8 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "8 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost"

Transcriptie

1 8 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker preventie Oost Diagnostiek en etiologie van endocervicale afwijkingen Donderdag 9 november 2006 Nationaal Sportcentrum Papendal, Arnhem Mede onder auspiciën Microsymposium Pathologie

2 Inhoudsopgave: Voorwoord... 2 Programma... 3 Abstracts... 5 t/m 19 2

3 VOORWOORD Wederom wordt het jaarlijkse Papendal -symposium gehouden in opdracht van de Stichting Baarmoederhalskankerpreventie Oost. Het doel van deze symposia is nascholing en kwaliteitsbevordering van het bevolkingsonderzoek. Dit jaar is het symposium monodisciplinair van opzet en met name bedoeld voor analisten en pathologen (maar natuurlijk ook voor andere geïnteresseerden). Het programma van dit symposium is tot stand gekomen in samenwerking met de drie in regio Oost gevestigde pathologie laboratoria. Dit achtste Papendal-symposium zal handelen over endocervicale afwijkingen. Voor de pauze wordt u eerst op de hoogte gebracht van de laatste wijzigingen in de nieuwe praktijkrichtlijn. Dan volgen twee bijdragen over de rol van HPV bij endocervicale afwijkingen. Na de pauze volgen drie casuspresentaties van de drie pathologie laboratoria. Tot slot zal dr. McGoogan uit Edinburgh ons op de hoogte brengen van de morfologie van endocervicale afwijkingen in de dunne laag cytologie. J. Bulten, Regionaal coordinerend patholoog 9 november

4 PROGRAMMA Programma 9 november Ontvangst met koffie en broodjes Voorzitter: Dr J. Bulten, RCP regio Oost Opening Drs C. Lennards, voorzitter Stichting Baarmoederhalskankerpreventie Oost (SBO) Veranderingen in de Praktijkrichtlijn Dr F. van Kemenade, voorzitter Taakgroep Cytologie HPV bij cylindro-cervicale afwijkingen Dr R. Bekkers, gynaecoloog UMC St Radboud Houdt HPV 18 zich hoog endocervicaal verscholen? Drs M. van Ham, gynaecoloog UMC St Radboud Pauze Voorzitter: : Prof.dr J. van Krieken, Afdelingshoofd afdeling Pathologie UMC St Radboud Casus presentatie Alysis/Rijnstate J. van Beek, analist Casus presentatie UMC St Radboud R. Salet-van de Pol, analist Casus presentatie CWZ M. Sanders-Eras, analist ThinPrep and the detection of Cervical Glandular Abnormalities Dr E. McGoogan, Medisch directeur Europa, Cytyc Conclusies en afsluiting Borrel met hapje 4

5 ABSTRACTS 5

6 Veranderingen in de Praktijkrichlijn F. van Kemenade Een nieuwe versie praktijkrichtlijn cervixcytologie : nieuwe technieken en nieuwe eisen. A. Conventioneel De nieuwe 'herhaaltraject' versie van de pathologie-praktijkrichtlijn voor cervixcytologie heeft zowel betrekking op cervixcytologie verricht in het kader van het bevolkingsonderzoek (BVO) als op alle overige cervixcytologie. cytologische Het uitslag deel 2e uitstrijk over screenen advies in het kader van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker valt onder de Wet Bevolkingsonderzoek (WBO). De Nederlandse Vereniging voor Pathologie heeft de nieuwe versie van de richtlijn opgesteld, onder raadpleging van het Nederlands Huisartsgenootschap en de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie. Er zijn vier veranderingen die 1e van belang uitstrijk zijn voor huisartsen, Pap 1 pathologen en gynaecologen: 70%* het vervallen van borstvoeding Pap als contra-indicatie van het afnemen van een 12 mnd uitstrijkje (1), het 3e afkeuren 2/3a1 uitstrijk van uitstrijkjes, onder bepaalde voorwaarden, indien de cervix niet a vue is geweest (2), het toestaan van gebruik van dunne laag cytologie (3) en de mogelijkheid om een hrhpv test te verrichten in het herhaaltraject na een uitslag Pap2/3a1(4). De grond voor deze Pap 2/3a1 vier voornaamste veranderingen is consensus based voor (1) en (2), zoveel mogelijk evidence based voor (3) en (4). Gebruik van dunnelaagcytologie is convenantplichtig bij het RIVM en gebruik van de HPV >=Pap test is heel precies ingebed Verwijsadvies in het herhaaltraject (zie schema). Laboratoria zullen de 3a2 implicaties van de richtlijn naar aan hun aanvragers moet gynaecoloog toelichten. Tenslotte zullen enkele bezwaren en nadelen van de praktijkrichtlijn worden toegelicht. Voor het hele document (62 pagina s): www. Pathology.nl en kies protocollen, versie 2.1 van 15 sept 06. B. Nieuwe 'herhaaltraject' cytologische én hrhpv uitslag 2e uitstrijk advies hrhpv negatief terug naar BVO 1e uitstrijk Pap 2/3a1 Pap 1 hrhpv positief 12 mnd 30%* 3e uitstrijk Pap 2/3a1 >=Pap 3a2 hrhpv negatief hrhpv positief verwijsadvies naar gynaecoloog Voorbeeld van verandering 4 (zie tekst): triage met behulp van een hrhpv test waarbij alleen bij de uitslag geen virus aanwezig het cytologisch advies beïnvloed wordt. HPV bij cylindro-cervicale afwijkingen 6

7 HPV bij cylindro-endocervicale afwijkingen R. Bekkers HPV wordt beschouwd als een noodzakelijk factor in de carcinogenese van baarmoederhalskanker. In totaal 13 zogenaamde hoog-risico HPV genotypen kunnen premaligne laesies veroorzaken die indien zij langdurig persisteren invasieve groei kunnen gaan vertonen. Dit is met name bewezen voor het plaveiselcel carcinoom. Voor het adenocarcinoom wordt hetzelfde mechanisme verondersteld. Is dit echter wel zo?? Er zijn een aantal belangrijke verschillen. Ten eerste is de verdeling van HPV genotypen over het adenocarcinoom is anders dan bij het plaveiselcel carcinoom. Met andere woorden, de kans dat een bepaald HPV genotype een adenocarcinoom veroorzaakt is anders dan dat het een plaveiselcel carcinoom veroorzaakt. Daarnaast zijn er een aantal subtypen adenocarcinoom van de cervix waarin veel minder vaak en soms nooit HPV wordt gevonden. Deze adenocarcinomen hebben waarschijnlijk een ander ontstaans mechanisme, waarbij HPV geen rol speelt. Ook bij premaligne cylindro-cellulaire afwijkingen is er een verschil in HPV genotypen die gevonden kunnen worden ten opzichte van premaligne plaveiselcel afwijkingen. Daarnaast kunnen premaligne afwijkingen van zowel cylindrisch als plaveisel epitheel naast elkaar bestaan, waarbij de gevonden HPV genotypen meer overeenkomen met die van plaveiselcel premaligniteiten. In conclusie is er een duidelijk verschil in HPV prevalentie tussen adeno-en plaveiselcel carcinomen van de cervix. Dit duidt mogelijk op een anders verlopende carcinogenese. De gegevens uit de carcinogenese van plaveiselcellen mogen dus niet zonder meer geextrapoleerd worden naar cylindor-cellulaire afwijkingen. 7

8 Houdt HPV 18 zich hoog endocervicaal verscholen? M. van Ham Humane papillomavirussen spelen een causale rol bij het ontstaan van cervixcarcinoom. Binnen de groep van ongeveer 120 subtypen zijn 15 oncogene HPV genotypen bekend. HPV 16 en HPV 18 zijn de meest voorkomende oncogene subtypen. HPV 16 is vooral aanwezig in de plaveiselcel carcinomen en HPV 18 in de adenocarcinomen. HPV komt ook voor bij vrouwen met een normale uitstrijk en bij vrouwen met een voorstadium van cervixcarcinoom. In Nederland wordt jaarlijks bij ongeveer vrouwen de diagnose cervix carcinoom gesteld. Dankzij de screening is er een duidelijke afname in incidentie van het plaveiselcel carcinoom van de cervix maar het aantal patiënten met adenocarcinoom van de cervix neemt vooralsnog niet af. Recente studies laten een lichte stijging van het aantal adenocarcinomen in de jongere leeftijdsgroep zien. Cytologie alleen lijkt dus niet voldoende sensitief om de voorstadia van adenocarcinomen goed op te sporen. Het toevoegen van HPV testen aan de screening zou de sensitiviteit kunnen verhogen. In verschillende landen is dat zelfs al geïmplementeerd in de screening. Aangezien HPV 18 vooral voorkomt bij de adenocarcinomen en juist de voorstadia hiervan moeilijk op te sporen zijn is het belangrijk om te weten waar HPV 18 het beste opgespoord kan worden. Aan de hand van een aantal studies die we hebben uitgevoerd en gepresenteerd zullen worden, wordt duidelijk dat HPV 18 een duidelijke voorkeur heeft voor de endocervix. 8

9 Thinprep and the detection of Cervical Glandular Abnormalities E. McGoogan 9

10 10

PROGRAMMA EN ABSTRACTS

PROGRAMMA EN ABSTRACTS PROGRAMMA EN ABSTRACTS 2 e SYMPOSIUM Stichting Baarmoederhalskankerpreventie Oost Donderdag, 12 oktober 2000 Papendal, Arnhem Inhoudsopgave: Voorwoord... 3 Algemene informatie... 4 Programma... 5 2 VOORWOORD

Nadere informatie

In 2009 werden vrouwen en in vrouwen uitgenodigd om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek.

In 2009 werden vrouwen en in vrouwen uitgenodigd om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek. 1. SAMENVATTING De Stichting Bevolkingsonderzoek Oost, hierna genoemd SBO, is in de regio Oost verantwoordelijk voor de opzet, uitvoering en procesmatige kwaliteit van het bevolkingsonderzoek voor de opsporing

Nadere informatie

Baarmoederhalskanker screening

Baarmoederhalskanker screening Baarmoederhalskanker screening Wat gaat er veranderen? Lex Makkus, Patholoog PAL Geschiedenis BVO-BMHK Huidige BVO - hrhpv Triage Sterfte cervix carcinoom absolute aantallen/cohort 45 40 35 30 25 20 15

Nadere informatie

CERVIXCARCINOOM. Nascholingsavond voor assistenten en poh ers DINSDAG 13 NOVEMBER ROTTERDAM

CERVIXCARCINOOM. Nascholingsavond voor assistenten en poh ers DINSDAG 13 NOVEMBER ROTTERDAM CERVIXCARCINOOM Nascholingsavond voor assistenten en poh ers DINSDAG 13 NOVEMBER ROTTERDAM Nascholing Diagnostiek en behandeling van het Cervixcarcinoom Programma 1. Ontvangst en Welkom 2. Cytologische

Nadere informatie

5 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost

5 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost 5 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker preventie Oost BVO Baarmoederhalskanker in breed perspectief Donderdag 27 november 2003 Nationaal Sportcentrum Papendal, Arnhem Mede onder auspiciën Microsymposium

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Voorwoord... 2. Programma... 3. Abstracts... 5 t/m 10

Inhoudsopgave: Voorwoord... 2. Programma... 3. Abstracts... 5 t/m 10 Inhoudsopgave: Voorwoord... 2 Programma... 3 Abstracts... 5 t/m 10 VOORWOORD Dit is het 13 e Papendalsymposium dat zoals gebruikelijk in samenwerking met de 7 laboratoria uit regio Oost en mede onder auspiciën

Nadere informatie

HPV test volgens landelijke richtlijn. Heleen Doornewaard, Patholoog Gelre ziekenhuizen, 11 maart 2009

HPV test volgens landelijke richtlijn. Heleen Doornewaard, Patholoog Gelre ziekenhuizen, 11 maart 2009 HPV test volgens landelijke richtlijn Heleen Doornewaard, Patholoog Gelre ziekenhuizen, 11 maart 2009 HPV-vaccinatie Het kan je leven redden, maar ook voor niks zijn NRCnext, dd 03-03-09 1.Wat heeft baarmoederhalskanker

Nadere informatie

Nieuwe bevolkings onderzoek baarmoederhalskanker

Nieuwe bevolkings onderzoek baarmoederhalskanker Nieuwe bevolkings onderzoek baarmoederhalskanker 13-april-2016 Dorry Boll, gynaecoloog Lizette Nollen, patholoog Rob Beumer, huisarts In samenwerking met: Els Bovy, Bevolkingsonderzoek Zuid Programma Baarmoederhalskanker

Nadere informatie

HPV nu en in de toekomst. Nynke de Boer Magda van Oven Britt van Etten Debruijn Jorien Helder-Woolderink

HPV nu en in de toekomst. Nynke de Boer Magda van Oven Britt van Etten Debruijn Jorien Helder-Woolderink HPV nu en in de toekomst Nynke de Boer Magda van Oven Britt van Etten Debruijn Jorien Helder-Woolderink 15000 HPV HPV2 HPV4 HPV6 HPV11 High risk HPV (hr-hpv) Hr HPV 80 % van alle vrouwen maakt eens

Nadere informatie

4 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost. Afscheidsymposium Dr. A. Hanselaar

4 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost. Afscheidsymposium Dr. A. Hanselaar 4 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker preventie Oost Afscheidsymposium Dr. A. Hanselaar Donderdag 21 november 2002 Nationaal Sportcentrum Papendal, Arnhem Mede onder auspiciën Microsymposium Pathologie

Nadere informatie

Vernieuwd bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Wat zijn de veranderingen?

Vernieuwd bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Wat zijn de veranderingen? Vernieuwd bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Wat zijn de veranderingen? Wat zijn de veranderingen? Het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker gaat veranderen. Wat verandert er precies? Testen op

Nadere informatie

Samenvatting. De ziekte en het bevolkingsonderzoek

Samenvatting. De ziekte en het bevolkingsonderzoek Samenvatting Nederland heeft een goed bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker ( het uitstrijkje ). Er zijn echter kansen om de preventie van baarmoederhalskanker verder te verbeteren. Zo is er een

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

KRITISCHE KENGETALLEN INLEIDING

KRITISCHE KENGETALLEN INLEIDING KRITISCHE KENGETALLEN INLEIDING Baarmoederhalskanker of cervixcarcinoom is wereldwijd nog steeds een van de belangrijkste oorzaken van sterfte aan kanker bij vrouwen. Nederland is één van de Europese landen

Nadere informatie

Uitstrijkjes worden gemaakt om (voorstadia van) baarmoederhalskanker op te sporen.

Uitstrijkjes worden gemaakt om (voorstadia van) baarmoederhalskanker op te sporen. Uitstrijkje Inleiding Uitstrijkjes worden gemaakt om (voorstadia van) baarmoederhalskanker op te sporen. Uitstrijkjes worden gemaakt om de volgende redenen: Bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Balanceren op het slappe koord 4. Stand van zaken m.b.t. ontwikkelingen 5 bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Inhoudsopgave. Balanceren op het slappe koord 4. Stand van zaken m.b.t. ontwikkelingen 5 bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Inhoudsopgave Balanceren op het slappe koord 4 Mw. Drs. G.A. Bentvelsen-Prins Raad van Bestuur Bevolkingsonderzoek Oost, Deventer Stand van zaken m.b.t. ontwikkelingen 5 bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

OVERGANGSFASE BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER EN INDICATIE INFORMATIE VOOR LABORATORIA

OVERGANGSFASE BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER EN INDICATIE INFORMATIE VOOR LABORATORIA OVERGANGSFASE 2016 2017 BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER EN INDICATIE INFORMATIE VOOR LABORATORIA 2016 HUIDIG BEVOLKINGSONDERZOEK: BELANGRIJKE WIJZIGINGEN 1 SEPTEMBER 2016 De laatste uitnodigingen

Nadere informatie

Chapter 9. Nederlandse samenvatting

Chapter 9. Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Wetenschappelijk onderzoek heeft uitgewezen dat baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door een infectie met een virus, het zogenaamde hoog-risico humaan papillomavirus (hrhpv).

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Voorwoord... 2. Programma... 3. Abstracts... 5 t/m 10

Inhoudsopgave: Voorwoord... 2. Programma... 3. Abstracts... 5 t/m 10 Inhoudsopgave: Voorwoord... 2 Programma... 3 Abstracts... 5 t/m 10 VOORWOORD Dit 11 e Papendalsymposium is wederom met veel plezier vanuit het RCP-buro georganiseerd. Het programma is tot stand gekomen

Nadere informatie

Vernieuwing bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Vernieuwing bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Vernieuwing bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Presentatie voor professionals April 2016 1 Disclaimer Hoewel deze presentatie met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is opgesteld en wordt onderhouden,

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Uitstrijkje. Inleiding. Wat is een uitstrijkje? Het onderzoek. Onderzoek van de cellen

Uitstrijkje. Inleiding. Wat is een uitstrijkje? Het onderzoek. Onderzoek van de cellen Uitstrijkje H06.018-05 Inleiding In deze folder vindt u informatie over het uitstrijkje. Dit is een eenvoudig onderzoek om veranderingen in de cellen van de baarmoedermond en baarmoederhals op te sporen.

Nadere informatie

Q1 Wat is uw specialistische registratie?

Q1 Wat is uw specialistische registratie? Q Wat is uw specialistische registratie? Beantwoord: Overgeslagen: 0 Patholoog Gynaecoloog Huisarts Analist Moleculair bioloog Medisch microbioloog Doktersassisten t Verpleegkundige Anders, nl.: 0% 0%

Nadere informatie

Chapter 9. Nederlandse Samenvatting

Chapter 9. Nederlandse Samenvatting Chapter 9 Nederlandse Samenvatting Summary and Nederlandse samenvatting SAMENVATTING Baarmoederhalskanker is de vierde meest voorkomende kanker bij vrouwen wereldwijd. Deze ziekte wordt gedurende een periode

Nadere informatie

PROGRAMMA EN ABSTRACTS

PROGRAMMA EN ABSTRACTS PROGRAMMA EN ABSTRACTS 1 e multidisciplinaire bijeenkomst Stichting Baarmoederhalskankerpreventie Oost Dinsdag, 12 oktober 1999 Papendal, Arnhem Inhoudsopgave: Algemene informatie... 3 Programma... 4 Abstracts

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2014

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2014 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2014 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

P R A K T I J K R I C H T L I J N versie 3.2

P R A K T I J K R I C H T L I J N versie 3.2 P R A K T I J K R I C H T L I J N versie 3.2 Voor kwaliteitsborging van cytopathologisch onderzoek van de baarmoederhals Vastgesteld door Commissie Cytologie met wijzigingen: 12 jan 2012 Nederlandse Vereniging

Nadere informatie

Stichting Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker Twente. Jaarverslag 2009

Stichting Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker Twente. Jaarverslag 2009 Stichting Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker Twente Jaarverslag 2009 1. Inleiding Voor u ligt het laatste jaarverslag van de Stichting Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker Twente (SBBT) Per 1

Nadere informatie

Het uitstrijkje. Gynaecologie

Het uitstrijkje. Gynaecologie Het uitstrijkje Gynaecologie U bezoekt het spreekuur Gynaecologie voor het maken van een uitstrijkje. Uitstrijkjes worden gemaakt om afwijkingen aan de baarmoederhals op te sporen. Uitstrijkjes dienen

Nadere informatie

5. DIAGNOSTIEK. 5.1 Informatie overdracht. 5.1.1 Diagnostische informatie aan kolposcopist

5. DIAGNOSTIEK. 5.1 Informatie overdracht. 5.1.1 Diagnostische informatie aan kolposcopist 2130 2131 2132 2133 2134 2135 2136 2137 2138 2139 2140 2141 2142 2143 2144 2145 2146 2147 2148 2149 2150 2151 2152 2153 2154 2155 2156 2157 2158 2159 2160 2161 2162 2163 2164 2165 2166 2167 2168 2169 2170

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Voorwoord... 2. Programma... 3. Abstracts... 5 t/m 14

Inhoudsopgave: Voorwoord... 2. Programma... 3. Abstracts... 5 t/m 14 Inhoudsopgave: Voorwoord... 2 Programma... 3 Abstracts... 5 t/m 14 VOORWOORD Het is voor ons een eer om dit jaar opnieuw te kunnen bijdragen aan het inmiddels traditionele en gezaghebbende Papendalsymposium,

Nadere informatie

Basisscholing. HPV: hoe zit het eigenlijk? Cervixscreening. december 2013

Basisscholing. HPV: hoe zit het eigenlijk? Cervixscreening. december 2013 december 2013 Nederland heeft een goed bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker, schreef de Gezondheidsraad in 2011. Maar er zijn kansen om de preventie van baarmoederhalskanker verder te verbeteren. Zo

Nadere informatie

Terugblik Casuïstiek

Terugblik Casuïstiek Terugblik Casuïstiek 2010-2014 Overzicht casuïstiek 2010 2014 44 deskundigen-onderzoeken waarvan 42 met herbeoordelingsprocedure waarvan 39 op verzoek van schadeverzekeraar en/of belangenbehartiger patient

Nadere informatie

Bij een derde van de vrouwen met baarmoederhalskanker is geen uitstrijkje gemaakt

Bij een derde van de vrouwen met baarmoederhalskanker is geen uitstrijkje gemaakt Onderzoek Bij een derde van de vrouwen met baarmoederhalskanker is geen uitstrijkje gemaakt Folkert J. van Kemenade en Mariël K. Casparie Gerelateerd artikel: Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:A482 Doel

Nadere informatie

7 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost

7 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost 7 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker preventie Oost Voor- en natraject van de uitstrijk Donderdag 24 november 2005 Nationaal Sportcentrum Papendal, Arnhem Mede onder auspiciën Microsymposium Pathologie

Nadere informatie

P R A K T I J K R I C H T L I J N versie 2.0

P R A K T I J K R I C H T L I J N versie 2.0 P R A K T I J K R I C H T L I J N versie 2.0. Voor kwaliteitsborging van cytopathologisch onderzoek van de baarmoederhals Commissie cytologie Nederlandse Vereniging voor Pathologie (NVVP) Vastgesteld door

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Dit proefschrift gaat over (symptomatische) vulvovaginale candidiasis en over de asymptomatische aanwezigheid van Candida in de vagina. Vulvovaginale candidiasis (VVC) wordt veroorzaakt door

Nadere informatie

Het afwijkende uitstrijkje. Polikliniek Gynaecologie (TZA)

Het afwijkende uitstrijkje. Polikliniek Gynaecologie (TZA) Het afwijkende uitstrijkje Polikliniek Gynaecologie (TZA) In het kader van het bevolkingsonderzoek of omdat u klachten heeft, is er bij u een uitstrijkje gemaakt. De uitslag van dit uitstrijkje blijkt

Nadere informatie

Programma. Inleiding Aanpak in de huisartspraktijk. Algemene conclusies Evaluatie

Programma. Inleiding Aanpak in de huisartspraktijk. Algemene conclusies Evaluatie Programma Inleiding Aanpak in de huisartspraktijk Oplossen casuïstiek in kleine groepen Bespreken casuïstiek in plenum en toetsing aan de richtlijn Algemene conclusies Evaluatie Inleiding Jaarlijks sterfte

Nadere informatie

PROGRAMMA EN ABSTRACTS

PROGRAMMA EN ABSTRACTS PROGRAMMA EN ABSTRACTS 3 e SYMPOSIUM 1 E LUSTRUM STICHTING BAARMOEDERHALSKANKER- PREVENTIE OOST Donderdag, 8 november 2001 Papendal, Arnhem Inhoudsopgave: Voorwoord... 3 Algemene informatie... 4 Programma...

Nadere informatie

IMPROVE. Helpt u mee het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker vrouwvriendelijker te maken?

IMPROVE. Helpt u mee het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker vrouwvriendelijker te maken? Kan de zelfafnameset het uitstrijkje vervangen? IMPROVE Helpt u mee het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker vrouwvriendelijker te maken? Uitnodiging voor deelname aan wetenschappelijk onderzoek. www.hpvzelfafname.nl

Nadere informatie

Conceptrichtlijn Cervixcytologie Landelijke richtlijn 2015, conceptversie januari 2016

Conceptrichtlijn Cervixcytologie Landelijke richtlijn 2015, conceptversie januari 2016 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Conceptrichtlijn Cervixcytologie Landelijke richtlijn 2015, conceptversie januari 2016 Datum goedkeuring: volgt Methodiek: Evidence based Verantwoording:

Nadere informatie

In deze speciale uitgave van Screen. het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Highlights:

In deze speciale uitgave van Screen. het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Highlights: SPECIAL BMHK Screenmaart 2012 In deze speciale uitgave van Screen staat het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker (BMHK) centraal. Highlights: praktijkondersteuners BMHK stellen zich aan u voor > 2

Nadere informatie

Nieuwe methoden om de kans op baarmoederhalskanker

Nieuwe methoden om de kans op baarmoederhalskanker GYNAECOLOGIE Nieuwe methoden om de kans op baarmoederhalskanker te voorspellen Doet u mee aan ons onderzoek? WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK Doet u mee aan ons onderzoek? Hoe eerder baarmoederhalskanker ontdekt

Nadere informatie

NHG-PraktijkWijzer. Jaarverslag/jaarplan. Cervixscreening. De organisatie en uitvoering van cervixuitstrijkjes in de huisartspraktijk

NHG-PraktijkWijzer. Jaarverslag/jaarplan. Cervixscreening. De organisatie en uitvoering van cervixuitstrijkjes in de huisartspraktijk NHG-PraktijkWijzer Cervixscreening De organisatie en uitvoering van cervixuitstrijkjes in de huisartspraktijk Jaarverslag/jaarplan Utrecht, oktober 2010 2010 Nederlands Huisartsen Genootschap Auteurs:

Nadere informatie

6 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost

6 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost 6 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker preventie Oost Diagnostische misinterpretaties binnen het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Donderdag 25 november 2004 Nationaal Sportcentrum Papendal,

Nadere informatie

Inhoud. - herhalingsadviezen, uitstellen, uitstrijk op indicatie, HPV-virus - BVO met HPV test

Inhoud. - herhalingsadviezen, uitstellen, uitstrijk op indicatie, HPV-virus - BVO met HPV test Inhoud Hoofdstuk: 1. Draaiboek voor het uitnodigen van vrouwen in het kader van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker waaronder: - stappenplan - uitleg no-matchlijst, betekenis matchresultaatcodes

Nadere informatie

Cervicale Intra-epitheliale Neoplasie (CIN)

Cervicale Intra-epitheliale Neoplasie (CIN) Cervicale Intra-epitheliale Neoplasie (CIN) Landelijke richtlijn, Versie: 1.1 Datum Goedkeuring: 29-09-2004 Methodiek: Consensus based Verantwoording: Werkgroep Oncologische Gynaecologie Inhoudsopgave

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING 201 Hoofdstuk 9 NEDERLANDSE SAMENVATTING Verbeterd moleculair inzicht in het ontstaan van baarmoederhalskanker De ontwikkeling van baarmoederhalskanker verloopt via een lang traject van goed behandelbare

Nadere informatie

Een afwijkend uitstrijkje: wat nu?

Een afwijkend uitstrijkje: wat nu? Een afwijkend uitstrijkje: wat nu? U heeft gehoord dat er in uw uitstrijkje afwijkende cellen gevonden zijn. Dit betekent in de meeste gevallen niet dat u kanker heeft. Vaak gaat het om een goedaardige

Nadere informatie

9 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost

9 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost 9 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker preventie Oost 2 e lustrum HPV, het begin of het einde? Maandag 12 november 2007 Nationaal Sportcentrum Papendal, Arnhem Mede onder auspiciën Microsymposium

Nadere informatie

Prof. dr. Steven Weyers Namens de werkgroep BVO naar baarmoederhalskanker ter voorbereiding van de Gezondheidsconferentie Bestuurslid VVOG

Prof. dr. Steven Weyers Namens de werkgroep BVO naar baarmoederhalskanker ter voorbereiding van de Gezondheidsconferentie Bestuurslid VVOG Prof. dr. Steven Weyers Namens de werkgroep BVO naar baarmoederhalskanker ter voorbereiding van de Gezondheidsconferentie Bestuurslid VVOG Diensthoofd Vrouwenkliniek UZ Gent Baarmoederhalskanker als ziekte

Nadere informatie

Richtlijn. Toepassing van automatische screening, suspensiecytologie en HPV-detectie in het kader van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Richtlijn. Toepassing van automatische screening, suspensiecytologie en HPV-detectie in het kader van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Richtlijn Toepassing van automatische screening, suspensiecytologie en HPV-detectie in het kader van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker 1 RICHTLIJN CERVIXCYTOLOGIE Colofon Richtlijn Cervixcytologie

Nadere informatie

Vaccinatie baarmoederhalskanker. Gynaecologie

Vaccinatie baarmoederhalskanker. Gynaecologie Vaccinatie baarmoederhalskanker Gynaecologie Inleiding Als u nog nooit van het Humaan Papillomavirus (hierna te noemen: HPV) en baarmoederhalskanker heeft gehoord, dan bent u niet de enige. Ondanks het

Nadere informatie

Kankerpreventie bij de vrouw

Kankerpreventie bij de vrouw Kankerpreventie bij de vrouw Dirk Devroey 8 november 2006 Kankerpreventie Er worden 1000x minder levens gered met kankerpreventie dan dat er mensen ongerust gemaakt worden Lesdoelstellingen Verschil kennen

Nadere informatie

VAN OUD NAAR NIEUW HET VERNIEUWDE BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER WORDT VANAF BEGIN 2017 INGEVOERD JULI 2016

VAN OUD NAAR NIEUW HET VERNIEUWDE BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER WORDT VANAF BEGIN 2017 INGEVOERD JULI 2016 JULI 2016 EEN UITGAVE VOOR KETENPARTNERS EN EXTERNE RELATIES VAN BEVOLKINGSONDERZOEK IN DIT NUMMER: HET VERNIEUWDE BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER Pagina 4 VAN OUD NAAR NIEUW HET VERNIEUWDE BEVOLKINGSONDERZOEK

Nadere informatie

Veel onwetendheid over baarmoederhalskanker op Curaçao zaterdag, 24 mei 2014 00:00

Veel onwetendheid over baarmoederhalskanker op Curaçao zaterdag, 24 mei 2014 00:00 Het grootste onderzoek naar baarmoederhalskanker en HPV-genotype in het Caribisch gebied tot nu toe vindt plaats op Curaçao. Bij 57.000 vrouwen op Curaçao zit een oproep in de bus om een PAP-test te doen.

Nadere informatie

P R A K T I J K R I C H T L I J N versie 3.1

P R A K T I J K R I C H T L I J N versie 3.1 P R A K T I J K R I C H T L I J N versie 3.1 Voor kwaliteitsborging van cytopathologisch onderzoek van de baarmoederhals Vastgesteld door Commissie Cytologie met wijzigingen: 10 dec 2010 Nederlandse Vereniging

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Uitnodiging

Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Uitnodiging Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Uitnodiging Waarom dit bevolkingsonderzoek? Elk jaar krijgen ongeveer 700 vrouwen baarmoederhalskanker. Jaarlijks overlijden 200 vrouwen aan deze ziekte. Baarmoeder

Nadere informatie

Informatiestromen screeningslaboratoria

Informatiestromen screeningslaboratoria Informatiestromen screeningslaboratoria Het RIVM en de FSB hebben de informatiestromen voor het vernieuwde bevolkingsonderzoek binnen de screeningslaboratoria in beeld gebracht. Deze informatiestromen

Nadere informatie

EFFECTEN EN KOSTEN VAN HET VERNIEUWDE BEVOLKINGSONDERZOEK NAAR BAARMOEDERHALSKANKER IN NEDERLAND NAAR AANLEIDING VAN RECENTE

EFFECTEN EN KOSTEN VAN HET VERNIEUWDE BEVOLKINGSONDERZOEK NAAR BAARMOEDERHALSKANKER IN NEDERLAND NAAR AANLEIDING VAN RECENTE EFFECTEN EN KOSTEN VAN HET VERNIEUWDE BEVOLKINGSONDERZOEK NAAR BAARMOEDERHALSKANKER IN NEDERLAND NAAR AANLEIDING VAN RECENTE ONTWIKKELINGEN September 2016, Erasmus MC, Universitair Medisch Centrum, Afdeling

Nadere informatie

Inhoud. 6. - samenvatting NHG-standaard preventie en vroegdiagnostiek cervixcarcinoom - NHG patiëntenbrieven

Inhoud. 6. - samenvatting NHG-standaard preventie en vroegdiagnostiek cervixcarcinoom - NHG patiëntenbrieven Het kantoor van Bevolkingsonderzoek Oost (business unit baarmoederhalskanker) is gevestigd op de 4e etage van het kantoor de Stadspoort (tegenover het Centraal Station te Enschede). Medewerkers: Alice

Nadere informatie

Cytologische en histologische afwijkingen van de cervix door HPV infectie

Cytologische en histologische afwijkingen van de cervix door HPV infectie Cytologische en histologische afwijkingen van de cervix door HPV infectie Dr. M-J Vanstapel PhD Centrum voor Medische Analyse Medisch Labo Kempen Vosselaar 24/10/06 Cervixcytologie en Humaan Papilloma

Nadere informatie

Onderzoek baarmoederhalskanker

Onderzoek baarmoederhalskanker Onderzoek baarmoederhalskanker Bevolkingsonderzoek Waarom is er een bevolkingsonderzoek? Elk jaar krijgen ongeveer 700 vrouwen baarmoederhalskanker. Baarmoederhalskanker komt het meest voor bij vrouwen

Nadere informatie

Advies Gezondheidsraad

Advies Gezondheidsraad Advies Gezondheidsraad Baarmoederhalskanker geplaatst op dinsdag 24 mei 2011 Advies Gezondheidsraad bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Het advies van de Gezondheidsraad De Gezondheidsraad heeft op

Nadere informatie

Inleiding... 2. Procedure... 2. Wat is een colposcopie?... 2. Verloop van het onderzoek... 2. Voorbereiding... 2. Het onderzoek... 2. Biopten...

Inleiding... 2. Procedure... 2. Wat is een colposcopie?... 2. Verloop van het onderzoek... 2. Voorbereiding... 2. Het onderzoek... 2. Biopten... Colposcopie H15.021-01 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Procedure... 2 Wat is een colposcopie?... 2 Verloop van het onderzoek... 2 Voorbereiding... 2 Het onderzoek... 2 Biopten... 3 Endocervicale curettage...

Nadere informatie

Cervixpoli. Gynaecologie. Beter voor elkaar

Cervixpoli. Gynaecologie. Beter voor elkaar Cervixpoli Gynaecologie Beter voor elkaar 2 3 Inhoudsopgave Inleiding 4 Waarom is er een uitstrijkje gemaakt? 4 Bij wie wordt een colposcopie verricht? 5 Het Humaan papillomavirus (HPV) 5 De baarmoeder

Nadere informatie

Colposcopie. bekijken van de baarmoedermond met een microscoop

Colposcopie. bekijken van de baarmoedermond met een microscoop Colposcopie bekijken van de baarmoedermond met een microscoop U heeft gehoord dat er in uw uitstrijkje afwijkende (niet normale) cellen gevonden zijn. Dit betekent meestal niet dat u kanker heeft. Meestal

Nadere informatie

Uitstrijkjesspreekuur Bernhoven: afwijkend uitstrijkje, colposcopie en lisexcisie

Uitstrijkjesspreekuur Bernhoven: afwijkend uitstrijkje, colposcopie en lisexcisie Uitstrijkjesspreekuur Bernhoven: afwijkend uitstrijkje, colposcopie en lisexcisie U heeft een verwijzing gekregen naar het uitstrijkjespreekuur omdat u een afwijkende uitslag heeft van het uitstrijkje

Nadere informatie

Wat is de betekenis van HPV-testen in de cervixscreening anno 2004?

Wat is de betekenis van HPV-testen in de cervixscreening anno 2004? G0680N_2004 Willy Poppe De kennis over humane papillomavirussen (HPV) in het ontstaan van baarmoederhalskanker en de ontwikkeling van HPV-testen hebben de screening naar voorloperletsels en beginnende

Nadere informatie

Anale Intraepitheliale Neoplasie (AIN) Irina Cairo, dermatoloog

Anale Intraepitheliale Neoplasie (AIN) Irina Cairo, dermatoloog Anale Intraepitheliale Neoplasie (AIN) Irina Cairo, dermatoloog Humaan papilloma virus (Anogenitale) wratten Pre-maligniteiten: CIN = Cervicale intraepitheliale neoplasie VIN = Vulvaire intraepitheliale

Nadere informatie

Epigenetische veranderingen betrokken bij het ontstaan van baarmoederhalskanker

Epigenetische veranderingen betrokken bij het ontstaan van baarmoederhalskanker Epigenetische veranderingen betrokken bij het ontstaan van baarmoederhalskanker Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door infectie met hoog-risico types van het humaan papillomavirus (hrhpv). Echter,

Nadere informatie

Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie

Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie Gynaecologie Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie Deze folder is bedoeld voor vrouwen die een onderzoek krijgen van de. Er zijn verschillende onderzoeken: een uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie

Nadere informatie

De baarmoedermond Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie

De baarmoedermond Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie De baarmoedermond Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 pavo 0597 Inhoudsopgave Inleiding 2 Algemeen 2 1. Het uitstrijkje 3 1a. Hoe wordt een uitstrijkje

Nadere informatie

Aanvragen pathologisch onderzoek

Aanvragen pathologisch onderzoek Aanvragen pathologisch onderzoek Informatie voor medisch specialisten verbonden aan Isala Zwolle, Isala Meppel en St. Jansdal Harderwijk Instuurprotocol Index Telefoonnummers Soorten aanvragen: o Histologie

Nadere informatie

Dienst Gynaecologie. Verloskunde. Waartoe dient een uitstrijkje? Informatie voor de patiënte Afwijkend uitstrijkje

Dienst Gynaecologie. Verloskunde. Waartoe dient een uitstrijkje? Informatie voor de patiënte Afwijkend uitstrijkje Dienst Gynaecologie Informatie voor de patiënte Afwijkend uitstrijkje Verloskunde Waartoe dient een uitstrijkje? Een uitstrijkje wordt ook wel de PAPsmeartest genoemd. Het dient om een voorstadium van

Nadere informatie

Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Gynaecologie

Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Gynaecologie Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Gynaecologie Beter voor elkaar 2 Inhoudsopgave Algemeen 4 Een uitstrijkje 4 Wanneer wordt een uitstrijkje gemaakt? 6 De uitslag 7 Colposcopie 9 Biopsie

Nadere informatie

Uitvoeringskader Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker. Nynke van der Veen

Uitvoeringskader Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker. Nynke van der Veen Uitvoeringskader Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker Nynke van der Veen Colofon RIVM 2017 Delen uit dit kader mogen worden overgenomen op voorwaarde van bronvermelding: Rijksinstituut voor Volksgezondheid

Nadere informatie

Diathermische Lis Excisie (DLE)

Diathermische Lis Excisie (DLE) Diathermische Lis Excisie (DLE) Polikliniek Gynaecologie gemini-ziekenhuis.nl Inhoud Wat is een uitstrijkje 3 Waarom wordt een uitstrijkje gemaakt 3 Een afwijkende uitslag 4 Hoe ontstaan de de afwijkingen

Nadere informatie

Overgang van het bestaande naar het vernieuwde bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Overgang van het bestaande naar het vernieuwde bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Overgang van het bestaande naar het vernieuwde bevolkingsonderzoek Inleiding In opdracht van minister Schippers van VWS wordt het bevolkingsonderzoek in 2016 vernieuwd. Het Centrum voor Bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Een afwijkend uitstrijkje

Een afwijkend uitstrijkje Een afwijkend uitstrijkje Aan een uitstrijkje is te zien of er aanwijzingen zijn voor (een voorstadium van) baarmoederhalskanker. Als in het uitstrijkje afwijkende cellen worden gezien, wordt een nieuw

Nadere informatie

Stichting PALGA. Landelijke PALGA Protocol: CRIS4

Stichting PALGA. Landelijke PALGA Protocol: CRIS4 Landelijke PALGA Protocol: CRIS4 Inhoudsopgave Algemeen Overzicht van aanpassingen per uitgebrachte versie Handleiding Scherm 1 Klinische gegevens Scherm 2 Microscopie Scherm Protocollaire verslaglegging

Nadere informatie

Gynaecologie. Het uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie

Gynaecologie. Het uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Gynaecologie Het uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Algemeen Bij een uitstrijkje neemt de arts met een borstel of spatel cellen van de baarmoedermond af. Aan het uitstrijkje is te zien

Nadere informatie

Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Gynaecologie

Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Gynaecologie Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Gynaecologie Beter voor elkaar 2 Inhoudsopgave Algemeen 4 Een uitstrijkje 4 Wanneer wordt een uitstrijkje gemaakt? 6 De uitslag 7 Colposcopie 9 Biopsie

Nadere informatie

UITSTRIJKJE, COLPOSCOPIE, LISEXCISIE EN CONISATIE

UITSTRIJKJE, COLPOSCOPIE, LISEXCISIE EN CONISATIE Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie GYNAECOLOGIE UITSTRIJKJE, COLPOSCOPIE, LISEXCISIE EN CONISATIE Versie 2.4 Datum Goedkeuring 07-07-2006 Verantwoording NVOG Algemeen Bij een uitstrijkje

Nadere informatie

Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie

Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Algemeen Bij een uitstrijkje neemt de arts met een borstel of spatel cellen van de baarmoedermond af. Aan het uitstrijkje is te zien of er aanwijzingen

Nadere informatie

Uitstrijkje. Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie. Gynaecologie

Uitstrijkje. Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie. Gynaecologie Uitstrijkje Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Gynaecologie Algemeen Bij een uitstrijkje neemt de arts met een borsteltje cellen van de baarmoedermond af. Aan het uitstrijkje is te zien

Nadere informatie

Het uitstrijkje van de baarmoederhals. Poli Gynaecologie

Het uitstrijkje van de baarmoederhals. Poli Gynaecologie 00 Het uitstrijkje van de baarmoederhals Poli Gynaecologie De inhoud van deze voorlichtingsfolder is mede samengesteld door de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG). Deze folder

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19037 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19037 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19037 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Hende, Muriel van den Title: Human papillomavirus clade A9 specific cellular immunity

Nadere informatie

Cervixkankerscreening Aanpak in de huisartsenpraktijk

Cervixkankerscreening Aanpak in de huisartsenpraktijk Karen Smets Cervixkankerscreening Aanpak in de huisartsenpraktijk Handleiding voor de moderator Handleidingen voor Kwaliteitsbevordering, Antwerpen 2014 Domus Medica vzw BELANGRIJK! Het is niet de bedoeling

Nadere informatie

Afwijkend uitstrijkje

Afwijkend uitstrijkje Afwijkend uitstrijkje Gynaecologie Inleiding U heeft een afspraak gekregen bij een gynaecoloog van Medisch Spectrum Twente omdat u een afwijkend uitstrijkje heeft. Wij willen u graag voorbereiden op uw

Nadere informatie

Uitstrijkje. Gynaecologie

Uitstrijkje. Gynaecologie Uitstrijkje Gynaecologie Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina 1. Uitleg over een uitstrijkje 3 2. Een afwijkende uitslag 9 3. Colposcopie 10 4. Biopsie 11 5. Lis-excisie 15 6. Conisatie 17 Uitleg over een uitstrijkje

Nadere informatie

Gynaecologische onderzoeken Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie (hotloop) en conisatie

Gynaecologische onderzoeken Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie (hotloop) en conisatie Gynaecologische onderzoeken Uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie (hotloop) en conisatie Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen Wat is een uitstrijkje? 1 Waarom wordt een uitstrijkje gemaakt?

Nadere informatie

Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie

Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie Gynaecologie mca.nl Inhoudsopgave Wat is een uitstrijkje? 3 Waarom wordt een uitstrijkje gemaakt? 4 Wanneer wordt een uitstrijkje gemaakt? 4 Hoe wordt

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling afwijkend uitstrijkje

Onderzoek en behandeling afwijkend uitstrijkje Uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie mca.nl Wat is een uitstrijkje, colposcopie, lis-excisie en conisatie? 3 Uitstrijkje 4 Colposcopie 7 Lis-excisie en conisatie 8 Controle 11 Uw vragen 11

Nadere informatie

Afwijkend uitstrijkje Informatie over het uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie

Afwijkend uitstrijkje Informatie over het uitstrijkje, colposcopie, lisexcisie en conisatie Algemeen Bij een uitstrijkje neemt de arts met een borstel of spatel cellen van de baarmoedermond af. Aan het uitstrijkje is te zien of er aanwijzingen zijn voor (een voorstadium van) baarmoederhalskanker.

Nadere informatie

HPV-test verbetert follow-up na behandeling cervicaal intra-epitheliaal neoplasma*

HPV-test verbetert follow-up na behandeling cervicaal intra-epitheliaal neoplasma* Onderzoek HPV-test verbetert follow-up na behandeling cervicaal intra-epitheliaal neoplasma* Aagje G. Bais en Theo J.M. Helmerhorst Gerelateerd artikel: Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:A661 Doel Opzet

Nadere informatie