatie

DE WOLF. Huilend roofdier

DE WOLF. Huilend roofdier DE WOLF Huilend roofdier De wolf heeft vaak een hele slechte naam. Denk maar eens aan de wolf in het verhaal van Roodkapje, die oma heeft opgegeten. Of Midas de wolf, die tevergeefs op de drie biggetjes

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

kuddedieren WERKBLAD 1. EEN GROTE FAMILIE VADER JEROEN KIND 1 ROBIN KIND 2 REBECCA KONIJN: PHOXY MOEDER ILSE

kuddedieren WERKBLAD 1. EEN GROTE FAMILIE VADER JEROEN KIND 1 ROBIN KIND 2 REBECCA KONIJN: PHOXY MOEDER ILSE WERKLD 1 kuddedieren Naam: Groep: 1. EEN GROTE FMILIE ekijk de clip Koniks in een familiegroep. Koniks leven in grote kuddes, met verschillende paardenfamilies. Er zijn twee leiders in een familiegroep.

Nadere informatie

Lesgeven aan kinderen

Lesgeven aan kinderen Lesgeven aan kinderen Lesopbouw en les voorbereiding improvisatie voorbereiding Een goede planning is het halve werk!!!!! Omdat: Planning over langere termijn ( FNRS ruiterplan) Doelgericht te werk gaan

Nadere informatie

Ik ga mijn spreekbeurt houden over vuur. Ik heb alvast op het bord geplakt waar ik het over ga hebben:

Ik ga mijn spreekbeurt houden over vuur. Ik heb alvast op het bord geplakt waar ik het over ga hebben: Ik ga mijn spreekbeurt houden over vuur. Ik heb alvast op het bord geplakt waar ik het over ga hebben: Op het bord 1. Blij met vuur 2. Wat is vuur? 3. Vuur maken 4. Lekker warm 5. Verbranden zonder vlammen

Nadere informatie

Hunebedden de steentijd

Hunebedden de steentijd Deze les hoort bij het prentenboek Het grote bouwwerk, geschreven door Rian Visser in de serie Terugblikken van Uitgeverij Delubas. Met tekeningen van Irene Goede. Doel: leerlingen bekend maken met hunebedden

Nadere informatie

Nieuwsbrief - oktober 2014

Nieuwsbrief - oktober 2014 Nieuwsbrief - oktober 2014 De herfst is weer aangebroken. De bladeren vallen van de bomen en de dagen worden kouder en donkerder. Tijd om weer knus bij de verwarming te gaan zitten, het huis weer gezellig

Nadere informatie

Sponsorbrochure. Mrs. Bojangles Anne van der Wereld. In galop naar de top

Sponsorbrochure. Mrs. Bojangles Anne van der Wereld. In galop naar de top Sponsorbrochure Mrs. Bojangles Anne van der Wereld In galop naar de top Introductie Sponsoring is tegenwoordig niet meer weg te denken uit de wereld van de sport en ik ben dan ook op zoek naar sponsoren

Nadere informatie

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van LESPAKKET ECOLOGIE HAVO / VWO Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK ELAND Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie hebt, volgen

Nadere informatie

GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Op vrijdag 31 juli 1914 staat Gits in rep en roer: de algemene mobilisatie wordt afgekondigd. Alle jongemannen die in aanmerking komen voor

Nadere informatie

* NIEUWSBRIEF * NIEUWSBRIEF * NIEUWSBRIEF

* NIEUWSBRIEF * NIEUWSBRIEF * NIEUWSBRIEF * NIEUWSBRIEF * NIEUWSBRIEF * NIEUWSBRIEF * VALENTINO Helaas hebben wij vorige week afscheid moeten nemen van ons manegepaard Valentino. Nadat hij opnieuw last kreeg van een peesblessure hebben wij helaas

Nadere informatie

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel Voorwoord Gijsbrecht van Amstel leefde rond 1300. Hij was de belangrijkste man van de stad Amsterdam in die tijd. Gijsbrecht was geliefd bij de bevolking van Amsterdam, maar hij had ook veel vijanden.

Nadere informatie

Bij de wilde beesten af

Bij de wilde beesten af Doe mee met deze spectaculaire recordpoging! Bij de wilde beesten af De jaarlijkse recordpoging op Animal Event wordt dit jaar beestachtig leuk! We gaan ditmaal onder leiding van creatief trainer Judith

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Het onderzoek van de burgemeester 5/6

Het onderzoek van de burgemeester 5/6 Het onderzoek van de burgemeester De burgemeester hoorde dat kinderen ongerust zijn. Nee, ze zijn niet bang voor onweer of harde geluiden. Ze maken zich zorgen over de natuur. Dieren krijgen steeds minder

Nadere informatie

Reisbrochure voor het Oude Rome

Reisbrochure voor het Oude Rome Reisbrochure voor het Oude Rome Welkom in Rome! Hopelijk het je het naar je zin, deze reis is georganiseerd door de film Back To The Future. Het hotel waar je de komende 5 dagen gaat slapen, is een V.I.P

Nadere informatie

Voor de ouders of verzorgers

Voor de ouders of verzorgers Voor de ouders of verzorgers Dit boekje is bedoeld voor kinderen tussen drie en zes jaar. Acht kunstwerken uit de collectie oude kunst van het Centraal Museum zijn geselecteerd voor dit boekje. Deze werken

Nadere informatie

Jouw idealen in de provincie Basisverkiezingsprogramma. Provinciale Staten 2015 in eenvoudige taal

Jouw idealen in de provincie Basisverkiezingsprogramma. Provinciale Staten 2015 in eenvoudige taal Jouw idealen in de provincie Basisverkiezingsprogramma Provinciale Staten 2015 in eenvoudige taal Verkiezingen in de provincie Op 18 maart 2015 zijn er verkiezingen in de provincies van Nederland. Iedereen

Nadere informatie

Werkblad. Eten: vroeger en nu. Materiaal. Hoe gaan we te werk? Leestekst. 5 de leerjaar. Schrijf- en tekengerief

Werkblad. Eten: vroeger en nu. Materiaal. Hoe gaan we te werk? Leestekst. 5 de leerjaar. Schrijf- en tekengerief Materiaal Schrijf- en tekengerief Hoe gaan we te werk? Opdracht 1 Hieronder vind je een fragment uit De tafel van arm en rijk (bron: http://www.20eeuwennederland.nl/, thema Eten en drinken ). Lees aandachtig

Nadere informatie

Nieuwe buren in het Grippelbos

Nieuwe buren in het Grippelbos Naam : Klas : W.O.- werkboekje Nieuwe buren in het Grippelbos We luisterden naar het verhaal van het Grippelbos. Meneer Mol redt in het verhaal Snip. Waarom is meneer Mol anders dan de andere dieren? In

Nadere informatie

De wedstrijd van Schildpad en Haas Kleuters. Deze les sluit aan bij het kinderboekenweekthema 2013, waarin boeken over sport en spel centraal staan.

De wedstrijd van Schildpad en Haas Kleuters. Deze les sluit aan bij het kinderboekenweekthema 2013, waarin boeken over sport en spel centraal staan. Deze les sluit aan bij het kinderboekenweekthema 2013, waarin boeken over sport en spel centraal staan. Klaar voor de start! Doelgroep: Basisonderwijs onderbouw Inhoud Sporten en spelletjes 2 De wedstrijd

Nadere informatie

Opgericht 14 september 1973 HELP!! KOMT U ONS BESTUUR VERSTERKEN??

Opgericht 14 september 1973 HELP!! KOMT U ONS BESTUUR VERSTERKEN?? Opgericht 14 september 1973 Clubnieuws 4 31 Augustus 2009 Clubnieuws Wierickeruiters HELP!! Tot onze spijt heeft Ellouise (onze penningmeester) aangegeven volgend jaar haar functie neer te willen leggen.

Nadere informatie

Lesbrief Iedereen betaalt belasting

Lesbrief Iedereen betaalt belasting Lesbrief Iedereen betaalt belasting inleiding Iedereen betaalt belasting» waar komt het geld vandaan?» waar gaat het geld naar toe?» nederland, europa en de wereld» Iedereen betaalt belasting 1 Iedereen

Nadere informatie

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk.

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk. Werkblad 7 Ω Oorlog en crisis Ω Les : De Eerste Wereldoorlog Het begin van de Eerste Wereldoorlog Rond 900 zijn er twee kampen in Europa. Rusland, Frankrijk en Groot- Brittannië aan de ene kant. Oostenrijk-

Nadere informatie

Auto. Inleiding. Geschiedenis van de auto

Auto. Inleiding. Geschiedenis van de auto Auto Inleiding Ik heb dit onderwerp gekozen omdat veel mensen dagelijks gebruik van de auto maken en onze wereld zonder auto's nauwelijks meer voor te stellen is. Bovendien wist ik er zelf ook nog niet

Nadere informatie