Risicobeperking. softwaregebruik. Risicobeperking softwaregebruik
|
|
- Hidde Visser
- 8 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 RECHTSPOSITIE EN BRONCODE JAARGANG Risicobeperking 1 softwaregebruik RECHTSPOSITIE EN BRONCODE Risicobeperking softwaregebruik De voordelen van geautomatiseerde systemen en goede software hoeven we tegenwoordig niet meer uit te leggen. Gebruikers kunnen bij een juiste keuze en goed gebruik hun werk veel efficiënter en effectiever uitvoeren. Dat er aan software ook negatieve kanten zitten en soms zelfs risico s kleven, is bij IT-auditors bekend. Om een van de haken en ogen te noemen: sommige software is (erg) De voordelen onderhoudsgevoelig van geautomatiseerde waardoor organisaties systemen en in meer goede of software mindere hoeven mate afhankelijk we tegenwoordig zijn van de niet leverancier meer uit die te vaak leggen. auteursrechthebbende Gebruikers kunnen bij is op een de juiste keuze en Dit goed artikel gebruik gaat in hun op de werk juridische veel efficiënter aspec- software. ten effectiever van software uitvoeren. en de vraag Dat er of aan deze software afhankelijk- ook heidsrisico s negatieve kanten kunnen zitten worden soms vermeden. zelfs risico s Ook gaan kleven, in is op bij welke IT-auditors maatregelen bekend. je Om kan een nemen van de en we welke haken rol en de ogen IT-auditor te noemen: daarin sommige kan spelen. software is (erg) onderhoudsgevoelig waardoor organisaties in meer of mindere mate afhankelijk zijn van de leverancier die vaak auteursrechthebbende is op de HENRI HENSEN EN ERIK-JAN KREUZE software. Dit artikel gaat in op de juridische aspecten van software en de vraag of deze afhankelijkheidsrisico s kunnen worden vermeden. Ook gaan we in op welke maatregelen je kan nemen en welke rol de IT-auditor daarin kan spelen. IT Auditor_11_01.indd 9 Het is wellicht een vreemde invalshoek om te beginnen met een pleidooi om anders naar software te kijken. Toch is dat wel nodig anno Of misschien wel juist in 2011, het jaar waar de economische crisis nog zo n groot stempel op drukt. Die andere manier van kijken betreft dan onder meer de aandacht voor de juridische aspecten van software, software als vermogensbestanddeel 1 en de beeldvorming rond de inhoud van de relaties Het van is wellicht bij software een betrokkenen. vreemde invalshoek om te beginnen met een pleidooi Een om anders voorbeeld naar hiervan software is de te kijken. relatie licentiegever-licentienemer. Toch is dat wel nodig anno Dit Of is geen misschien gewone wel leverancier-klantrelatie. juist in 2011, het jaar Door waar de langdurige economische band crisis tussen nog softwareproducent groot stempel op en drukt. zijn afnemers, Die andere volledige manier van afhankelijkheid kijken betreft van dan de onder soft- zo n wareproducent, meer de aandacht voor het de langdurige juridische proces aspecten van van vervanging software, van software software als en vermogensbestanddeel de onmisbaarheid van 1 en de de gegevens beeldvorming het informatiesysteem rond de inhoud van (die de vaak rela- uit alleen ties van leesbaar bij software zijn, betrokkenen. als de software werkt waarmee ze zijn vastgelegd) valt Een de voorbeeld softwareproducent hiervan is niet de relatie te vergelijken licentiegever-licentienemer. met de leverancier Dit van is geen gewone leverancier-klantrelatie. Door de langdurige band tussen softwareproducent en zijn afnemers, de volledige afhankelijkheid van de softwareproducent, het langdurige proces van vervanging van software en de onmisbaarheid van de gegevens uit het informatiesysteem (die vaak levensmiddelen. De ontstane lotsverbondenheid is een risico voor licentienemers en licentiegever. Tegelijkertijd zijn de beschikbaarheid en continuïteit van het informatiesysteem erg belangrijk. Dit betekent dus dat de software steeds beschikbaar moet zijn in operationele staat. En om dat zo te houden moet de broncode met toebehoren onder alle omstandigheden beschikbaar zijn. Om dat goed te regelen is er een combinatie levensmiddelen. nodig van De juridische ontstane zekerheid lotsverbondenheid technische een continuïteit. risico voor Vooral licentienemers de juridische en licentiegever. maatregelen wordt met de Tegelijkertijd basis gelegd zijn onder beschikbaarheid de informatiebeveiliging en continuïteit en van het het beheersen informatiesysteem erg die belangrijk. voortkomen Dit betekent uit de ont- dus van risico s stane dat de lotsverbondenheid. software steeds beschikbaar moet zijn in operationele staat. En om juridisch dat zo te kader houden moet de broncode met het toebehoren nooit zo wordt onder geformu- alle Hoewel leerd, omstandigheden is de handel in beschikbaar software feitelijk zijn. een Om dat handel goed in te regelen rechten. is er Dat een heeft combinatie nodig alles van te juridische maken zekerheid met het natuurlijk auteursrecht en technische waaronder continuïteit. ook software Vooral valt met 2. de Softwareproducenten juridische maatregelen maken wordt daarbij de basis handig gelegd onder gebruik de informatiebeveiliging en het beheersen van van de risico s die voortkomen uit de ontstane lotsverbondenheid. IT-Auditor nummer juridisch kader Hoewel het nooit zo wordt geformuleerd, is de handel in software feitelijk een handel in rechten. Dat heeft
2 Auteurswet. Zij hebben namelijk het alleenrecht op openbaarmaking van hun producten. In de praktijk betekent dit, dat ze de zogenaamde objectcode (dat is de versie in digitale vorm) openbaar maken. Dat doen ze door een gebruiksrecht te verstrekken op de objectcode. Alle overige componenten van een compleet softwareproduct houden ze geheim. Dat is onder meer het materiaal dat ontwikkeld is voorafgaand aan het feitelijke programmeerwerk, en alle gebruikte hulpsoftware en de broncode zelf. Dit materiaal is wel nodig bij het onderhouden en doorontwikkelen van de programmatuur. Om deze reden zijn gebruikers aangewezen op een onderhoudscontract met de auteursrechthebbende van de software. Op zichzelf is dat aspect niet per se nadelig voor de licentienemers omdat op deze wijze kennis en kosten kunnen worden gedeeld, maar dit terzijde. Het gaat te ver in het kader van dit artikel om alle op software en/of informatiesystemen zijnde wet- en regelgeving te bespreken. Denkt u bijvoorbeeld aan de Wet Bescherming Persoonsgegevens en de Databankenwet. Het dient wel een punt van aandacht te zijn bij het treffen van beheersingsmaatregelen. Het kan een extra argument ervoor zijn of tot aanpassing van maatregelen leiden. de Rechtspositie van de licentienemer Zoals hierboven blijkt, is het standaardpraktijk dat de licentienemer uitsluitend een gebruiksrecht op de software krijgt. 4 Het betreft dan uitsluitend de objectcode. Dat is op zichzelf al een zeer zwakke rechtspositie. Zowel tegenover de eigenaar van het auteursrecht als ook zijn eventuele rechtsopvolgers, waaronder hier voor het gemak overnemende partijen én een eventuele curator worden begrepen. Deze rechtspositie wordt er meestal niet sterker op als gekeken wordt naar het eigendom van het auteursrecht. De meest eenvoudige en duidelijke vorm van eigendom is er, als de eigenaar van het auteursrecht een natuurlijke persoon is, die zelf de software heeft vervaardigd. Deze eenvoudige vorm van eigendom komt nog steeds voor. Maar in de praktijk werken de meeste softwareproducenten in de vorm van een rechtspersoon. Het auteursrecht houdt daar rekening mee. Het auteursrecht op het werk van een programmeur in loondienst gaat over op de werkgever. 5 Maar hier houdt dit zeer beknopte verhaal over auteursrecht nog niet op. Steeds schematische weergave: meer softwareproducenten werken in een holdingstructuur. Daardoor wordt het voor de buitenwacht lastig om te weten wie de eigenaar van de software is. Daarbij gevoegd de mogelijkheden van het auteursrecht, dat er gedeeld eigendom bestaat, en er ook nog de mogelijkheid is pandrecht op software te vestigen. 6 Dan wordt de vraag met wie een licentienemer eigenlijk zaken doet wel heel belangrijk. De hele eigendomsvraag van software wordt nog eens ingewikkelder gemaakt door open source software. Bij deze software wordt juridisch gezien al snel gedacht aan vrijheid en blijheid, maar op open source software zijn ook licenties van toepassing. Daarvan zijn er heel veel in omloop en sommige daarvan bevatten verplichtingen met ingrijpende gevolgen. 7 Er is een risico dat afgifte van een broncode kan worden geblokkeerd als niet aan de licentievoorwaarden is voldaan. Het zal duidelijk zijn dat er in de vele factoren die van invloed zijn op de eigendomssituatie van software, wijzigingen kunnen optreden tijdens de gebruiksduur. Een regelmatige controle op de eigendomssituatie is dan ook noodzakelijk. Als laatste in het juridische kader noemen wij hier een voor RA s en RE s relevant artikel uit het Burgerlijk Wetboek: De accountant brengt omtrent zijn onderzoek verslag uit aan de Raad van Commissarissen en aan het bestuur. Hij maakt daarbij ten minste melding van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. 3 Naast wet- en regelgeving kan er ook een juridische werking uitgaan van normen en best practices zoals bijvoorbeeld de Code voor Informatiebeveiliging en ITIL. it-notariskantoor Sourcecode leverancier Sourcecode Objectcode licentienemer Objectcode Figuur 1: Software Borg Systeem 3: continuïteitsregeling software borg stichting Controle en Nazorg 10 de IT-Auditor nummer IT Auditor_11_01.indd 10
3 RechtszekeRheid voor licentienemers De vraag is nu hoe de rechtspositie van licentienemers structureel kan worden verbeterd. Daarvoor is kennis en ervaring nodig op het grensvlak van de vakgebieden IT en Recht. Op dit grensvlak doen zich vele ontwikkelingen voor, denkt u aan jurisprudentie en opkomst ASP/SAAS-systemen. Er ontstaan nieuwe specialismen, producten en diensten. Langer bestaande diensten worden geprofessionaliseerd. Dat geldt bijvoorbeeld voor het product broncode-escrow. Sinds het notariaat zich serieus met de ontwikkeling heeft beziggehouden, is de kwaliteit van de escrow-diensten sterk verbeterd. Broncode deponering gebeurt vooral in het belang van de softwaregebruiker. Minder bekend is, dat ook de eigenaar van het auteursrecht (softwareontwikkelaar) op een broncode een belang heeft. Dat is gelegen in het feit dat het auteursrecht op broncodes niet wordt geregistreerd. Dat vindt zijn oorzaak in het auteursrecht. Het auteursrecht ontstaat namelijk spontaan en het belangrijkste vereiste voor auteursrechtelijke bescherming is dat het werk een eigen, oorspronkelijk karakter bezit en het persoonlijk stempel van de maker draagt. 8 Het registreren van auteursrecht hoeft bij veel producten vaak niet, omdat door openbaarmaking (dit is één van de rechten van de maker) controle op namaak (plagiaat, vervalsing) vrij gemakkelijk plaatsvindt. Voor software ligt dit natuurlijk heel anders en zeker voor de broncode, die met opzet geheim wordt gehouden. Er is een praktische oplossing voor dit gebrek aan rechtszekerheid. Dat is het deponeren van een broncode bij de notaris door middel van een notariële akte, nadat een zogenaamd titelonderzoek is verricht. Dit titelonderzoek heeft tot doel een duidelijke eigenaar te identificeren. Uiteraard speelt kennis van auteursrecht en van softwareontwikkeling hierbij een belangrijke rol. De voordelen zijn evident: er is nu een duidelijke en geregistreerde eigenaar en doordat de broncode is gedeponeerd bij de notaris zijn inbreuken op het auteursrecht veel beter te bestrijden. Daarbij helpt, dat de notariële akte dwingende rechtskracht heeft. Broncodedeponering, mits deskundig en zorgvuldig uitgevoerd, kan er voor zorgen, dat er duidelijkheid bestaat over de vraag of de licentienemer wel een overeenkomst heeft afgesloten met de juridische eigenaar van de software waar hij alleen een gebruiksrecht van heeft. Dit wordt tegenwoordig ook bij elke herdeponering opnieuw door de notaris gecontroleerd. Recht op de broncode Als de software op een juridisch correcte wijze gedeponeerd is, dan is het nog een kleine stap, om de licentienemer het recht te verlenen op de broncode onder zgn. opschortende voorwaarde. Ook daarvoor moeten wel eisen gesteld worden aan de wijze waarop de broncode is gedeponeerd. De belangrijkste eis is, dat er een deskundige controle heeft plaatsgevonden van de broncode met alle toebehoren. Daarbij is het belangrijk, dat men zich realiseert, dat broncodedeponering ook bedoeld is om schade te beperken, die het gevolg kan zijn van (langdurige) uitval van informatiesystemen. Met het te deponeren materiaal moet onderhoud en doorontwikkeling kunnen plaatsvinden. Daaromtrent kan alleen zekerheid worden geboden na een reconstructie van de software door vanuit een broncode en alle gebruikte hulpsoftware een werkende objectcode te generen. Daarnaast moet er tevens nog een test worden uitgevoerd of wijzigingen in de objectcode kunnen worden doorgevoerd. Nadat vastgesteld is, dat het te deponeren materiaal volledig is, moet vervolgens nog aandacht worden besteed aan de overdraagbaarheid. Zoals bekend zal zijn bij IT-auditors wordt het belang van documentatie door softwareontwikkelaars nogal eens onderschat. Het is daarom nodig dat de informatie die nodig is voor de overdraagbaarheid, wordt vastgelegd en toegevoegd aan de te deponeren broncode. Dit kan gebeuren tijdens de controle van de broncode. AfgifteRegeling Onder welke voorwaarden kan de licentienemer een beroep doen op afgifte van de broncode? In de praktijk komen doorgaans de volgende afgiftegronden voor: rancier en broncode-escrow agent, dat het afgifterecht mag worden uitgeoefend. van de leverancier bij de Kamer van Koophandel. door de leverancier aan derden, zonder dat rechten en plichten uit de overeenkomst met de broncodeescrow agent zijn overgedragen. vastgesteld is dat: - de leverancier de met de broncode-escrow agent gesloten overeenkomst niet volledig nakomt; - de leverancier zijn verplichtingen uit overeenkomsten met een licentienemer niet behoorlijk vervult; - de leverancier het onderhoud van de betreffende programmatuur heeft gestaakt. Een voorwaarde voor afgifte is natuurlijk ook, dat de licentienemer in aanvulling op zijn licentieovereenkomst, met de organisatie die broncode-escrow verzorgt, een overeenkomst heeft afgesloten. Bijkomende voorwaarden zijn dan natuurlijk, dat er op het moment van afgifte sprake moet zijn van een geldige licentie- en onderhoudsovereenkomst. de IT-Auditor nummer IT Auditor_11_01.indd 11
4 controlemogelijkheid door licentienemers Voor veel licentienemers zijn begrippen als automatisering en software al behoorlijk abstracte begrippen. Broncodedeponering wordt dan al gauw ervaren als een complex vraagstuk. Dat wordt nog eens in de hand gewerkt door de vele broncoderegelingen die kwalitatief niet aan redelijkerwijs te stellen eisen voldoen. Dat wordt vaak verhuld met een gebrek aan voorlichting en controleerbaarheid. Het is belangrijk, dat aan licentienemers de mogelijkheid wordt geboden, te controleren of de broncode van de door hun gebruikte software is gecontroleerd én gedeponeerd. Dit moet onder meer duidelijk gemaakt kunnen worden door middel van een controleverslag aan de licentienemer. Dit controleverslag moet gegevens bevatten over de partijen, en hun contactpersonen die bij deponering zijn betrokken. Ook gegevens over de frequentie van deponering zijn van belang. En tenslotte moet er een hardcopy van het inlogscherm van de gebruiksversie van de software worden opgenomen met extra gegevens die de verificatie van de software door de licentienemer mogelijk maken. Het kan een belangrijk onderdeel van het werk van een IT-auditor zijn, toe te zien op de aanwezigheid van een controleverslag van de broncode-escrow regeling. controlemogelijkheden door it-auditors Als informatiebeveiliging een belangrijk aandachtspunt is voor IT-auditors, dan hoort daar zeker aandacht voor de rechtspositie van de softwaregebruiker bij. Als er iets in de relatie softwareproducent licentienemer dreigt mis te gaan, of misgaat, dan hangt de vraag of de schade beperkt kan worden voor een groot deel af van de rechtspositie van de softwaregebruiker. En de licentieovereenkomst geeft doorgaans uitsluitend het recht op het gebruik van een verzameling nullen en enen (objectcode). Nu is de IT-auditor vaak geen jurist. En bovendien is het aan ICT gerelateerde recht net als het vakgebied van de IT-auditor sterk in ontwikkeling. De logische vraag is dan ook hoe je hier als IT-auditor praktisch mee om moet gaan. Een antwoord kan zijn het kiezen voor een zorgvuldig uitgevoerde en op wetenschappelijke basis onderbouwde broncodedeponering. Broncodedeponering is een activiteit op het grensvlak van IT en Recht en heeft slechts zin als de vele juridische details allemaal en in samenhang een sluitend geheel opleveren. Daarnaast moet er natuurlijk ook een broncode met toebehoren worden bewaard, die geschikt is voor het doel: schade beperken. Het is goed om te weten dat het notariaat hier een voortrekkersrol vervult. Zo is in 1998 de Vereniging voor Notariaat en Informatietechnologie opgericht. En bestaat er een samenwerkingsverband van enkele tientallen gespecialiseerde notariskantoren met een centrale organisatie: de Software Borg Stichting. Deze Stichting houdt het Centraal Auteursrecht Register Software bij. Vanwaar de belangstelling van het notariaat voor software? Dat heeft alles te maken met de bijzondere positie van de notaris in ons rechtsbestel. Zo is er een notariswet (die zelfs iets zegt over broncodedeponering) 9, kan de standplaats van de notaris niet failliet gaan (van belang voor continuïteitsaspecten) en heeft zijn akte dwingende rechtskracht (van belang voor bescherming auteursrecht). Ook heeft de beroepsgroep een sterke wetenschappelijke basis. Deze aspecten zijn voor een onderwerp als broncodedeponering van cruciaal belang onder meer in verband met het volgen van de juridische ontwikkelingen. Denkt u in dit verband vooral aan de jurisprudentie. De belangrijkste functie van het notariaat is het bevorderen van de rechtszekerheid. Op dat gebied ligt er nog een groot terrein braak in de softwarewereld. Hiervoor is het belang van een goede rechtspositie van een licentienemer van software al beschreven in het kader van het beperken van de risico s van softwaregebruik. Maar er zijn veel meer redenen voor broncodedeponering die in dit artikel nog aan de orde komen. Belangrijke vragen die de IT-auditor kan stellen om zicht te krijgen op de kwaliteit van een broncoderegeling (broncode-escrow) zijn, onder meer, welke continuïteitsgaranties de bewaarder van de broncode verstrekt over zijn eigen voortbestaan, of er een serieuze onafhankelijke controle plaatsvindt door technici die zelf ook verantwoordelijk zijn voor de nazorg en in hoeverre de betreffende regeling de nazorg geregeld heeft in het geval van een beroep op de broncode. Als hier twijfel over is, dan is het mogelijk een second opinion te vragen aan een gespecialiseerde IT-auditor of notaris. Daarvoor is alle kennis in hun netwerk aanwezig. 10 bijzondere Redenen voor broncodedeponering In de praktijk ontstaan naast de bekende reden van informatiebeveiliging nog steeds nieuwe redenen om de broncode van nieuwe of reeds bestaande software op juridisch correcte wijze te deponeren: wij noemen hier de meest voorkomende: software. Dit vindt plaats bij de verkoop van softwarehouses en bij overdracht van broncodes. Het gaat er daarbij vooral om een exact beeld van de over te dragen software te krijgen op het moment van overdracht. Dit is van belang voor de vraag of fouten voor of na de 12 de IT-Auditor nummer IT Auditor_11_01.indd 12
5 eigendomsoverdracht in de broncode zijn ontstaan. Te meer omdat de overnamesom vaak afhangt van het aantal licentienemers, die van de software gebruik (blijven) maken. daarvan is de fiscale bewaarplicht. De fiscus baseert zich voor de regelgeving op dit punt op de Algemene Wet Rijksbelastingen uit De verantwoordelijkheid om te voldoen aan de fiscale bewaarplicht van geautomatiseerde administratieve systemen wordt geheel bij de belastingplichtige organisatie gelegd. De fiscus ziet het recht op de broncode wel als een belangrijke beheersingsmaatregel. doorgaans het enige bezit van een softwarehouse. Geldschieters zijn misschien bereid geld te lenen maar willen daartegenover natuurlijk zekerheid. Een bij de IT-notaris gedeponeerde broncode biedt die zekerheid voor de geldschieter. Dit kan ook goed gecombineerd worden met een continuïteitsregeling voor de licentienemers. komsten zoals in Publiek Private Samenwerkingen (PPS) De in dit soort projecten gebruikte software moet soms 30 of 40 jaar beschikbaar blijven. tussen softwareontwikkelaars. Na jaren kan de vraag opkomen: wie heeft wat, wanneer ingebracht? productielijnen door uitval van software: PLC (Programmable logic controller Field-programmable gate array software). waarden bij IT-overeenkomsten (ARBIT), versie Artikel 47 inzake escrow bepaalt dat de leverancier altijd een escrowregeling moet hebben. Deze moet voldoen aan hetgeen ten tijde van het afsluiten daarvan op de Nederlandse markt gebruikelijk is. Actief broncodebeheer in de praktijk Broncode en fiscus Op alcoholhoudende dranken zit zoals bekend accijns én uiteraard BTW. De kostprijs van sterke drank en de consumentenprijs heeft ruwweg een verhouding van 1 op 5. Oftewel 80% van de consumentenprijs bestaat uit belasting. Deze bedrijfstak wordt daarom buitengewoon scherp in de gaten gehouden door de fiscus. Een softwareproducent in deze branche besloot het onderhoud op zijn programma te stoppen. Hij ging na deze aankondiging nog twee jaar door met het onderhoud. De belastingplichtige bedrijven moeten hun gegevens nog zeven jaar bewaren én toegankelijk houden. Nadat het onderhoud was gestopt, heeft de notaris waar de broncode was gedeponeerd volgens het Software Borg Systeem deze afgegeven. Software Borg heeft volgens een zorgvuldige afgifteprocedure de broncode met toebehoren gedistribueerd. Zoals uit dit praktijkgeval blijkt, zijn er veel meer redenen voor broncodedeponering dan alleen het faillissement. De notarissen die met het Software Borg Systeem werken, hebben overeenkomsten waarin veel in de praktijk ontstane afgiftegronden zijn verwerkt. ACTIEF BRONCODEBEHEER IS DE BASIS VAN UW INFORMATIEBEVEILIGING AcceptAtiebeleid De essentie van de werkzaamheden van een organisatie die zich bezighoudt met broncode-escrow is schade beperken. Dat begint al in de preventieve sfeer, maar komt het meest pregnant naar voren op het moment dat zich een calamiteit voordoet. Dan moet een belofte worden waargemaakt. Er moet dus worden gewaakt tegen schijnzekerheid. Daarvoor dient het acceptatiebeleid. Hoewel het basisprincipe van broncode-escrow eenvoudig is, vergt een serieuze uitvoering daarvan veel kennis en ervaring. En omdat het een activiteit is op het grensvlak van IT en Recht moeten op deze vakgebieden de risico s die de uitvoering van de belofte kunnen bedreigen, in een acceptatiebeleid worden opgenomen. Naast juridische en technische risico s zijn er ook algemene risico s die de kwaliteit van een broncoderegeling kunnen bedreigen of deze zelfs zinloos kunnen maken. De juridische risico s kunnen grofweg verdeeld worden in de risicovolle aspecten die aan de betreffende broncode kunnen zijn gerelateerd en risico s die voortvloeien uit ontwikkelingen op juridisch gebied zoals jurisprudentie. Een goed voorbeeld daarvan is het Nebula arrest, dat de bodem heeft weggeslagen onder alle broncode-escrowregelingen die gebaseerd zijn op obligatoire overeenkomsten. 13 In de praktijk is dat de meest voorkomende soort. Bij technische risico s die schadelijk kunnen zijn voor een optimaal effect van de regeling behoren vooral factoren die de overdraagbaarheid betreffen. Daaronder vallen onder meer exotische programmeertalen, bedrijfseigen ontwikkelomgevingen en onnavolgbare systeemontwerpen. En natuurlijk moet de softwareontwikkelaar zijn medewerking verlenen aan de controlewerkzaamheden. Een overdreven zorg voor geheimhouding zoals beschreven in het boek De Broncode 14 maakt broncodedeponering onmogelijk. En dan zijn er nog de algemene risico s die de werking van broncode-escrowregelingen kunnen bedreigen. Zo beschermt een solide broncoderegeling vooral tegen zakelijke risico s die de relatie tussen softwareproducent en softwaregebruiker (onherstelbaar) kunnen beschadigen. Het beschermt dus niet (afdoende) tegen bijvoorbeeld gezondheidsrisico s waaraan eenmansbedrijven zijn blootgesteld. Overigens kan dit risico zich in verschillende vormen ook bij grotere softwareproducenten voordoen. Het is om deze redenen van belang te kijken naar de ethiek en moraal van de organisatie die dit soort diensten aanbiedt. Uiterlijke en de IT-Auditor nummer IT Auditor_11_01.indd 13
6 gemakkelijk te herkennen kenmerken op dit gebied zijn onder meer het lidmaatschap van een relevante beroepsvereniging van de verantwoordelijken binnen een organisatie voor deze activiteit 15 en een beroepsaansprakelijkheidsverzekering die de activiteit broncodeescrow dekt. kwaliteitslabel voor proces van broncodedeponering sas 70 Bij broncodedeponering is er sprake van samenwerking tussen de auteursrechthebbende en de broncode-escrow agent. Aan deze samenwerking kan goed vorm worden gegeven door procesbeschrijving, formulieren en instructies. En er kunnen veel controle mogelijkheden worden ingebouwd voor bewaking van de kwaliteit onder meer door inschakeling van de notaris. Maar alleen al door het tijdsverloop tussen twee controles valt er geen 100 procent zekerheid te bereiken. Dat is de reden dat de werkzaamheden van elke escrow agent gebaseerd moeten zijn op een inspanningsverplichting. Maar hoe weten de niet deskundige betrokkenen nu, dat die vereiste inspanningen ook echt geleverd worden? De uitkomst op deze belangrijke vraag kan voor een deel geleverd worden door het gereedschap van de IT-auditor, te weten de SAS 70-methode. Het betreft dan het softwaretechnische deel. Die beperking wordt veroorzaakt doordat de IT-auditor geen diepgaande kennis heeft van juridische aspecten van software. In het enige bekende geval dat de SAS 70 methodiek is toegepast 16, is voorafgaand aan het onderzoek een team samengesteld, waarin de IT-auditor kon samenwerken met een in IT-recht gespecialiseerde wetenschapper, een oud notaris en een advocaat die ervaring heeft als curator in faillissementen van ITbedrijven. In overleg is een gestructureerde aanpak ontwikkeld om zo efficiënt mogelijk naar een SAS 70- rapportage te komen. Belangrijk kenmerk van de SAS 70 is dat er geen sprake is van een vastomlijnd normenkader. De assertions (controledoelstellingen) worden vaak afgeleid van de jaarrekeningcontrole. Voor uitbesteding van IT-diensten is dat minder toepasselijk of hoogstens op metaniveau. Binnen SAS wordt dat opgelost door alle risico s en controls te beschrijven en vervolgens te toetsen. Voor wat betreft de softwaretechnische aspecten is dat natuurlijk een vertrouwd werkterrein voor de IT-auditor. De samenwerking tussen de ITauditor en de juristen heeft uiteindelijk geleid tot een goedkeurende SAS 70-verklaring type 1. Het was een nuttige exercitie omdat daarmee drie vliegen in één klap werden geslagen: de werkwijze met betrekking tot de controle werkzaamheden en de verslaglegging daarvan zijn kritisch beoordeeld, de juridische aspecten op zichzelf zijn kritisch tegen het licht gehouden en tenslotte is ook de nauwe onderlinge samenhang van de juridische en softwaretechnische aspecten beoordeeld door de onderzoekers. Dit laatste onderdeel van het totale onderzoek is natuurlijk het meest unieke resultaat. Er is immers nooit eerder zo n onderzoek door zo een team verricht. Anno 2011 weten we natuurlijk dat SAS-70 achterhaald dreigt te worden door ISAE 3402 en de richtlijn 3000 voor assurance-rapportages. Doorontwikkeling in de toekomst zal dan ook nodig zijn. Dit neemt niet weg dat de Software Borg Stichting de H.J.J. Hensen (Henri) is vanaf 1972 tot op heden actief in de automatiseringsbranche. In 1992 richtte hij samen met een notaris de Software Borg Stichting op. Hij geeft gastcolleges onder meer voor de vakgroep Recht en ICT van de Rijksuniversiteit Groningen. Drs. J.H. Kreuze RE RA (Erik-Jan) is registeraccountant en IT-auditor bij Afier Accountants en Bedrijfsadviseurs, een door de Autoriteit Financiële Markten gecertificeerd accountantskantoor. 14 de IT-Auditor nummer IT Auditor_11_01.indd 14
7 Colofon Colofon De IT-Auditor (voorheen de EDP-Auditor) is een uitgave van NOREA, de beroepsorganisatie van IT-auditors. SAS 70 in 2009 heeft gebruikt om haar kwaliteit aan derden zichtbaar te maken. conclusie Uit het oogpunt van informatiebeveiliging is aandacht voor de juridische aspecten van software noodzakelijk. Een licentieovereenkomst alleen geeft de licentienemer (gebruiker) een zwakke rechtspositie. Bovendien is er een aanzienlijk risico dat de licentieovereenkomst met de verkeerde partij wordt aangegaan. Namelijk een partij die het auteursrecht zelf niet bezit. Dit heeft vanzelfsprekend de nodige impact op de rechtspositie van de licentienemer. Ook het feit dat gebruikers geen enkel recht hebben op de broncode van software maakt hen onnodig kwetsbaar, omdat het voortbestaan van de softwareproducent en de gebruiker daardoor praktisch aan elkaar gekoppeld zijn. Dat heeft te maken met de onderhoudsgevoeligheid van software, het langdurige vervangingstraject en grote (financiële) schade aan de bedrijfsvoering bij uitval van software. Een solide broncode-escrowregeling is dan ook een logische aanvulling op de licentieovereenkomst. Hier ligt een mooie taak voor IT-auditors op een nog braakliggend terrein als controleur en adviseur. Noten 1. Software, een novum in het vermogensrecht, E.P.M. Thole. 2. Ex artikel 10 lid 1 sub 12 Auteurswet. 3. Ex artikel 393 lid 4 Burgerlijk Wetboek boek Zie ook de Algemene Voorwaarden van ICT-office. 5. Ex artikel 7 Auteurswet. 6. Pandrecht in de notariële praktijk, Ars Notariatus, deel 136, mr. J.G. Gräler, hoofdstuk Pandrecht op ICT-producten. 7. Zie: 8. HR 4 januari 1991, NJ 1991, 608, AMI 1991, p. 177; van Dale/Romme. 9. Zie memorie van toelichting op art. 48 Notariswet. 10. Zie Ex artikel 52 Algemene Wet inzake Rijksbelastingen. 12. Zie Staatscourant nr , Regeling van de minister-president, minister van Algemene Zaken, van 7 juli 2010, nr HR 3 november 2006, RvdW 2006, De Broncode, auteur: Eric Smit. 15. Zie Zie Redactie A. Bouazza RE CISA, M. M. Buijs RE RI, drs. Th. M. J. Gerritse RE, drs. W.T. Houwert RE, prof. dr. G.J. van der Pijl RE, drs. E.J.M. Ridderbeekx RE CISA, ir. C. L. Wauters RE, drs. Th. Wijsman RE Hoofdredactie prof. dr. G.J. van der Pijl RE Adjunct-hoofdredacteur drs. Th.M.J. Gerritse RE Eindredactie J. Calma LVB Networks j.calma@lvbnetworks.nl Uitgever Heleen Kooistra, heleen.kooistra@reedbusiness.nl Reed Business bv Postbus 152, 1000 AD Amsterdam Tel.: , Abonnementen De IT-Auditor wordt kosteloos aan de leden van de NOREA verzonden. De abonnementsprijs voor niet-leden bedraagt voor ,08 excl. btw. (Studentenprijs 31,80) De verzendtoeslag voor België bedraagt 7,37 en voor de Nederlandse Antillen en overige landen 22,85. De prijs van losse nummers is 26,45 excl. btw. Per jaar verschijnen 4 nummers. Een abonnement kan worden beëindigd door schriftelijk vóór 1 november van een lopend jaar op te zeggen. Bij niet-tijdige opzegging wordt het abonnement met een jaar verlengd. Bij betaling via acceptgiro zullen wij een bedrag van 2,50 (incl. btw) aan acceptgiro-kosten in rekening brengen. Afdeling Customer Contact Postbus 808, 7000 BA Doetinchem Telefoon , Fax customercontact@reedbusiness.nl Copyright Het geheel of gedeeltelijk overnemen van artikelen, schema s of tekeningen uit deze uitgave is slechts toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. ISSN Bijdragen De redactie nodigt lezers uit een bijdrage te leveren aan 'de IT-Auditor'. U kunt uw bijdrage sturen naar de eindredactie. I br co be va Ko NO Advertenties Reed Business Media Amsterdam Postbus 152,1000 AD Amsterdam Telefoonnummer Faxnummer info@reedbusinessmedia.nl Geldend advertentietarief de IT-Auditor nummer IT Auditor_11_01.indd 15
8 Centrale organisatie van notarissen op het gebied van software escrow Landelijke dekking Uniforme kwaliteit Regionale notaris Actuele overeenkomsten (Nebula) Nazorg Software Borg Felland Noord 10, 9753 TB Haren tel De werkwijze van Software Borg is gecertificeerd conform SAS70
RECHTSPOSITIE EN BRONCODE Risicobeperking softwaregebruik
RECHTSPOSITIE EN BRONCODE Risicobeperking softwaregebruik De voordelen van geautomatiseerde systemen en goede software hoeven we tegenwoordig niet meer uit te leggen. Gebruikers kunnen bij een juiste keuze
Software escrowregeling Andriessen
Software escrowregeling Andriessen Inhoudsopgave Namens Andriessen p. 2 Informatie software escrowregeling p. 3 Over Software Borg en de IT-notaris p. 5 Andriessen Contactpersoon: de heer M. Vugs Ambachtstraat
Software en continuïteit
Software en continuïteit Jaarvergadering Orde van Advocaten 25 september 2009 Presentatie van de Vereniging Informaticarecht Advocaten (VIRA) Polo G. van der Putt, voorzitter VIRA Agenda VIRA Wat is (de
IT-Juridische Beveiliging
Software Borg IT-Juridische Beveiliging Brandpunt Broncode Inleiding Overgang Industriële tijdperk Informatie tijdperk g Nieuwe beroepsgroepen g Nieuwe wet- en regelgeving g Nieuwe behoeften g Nieuwe zekerheden
Presentatie jaarcongres ICT-accountancy. André Kamps & Jan-Willem Oordt De IT-Jurist bv 11 november 2014
Presentatie jaarcongres ICT-accountancy André Kamps & Jan-Willem Oordt De IT-Jurist bv 11 november 2014 De IT-jurist bv - Verzelfstandig van Software Borg juridisch - Software Borg Stichting - Stichting
De wereld van software escrow Informatie voor management
De wereld van software escrow Informatie voor management 1 continuïteit controle open source licenties Java programmeertaal reconstructie PHP pandrecht API compiler editor fingerprint cloud SaaS deponering
Juridische bescherming van software. door Arend van Olst, advocaat bij Trip Advocaten & Notarissen.
Juridische bescherming van software door Arend van Olst, advocaat bij Trip Advocaten & Notarissen. 1. Het kantoor 2. De notaris SOFTWARE BORG GROEP STRUCTUURSCHEMA licentieovereenkomst (L en G) Leverancier
Auteursrecht op software
Auteursrecht op software KNX bijeenkomst 2 oktober 2012 mr. Wouter Dammers E-Mail: W.Dammers@ictrecht.nl Twitter: @WouterDammers Linked-In: https://www.linkedin.com/in/wdammers Tel: 020 66 31 941 LinkedIn
Bookinn en informatiebeveiliging Controle auteursrecht Depot broncode
Bookinn en informatiebeveiliging Controle auteursrecht Depot broncode Software voor Touroperators, Reisbureaus en Direct Sellers Gebruiksvriendelijk Touroperator backoffice systeem wat is gekoppeld aan
GEBRUIKERSBIJEENKOMST 11 april 2011. www.escrowalliance.nl
GEBRUIKERSBIJEENKOMST 11 april 2011 ESCROW ALLIANCE BV Onafhankelijke derde partij gespecialiseerd in escrowregelingen Kwalitatieve en innovatieve escrowregelingen Brede ervaring op het snijvlak ICT en
Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment
Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Versie 2.1 Datum : 1 januari 2013 Status : Definitief Colofon Projectnaam : DigiD Versienummer : 2.0 Contactpersoon : Servicecentrum Logius Postbus 96810
Extended software lifecycle management
Door: De IT-Jurist Versie: 1.0 Datum: mei 2015 Hoewel bij de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is betracht, kan De IT-Jurist niet aansprakelijk worden gehouden voor de gevolgen van eventuele
ESCROW? NOOIT VAN GEHOORD ZEGT DE EEN, WEL EENS WAT VAN GEHOORD ZEGT DE ANDER
ESCROW? NOOIT VAN GEHOORD ZEGT DE EEN, WEL EENS WAT VAN GEHOORD ZEGT DE ANDER 30 november 2011 ESCROW ALLIANCE BV Onafhankelijke derde partij gespecialiseerd in escrowregelingen Kwalitatieve en innovatieve
Bijlage Gegevensverwerking. Artikel 1 - Definities
Bijlage Gegevensverwerking Artikel 1 - Definities De namen en begrippen in deze Bijlage die met een hoofdletter worden geschreven, hebben de hiernavolgende betekenis: 1.1 Persoonsgegevens: alle informatie
Juridische bescherming van broncode
Juridische bescherming van broncode Mr. Peter C. van Schelven ICT~Office, 15 februari 2012 Softwarebescherming Auteursrecht: software als werk van letterkunde (art. 1, art 10.1 sub 12 en art 45h-45n Auteurswet)
Mensink ICT Advocatuur Nieuwsbrief Oktober 2013
Escrow van SAAS en Cloud diensten. Marketingtechnisch niet meteen een lekkere zin om een nieuwsbrief mee te beginnen. Zeker drie woorden die nogal wat vragen oproepen. SAAS (software as a service) en Cloud
Intellectueel eigendom en software. Voor de digitale economie
Intellectueel eigendom en software Voor de digitale economie Intellectueel eigendom is een verzamelnaam voor een aantal rechten op zogenaamde voortbrengselen van de menselijke geest, zoals een schilderij,
Gemeenschappelijke Bepalingen Escrow Novire
Gemeenschappelijke Bepalingen Escrow Novire Artikel 1. Definities In deze Gemeenschappelijke bepalingen en de daarmee samenhangende overeenkomsten worden de volgende definities gehanteerd: * Afgifte: de
Gebruikersovereenkomst Escrow Novire. Qsuite, hierna ook te noemen: Programmatuur
Gebruikersovereenkomst Escrow Novire Qsuite, hierna ook te noemen: Programmatuur Novire B.V. en Novire Systems B.V., in deze Gebruikersovereenkomst aangeduid als: Leverancier Ondergetekenden: 1. Naam organisatie
Checklist ten behoeve van de beoordeling van softwareovereenkomsten
Checklist ten behoeve van de beoordeling van softwareovereenkomsten In deze checklist is een aantal aandachtspunten opgenomen die moeten worden gebruikt bij de beoordeling van de rechtspositie van een
Company statement Algemene verordening gegevensbescherming. AVG Informatie voor professionele relaties (v ) 1 / 7
Company statement Algemene verordening gegevensbescherming AVG Informatie voor professionele relaties (v2018.02) 1 / 7 Algemene verordening gegevensbescherming Inleiding Op 25 mei 2018 treedt de Algemene
Presentatie jaarcongres ECP Software-ontwikkeling en recht André Kamps & Jan-Willem Oordt De IT-Jurist bv 20 november 2014
Presentatie jaarcongres ECP Software-ontwikkeling en recht André Kamps & Jan-Willem Oordt De IT-Jurist bv 20 november 2014 De IT-jurist bv - Verzelfstandig van Software Borg juridisch - Software Borg Stichting
!!! Amsterdam,!juli!2015!! Betreft:!Concept!escrow!overeenkomsten!Escrow4all! Geachte!heer!/!mevrouw,!
Amsterdam,juli2015 Betreft:ConceptescrowovereenkomstenEscrow4all Geachteheer/mevrouw, HartelijkdankvooruwinteresseindeescrowoplossingenvanEscrow4all. Alskennisleiderindebranche,helpenwijugraageenescrowoplossingteselecterenofsamentestellen
Softcrow Trusted Electronic Services B.V. Privacy Verklaring. Pagina 1 van 9
Softcrow Trusted Electronic Services B.V. Privacy Verklaring Pagina 1 van 9 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Softcrow Trusted Electronic Services 4 3. Soorten gegevens en hun doel 5 4. Opslag en Beveiliging
Vereniging voor Notariaat en Informatietechnologie
NVI Escrow Algemene Voorwaarden 1 Vereniging voor Notariaat en Informatietechnologie Algemene Voorwaarden voor broncode-deponering. Gedeponeerd bij akte, verleden op 20 juli 2001 voor notaris Mr. J.W.
STICHTING AUTORITEIT FINANCIËLE MARKTEN, hierna AFM, Gevestigd te Amsterdam, STICHTING DSI, hierna: DSI, Gevestigd te Amsterdam
Convenant tussen de Stichting Autoriteit Financiële Markten en de Stichting DSI inzake vakbekwaamheid van Relevante personen werkzaam onder de verantwoordelijkheid van Ondernemingen STICHTING AUTORITEIT
PRIVACYVERKLARING HAK & REIN VOS JURIDISCHE ADVISEURS EN NOTARISSEN
PRIVACYVERKLARING HAK & REIN VOS JURIDISCHE ADVISEURS EN NOTARISSEN 2018.04 Deze verklaring geeft informatie over hoe ons kantoor omgaat met persoonsgegevens die in het kader van de werkzaamheden en dienstverlening
VOORBEELD. ICT-inkoopvoorwaarden Bedrijf BV
ICT-inkoopvoorwaarden Bedrijf BV Deze ICT-inkoopvoorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en overeenkomsten die daaruit voortvloeien tussen Bedrijf BV gevestigd en kantoorhoudende te Plaats,
Juridisch risicomanagement in de Cloud
Juridisch risicomanagement in de Cloud Jos van der Wal The Legal Connection Leon Hauzer Escrow Alliance BV The Legal Connection Het snijvlak van ICT & recht is complexe en dynamische materie, maar onlosmakend
Continuïteit in de cloud
Continuïteit in de cloud diensten zijn tegenwoordig niet meer weg te denken uit de online wereld. Van een simpele e-maildienst tot volledige facturatieof accountantprogramma s, ondernemingen maken gebruik
Privacy & Cookieverklaring
Privacy & Cookieverklaring Bres Accommodaties hecht grote waarde aan de privacy van de bezoekers van Recreatieoord Binnenmaas, de overige accommodaties en de websites. Om die reden gaan wij zorgvuldig
VERWERKERSOVEREENKOMST VERSTEGEN ACCOUNTANTS EN BELASTINGADVISEURS B.V.
VERWERKERSOVEREENKOMST VERSTEGEN ACCOUNTANTS EN BELASTINGADVISEURS B.V. 1. Algemeen In deze verwerkersovereenkomst wordt verstaan onder: 1.1 Algemene voorwaarden: de Algemene voorwaarden van Verwerker,
Wettelijke kaders voor de omgang met gegevens
PRIVACY BELEID SPTV Namens SPTV wordt veel gewerkt met persoonsgegevens van (ex-) medewerkers. De persoonsgegevens worden voornamelijk verzameld voor het goed uitvoeren van de pensioenregelingen. De (ex-)
!!! Amsterdam,!oktober!2015!! Betreft:!Concept!escrow!overeenkomsten!Escrow4all! Geachte!heer!/!mevrouw,!
Amsterdam,oktober2015 Betreft:ConceptescrowovereenkomstenEscrow4all Geachteheer/mevrouw, HartelijkdankvooruwinteresseindeescrowoplossingenvanEscrow4all. Alskennisleiderindebranche,helpenwijugraageenescrowoplossingteselecterenofsamentestellen
AVG-ondersteuning bij uw klant
AVG-ondersteuning bij uw klant Oktober 2018 2018 Koninklijke NBA Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of
Nieuwsflits praktijkgroep Technologie, Media & Entertainment
Nieuwsflits praktijkgroep Technologie, Media & Entertainment Geachte heer, mevrouw, Hierbij ontvangt u de 4 e nieuwsflits van onze praktijkgroep Technologie, Media en Entertainment. Met deze digitale nieuwsflits
Interne beheersing: Aan assurance verwante opdrachten Inleiding. Het kwaliteitsonderzoek. Regelgeving. Vragenlijst.
Interne beheersing: Aan assurance verwante opdrachten 2010 Naam vragenlijst: Vertrouwelijk Inleiding In het kader van de Verordening Kwaliteitsonderzoek is het accountantskantoor geselecteerd voor een
Privacyverklaring Berger Notariaat
BERGER NOTARIAAT Privacyverklaring Berger Notariaat Berger Notariaat vindt de bescherming van uw privacy en de veiligheid van uw persoonsgegevens van groot belang. Wij zullen uw persoonsgegevens uitsluitend
BEWERKERSOVEREENKOMST
DE ONDERGETEKENDEN BEWERKERSOVEREENKOMST De Vereniging van Zorgaanbieders voor Zorgcommunicatie, gevestigd te Den Haag, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer G.J. van Miltenburg, hierna te
GECOMBINEERDE COMMISSIE VENNOOTSCHAPSRECHT
GECOMBINEERDE COMMISSIE VENNOOTSCHAPSRECHT van de Nederlandse Orde van Advocaten en de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie Concept-wetsvoorstel tot Wijziging van onder meer Boek 2 van het Burgerlijk
Licentieovereenkomst betreffende auteursrecht
Licentieovereenkomst betreffende auteursrecht Snijders Advocaten Vughterweg 74 5211 CM s-hertogenbosch Contactpersoon: Bart Huijs M: 06 51 62 35 02 E: bhuijs@snijders-advocaten.nl Disclaimer - Deze modelcontracten
Nederlands Instituut van Psychologen 070-8888500. inzagerecht testgegevens
POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN Nederlands Instituut van Psychologen
Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users
Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten bridging it & users Consultancy Software Training & onderzoek Consultancy CEPO helpt al meer dan 15 jaar organisaties om integraal de kwaliteit van hun informatiesystemen
Privacy Verklaring versie 01-10-2015
Privacy Verklaring versie 01-10-2015 1. Algemene bepalingen inzake gegevensverwerking 1.1. Met gegevensverwerking wordt het verzamelen, vastleggen, arrangeren, bewaren, wijzigen, openbaar maken, overleggen,
Bij van 23 oktober 2013 heeft de NPO om goedkeuring verzocht voor de nevenactiviteit Het uitgeven van het Top 2000 magazine (editie 2013).
AANTEKENEN Nederlandse Publieke Omroep (NPO) T.a.v. het bestuur Postbus 26444 1202 JJ HILVERSUM Datum Onderwerp 26 november 2013 Nevenactiviteit toestemming cluster 11 Uw kenmerk Ons kenmerk Contactpersoon
Werkprogramma Risicobeheersing Volmachten 2018
Accountantsprotocol Werkprogramma Risicobeheersing Volmachten 2018 versie 4.0 Accountantsprotocol versie 4.0 Werkprogramma Risicobeheersing Volmachten 2018 1 van 7 Colofon Dit Accountantsprotocol Werkprogramma
De algemene voorwaarden zijn bij Kamer Van Koophandel in depot genomen onder nummer 01142807
De algemene voorwaarden zijn bij Kamer Van Koophandel in depot genomen onder nummer 01142807 1. Toepasselijkheid van deze voorwaarden Deze voorwaarden gelden voor alle geleverde diensten, aanbiedingen
Bijlagen bij de Gedragscode voor gebruik van persoonsgegevens in wetenschappelijk onderzoek
Bijlagen bij de Gedragscode voor gebruik van persoonsgegevens in wetenschappelijk onderzoek Augustus 2005 Versie 6.05 BIJLAGEN Deze bijlagen zijn bedoeld om de implementatie te ondersteunen van de gedragscode
Licentieovereenkomst betreffende knowhow
Licentieovereenkomst betreffende knowhow Snijders Advocaten Vughterweg 74 5211 CM s-hertogenbosch Contactpersoon: Bart Huijs M: 06 51 62 35 02 E: bhuijs@snijders-advocaten.nl Disclaimer - Deze modelcontracten
IBAN: NL 63 INGB BIC: INGBNL2A K.v.K. Rivierenland: BTW nr. NL B01. zaterdag 12 mei 2018 Pagina 1 van 8
Verwerkersovereenkomst Deze verwerkersovereenkomst maakt integraal onderdeel uit van de afspraken tussen partijen zoals overeengekomen bij totstandkoming van de samenwerking. Op deze verwerkersovereenkomst
Gebruikersvoorwaarden
Gebruikersvoorwaarden www.nimbles.com Nimbles B.V. is statutair gevestigd in Nederland en kantoorhoudend op de Prinsengracht 754, 1017 LD, Amsterdam, Nederland, ingeschreven bij het handelsregister van
VIOS aanvraagformulier
VIOS aanvraagformulier Bedrijfsnaam: Straat & nummer: PC & woonplaats: E-mail adres: Gaarne deze gegevens samen met onderstaande overeenkomst (per fax of per post) retourneren aan: Duitman Hengelo B.V.
Algemene voorwaarden - ONRO Online Rooster
Algemene voorwaarden - ONRO Online Rooster November 2015 Inhoudsopgave Artikel 1 - Algemeen... 3 Artikel 2 - Offertes en aanbiedingen... 3 Artikel 3 Licenties en modules... 3 Artikel 4 - Prijs... 4 Artikel
VOORWAARDEN DICOS NETWERK (SE) VERSIE 1.1
VOORWAARDEN DICOS NETWERK (SE) VERSIE 1.1 Copyright Kred it B.V. Eindhoven Niets uit deze publicatie mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband,
Privacy Statement Double You Media
Privacy Statement Double You Media Dit is het Privacy Statement van Double You Media. Om u goed van dienst te zijn en om ons werk zo efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren, verwerkt Double You Media
ALGEMENE VOORWAARDEN
ALGEMENE VOORWAARDEN VOOR HET UITVOEREN VAN ADVIESOPDRACHTEN BIJ WATERBEDRIJF GRONINGEN 2014 INHOUD Artikel 1 Doel en geldigheid 3 Artikel 2 Definities 3 Artikel 3 Juridische grondslag 3 Artikel 4 Opdracht
VOORBEELD. Algemene voorwaarden Bedrijf BV
Algemene voorwaarden Bedrijf BV Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en overeenkomsten die daaruit voortvloeien tussen Bedrijf BV te Plaats, Kamer van Koophandel 12345678
Privacy statement ROM3D
Privacy statement ROM3D Dit is het Privacy Statement van Rom3D. Om je goed van dienst te zijn en om ons werk zo efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren, verwerkt Rom3D jouw persoonsgegevens. Rom3D
Uw gegevens worden niet zonder uw toestemming voor andere doelen verwerkt.
Privacyverklaring VAD NOTARISSEN N.V. Deze verklaring geeft informatie over hoe ons kantoor omgaat met persoonsgegevens die in het kader van de werkzaamheden en dienstverlening worden verwerkt. Onze contactgegevens
Privacy Verklaring VVV Zuid-Limburg / Ticketshop Limburg
Privacy Verklaring VVV Zuid-Limburg / Ticketshop Limburg VVV Zuid Limburg respecteert uw persoonsgegevens en draagt er zorg voor dat de persoonlijke informatie die aan ons wordt verstrekt of anderszins
Verwerkersovereenkomst voor SaaS-diensten
Pagina 1 van 6 Verwerkersovereenkomst voor SaaS-diensten Partijen gebruiker van Software-as-a-Service (SaaS) diensten van Asperion met een gebruiksovereenkomst waarop vermeld staat het
Praktijk Datum opgesteld/herzien Versie
Privacybeleid Praktijk Datum opgesteld/herzien Versie Toelichting: Een privacybeleid is een intern document dat wordt gebruikt binnen uw praktijk. Het is een omschrijving van het beleid rond werken met
Protocol van de AVN voor inbreuken in verband met persoonsgegevens in het kader van de Algemene Verordening gegevensbescherming (AVG)
Protocol van de AVN voor inbreuken in verband met persoonsgegevens in het kader van de Algemene Verordening gegevensbescherming (AVG) betreffende procedures inzake de melding en afhandeling van inbreuken
VERWERKERSVOORWAARDEN
1. Algemeen In deze verwerkersvoorwaarden wordt verstaan onder: 1.1 Algemene voorwaarden: de Algemene voorwaarden van Verwerker, die onverkort van toepassing zijn op iedere afspraak tussen Verwerker en
BEWERKERSOVEREENKOMST
BEWERKERSOVEREENKOMST 1. [ORGANISATIE], statutair gevestigd te [PLAATS], kantoor houdende [ADRES], ingeschreven in het handelsregister onder nummer [KVKNR], hierbij vertegenwoordigd door [DHR/MEVR] [NAAM],
Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie).
Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie). Verbetert de zorg na de behandeling van dikke darmkanker
Licentieovereenkomst ADLIB
Licentieovereenkomst ADLIB De Ondergetekenden: a. ADLIB INFORMATION SYSTEMS B.V., kantoorhoudende te Maarssen, aan de Safariweg 18-22, vertegenwoordigd door mevrouw M. van der Kwartel, Financieel Directeur,
Wanneer wij van u als opdrachtgever een opdracht in ontvangst nemen, vragen wij voor de uitvoering van deze dienstverlening om persoonsgegevens.
Privacyverklaring Financial Plaza B.V. 1. Wie zijn wij Financial Plaza B.V. is een administratiekantoor, we ondersteunen zelfstandige ondernemers bij het voeren van een deugdelijke administratie, het uitvoeren
Bewerkersovereenkomst. Afnemer Logius. behorende bij het aanvraagformulier MijnOverheid
Bewerkersovereenkomst Afnemer Logius behorende bij het aanvraagformulier MijnOverheid De ondergetekenden: [ ], verder te noemen : Afnemer en De Staat der Nederlanden, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd
Privacyreglement Leefmilieu
Privacyreglement Leefmilieu Datum 26 mei 2018 Aantal pagina s: 5 Algemeen Het bestuur van de vereniging Leefmilieu (hierna te noemen Leefmilieu) hecht veel waarde aan privacy en vindt het van groot belang
Informatie is overal: Heeft u er grip op?
Informatie is overal: Heeft u er grip op? Zowel implementatie als certificering Omdat onze auditors geregistreerd zijn bij de Nederlandse Orde van Register EDP-auditors (NOREA), kan Koenen en Co zowel
Verwerkersovereenkomst
Verwerkersovereenkomst 1. ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nummer (hierna: Verwerkingsverantwoordelijke), en 2. Unidis b.v., ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nummer 13038947
Inkoopvoorwaarden en informatieveiligheidseisen. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR)
Inkoopvoorwaarden en informatieveiligheidseisen Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Colofon Onderhavig operationeel product, behorende bij de Baseline
Privacyreglement. Voorwoord Privacybepalingen Begripsbepalingen Toepassingsgebied... 3
PRIVACYREGLEMENT Inhoudsopgave Voorwoord... 2 Privacybepalingen... 3 1. Begripsbepalingen... 3 2. Toepassingsgebied... 3 3. Doel van de verwerking van persoonsgegevens... 4 4. Verwerking van Persoonsgegevens...
In deze Algemene Voorwaarden hebben de volgende begrippen, zowel in enkelvoud als in meervoud, de volgende betekenis:
Algemene Voorwaarden Artikel 1. Inleiding Deze Algemene Voorwaarden zijn van toepassing op de Overeenkomst tussen SiteStunt en de afnemer met betrekking tot het leveren van een website en bijbehorende
Privacy Statement Humanitas Onder Dak
Privacy Statement Humanitas Onder Dak Dit is het Privacy Statement van Humanitas Onder Dak. Om u goed van dienst te zijn en om ons werk zo efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren, verwerkt Humanitas
Felixx. Pensioen Consultants B.V. Leveringsvoorwaarden
Felixx. Pensioen Consultants B.V. Leveringsvoorwaarden Algemene leverings- en betalingsvoorwaarden Felixx. Pensioen Consultants B.V. Artikel 1 Definities In deze algemene leverings- en betalingsvoorwaarden
VERWERKERSOVEREENKOMST HAK + BAAK
VERWERKERSOVEREENKOMST HAK + BAAK ARTIKEL 1 Algemeen In deze verwerkersovereenkomst wordt verstaan onder: 1. Algemene Voorwaarden: de Algemene Voorwaarden van verwerker, die onverkort van toepassing zijn
Voorwaarden Preproductieomgeving DigiD (Leverancier)
Voorwaarden Preproductieomgeving DigiD (Leverancier) Datum 15 mei 2012 Versie 4.0 Artikel 1 Begrippen De hierna met een hoofdletter aangeduide begrippen hebben in deze Voorwaarden de volgende betekenis:
VERWERKERSOVEREENKOMST. 1...hierna opdrachtgever,
VERWERKERSOVEREENKOMST De ondergetekenden: 1...hierna opdrachtgever, 1. Romein Broeksteeg, kantoorhoudende te Houten aan De Molen 83, ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder
Licentieovereenkomst. ZorgOnline BVBA - Stadsplein 9 - B-3960 Bree - T: W: - E:
Licentieovereenkomst ZorgOnline BVBA - Stadsplein 9 - B-3960 Bree - T: 089 75 72 81 W: www.zorgonline.be - E: info@zorgonline.be BTW : BE 0846.055.774 - IBAN : BE85 0689 0304 8506 - BIC GKCCBEBB Partijen:
ICT-contracten en algemene voorwaarden
ICT-contracten en algemene voorwaarden Voor de digitale economie De term ICT-contract staat nergens in de wet gedefinieerd. Je zou kunnen zeggen dat een ICTcontract een overeenkomst is tussen partijen
Diessen, 13 februari 2018
Diessen, 13 februari 2018 Wat zijn de plichten van de verwerker? De belangrijkste plichten op grond van de Verordening voor de verwerker zijn: de verwerker mag alleen handelen in opdracht van de verwerkingsverantwoordelijke;
Algemene Voorwaarden Logius
Algemene Voorwaarden Logius Datum 1 april 2012 Versie 1.0 De Algemene Voorwaarden van Logius zijn de voorwaarden waaronder Logius haar diensten verleent aan Afnemers. Ze benoemen rechten en verplichtingen
VERWERKERSOVEREENKOMST
VERWERKERSOVEREENKOMST 1. Algemeen In deze verwerkersovereenkomst wordt verstaan onder: 1.1 Algemene voorwaarden: de Algemene voorwaarden van Verwerker, die onverkort van toepassing zijn op iedere afspraak
Algemene verordening gegevensbescherming
Algemene verordening gegevensbescherming Deze Verwerkersovereenkomst maakt integraal onderdeel uit van de afspraken tussen Partijen zoals overeengekomen (de Overeenkomst ). Op deze Verwerkersovereenkomst
Algemene Voorwaarden. Versie: 1.0
Algemene Voorwaarden Versie: 1.0 Datum: 30 juli 2015 Inhoud 1. Definities... 3 2. Criteria voor verkrijging van het Privacy Seal... 4 3. Criteria voor intrekking van het Privacy Seal... 4 4. Verantwoordelijkheden...
Bijlage: Verwerkersovereenkomst
Bijlage: Verwerkersovereenkomst Deze verwerkersovereenkomst is een bijlage bij "Algemene voorwaarden inzake Bothoff Media B.V." (hierna: de Hoofdovereenkomst) tussen Verwerkingsverantwoordelijke (hierna:
Kan ik procesbijstand verlenen bij een fiscale procedure van een audit cliënt van een geassocieerde accountant?
Kan ik procesbijstand verlenen bij een fiscale procedure van een audit cliënt van een geassocieerde accountant? Juli 2018 Commissie Beroepszaken Inhoud 1. Inleiding 3 2. Samenwerken met accountants in
Gedragscode. Branchevereniging VvE Beheerders
Gedragscode Branchevereniging VvE Beheerders Inhoud 1. Inleiding... 3 2. BVVB Gedragscode 2.1 Communicatie. 3 2.1.1 Informatie.. 3 2.1.2 Geheimhouding 3 2.1.3 Acquisitie.. 3 2.1.4 BVVB. 4 2.2 Betrouwbaarheid
VERWERKERSVOORWAARDEN
1. Algemeen In deze verwerkersvoorwaarden wordt verstaan onder: 1.1 Algemene voorwaarden: de Algemene voorwaarden van Verwerker, die onverkort van toepassing zijn op iedere afspraak tussen Verwerker en
UWPLUS DIENSTENWIJZER
UWPLUS DIENSTENWIJZER UWPLUS DIENSTENWIJZER OVER ONZE DIENSTVERLENING Op grond van de Wet Financieel Toezicht zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een overeenkomst onderstaande informatie
Privacyverklaring en Kennisgeving
Privacyverklaring en Kennisgeving Invest Consult B.V. INLEIDING Voor de toepassing van de wetgeving inzake gegevensbescherming treden wij op als verwerkingsverantwoordelijke voor bepaalde Persoonsgegevens
Burgemeester en wethouders van Boxmeer; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouder van Boxmeer d.d. 21 mei 2002 B E S L U I T E N :
Gemeente Boxmeer Onderwerp: Privacyreglement e-mail en internetgebruik Nummer: Burgemeester en wethouders van Boxmeer; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouder van Boxmeer d.d. 21 mei 2002 gelet
VERWERKINGSREGISTER HJ NOTARIAAT B.V.
VERWERKINGSREGISTER HJ NOTARIAAT B.V. VERWERKINGSREGISTER HJ NOTARIAAT B.V. Deze verklaring geeft informatie over hoe ons kantoor omgaat met persoonsgegevens die in het kader van de werkzaamheden en dienstverlening
Algemene voorwaarden gebruiksrechtovereenkomst Softwareleveranciers voor de Installatie Classificatie Structuur
Algemene voorwaarden gebruiksrechtovereenkomst Softwareleveranciers voor de Installatie Classificatie Structuur Artikel 1 - Definities Voor de toepassing van de Overeenkomst wordt verstaan onder: a. Formulier:
Algemene Voorwaarden Kuitenbrouwer Woorden Die Werken
Algemene Voorwaarden Kuitenbrouwer Woorden Die Werken 1. Definities In deze algemene voorwaarden worden de onderstaande termen met de daarnaast genoemde betekenis gebruikt, tenzij anders wordt aangegeven:
Samenwerkingsverbanden en de AVG
Realisatie Handreiking Samenwerkingsverbanden en de AVG Deel 1 - Verwerkingsverantwoordelijke Inhoudsopgave 1 Inleiding...3 2 Verwerkingsverantwoordelijke...4 2.1 Wat zegt de AVG?...4 2.2 Wat betekent
In deze privacyverklaring wordt uitgelegd welke persoonsgegevens Visbeek Werkt! B.V. verwerkt en voor welke doeleinden.
Privacy verklaring Visbeek Werkt! B.V. is zich er van bewust dat een passende verwerking van persoonsgegevens een onmisbaar aspect is van het privacy recht. Om dit recht te waarborgen, kunt u in deze verklaring