Bouw! tutorlezen. Gebruikershandleiding. Voordat u start met Bouw! Systeemeisen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bouw! tutorlezen. Gebruikershandleiding. Voordat u start met Bouw! Systeemeisen"

Transcriptie

1 Bouw! tutorlezen Gebruikershandleiding Voordat u start met Bouw! Systeemeisen Indeling en Inhoud Bouw! tutorlezen Indeling Bouw! Inhoud Bouw! Start Inhoud Bouw! Verder Lestypen Bouw! Letters Fono Bouwen Bouwen-variant Memory Domino Zelf Toetsen Starten met Bouw! Is de letterkennis van het kind geautomatiseerd? Kent het kind nog geen letters? Doorlopen van lessen en toetsen Doorverwijzing Lessen Doorverwijzing Toetsen Rapporten Tutorhandleiding Hoe helpt Bouw! de tutor met de begeleiding van het kind? Tutorbalk (Gele balk) Theoretische achtergrond bij Bouw! Vroege interventie Risicofactoren De relatie tussen risicofactoren en leesvaardigheid Leesprogramma Bouw! Instructietechniek Doel van het programma Wetenschappelijke verantwoording Lexima Contact Bijlage Overzicht lessen en toetsen 1

2 Voordat u start met Bouw! Systeemeisen Het is van essentieel belang dat de computers waarop Bouw! wordt gedraaid voldoen aan de gestelde systeemeisen door de fabrikant. Anders kunnen wij de werking van Bouw! niet garanderen. De aangegeven versienummers zijn hierbij ook van belang, omdat u anders het risico loopt dat het programma vastloopt. Werkt u met Bouw! op verschillende computers, dan moet op al deze computers aan de eisen worden voldaan. Vraag uw systeembeheerder om dit in orde te maken alvorens u start met Bouw! tutorlezen. Verschijnt er een rode balk bovenin uw scherm? Dan voldoet uw systeem niet aan de gestelde eisen. Klik dan op Klik hier voor meer informatie om te bekijken wat er niet klopt. Klik hier voor de systeemeisen van Bouw!. Bouw! is een web-based programma. Tijdens het werken met Bouw! kunnen andere lokale programma s op uw eigen computer interacteren met het programma Bouw!. Zorg daarom dat uw fire-wall up-to-date is en geen toepassingen blokkeert die nodig zijn voor Bouw! tutorlezen. 2

3 Indeling en Inhoud Bouw! tutorlezen Indeling Bouw! Bouw! bestaat uit Bouw! Start en Bouw! Verder. Bouw! Start is gericht op kinderen die nog geen leesonderwijs gevolgd hebben en/of moeite hebben met aanleren van klank-teken koppelingen en met de woordsynthese. In dit deel worden de meest frequent voorkomende letters en lettercombinaties geleidelijk geïntroduceerd en vervolgens gebruikt bij het op gestructureerde wijze vormen (bouwen) van eenvoudige woorden. Er zijn ook oefeningen met klankmanipulatie opgenomen. Bouw! Start bevat veel variatie in leesoefeningen en binnen elk niveau van beheersing is het mogelijk om het accent te verschuiven van accuratesse naar snelheid om de directe woordherkenning te bevorderen. Bouw! Verder is een vervolg op Bouw! Start en bestaat uit woorden met een complexere structuur, zoals samengestelde woorden, clusterwoorden en woorden met open en gesloten lettergreep. Inhoud Bouw! Start Bouw! Start is opgebouwd uit twee delen, verdeeld over Bouw 1-5 en Bouw 6-7. Deel 1: Leren van 34 letters en oefenen met eenlettergrepige mkm, km, en mk woorden (zoals sop, ik en zee) Bouw 1 Les 1 t/m 24 p, o, s, k, i, a Oefenen met p a Deeltoets B1L en B1W Bouw 2 Les 25 t/m 71 t, m, l, e, n, u Oefenen met p u Deeltoets B2L en B2W Bouw 3 Les 72 t/m 116 b, aa, r, ee, z, uu, v Oefenen met p v Deeltoets B3L en B3W Bouw 4 Les 117 t/m 165 g, oo, d, ie, w, ij, oe Oefenen met p oe Deeltoets B4L en B4W Bouw 5 Les 166 t/m 227 h, ou, f, ui, ei, j, au, eu Oefenen met p eu Eindtoets B5L en B5W Deel 2: 12 lettercombinaties (sch ieuw) en eenlettergrepige mkm, km en mk woorden (als pauw, eng en haai) Bouw 6 Les 228 t/m 265 sch, ch, ng, nk, aai, ooi Oefenen met p ooi Deeltoets B6L en B6W Bouw 7 Les 266 t/m 291 oei, ouw, auw, uw, eeuw, ieuw Oefenen met p ieuw Eindtoets B7L, B7W en B5L-Her Inhoud Bouw! Verder Bouw-Verder is opgebouwd uit drie delen, verdeeld over Bouw 8, Bouw 9-10 en Bouw Deel 3: Oefenen met clusterwoorden Bouw 8 Les 292 t/m 321 Beginclusters zoals kraai of speel Deeltoets B8 Bouw 9 Les 322 t/m 370 Eindclusters zoals verf of mist Eindtoets B9 Deel 4: Oefenen met samengestelde woorden Bouw 10 Les 371 t/m 408 Samengestelde mkm woorden als voordeur Eindtoets B10 Deel 5: Oefenen met meerlettergrepige woorden Bouw 11 Les 409 t/m 453 Open en gesloten lettergrepen. Binnen een les Bouwen, die zowel woorden met open als gesloten lettergrepen bevat, verandert de klinker niet, zoals tonen en tonnen. Bouw 12 Les 454 t/m 526 Open en gesloten lettergrepen. Binnen een les Bouwen, die zowel woorden met open als gesloten lettergrepen bevat, is er een klinkerwisseling, zoals tenen, tonen en tonnen. Eindtoets Bouw! Toetst alle aangeboden vaardigheden. (Bouw 1 t/m 12) Deeltoets B11 Eindtoets B12 Eindtoets B13-1 en B13-2 Klik hier voor een compleet overzicht van de lessen en toetsen. 3

4 Lestypen Bouw! Bouw! Start bestaat uit de lestypen Letters, Fono, Bouwen, Memory, Domino en Zelf. Bouw! Verder bestaat uit de lestypen Bouwen, Memory Domino en Zelf. De lestypen Letters, Fono, en Bouwen zijn instructielessen. Deze lessen zijn voorzien van tutoraanwijzingen in de gele balk links op het scherm. Lestype Inhoud Letters Instructieles Letters aanleren (Enkel in Bouw! Start)! Dit lestype bevat geluid! Fono Instructieles Hakken en plakken (Enkel in Bouw! Start)! Dit lestype bevat geluid! Bouwen Instructieles Woorden bouwen en woorden lezen! Dit lestype bevat geluid! Memory Spelletjesles Het juiste plaatje bij een woord zoeken Domino Spelletjesles Een woordslang bouwen met woorden! Dit lestype bevat geluid! Zelf Spelletjesles Zelf woorden bouwen met letters! Dit lestype bevat geluid! Letters Fono Bouwen Memory Domino Zelf Toetsen 4

5 Letters In lestype letters worden letters en lettercombinaties aangeleerd met speels opgezette oefeningen. In het merendeel van de letterlessen wordt één nieuwe letter geïntroduceerd. Alle letters en lettercombinaties zijn gekoppeld aan een woord. De 34 letters bovendien aan een plaatje. De letters en lettercombinaties worden zowel visueel als auditief aanboden. De tutor ondersteund de leerling door de tutoraanwijzingen goed voor te lezen. Hierbij is het belangrijk dat de tutor de letters fonetisch in plaats van alfabetisch benoemt (/p/o/p/ in plaats van pee-oo-pee). Fono Op een letterles volgt altijd een fonoles. Lestype fono bestaat uit oefeningen om het kind bewust te maken dat woorden uit losse klanken zijn opgebouwd en tezamen weer een woord vormen. Deze klankmanipulatie wordt geoefend in kleine, eenlettergrepige woorden. Hierbij hakt en plakt de computer eerst de woorden, vervolgens de tutor en daarna mag het kind deze handeling zelfstandig uitvoeren. Hiermee wordt de handeling ingeoefend aan de hand van het voor-koor-door principe. Bouwen Bij lestype bouwen dient het kind eerst woorden te analyseren en synthetiseren. Vervolgens leest het kind de gemaakte woorden. Het principe minimal pairing staat hierin centraal (zie McCandliss et al., 2003). Hierbij moeten de leerlingen tijdens het ontsleutelen een nieuw woord bouwen, die in slechts een letter op progressieve standpunten van het vorige woord verschilt. Zo verandert het woord tak in tas en het woord tas verandert weer in tap. 5

6 Bouwen variant Lestype bouwen kent een tweede variant. Dit zijn de bouwenlessen met een fietsje. Dit fietsje geeft de snelheid weer, waarbinnen bepaalde woorden moeten worden uitgesproken of benoemd. Het fietsje is als element in de bouwenlessen gebracht om de leerling snelheid te laten maken. Het vlot kunnen toepassen van de geoefende handelingen is nodig voor goed ontwikkelde vaardigheden om woorden te decoderen (of te ontsleutelen). Domino In de dominolessen wordt op speelse wijze extra geoefend met het type woord waarmee het kind binnen lestype bouwen bezig is. Dit gebeurt op de manier van het spel Domino. Het kind bouwt een woordrij aan de hand van de eerste of laatste letter in het woord. Zodoende ontstaat een woordslang. In Bouw-Verder bevat domino een tweede oefening waarin de woorden opgesplitst zijn in twee delen. Memory In de memorylessen wordt op speelse wijze extra geoefend met het type woord waarmee het kind binnen lestype bouwen bezig is. Deze aanpak komt overeen met de werking van het spel Memory. Het kind zoekt van tien woorden de bijgehorende plaatjes. Zelf Dit is een lestype waarbinnen het kind zelfstandig woorden maakt met een aantal letters of woorddelen. De letters en woorddelen zijn reeds geoefend in de instructielessen. Zodoende kan het kind in dit lestype woorden maken van ingeoefende teken-klankcombinaties en woorddelen. Deze woorden worden gemaakt in een lettervak. Het programma controleert of een woord bestaat en of er voldoende woorden gebouwd zijn. Alleen bestaande en goed gespelde woorden verschijnen onder het lettervak. Toetsen Na afloop van elk Bouwdeel vindt er een toets plaats. Bij een toets worden de vaardigheden van de leerling getoetst die in dat blokdeel zijn aangeboden. In Bouwdeel Start worden 2 toetsen na afloop van elk Bouwdeel aangeboden: een lettertoets en een woordentoets. De lettertoets controleert de aangeboden letters van het betreffende Bouwdeel op snelheid en nauwkeurigheid. Tijdens de woordentoets wordt de leerling gevraagd woorden te ontsleutelen. Deze woorden zijn gemaakt van de reeds aangeboden letters. In Bouwdeel Verder wordt na afloop van elk Bouwdeel 1 enkele toets aangeboden, die de aangeboden vaardigheden bekijkt. Tevens is er een Eindtoets (B13-1 en B13-2). Voor een compleet overzicht van de lessen toetsen kijkt u hier 6

7 Starten met Bouw! Is de letterkennis van het kind geautomatiseerd? Indien het kind vermoedelijk een groot aantal letters kent, wat betreft snelheid en accuratesse, start dan met de Verkorte Instaptoets. Bij deze toets wordt de letterkennis van het kind getoetst. Naar aanleiding van de behaalde score start het kind op zijn of haar eigen technisch leesniveau. Volg hiervoor de procedure voor verwijzing. Bij een score van 100% dan mag het kind door naar Eindtoets Lezen B5W. Bij een score lager dan 100% dan mag het kind door naar Deeltoets Letters B1L. Verkorte instaptoets: Haalt de leerling de toets met een score van 100%? Ja Nee Nee Eindtoets Lezen (B5W): Haalt de leerling de toets met een score van >95%? Ja Volg de procedure voor verwijzing. Het programma geeft aan welke lessen gevolgd moeten worden. Nee Nee Deeltoets Letters Bouw 6 (B6L): Haalt de leerling de toets met een score van 100%? Ja Deeltoets Lezen Bouw 6 (B6W): Haalt de leerling de toets met een score van >95%? Nee Ja Nee Eindtoets Letters (B7L): Haalt de leerling de toets met een score van 100%? Ja Etc... Kent het kind nog geen letters? Start met Les 1: Start 1 - Letters 1 Volg je deze route dan start het kind met de eerste les van Bouw! tutorlezen. Les 1: Start 1 - Letters 1 Les 2: Start 2 - Fono 1 Etc... Bent u onzeker over het verloop van het programma en de oefeningen? Door het volgen van de Cursus Bouw! Coördinator leert u het programma inhoudelijk goed kennen en kunt u dit overbrengen aan de Bouw! tutoren. 7

8 Doorlopen van lessen en toetsen Doorverwijzing Lessen Heeft het kind een les heeft afgerond, wordt de volgende les klaargezet. Het Bouwen lestype is het enige lestype wat voldoende of onvoldoende gemaakt kan worden. Lestype Bouwen is goed afgerond bij een score van 80% of hoger. Doorverwijzing Toetsen Na elk Bouwdeel volgt een of meerdere toetsen. Het is van belang dat een toets door een volwassen persoon wordt afgenomen. Bij het doorlopen van een toets staat op de laatste pagina bij de Toetsresultaten vermeld of het kind door mag naar de volgende toets (deze toets wordt klaargezet), door mag naar de lessen van het volgende Bouwdeel (een nieuwe les wordt klaargezet), of lessen uit het voorafgaande Bouwdeel eerst moet herhalen (er wordt geen nieuwe les klaargezet). Dient het kind lessen te herhalen, doorloop dan eerst de aangegeven lessen en doe daarna de toets opnieuw. Deze informatie kunt u ook terugvinden door bij Rapporten op de blauwe toetsnaam te klikken. De procedure voor verwijzing is afhankelijk van de behaalde score van de toets. Rapporten Een overzicht van de lessen die het kind heeft afgerond, kunt u vinden binnen het leerlingaccount bij Rapporten. De lesnamen van de afgeronde bouwenlessen en toetsen zijn blauw. U kunt op deze blauwe lesnamen klikken om de statistieken van de desbetreffende les of toets te zien. 8

9 Tutorhandleiding Hoe helpt Bouw! de tutor met de begeleiding van het kind? Het kind wordt ondersteund door de tutor en het programma, en de tutor door het programma. Bij de lessen Letters, Fono, en Bouwen staan tutor-aanwijzingen in de gele balk links op het scherm. Bij de lessen Memory, Domino en Zelf is er uitleg door op het vraagteken te klikken. Hieronder worden een aantal belangrijke gebruikersfuncties in Bouw! uitgelegd. Tutorbalk (Gele balk) zwarte tekst aanwijzingen/handelingen voor de tutor blauwe tekst tekst die de tutor hardop tegen het kind zegt Het programma bevat knoppen waarop je moet klikken om verder te kunnen gaan. Stopknop. Als je hierop klikt verlaat je de les. De bolletjes links boven in het scherm geven aan waar je je bevindt in de les. De zwarte bolletjes geven aan hoeveel oefeningen je al gedaan hebt en en bij welke oefening je bent. De witte bolletjes geven aan hoeveel oefeningen je in deze les nog moet doen. 9

10 Theoretische achtergrond bij Bouw! Vroege interventie Goed kunnen lezen en schrijven is van groot belang in onze kennismaatschappij. Om optimaal te kunnen functioneren moeten wij een leven lang blijven leren. Vijfentwintig procent van de leerlingen in groep 8 verlaat de basisschool echter met een leesachterstand van twee jaar of meer! Vroege interventie bij risicokinderen kan de kans op latere leesproblemen verkleinen. Het kan ook voorkomen dat kinderen zo gefrustreerd raken dat ze al jong gedemotiveerd afhaken. Risicofactoren Sommige kinderen hebben van huis uit een grotere kans om zich te ontwikkelen tot zogenaamde laaggeletterden. Belangrijke risicofactoren zijn: (a) dyslexie in de familie; ongeveer de helft van de kinderen met een dyslectische ouder krijgt zelf ook problemen met lezen en spellen, (b) een zwakke ontwikkeling van het klankbewustzijn en/of van letterkennis, (c) lage sociaal-economische achtergrond, (d) te weinig ervaring met lezen en/of met boeken, (e) een zwakke taalvaardigheid. Deze risicofactoren kunnen apart of in combinatie voorkomen. Naarmate er meer zijn is de kans op een leesprobleem groter. De relatie tussen risicofactoren en leesvaardigheid Risicokinderen vertonen in groep 2 een achterstand in voorbereidende (lees)vaardigheden. Het besef dat losse klanken de bouwstenen vormen van woorden (= klankbewustzijn) en de vaardigheid om die klanken aan tekens (letters) te koppelen (= letterkennis) ontwikkelt zich bij hen langzamer. Het kost hen ook meer moeite. Kinderen die groep 3 binnen komen zonder voldoende klankbewustzijn en/of letterkennis hebben daarom extra aandacht nodig. Anders bouwen ze in enkele maanden zo n achterstand in lezen en spellen op dat ze die niet of nauwelijks meer kunnen inhalen. Voor een goede lees- en spellingontwikkeling is het bovendien belangrijk dat de extra aandacht die risicokinderen krijgen van blijvende aard is om terugval te voorkomen. Leesprogramma Bouw! Het computerondersteunde programma Bouw! combineert een aantrekkelijke vormgeving met een systematische aanpak. Door de gestructureerde opbouw en de heldere aanwijzingen op het scherm kunnen ook niet professionele begeleiders het kind ondersteunen bij de oefeningen. Kinderen kunnen daardoor thuis en op school met het programma werken. Instructietechniek Om de automatisering van het lezen te bevorderen gebruikt Bouw! een specifieke instructietechniek. Bij deze instructietechniek lezen kinderen een reeks woorden die steeds maar op een positie verschillen van het voorgaande en het volgende woord. Deze aanpak maakt kinderen bewust van de invloed die een enkele letterverandering heeft op de uitspraak en de betekenis van een woord. Het principe ziet er als volgt uit: pop-kop-kip-sip-sik-tik-tok enzovoort. Het bevordert niet alleen de aandacht voor nieuwe informatie binnen een woord, kinderen leren tijdens het decoderen ook gebruik te maken van bekende informatie het deel van het nieuwe woord dat gelijk is aan het woord dat ze zojuist gelezen hebben. Kinderen die te weinig gebruik maken van alle informatie in een woord gaan radend lezen en komen moeizamer tot directe woordherkenning. Doel van het programma Het doel van het vernieuwde programma is effectiviteit op de lange termijn, simpel gezegd, dat de kinderen er beter door leren lezen. Door vroegtijdig en intensief letterkennis en vaardigheden die een beroep doen op het klankbewustzijn en aanvankelijk en beginnend lezen aan te bieden kunnen leesproblemen bij leerlingen worden voorkomen. Het programma is web-based. Dat houdt in dat er zowel op school als thuis geoefend kan worden volgens de beschreven specifieke procedure (zie overige delen handleiding). 10

11 Wetenschappelijke verantwoording Oorspronkelijk is het programma ontwikkeld en beproefd in de Verenigde Staten. De eerste versie van het Nederlandse programma vormt onderdeel van het dissertatie-onderzoek van Anne Regtvoort. Met de tweede versie is in samenwerking met een klein aantal scholen nagegaan hoe de gebruikers kinderen en tutors het vernieuwde programma thuis en op school ervaren. De voorliggende versie is op basis van de eerdere resultaten verder ontwikkeld voor onderzoek naar het effect van het programma Bouw! op de leesvaardigheid van kinderen in groep 2 tot 4. Effectiviteitsstudie Bouw! De effectiviteit van de interventie Bouw! is onderzocht in twee langdurige studies bij kinderen met risico op leesproblemen. Dat zijn kinderen die in groep 2 de letters niet goed oppikken en ook zwak zijn in bewustzijn voor de bijbehorende klanken. Vervolgens werd onderscheid gemaakt tussen leerlingen met een enkelvoudig risico (zonder indicaties van dyslexie in de familie) en een dubbel risico (met familiair risico). De helft van de kinderen werd bij toeval toegedeeld aan het programma Bouw!, de andere helft was de controlegroep. Een jaar na afloop van de afgeronde interventie van twee jaar met Bouw! kwam zwak lezen (prestaties bij de laagste 25%, categorie D en E) in de groep met een enkelvoudig risico veel minder voor dan in de controlegroep (zie onderstaande grafiek, overgenomen uit Didactief, juni 2014). In de nog kwetsbaarder groep met dubbel risico op dyslexie werd het percentage zeer zwakke lezers (prestaties bij de laagste 10%, categorie E) gehalveerd. Dat gold ook voor de inzet van remedial teaching op school en doorverwijzing naar buitenschoolse zorg. Geconcludeerd kan worden dat vroeg beginnen en langdurig ondersteunen met Bouw! leesproblemen helpt voorkomen bij risicoleerlingen in groep 2 t/m 4. Ook is aangetoond dat de combinatie van gestructureerde computeroefeningen met gerichte ondersteuning van de tutor, praktisch goed uitvoerbaar is, zowel thuis als op school. Identificatie van kinderen met risico op leesproblemen Leesproblematiek kan op zijn vroegst pas in groep 3 worden vastgesteld, wanneer er is gestart met het leesonderwijs. In de kleuterperiode kan wel al worden vastgesteld welke kinderen meer risico hebben op het ontwikkelen van latere leesproblemen. Uit het dissertatieonderzoek van Regtvoort (2013) blijkt dat familiair risico op dyslexie de belangrijkste indicatie vormt voor het ontwikkelen van leesproblemen. Door een familiair risico met zwakke aanvankelijke leesvaardigheden (letterkennis en fonemisch bewustzijn) te combineren, zorgt dit ervoor dat geen enkel risicokind gemist kan worden. Het voorkomt echter geen overidentificatie. Voor neurologische voorlopers van dyslexie kan geconcludeerd worden dat bestaand onderzoek naar de inzet ervan op het niveau van het individuele kind nog onvoldoende uitsluitsel biedt. Regtvoort (2013) bespreekt in haar studie de kenmerken van een effectieve interventie voor risicokinderen. Aangegeven wordt dat vroege interventie zowel in groep 2 als groep 3 kan starten, maar dat risicokinderen gedurende een langere periode interventie nodig hebben om hun leesvaardigheid optimaal te ontwikkelen. Voor meer informatie over de effectiviteitsstudie van Bouw!, leest u hier meer. Literatuur McCandliss, B., Beck, I. L., Sandak, R., & Perfetti, C. (2003). Focusing attention on decoding for children with poor reading skills: Design and preliminary tests of the word building intervention. Scientific Studies of Reading, 7(1), Regtvoort, A. G. F. M., & van der Leij, A. (2007). Early intervention with children of dyslexic parents: Effects of computer-based reading instruction at home on literacy acquisition. Learning and Individual Differences, 17, Regtvoort, A. G. F. M., Zijlstra, A.H., & Van der Leij, A. (2013). The effectiveness of a 2-year supplementary tutor-assisted computerized intervention on the reading development of beginning readers at risk for reading difficulties: A randomized controlled trial. Dyslexia, 19 (4),

12 Contact Heeft u een inhoudelijke vraag? Neem dan contact op met onze Educatieve Afdeling Heeft u een technische vraag bij het installeren? Neem dan contact op met onze Technische Helpdesk Heeft u een vraag voor onze administratie over uw betaling of factuur? Neem dan contact op met onze Administratieve Afdeling Heeft u een opmerking ter verbetering van Bouw! tutorlezen? Wij staan open voor uw suggesties. Deze feedback wordt door onze Bouw! experts bekeken en waar mogelijk meegenomen in de doorontwikkeling van Bouw! tutorlezen. U kunt uw idee invullen op het Feedbackformulier. Dat formulier kunt u vinden bovenaan de cursuspagina, nadat u bent ingelogd op Bouw! tutorlezen. Bent u onzeker over het verloop van het programma en de oefeningen? Door het volgen van de Cursus Bouw! Coördinator leert u het programma inhoudelijk goed kennen en kunt u dit overbrengen aan de Bouw! tutoren. Kijk voor meer informatie over Bouw! op onze site 12

13 Overzicht lessen en toetsen Bouw! Start Bouw 1 Les 1 t/m 24 p, o, s, k, i, a Deeltoets Letters Bouw 1 (B1L) Letters 1-6 (p - a) Deeltoets Lezen Bouw 1 (B1W) Woorden p - a Bouw 2 Les 25 t/m 71 t, m, l, e, n, u Deeltoets Letters Bouw 2 (B2L) Letters 1-12 (p - u) Deeltoets Lezen Bouw 2 (B2W) Woorden t - u Bouw 3 Les 72 t/m 116 b, aa, r, ee, z, uu, v Deeltoets Letters Bouw 3 (B3L) Letters 1-19 (p - v) Deeltoets Lezen Bouw 3 (B3W) Woorden b - v Bouw 4 Les 117 t/m 165 g, oo, d, ie, w, ij, oe Deeltoets Letters Bouw 4 (B4L) Deeltoets Lezen Bouw 4 (B4W) Letters 1-26 (p - oe) Woorden g - oe Bouw 5 Les 166 t/m 227 h, ou, f, ui, ei, j, au, eu Eindtoets Letters / Letters (B5L) Eindtoets Lezen / Letters (B5W) 34 letters (p - eu) Woorden p - eu Bouw 6 Les 228 t/m 265 sch, ch, ng, nk, aai, ooi Deeltoets Letters Bouw 6 (B6L) Deeltoets Lezen Bouw 6 (B6W) Letters (sch - ooi) Woorden sch - ooi Bouw 7 Les 266 t/m 291 oei, ouw, auw, uw, eeuw, ieuw Eindtoets Letters / Lettercombinaties (B7L) Eindtoets Lezen / Lettercombinaties (B7W) Eindtoets Letters / Letters (B5L-Her) 12 lettercombinaties Woorden sch - ieuw 34 letters (p - eu) Bouw! Verder Bouw 8 Les 292 t/m 321 Beginclusters zoals kraai of speel Deeltoets Lezen / Bouw 8 (B8) Beginclusters Bouw 9 Les 322 t/m 370 Eindclusters zoals verf of mist Eindtoets Lezen / Clusters (B9) Begin- en eindclusters Bouw 10 Les 371 t/m 408 Samengestelde mkm woorden als voordeur Eindtoets Lezen / Samengesteld (B10) Samengestelde woorden Bouw 11 Les 409 t/m 453 Open en gesloten lettergrepen. Binnen een les Bouwen, die zowel woorden met open als gesloten lettergrepen bevat, verandert de klinker niet, zoals tonen en tonnen. Deeltoets Lezen / Bouw 11 (B11) Lettergrepen met klinker o Bouw 12 Les 454 t/m 526 Open en gesloten lettergrepen. Binnen een les Bouwen, die zowel woorden met open als gesloten lettergrepen bevat, is er een klinkerwisseling, zoals tenen, tonen en tonnen. Eindtoets Lezen / Lettergrepen (B12) Lettergrepen door elkaar Eindtoets Lezen / Bouw! (B13-1) Alle typen woorden Eindtoets Bouw! Toetst alle aangeboden vaardigheden. (Bouw 1 t/m 12) Eindtoets Lezen / Bouw! (B13-2) 13

Tekst: Marleen Korf & Aryan van der Leij

Tekst: Marleen Korf & Aryan van der Leij Sinds dit schooljaar is het interventie-programma Bouw! beschikbaar. Hiermee kunnen ernstige leesproblemen effectief worden voorkomen. In dit artikel wordt het programma Bouw! beschreven, de rol van de

Nadere informatie

Bouw! Effectieve preventie van ernstige leesproblemen

Bouw! Effectieve preventie van ernstige leesproblemen Bouw! Effectieve preventie van ernstige leesproblemen Congres 2016 VVL 20 mei 2016 Programma Welkom en voorstellen Wat is Bouw!? Onderzoeksproject Bouw! UvA: wat zijn de resultaten Afsluiten Indruk Bouw!

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 1

Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden, om te beginnen bij de klanklettercombinaties. Doelgroep Flitsend

Nadere informatie

Early Identification and Intervention in Children at Risk for Reading Difficulties A.G.F.M. Regtvoort

Early Identification and Intervention in Children at Risk for Reading Difficulties A.G.F.M. Regtvoort Early Identification and Intervention in Children at Risk for Reading Difficulties A.G.F.M. Regtvoort Samenvatting Leren lezen is een proces dat zich voor de meeste kinderen volgens een vast patroon over

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 1

Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden, om te beginnen bij de klanklettercombinaties. Doelgroep Flitsend

Nadere informatie

Presentatie Bouw! Plein013

Presentatie Bouw! Plein013 Presentatie Bouw! Plein013 Presentatie Bouw! Plein013 27 september 2016 Programma 15:00-15:30 Inloop met koffie en thee 15:30-15:45 Welkom en inleiding - Henri Smit, Consultant Passend Onderwijs 15:45-16:30

Nadere informatie

Bouw! in het kader van de vergoedingsregeling

Bouw! in het kader van de vergoedingsregeling ouw! in het kader van de vergoedingsregeling Aryan van der Leij Universiteit van Amsterdam ijeenkomst met KD, NRD en Masterplan Dyslexie 20--2015 Van onderwijs naar zorg: doorverwijzen bij een vermoeden

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 1

Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 Flitsend Spellen en Lezen 1 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden, om te beginnen bij de klanklettercombinaties. Doelgroep Flitsend

Nadere informatie

Online leren lezen - Overzicht van de oefeningen

Online leren lezen - Overzicht van de oefeningen Online leren - Overzicht van oefeningen Cursief = voorbeeld Kern S ik kim sim MKM KM Zoek (sleep) k van kim en -positie letters m (tussen letters uit ze Klik als je i ziet (flitsletters) Zoek /k/ /i/ /m/

Nadere informatie

Wij willen u vragen niet vooruit te gaan werken/oefenen. Er kan dan verwarring ontstaan bij het kind. Wij willen dit graag voorkomen!

Wij willen u vragen niet vooruit te gaan werken/oefenen. Er kan dan verwarring ontstaan bij het kind. Wij willen dit graag voorkomen! In dit document kunt u lezen wat de kinderen leren in elke kern. In de eerste zes kernen zal dit voornamelijk ingaan op het aanleren van woorden en letters. In de laatste kernen komt het lezen al wat meer

Nadere informatie

Verslag. Introductiesymposium

Verslag. Introductiesymposium Verslag Introductiesymposium 11 juni 2014 1 INHOUD 1 Samenvatting... 3 2 Aryan van der Leij Wat is Bouw! Uitgangspunten, kenmerken en structuur... 3 3 Anne Regtvoort Vroege leesontwikkeling en verlengde

Nadere informatie

Van leesplankje naar digitaal leren lezen en spellen

Van leesplankje naar digitaal leren lezen en spellen Van leesplankje naar digitaal leren lezen en spellen Harmen Kooreman Het leesplankje van Hoogeveen begint met de woorden aap, noot, mies. De kinderen leerden lezen door middel van analyse en synthese.

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 2

Flitsend Spellen en Lezen 2 Flitsend Spellen en Lezen 2 Flitsend Spellen en Lezen 2 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden. Het programma heet Flitsend spellen en Lezen omdat veelvuldig gebruik

Nadere informatie

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave:

Afspraken mbt protocol dyslexie Van Dijckschool Bilthoven. Inhoudsopgave: 11-12-2007 Inhoudsopgave: 1. Dyslexie...3 1.1 Wat is het dyslexieprotocol?...3 1.2 Doel van het Protocol Dyslexie....3 1.3 Inhoud van het protocol...3 2. Preventie en interventiehandelingen...4 2.1 Groep

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen. Kerndoel 4 - Technisch lezen. Toelichting en verantwoording TULE - NEDERLANDS KERNDOEL 4 - TECHNISCH LEZEN 82 TULE inhouden & activiteiten Nederlands - Technisch lezen Kerndoel 4 - Technisch lezen Bij kerndoel 4 - De leestechniek. Toelichting en verantwoording

Nadere informatie

SCHRIFTELIJKE TAAL Kerndoel 1: De leerlingen leren lezen voor dagelijks gebruik

SCHRIFTELIJKE TAAL Kerndoel 1: De leerlingen leren lezen voor dagelijks gebruik SCHRIFTELIJKE TAAL Kerndoel 1: De leerlingen leren lezen voor dagelijks gebruik 1.1. Boekoriëntatie 1.2. Temporele orde waarneming 1.3. Auditieve discriminatie 1.4. Visuele discriminatie 1.. Visuele analyse

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van eind groep 3 en groep 4 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van eind groep 3 en groep 4 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1. Spelling op maat 1 De programma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 1 is het eerste deel van deze leerlijn.

Nadere informatie

Voorwoord. Letters uitspreken zoals de leerkracht dat doet.

Voorwoord. Letters uitspreken zoals de leerkracht dat doet. Voorwoord In groep 3 leert uw kind lezen en schrijven. Uw kind begint niet vanaf nul, want tegenwoordig wordt in groep 1 en 2 al veel gedaan aan voorbereiding. Sommige leren als kleuter al lezen en schrijven.

Nadere informatie

Kleuters leren lezen

Kleuters leren lezen Kleuters leren lezen Lerespel Inhoudsopgave INLEIDING... 3 STAP 1: KINDEREN MOETEN EERST BESEFFEN WAT LEZEN IS EN WAAROM HET HANDIG IS OM HET TE KUNNEN.... 4 STAP 2: DE VOORBEREIDING OP HET ZELF LEZEN;

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 2

Flitsend Spellen en Lezen 2 Flitsend Spellen en Lezen 2 Flitsend Spellen en Lezen 2 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden. Het programma heet Flitsend spellen en Lezen omdat veelvuldig gebruik

Nadere informatie

Deze weken leren wij:

Deze weken leren wij: Kern 1: ik - maan - roos - vis- sok Letters: m - r - v - i - s - aa - p - e Woorden: ik - maan - roos - vis - sok aan pen - en We leren ook in welke straat de letters horen; korte klankstraat, lange klankstraat,

Nadere informatie

Leerdoelen veilig leren lezen:

Leerdoelen veilig leren lezen: Leerdoelen veilig leren lezen: Kern 1: ik - maan - roos - vis Letters: m - r - v - i - s - aa - p - e Woorden: ik - maan - roos - vis - sok aan pen - en Aan de hand van deze woorden leert uw kind de letters.

Nadere informatie

Dyslexiebehandeling. Informatiepakket leerkracht:

Dyslexiebehandeling. Informatiepakket leerkracht: Dyslexiebehandeling Informatiepakket leerkracht: - Werkwijze bij Onderwijszorg Nederland (ONL) - Klankenschema - Stappenplan - Kopie overzichts-steunkaart - Uitleg losse steunkaarten - Uitleg steunkaart

Nadere informatie

Graag vertellen we over het leesonderwijs wat we in groep 3 aan uw kind geven.

Graag vertellen we over het leesonderwijs wat we in groep 3 aan uw kind geven. M A R I A S C H OO L R EU S E L Graag vertellen we over het leesonderwijs wat we in groep 3 aan uw kind geven. Op school werken we de leesmethode Veilig Leren Lezen. We gebruiken de tweede maanversie.

Nadere informatie

kern 1: ik - maan - roos - vis Kern 2: teen - een - neus - buik - oog

kern 1: ik - maan - roos - vis Kern 2: teen - een - neus - buik - oog In groep 3 leren de kinderen lezen. Hier gebruiken wij de methode veilig leren lezen voor. Veilig leren lezen heeft 12 kernen. Hieronder kunt u lezen wat er in elke kern aan bod komt. kern 1: ik - maan

Nadere informatie

Groepsplan groep Vakgebied Schriftelijke taal Tijdsvak

Groepsplan groep Vakgebied Schriftelijke taal Tijdsvak Groepsplan groep Vakgebied Schriftelijke taal Tijdsvak Namen Evaluatie Niveau leerlijn 1 2 3 Functioneringsniveau

Nadere informatie

Aanvankelijk technisch lezen. Effectief aanvankelijk lezen in groep 3

Aanvankelijk technisch lezen. Effectief aanvankelijk lezen in groep 3 Aanvankelijk technisch lezen Effectief aanvankelijk lezen in groep 3 Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteitskaart zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl.

Nadere informatie

Arrangementen dagbesteding VSO Oriëntatiefase Verdiepingsfase Integratiefase Leerjaar 1 (de

Arrangementen dagbesteding VSO Oriëntatiefase Verdiepingsfase Integratiefase Leerjaar 1 (de ARRANGEMENTKAART lezen dagbesteding maart 2013 VSO- AFDELING Standaarden VSO Leeftijd à 13 14 15 16 17 18 19 Gevorderd 25% 10 10 11 11 11 12 12 Voldoende 75% 7 7 8 8 9 9 10 Minimum 90% 3 4 4 4 5 5 5 Arrangementen

Nadere informatie

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 4 en 5 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1.

Dit programma is gemaakt voor leerlingen van groep 4 en 5 van de basisschool, het praktijkonderwijs, vmbo bbl en mbo 1. Spelling op maat 1 De Muiswerkprogramma s Spelling op maat 1, 2 en 3 vormen een complete leerlijn voor de spelling die op de basisschool moet worden aangeleerd. Spelling op maat 1 is het eerste deel van

Nadere informatie

Klankgroep en lettergreep

Klankgroep en lettergreep Spellingwijzers groep 4 Voor de ouders Klankgroep en lettergreep Een klankgroep is een soort hulpmiddel bij het aanleren van spellingregels. Wat hoor je als je een woord langzaam in stukjes uitspreekt.

Nadere informatie

lezen Veilig leren lezen Artikelen - Ringboekje: een veelzijdig leermiddel veilig leren Stickers en stramienbladen Vier verschillende ringboekjes

lezen Veilig leren lezen Artikelen - Ringboekje: een veelzijdig leermiddel veilig leren Stickers en stramienbladen Vier verschillende ringboekjes veilig leren lezen Ringboekje Een veelzijdig leermiddel Auteur: Josée Warnaar Het ringboekje is een aantrekkelijk leermiddel dat u op diverse manieren kunt inzetten. Het ringboekje daagt kinderen uit tot

Nadere informatie

Optimaal zicht op spelling

Optimaal zicht op spelling Cito Spelling LVS Team Werken met de LVS-toetsen en hulpboeken Optimaal zicht op spelling Kim heeft midden groep 5 bij de LVS-toets Spelling een vaardigheidsscore gehaald van 122. Haar leerkracht weet

Nadere informatie

Als het leren lezen niet zo soepel gaat

Als het leren lezen niet zo soepel gaat Als het leren lezen niet zo soepel gaat In de onderbouw leert een kind de eerste beginselen van het lezen. Wij letten bij het aanleren van de letters gelijk al op de signalen van leesproblemen. Het aanleren

Nadere informatie

Lesdoelen Karakter 1 e leerjaar

Lesdoelen Karakter 1 e leerjaar Lesdoelen Karakter 1 e leerjaar Blok 1 0 1 2 3 4 5 bevorderen hun fijnmotorische vaardigheden. maken kennis met de vier schrijflijnen: daklijn, plafondlijn, vloerlijn en kelderlijn hanteren een goede pengreep;

Nadere informatie

Rijmwoorden richt zich op het leren herkennen van eindrijm en beginrijm (alliteratie) en het manipuleren met klanken.

Rijmwoorden richt zich op het leren herkennen van eindrijm en beginrijm (alliteratie) en het manipuleren met klanken. Rijmwoorden Rijmwoorden richt zich op het leren herkennen van eindrijm en beginrijm (alliteratie) en het manipuleren met klanken. Doelgroep Rijmwoorden Muiswerk Rijmwoorden is gemaakt voor groepen 1 en

Nadere informatie

Verslag opbrengsten technisch lezen

Verslag opbrengsten technisch lezen Verslag opbrengsten technisch lezen SWV Waterland (Groepen 3, 4 en 5 2008 2009) Chruf van Kempen Inhoudsopgave: INHOUDSOPGAVE:... 2 INLEIDING:... 3 WAAROM D.M.T. EN AVI?... 3 DE BETROUWBAARHEID VAN CIJFERS:...

Nadere informatie

Het lettergroeiboek Hoe maakt u een lettergroeiboek? Introductie van het lettergroeiboek bij de leerling Werken met het lettergroeiboek

Het lettergroeiboek Hoe maakt u een lettergroeiboek? Introductie van het lettergroeiboek bij de leerling Werken met het lettergroeiboek Het lettergroeiboek Het lettergroeiboek brengt de letterkennis van een leerling in beeld en 'groeit' als het ware met de leerling mee naarmate hij/zij meer letters beheerst. Deze werkvorm is afkomstig

Nadere informatie

ARRANGEMENTKAART LEZEN SO- AFDELING

ARRANGEMENTKAART LEZEN SO- AFDELING ARRANGEMENTKAART LEZEN SO- AFDELING Standaarden Rafael Leeftijd 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Gevorderd 25% 5 5 5 6 6 7 7 8 9 Voldoende 75% 3 3 3 4 4 5 5 6 6 Minimum 90% 1 1 2 2 2 2 2 3 3 Arrangementen Rafael Leerjaar

Nadere informatie

VEILIG LEREN LEZEN. Adaptieve toets: Kern 1

VEILIG LEREN LEZEN. Adaptieve toets: Kern 1 VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE Adaptieve toets: Kern 1 1 Grafementoets aangeboden letters kern 1 : instructie voor de leerkracht Algemene informatie: Deze toets bestaat uit letters die tot en met kern

Nadere informatie

estafette Vloeiend & vlot Snel aan de slag! Achtergrondinformatie

estafette Vloeiend & vlot Snel aan de slag! Achtergrondinformatie estafette Vloeiend & vlot Snel aan de slag! Met Vloeiend en vlot oefent u samen met u kind altijd in drie stappen: 1. U leest de woorden, zinnen of teksten eerst zelf voor. U doet dit in een rustig tempo,

Nadere informatie

Leesproblemen en dyslexie

Leesproblemen en dyslexie Leesproblemen en dyslexie Bijeenkomsten Bijeenkomst 1- dyslexie- wat is dyslexie en hoe signaleer je het? Bijeenkomst 2- groep 1-2 : signaleren en begeleiden van potentiele zwakke lezers Bijeenkomst 3:

Nadere informatie

Zet je hersens op scherp en daag je tegenspelers uit voor een spannende RIJMwoordenstrijd!

Zet je hersens op scherp en daag je tegenspelers uit voor een spannende RIJMwoordenstrijd! Speel de RIJMwoordenstrijd! Oefen spelenderwijs met alle verschillende spraakklanken en letters en vergroot daarbij je rijmwoordenschat! Train je auditief onderscheidingsvermogen, je geheugen en alertheid.

Nadere informatie

Veilig leren lezen Kern 1: ik - maan - roos vis

Veilig leren lezen Kern 1: ik - maan - roos vis Kern 1: ik - maan - roos vis Letters: m - r - v - i - s - aa - p - e Woorden: ik - maan - roos - vis - sok aan pen en Aan de hand van deze woorden leert uw kind de letters. Deze letters spreekt uw kind

Nadere informatie

Adaptieve toets: Kern 1 + t, ee, n

Adaptieve toets: Kern 1 + t, ee, n VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE Adaptieve toets: Kern 1 + t, ee, n Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Grafementoets aangeboden letters kern 1+ t, ee, n

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 3

Flitsend Spellen en Lezen 3 Flitsend Spellen en Lezen 3 Flitsend Spellen en Lezen 3 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden. Het programma heet Flitsend spellen en Lezen omdat veelvuldig gebruik

Nadere informatie

Herfstsignalering. Grafementoets: instructie voor de leerkracht

Herfstsignalering. Grafementoets: instructie voor de leerkracht Grafementoets: instructie voor de leerkracht De grafementoets wordt afgenomen na Thema 4. De toets bestaat uit een toetskaart, waarop de letters staan, in de volgorde zoals ze aangeboden zûn. De letterkennis

Nadere informatie

Basisspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basis Werkwoordspelling en Basisgrammatica.

Basisspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basis Werkwoordspelling en Basisgrammatica. Basisspelling Basisspelling is onderdeel van de Bundel Basisprogramma's. Deze bundel bevat ook Basis Werkwoordspelling en Basisgrammatica. Het Muiswerkprogramma Basisspelling bestrijkt de basisregels van

Nadere informatie

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen Het IGDI model Leesverbetertraject Enschede 8/11/07 Het belang van goede Risicoleerlingen deden het bij goede leerkrachten net zo goed als gemiddelde leerlingen bij zwakke leerkrachten. Niets was effectvoller

Nadere informatie

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014

Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Passend onderwijs Verdieping Ontwikkelingsperspectief & Technisch lezen 26-11-2014 Annemarie Vink avink@hetabc.nl Dianne Roerdink droerdink@hetabc.nl Technisch lezen 8-10-2014 www.hetabc.nl 2 Programma

Nadere informatie

Voor welke groepen? Voor het onderdeel spelling is er materiaal voor de groepen 4 t/m 8.

Voor welke groepen? Voor het onderdeel spelling is er materiaal voor de groepen 4 t/m 8. KWALITEITSKAART Spellen en stellen PO Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteitskaart Opbrengstgericht Werken zijn te vinden op www.schoolaanzet.nl. Deze website bevat

Nadere informatie

LEESHUIS. Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten www.expertisecentrumnederlands.nl

LEESHUIS. Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten www.expertisecentrumnederlands.nl LEESHUIS Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Grafementoets: instructie voor de leerkracht De Grafementoets wordt afgenomen na eenheid 1 (Heks Snuifiepuifie)

Nadere informatie

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8

toetsen van Veilig Leren lezen en Estafette. groepen 1 2 LOVS Cito Taal voor Goed lees en spellingsonderwijs in de groepen 3 tot en met 8 onderwijs en zorgarrrangement op De Wilgen uitgevoerd door meetinstrumenten Zorgniveau 1 = basisarrangenment Zorgniveau 1 Leerkracht Methodegebonden Gestructureerde stimulering van beginnende geletterdheid

Nadere informatie

Protocol leesproblemen en dyslexie

Protocol leesproblemen en dyslexie Groep 1 en 2 Periode: Toetsen: Bij uitslag: Inzetten op: Materialen/ methode: Hele jaar kleutersignaleringslijst Kleuterplein Zorgen om leesmotivatie. november gr. 2 gr. 2 gr.2 gr.2 Geletterdheid (hierin

Nadere informatie

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR

VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR VRAGENLIJST PRIMAIR ONDERWIJS DYSLEXIEMONITOR INHOUDSOPGAVE Zorgniveau 1: Goed lees- en spellingonderwijs Stap 1: Leestijd blz. 3 Kwaliteit instructiegedrag blz. 3 Klassenmanagement blz. 4 Stap 2: Juist

Nadere informatie

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3:

Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: Achtergrondinformatie en aanwijzingen voor interpretatie van de Wintersignalering PLD groep 3: In het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 3, kortweg PLD 3, wordt in het hoofdstuk Signaleren een

Nadere informatie

DE LEESSLEUTEL. Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten

DE LEESSLEUTEL. Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten DE LEESSLEUTEL Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Grafementoets: instructie voor de leerkracht De Grafementoets wordt afgenomen na thema 3. De toets bestaat

Nadere informatie

VEILIG LEREN LEZEN. Elke keer wanneer er met een nieuwe kern wordt begonnen kunt u hieronder lezen waar we die periode aan werken in de groep.

VEILIG LEREN LEZEN. Elke keer wanneer er met een nieuwe kern wordt begonnen kunt u hieronder lezen waar we die periode aan werken in de groep. VEILIG LEREN LEZEN. Elke keer wanneer er met een nieuwe kern wordt begonnen kunt u hieronder lezen waar we die periode aan werken in de groep. Dit leert uw kind in Kern 8 Woorden: bank en licht Woorden

Nadere informatie

LEESLIJN (herzien) Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten

LEESLIJN (herzien) Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten LEESLIJN (herzien) Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Grafementoets: instructie voor de leerkracht De Grafementoets wordt afgenomen na basiswoorden lat en

Nadere informatie

Begin vroeg met de strijd tegen leesproblemen

Begin vroeg met de strijd tegen leesproblemen 27 Begin vroeg met de strijd tegen leesproblemen Begin vroeg met de strijd tegen leesproblemen Een onderzoek naar de preventieve aanpak met het programma Bouw! Auteurs: Haytske Zijlstra en Aryan van der

Nadere informatie

Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten?

Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten? Uw kind heeft moeite met lezen Wat kunt u van De Noordkaap verwachten? 1 Inhoud Voorwoord... 3 1 Leesproblemen... 4 2 Mogelijk dyslexie... 4 2.1. De dagelijkse lespraktijk.... 4 2.2: De stappen die genomen

Nadere informatie

veilig leren Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak b/d-probleem lezen Auteur: Susan van der Linden Stap 1

veilig leren Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak b/d-probleem lezen Auteur: Susan van der Linden Stap 1 veilig leren lezen Letterkennis Aanpak b/d-probleem Auteur: Susan van der Linden De letters b en d zijn voor veel kinderen een bron van verwarring. Dit komt door hun gelijke vorm. Toch kunt u dit probleem

Nadere informatie

Is leren lezen moeilijk?

Is leren lezen moeilijk? Is leren lezen moeilijk? Ouderavond met digibord Auteurs: Angela Schelfhout, Wilma Stegeman en Susan van der Linden Om de ouders te laten ervaren hoe moeilijk het is om te leren lezen, geeft u ze een leesinstructie

Nadere informatie

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer

Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5. Mariët Förrer Interventieperiode november februari groep 1 tot en met 5 Mariët Förrer November - februari Doelen en accenten per groep Rol van intern begeleider / taalcoördinator IB en TC ook in deze periode Bewaken

Nadere informatie

De Leeshoek. Herfstsignalering groep 3

De Leeshoek. Herfstsignalering groep 3 De Leeshoek Herfstsignalering groep 3 Grafementoets: instructie voor de leerkracht De Grafementoets wordt afgenomen na serie 1. De toets bestaat uit een kaart, waarop de letters staan. De letterkennis

Nadere informatie

ticken 1 HANDLEIDING

ticken 1 HANDLEIDING ticken 1 HANDLEIDING ticken 2 0. SAMENVATTING VOOR SNELLE STARTERS Handleidingen worden vaak niet of slecht gelezen. Daarom hier een korte samenvatting voor wie snel aan de slag wil. Benodigdheden en zelfwerkzaamheid

Nadere informatie

Estafette Nieuw Leerlijn Technisch Lezen jaargroep 4

Estafette Nieuw Leerlijn Technisch Lezen jaargroep 4 Estafette Nieuw Leerlijn Technisch Lezen jaargroep 4 AVI-E3 Het op beheersingsniveau (correct en vlot) kunnen lezen van teksten op AVI-niveau E3. Leerinhoud E3: Woorden eindigend op ~b, ~d, ~dt Woorden

Nadere informatie

Groep 3 : Na een lekkere lange zomervakantie zijn we alweer een poos hard aan het werk. Hieronder vindt u de doelen waar wij in groep 3 aan werken.

Groep 3 : Na een lekkere lange zomervakantie zijn we alweer een poos hard aan het werk. Hieronder vindt u de doelen waar wij in groep 3 aan werken. Groep 3 : Na een lekkere lange zomervakantie zijn we alweer een poos hard aan het werk. Hieronder vindt u de doelen waar wij in groep 3 aan werken. Veilig leren lezen Maandag 21 september zijn we begonnen

Nadere informatie

VCLB De Wissel - Antwerpen

VCLB De Wissel - Antwerpen VCLB De Wissel - Antwerpen Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding LEERLIJN LEZEN Of Hoe kunnen we voorkomen dat veel kinderen leesmoeilijkheden krijgen? Elke leerkracht, ouder en kind weet dat lezen de

Nadere informatie

Leerstofaanbod groep 4

Leerstofaanbod groep 4 Leerstofaanbod groep 4 Rekenen Rekenen Methode: RekenZeker De lessen zijn onderverdeeld in een aantal domeinen: getallen, bewerkingen (optellen, aftrekken en tafels en meten van tijd en geld. Optellen

Nadere informatie

Neem er even de tijd voor!

Neem er even de tijd voor! DYSLEXIE Neem er even de tijd voor! Ongeveer 3,5 procent van alle leerlingen in het basis- en het voortgezet onderwijs heeft problemen met lezen en spellen als gevolg van dyslexie. Een deel van deze kinderen

Nadere informatie

mollen -> de o wordt uitgesproken als o. Dit noemen wij een woord met een woord met een gesloten lettergreep: mol len.

mollen -> de o wordt uitgesproken als o. Dit noemen wij een woord met een woord met een gesloten lettergreep: mol len. Komende week starten wij alweer aan kern 11 van Veilig Leren Lezen. U zult zien dat er in deze kern veel terugkomt wat er in kern 10 is aangeboden. In deze kern staan de volgende onderwerpen (weer) centraal:

Nadere informatie

Flitsend Spellen en Lezen 3

Flitsend Spellen en Lezen 3 Flitsend Spellen en Lezen 3 Flitsend Spellen en Lezen 3 is gericht op het geven van ondersteuning bij het leren van Nederlandse woorden. Het programma heet Flitsend spellen en Lezen omdat veelvuldig gebruik

Nadere informatie

Het programma Leesstart richt zich op het leren herkennen van eind- en beginrijm, het manipuleren en samenvoegen van klanken en op letterkennis.

Het programma Leesstart richt zich op het leren herkennen van eind- en beginrijm, het manipuleren en samenvoegen van klanken en op letterkennis. Leesstart Het programma Leesstart richt zich op het leren herkennen van eind- en beginrijm, het manipuleren en samenvoegen van klanken en op letterkennis. Doelgroep Leesstart Muiswerk Leesstart richt zich

Nadere informatie

Taal in Blokjes software

Taal in Blokjes software Taal in Blokjes software Leermodules Taal in Blokjes is een uitsnede van de F&L methode. De Taal in Blokjes software is gekoppeld aan de 11 leermodules van de Taal in Blokjes workshop. Deze modules bevatten

Nadere informatie

Leren lezen in groep 3

Leren lezen in groep 3 Leren lezen in groep 3 Accenten in het aanvankelijk lezen Ed Koekebacker 1 (Volledige, geautomatiseerde letterkennis) 2 3 4 5 6 Decodeervaardigheid op woordniveau Vloeiend lezen van teksten Begrijpend

Nadere informatie

kt! 2 Leren lezen en spellen, een aanpak periode in groep 3 en de hogere

kt! 2 Leren lezen en spellen, een aanpak periode in groep 3 en de hogere Leren lezen en spellen, een aanpak kt! 2 In het vorige artikel- Instructie werkt! (r), opgenomen in Praxis~ bulletin, nummer 7 - zijn een " aantal algemene tips beschreven én speciale tips voor de klankzuiuere

Nadere informatie

Grafementoets: instructie voor de leerkracht

Grafementoets: instructie voor de leerkracht veilig leren lezen Grafementoets: instructie voor de leerkracht De Grafementoets wordt afgenomen na kern 3. De toets bestaat uit een kaart, waarop de letters per kern gegroepeerd staan. De letterkennis

Nadere informatie

Klassikale opstelling:

Klassikale opstelling: Klassikale opstelling: We maken gebruik van een flexibele opstelling. De kinderen zitten bij de leervakken: taal, lezen, spelling en rekenen allemaal frontaal. Hierdoor kan de leerkracht snel monitoren

Nadere informatie

Het belangrijkste doel van de studie in hoofdstuk 3 was om onafhankelijke effecten van visuele preview en spellinguitspraak op het leren spellen van

Het belangrijkste doel van de studie in hoofdstuk 3 was om onafhankelijke effecten van visuele preview en spellinguitspraak op het leren spellen van Samenvatting Het is niet eenvoudig om te leren spellen. Om een woord te kunnen spellen moet een ingewikkeld proces worden doorlopen. Als een kind een bepaald woord nooit eerder gelezen of gespeld heeft,

Nadere informatie

Jaarplanning Lezen moet je doen op een school voor ZML

Jaarplanning Lezen moet je doen op een school voor ZML Jaarplanning Lezen moet je doen op een school voor ZML Op de volgende pagina s ziet u voorbeelden van jaarplanning voor diverse groepen op een school voor ZML. Aan het eind is een voorbeeld toegevoegd

Nadere informatie

Jaarplan karakter leerjaar 1

Jaarplan karakter leerjaar 1 Jaarplan karakter leerjaar 1 September BLOK 1 Oktober BLOK 2 Week Les Duur Inhoud 1 1 25 min. Contextverhaal: 'Odette de professorette' Speelse schrijfopdrachten 2 25 min. Het schrijfhuisje: 'Een huis

Nadere informatie

Het systematisch volgen van leerlingen

Het systematisch volgen van leerlingen Het systematisch volgen van leerlingen uteurs: Rosemarie Irausquin en Susan van der Linden Het systematisch volgen van de leesontwikkeling van leerlingen is essentieel om tijdig problemen bij het leren

Nadere informatie

Basisschool De Vlonder Heufkens 502 5403 LV UDEN 0413 33 23 23

Basisschool De Vlonder Heufkens 502 5403 LV UDEN 0413 33 23 23 Basisschool De Vlonder Heufkens 502 5403 LV UDEN 0413 33 23 23 info@devlonder.nl www.devlonder.nl Wat doen we op de Vlonder in groep 3 Rekenen Methode Wereld in Getallen Getalbegrip hele getallen De leerlingen

Nadere informatie

2014 Protocol dyslexie

2014 Protocol dyslexie Protocol dyslexie 2014 Protocol dyslexie Inleiding Dyslexie betekent letterlijk: niet kunnen lezen 1. De term komt uit het latijn, want dys = niet goed functioneren, lexis = taal of woorden. Bij dyslexie

Nadere informatie

TAALBELEID DALTONSCHOOL SINT JOZEF LEMMER

TAALBELEID DALTONSCHOOL SINT JOZEF LEMMER TAALBELEID DALTONSCHOOL SINT JOZEF LEMMER Bij de oriëntatie op en de keuze van een nieuwe methode aanvankelijk lezen, hebben we gesteld ons taalonderwijs in de volle breedte onder de loep te nemen. Het

Nadere informatie

Promotie onderzoek. Preventieve aanpak van ernstige leesproblemen. Haytske Zijlstra

Promotie onderzoek. Preventieve aanpak van ernstige leesproblemen. Haytske Zijlstra Promotie onderzoek Preventieve aanpak van ernstige leesproblemen Haytske Zijlstra Leren lezen Echter.het leren lezen is niet voor alle kinderen zo leuk en vanzelfsprekend Het probleem Grote individuele

Nadere informatie

Taaljournaal, tweede versie

Taaljournaal, tweede versie SPELLING Taaljournaal, tweede versie Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs en opbrengstgericht werken zoals deze methode zijn te vinden op www.taalpilots.nl, www.rekenpilots.nl en

Nadere informatie

Handleiding Zeist - oktober 2013

Handleiding Zeist - oktober 2013 Handleiding Zeist - oktober 2013 Inhoud: Verantwoording/Inleiding... 3 1. De leesregel... 3 2. Voorbereidend aanvankelijk braille... 3 3. Aanvankelijk braille... 3 4. Voorbereidend revalidatiebraille...

Nadere informatie

Spraakmakers 1 Handleiding Multimedia voor docenten Pagina 1-1 van 17. Handleiding voor docenten bij Spraakmakers Multimedia

Spraakmakers 1 Handleiding Multimedia voor docenten Pagina 1-1 van 17. Handleiding voor docenten bij Spraakmakers Multimedia Spraakmakers 1 Handleiding Multimedia voor docenten Pagina 1-1 van 17 Handleiding voor docenten bij Spraakmakers Multimedia Spraakmakers 1 Handleiding Multimedia voor docenten Pagina 1-2 van 17 INHOUD

Nadere informatie

Adaptieve toets: Kern 3

Adaptieve toets: Kern 3 VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE Adaptieve toets: Kern 3 Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Grafementoets aangeboden letters kern 3: instructie voor de leerkracht

Nadere informatie

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling:

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling: R.K. Daltonschool De Driesprong Taal- leesprotocol groep 1 8, versie 01-08-2011 Dit protocol is onze vertaling van het Dyslexieprotocol naar onze schoolsituatie. De taal- leesontwikkeling van de wordt

Nadere informatie

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14

CBS Maranatha. Doel: Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Dyslexieprotocol 2013 aangepast sept.14 Doel: Doel van ons dyslexieprotocol is een zo goed mogelijke begeleiding van leerlingen met (dreigende) leesproblemen.

Nadere informatie

de Digitale Taalkist Wat is de Digitale Taalkist? Over de Digitale Taalkist

de Digitale Taalkist Wat is de Digitale Taalkist? Over de Digitale Taalkist tel. 070-3682017, e-mail: info@nib.nl, internet: www.nib.nl de Digitale Taalkist Over de Digitale Taalkist De Digitale Taalkist zet een nieuwe stap in taalonderwijs en ICT! Een kist vol taalmogelijkheden

Nadere informatie

Wat is Digi-Spelling?

Wat is Digi-Spelling? Digi - Spelling Digi-Spelling is een webbased remediërend spellingprogramma van de Zuid-Vallei. Het programma behoort tot de reeks remediërende programma s van De Zuid-Vallei. Voor informatie over het

Nadere informatie

Signalering van lees- en spellingproblemen in het speciaal (basis) onderwijs. Judith Vloedgraven, Cito 3 april 2013

Signalering van lees- en spellingproblemen in het speciaal (basis) onderwijs. Judith Vloedgraven, Cito 3 april 2013 Signalering van lees- en spellingproblemen in het speciaal (basis) onderwijs Judith Vloedgraven, Cito 3 april 2013 Actualiteit Inleiding Actualiteit doorverwijzing naar zorg Vanaf 2009 kosten vergoed door

Nadere informatie

15 SEPTEMBER LEERSTOORNISSEN klinische kinderneuropsychologie. Dr. Jos Hendriksen klinisch psycholoog/ klinisch neuropsycholoog

15 SEPTEMBER LEERSTOORNISSEN klinische kinderneuropsychologie. Dr. Jos Hendriksen klinisch psycholoog/ klinisch neuropsycholoog 15 SEPTEMBER 2016 LEERSTOORNISSEN klinische kinderneuropsychologie Dr. Jos Hendriksen klinisch psycholoog/ klinisch neuropsycholoog INLEIDING CENTRUM NEUROLOGISCHE LEER- EN ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN Spierziekten

Nadere informatie

Adaptieve toets: Kern 3 + h, w

Adaptieve toets: Kern 3 + h, w VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE Adaptieve toets: Kern 3 + h, w Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Grafementoets aangeboden letters kern 3+ h, w : instructie

Nadere informatie

Informatieavond lezen groep 3. Welkom!

Informatieavond lezen groep 3. Welkom! Informatieavond lezen groep 3 Welkom! Inleiding Waarom is lezen belangrijk? Hoe leren de kinderen lezen in groep 3? Hoe kunt u als ouder het leesproces van uw kind ondersteunen? Bezoek aan de bibliotheek.

Nadere informatie

Foto en naam van uw kind(eren) Via het pijltje achter de naam van uw kind, krijgt u een menu met :

Foto en naam van uw kind(eren) Via het pijltje achter de naam van uw kind, krijgt u een menu met : Beste ouder(s)/ verzorger(s), Als team van de Willibrordschool vinden we openheid naar en communicatie met ouders belangrijk. We hopen u met deze handleiding wegwijs te maken in het ouderportaal van ons

Nadere informatie

Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school)

Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school) 033-2983197 info@praktijkdeziel.nl www.praktijkdeziel.nl Deel II Aanmeldingsformulier dyslexiezorg (in te vullen door school) 1.0 Algemeen deel Gegevens school Adres: PC/Woonplaats: Telefoon: E-mail adres:

Nadere informatie